Σε αυτήν την ωριαία ραδιοφωνική συζήτηση με τον Γιώργο Σαχίνη, στο Ράδιο 98.4, τη Δευτέρα 23 Μαρτίου 2026, ο Παναγιώτης Παύλος, ερευνητής Φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο του Όσλο, προβαίνει σε μια διαφορετική ανάγνωση των εξελίξεων στον πόλεμο ΗΠΑ-Ισραήλ εναντίον του Ιράν.
Αναφερόμενος στη γενικότερη ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή και τη Δυτική Ασία, εξηγεί γιατί είναι εξίσου σημαντική στην ανάλυση και η “θεολογία” της ισχύος, όταν μάλιστα εμφανίζεται απέναντι στο σύστημα του Ιράν με τις θεοκρατικές αντιλήψεις αυτό που ο Π. Παύλος αποκαλεί «δυτική εκδοχή τζιχάντ», κατά την οποία οι ΗΠΑ αντιμετωπίζουν το Ιράν ως “δαίμονα” της ανθρωπότητας. Ενώ αίσθηση προκαλούν και όσα επισημαίνει σε αυτές τις συνθήκες για την Ελλάδα.
Στιγμιότυπο από την εκπομπή REVIEW με την Ιρένα Αργύρη, στην τηλεόραση της ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗ, Σάββατο 21 Μαρτίου 2026.
Το Σάββατο 21 Μαρτίου 2026, είχα τη χαρά και την τιμή να είμαι προσκεκλημένος να συζητήσουμε με την οικοδέσποινα της εκπομπής REVIEW, στην τηλεόραση της ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗΣ, Ιρένα Αργύρη, τον πόλεμο στο Ιράν.
Ειδικότερα, εστιάσαμε σε μια σειρά κρίσιμων θεμάτων και παραμέτρων:
1. Το πολιτισμικό υπόβαθρο της κρίσης στη Μέση Ανατολή και τη Μεσοποταμία.
2. Οι κοσμοαντιλήψεις και ανθρωπότυποι Δύσης και Ανατολής που συγκρούονται στο πεδίο του Ιράν.
3. Η έννοια της θρησκείας στην Ανατολή και Δύση και η εναωμάτωσή της στην πολιτική.
4. Η επίθεση στο Ιράν ως νέα εκδοχή Σταυροφοριών.
5. Η έννοια του χρόνου σε Ανατολή και Δύση και η επίδρασή της στη χάραξη στρατηγικής των “παικτών”.
6. Ο Δυτικός Ορθολογισμός στη γεωπολιτική και οι δυνατότητες επίλυσης της σύγκρουσης μεταξύ Δύσης και Ανατολής.
7. Ο ρόλος της Ελλάδος: τί είναι η Ελλάδα για τους γείτονες, τον πολιτισμό, τη δύση και για την ανατολή, και κυρίως τους ίδιους τους Έλληνες. Τι είμαστε, τι νομίζουμε ότι είμαστε, τι πρέπει να είμαστε, πώς πρέπει να αντιλαμβανόμαστε τον εαυτό μας και συνεπώς πώς πρέπει να πορευθεί ο Ελληνισμός.
Μπορείτε να παρακολουθήσετε τη συνέντευξη από αυτόν τον σύνδεσμο:
Σε αυτό το επεισόδιο του νορβηγικού Podcast Praktverk συναντάμε στο Όσλο τον Νορβηγό Ορθόδοξο ιερέα π. Johannes Solberg και τον Έλληνα ερευνητή φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο του Όσλο Panagiotis Pavlos σε μια συζήτηση για τον Χριστό Παντοκράτορα — όχι μόνο ως τον Κυρίαρχο των πάντων, αλλά ως Εκείνον που βαστάζει, στηρίζει και διακονεί ολόκληρη την κτίση.
Η συζήτηση είναι στα Νορβηγικά αλλά μπορείτε να ενεργοποιήσετε ελληνικούς υπότιτλους σε προβολή YouTube από τον υπολογιστή σας.
Χρονικά σημεία:
00:00 Χριστός Παντοκράτωρ – κυρίαρχος των πάντων και διάκονος 00:33 Παρουσίαση του Panagiotis Pavlos 01:26 Φιλοσοφία, μουσική και βυζαντινή ψαλτική 05:04 Βυζαντινή μουσική, λαϊκή μουσική και παράδοση 08:38 Νορβηγία, Ελλάδα και εθνικός χαρακτήρας 12:45 Ιεραρχία, αυθεντία και οι συγκρούσεις της εποχής μας 16:20 Η χριστιανική εξουσία ως ταπείνωση 20:24 Παντοκράτωρ, Ecce Homo και σύγχρονες παρεξηγήσεις 23:40 Ο νοετικός άνθρωπος και η απώλεια της μυστικής εμπειρίας 27:15 Ορθολογισμός, μεταμοντερνισμός και αγώνας για εξουσία 32:36 Η Ελλάδα ανάμεσα στην πίστη, την παράδοση και τη νεωτερικότητα 33:02 Στηρίξτε το «Tro i tiden» μέσω VIPPS 36:30 Ηθική των σχέσεων, πολιτική και πολιτισμική σύγκρουση 45:10 Είναι ο Χριστός πραγματικά η αλήθεια για εμάς; 48:35 Αλήθεια, κοινότητα και εκκλησία 52:15 Η Ενσάρκωση και η μεταμόρφωση του κόσμου 55:10 Ο σκοπός της ζωής, ο θάνατος και η οντολογική θεραπεία 57:50 Κοινότητα, αλήθεια και η ταυτότητα του ανθρώπου 01:07:28 Ο Παντοκράτωρ με ανοιχτές αγκάλες 01:08:40 Ταπείνωση, ηγεσία και αληθινή αυθεντία 01:11:15 Πόνος, κακό και ο δρόμος προς την ταπείνωση 01:13:03 Επίλογος
Η συζήτηση ξεκινά από τη σύγχρονη αναστάτωση γύρω από την ιεραρχία, την αυθεντία, την εξουσία και τη νομιμότητα, και εισέρχεται στην πρόσφατη δημόσια συζήτηση μεταξύ του Asle Toje και της Hilde Sandvik για τον Χριστό Παντοκράτορα σε αντιπαραβολή με το Ecce Homo — τον Χριστό ως τον πάσχοντα και ευάλωτο. Ποια εικόνα του Χριστού αναδύεται σήμερα στο πολιτικό τοπίο; Ένας Θεός δύναμης ή αυτοθυσίας, όπως αναρωτιέται η Sandvik;
Συμμετέχουν: Audun Janøy πατήρ Johannes Solberg Panagiotis Pavlos
Den omveltningstid vi lever i, har fremkalt en søken etter mening med tilværelsen. Den finnes ikke til salgs på gater og streder. Man må lete, så skal man finne. Vi fant en gresk filosof, Panagiotis Pavlos, hjemmehørende på Universitetet i Oslo.
Foranledningen var et langt intervju han gjorde med en av redaktørene for Breitbart.com i Washington, Matthew Boyle. Pavlos slapp inn i miljøet rundt Steve Bannon, som også Document føler en tilhørighet til.
Europa befinner seg i en krise, dét er det ikke vanskelig å fornemme. Vi har en rik historie, en stor arv, men menneskene er løsrevet fra den.
Med Pavlos var det mulig å føre en samtale om de eksistensielle ting, slik de gamle grekere gjorde.
Disse ordene er som livgivende regn. Slik oppleves det. Mennesket lever ikke av brød alene.
Også nordmenn burde være triste over at Hagia Sofia blir moské
Hagia Sophia, bilde: Adli Wahid
Det var fredag den 10. juli klokken 20:53 tyrkisk tid, at landets president Recep Tayip Edrogan annonserte at det som opprinnelig var kristenhetens største kirke, skulle konverteres til moské. Akkurat slik den var da Istanbul (tidligere Konstantinopel) lå under Det osmanske riket og frem til 1935. Det er i hovedsak å tolke som en symbolsk handling. Det mangler i alle fall ikke på moskeer i Istanbul fra før, som huser rundt 3500 muslimske gudshus.
Det er dermed også fristende å ty til numerologi: klokkeslettet for Erdogans uttalelse, finner gjenklang i årstallet da Konstantinopel falt i 1453. Hagia Sofia skal i følge ham tas i bruk som moské fredag 24. juli i år, på dagen 97 år etter at Lausanneavtalen ble underskrevet, som etablerte de gjeldende grenser for den tyrkiske stat – en avtale presidenten tidligere har antydet kan trenge en ny gjennomgang. Omgjøringen til moske angår ikke bare gresk-tyrkiske forhold, noe som sees i at både USA, Paven, UESCO er blant mange som har kritisert for sin beslutning.
Kritikken kommer derimot ikke bare utenfra. Et økende antall protester har også kommet fra fremtredende tyrkere. Disse erklærer gjerne at handlingen markerer et tungt symbolsk brudd med den sekulære staten grunnlagt og formet av Mustafa Kemal Ataturk. Åndsmennesker som Orhan Pamuk og Taner Akcam har omtalt det som både en skam og skandale. Svarene på kritikken fra Erdogan, var ikke spesielt beroligende. Han viste til at Mehmet II (som erobret Konstantinopel) også ble en leder for de ortodokse kristne.
Men hvilken betydning har Hagia Sofia utover som historisk levning fra den østlige delen av Romerriket vi i dag gjerne omtaler som «Bysants»? Hvorfor skal Europa for øvrig, og ikke minst Nord-Europa og Skandinavia bry seg?
Det er ikke enkelt å formidle den nesten overnaturlig storheten ved Hagia Sofia til personer som aldri har besøkt bygningen. Men nordmenn har kjent den før, helt tilbake til den tiden da bygningen var en kirke. Den gang tjenestegjorde såkalte «væringer» fra Skandinavia i livgarden til den bysantinske keiseren i Konstantinopel.
Det finnes rester etter disse væringene i selve bygningen i dag. For nesten tusen år siden har en av dem har stått på sørsiden av galleriet, ikke langt unna den praktfulle mosaikken av Deêsis, og da – muligens rammet av et øyeblikks tretthet av den lange ortodokse liturgien – inngravert på brystningen runeinnskriften av sitt navn «Halvdan» for ettertiden. Slik ga han på sin måte nok et lite innblikk i hvordan midlertidigheten og det endelige på mystisk vis omfavner den uendelige i rommet av kirken, som var omtalt som ‘acheiropoietos’ Kirken (‘ikke av menneskehånd’) den gang.
Den besøkende oppdager at Hagia Sofia er det ‘huset som inneholder det uholdbare’ (chôra tou achôrêtou). Som sådan er den Store Kirken for flott til å bli noe annet enn det den ble bygget for. Dens kraft og storhet tillater henne ikke å være noe annet enn hva det er. Og nordmenn var engang dens forsvarere.
Nå, da den igjen skal erobres av en hersker med politiske motiver, tar man seg i å håpe på at den evige væringgarden vekkes til atter å vokte den evige kirken i øst. Ikke for å bruke vold, men for å bruke minnet. For Hagia Sofia er egentlig for stor for smålig politikk.
