Σε αυτό το επεισόδιο του νορβηγικού Podcast Praktverk συναντάμε στο Όσλο τον Νορβηγό Ορθόδοξο ιερέα π. Johannes Solberg και τον Έλληνα ερευνητή φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο του Όσλο Panagiotis Pavlos σε μια συζήτηση για τον Χριστό Παντοκράτορα — όχι μόνο ως τον Κυρίαρχο των πάντων, αλλά ως Εκείνον που βαστάζει, στηρίζει και διακονεί ολόκληρη την κτίση.
Η συζήτηση είναι στα Νορβηγικά αλλά μπορείτε να ενεργοποιήσετε ελληνικούς υπότιτλους σε προβολή YouTube από τον υπολογιστή σας.
Χρονικά σημεία:
00:00 Χριστός Παντοκράτωρ – κυρίαρχος των πάντων και διάκονος 00:33 Παρουσίαση του Panagiotis Pavlos 01:26 Φιλοσοφία, μουσική και βυζαντινή ψαλτική 05:04 Βυζαντινή μουσική, λαϊκή μουσική και παράδοση 08:38 Νορβηγία, Ελλάδα και εθνικός χαρακτήρας 12:45 Ιεραρχία, αυθεντία και οι συγκρούσεις της εποχής μας 16:20 Η χριστιανική εξουσία ως ταπείνωση 20:24 Παντοκράτωρ, Ecce Homo και σύγχρονες παρεξηγήσεις 23:40 Ο νοετικός άνθρωπος και η απώλεια της μυστικής εμπειρίας 27:15 Ορθολογισμός, μεταμοντερνισμός και αγώνας για εξουσία 32:36 Η Ελλάδα ανάμεσα στην πίστη, την παράδοση και τη νεωτερικότητα 33:02 Στηρίξτε το «Tro i tiden» μέσω VIPPS 36:30 Ηθική των σχέσεων, πολιτική και πολιτισμική σύγκρουση 45:10 Είναι ο Χριστός πραγματικά η αλήθεια για εμάς; 48:35 Αλήθεια, κοινότητα και εκκλησία 52:15 Η Ενσάρκωση και η μεταμόρφωση του κόσμου 55:10 Ο σκοπός της ζωής, ο θάνατος και η οντολογική θεραπεία 57:50 Κοινότητα, αλήθεια και η ταυτότητα του ανθρώπου 01:07:28 Ο Παντοκράτωρ με ανοιχτές αγκάλες 01:08:40 Ταπείνωση, ηγεσία και αληθινή αυθεντία 01:11:15 Πόνος, κακό και ο δρόμος προς την ταπείνωση 01:13:03 Επίλογος
Η συζήτηση ξεκινά από τη σύγχρονη αναστάτωση γύρω από την ιεραρχία, την αυθεντία, την εξουσία και τη νομιμότητα, και εισέρχεται στην πρόσφατη δημόσια συζήτηση μεταξύ του Asle Toje και της Hilde Sandvik για τον Χριστό Παντοκράτορα σε αντιπαραβολή με το Ecce Homo — τον Χριστό ως τον πάσχοντα και ευάλωτο. Ποια εικόνα του Χριστού αναδύεται σήμερα στο πολιτικό τοπίο; Ένας Θεός δύναμης ή αυτοθυσίας, όπως αναρωτιέται η Sandvik;
Συμμετέχουν: Audun Janøy πατήρ Johannes Solberg Panagiotis Pavlos
Σχίζεις το ασημόχρυσο πέλαγος στα πόδια του Άθωνος να προφθάσεις την εξόδιο ακολουθία του Γέροντος Βασιλείου Ιβηρίτου, και μέσα από αναρίθμητους ιλιγγιωδώς ιπτάμενους λογισμούς ο νούς σου καρφώνεται μια στιγμή στο ιδιόμελο του Εσπερινού της Κυριακής των Βαΐων: «Σήμερον η χάρις του Αγίου Πνεύματος ημάς συνήγαγε…».
Επί σαράντα χρόνια η μορφή του πατρός Βασιλείου χαράχθηκε μέσα σου τόσο οικεία, ώστε να νιώθεις όχι ότι πηγαίνεις στο Άγιον Όρος αλλά ότι επιστρέφεις σε αυτό. Δεν τον κατανοούσες καταλαβαίνοντας τη γλώσσα του αλλά κοινωνούσες από το βίωμα, αλλότριο και υπερκόσμιο, που την άρθρωνε και την εμπλούτιζε. Η ομιλία κι η γραφή του σε χρόνο ενεστώτα, όπως τα λειτουργικά κείμενα, καθώς «ο χρόνος είναι κινητή εικόνα της αιωνιότητας» που στην Εκκλησία βρίσκει τα όντα σε «αεικίνητο στάση» και «στάσιμο ταυτοκινησία».
Κοντά του ανέπνεες ελευθερία άλλης τάξης που δεν περιχαρακώνεται σε λογικές προτάσεις. Το πρόσωπό του εξέπεμπε τέτοια χάρη πρωτόγνωρης δύναμης και γλυκύτητας που ξεχνούσες τον εαυτό σου και σου θύμιζε πώς περιγράφει ο Άγιος Διονύσιος Αρεοπαγίτης την εκστατικότητα του θείου έρωτος στο «Περί Θείων Ονομάτων». Σπανίως μια ανθρώπινη μορφή σε ελκύει με τρόπο του επέκεινα εκπέμποντας ιλαρή αγαθότητα και κάλλος όχι περιγράψιμο αλλά μετεχόμενο. Μετοχή αλλόκοτη ως ξένη, και επιθυμητή ως απολύτως συγγενής.
Δεν σου έδινε ντιρεκτίβες, μάλλον σου μιλούσε με τρόπο άλλου -κατά Χριστόν- Ηρακλείτου, όπως το μαντείο των Δελφών που ούτε λέγει ούτε κρύπτει αλλά σημαίνει. Αποφατικότητα των καταφάσεων και κατάφαση των αποφάσεων συναμφοτέρως, όπως το θεσπίζει ο Άγιος Μάξιμος Ομολογητής στη «Μυσταγωγία», ανώτερα μαθηματικά άλλης λογικής, Ορθόδοξης κατ’ αντιστροφήν διαλεκτικής. Γράφει στα «Αποτυπώματά» του: «Όταν ένας άγιος σου μιλά για την κόλασι, οσφραίνεσαι την ευωδία του παραδείσου. Όταν ένας πλανεμένος σου περιγράφει τον παράδεισο, παγώνεις από την κρυάδα της κολάσεως». Ευφυία απαράμιλλη ιλιγγιώδους αντίστιξης, αλληλοσυμπλοκής λόγου αποφατικού και καταφατικού εφάμιλλη.
Ο Γέροντας Βασίλειος δεν ήταν φιλόσοφος, επιστήμων, τεχνίτης, διανοούμενος, ποιητής, ως φορέας κατατετμημένης γνώσης ειδικής, αλλά ως υποδοχέας των ομόκεντρων εκφάνσεων της παρουσίας του Ενός «ού εστι χρεία». Δεν ήταν θεολόγος ως «θεολογών» αλλά ως φανερωτής -όσο σου ήταν δυνατόν- του Θεού Λόγου Χριστού. Ως λειτουργός δεν προέβαλλε εαυτόν αλλά αποκάλυπτε τη λογική λατρεία της Θείας Ευχαριστίας ως ιερουργούμενη θεουργία.
Σε αγαπούσε τόσο που καθώς ασχολιόταν μαζί σου, αισθανόσουν το είναι σου να παίρνει αξία και νόημα τέτοιο που μόνος σου εσύ δεν μπορούσες να του προσδώσεις. Ήταν λόγος, ώστε από θεατής της αγιότητας να σου έρθει όρεξη να γίνεις μέτοχος. Κάποτε η λάμψη του θείου έρωτος στο πρόσωπό του αντανακλούσε μέσα σου λούζοντάς σε με τέτοιο φως ελευθερίας, που να μην θέλεις να αντισταθείς στη δρόσο του Πνεύματος.
Δεν σου προσέβαλλε το έλλογον του αυτεξουσίου αλλά σε απάλλασσε από το άλογον του ακουσίου. Δεν σου μετέδιδε πληροφορία αλλά εμπειρία. Δεν σου διαμόρφωνε τη σκέψη αλλά σε μυούσε στην αληθή ελευθερία. Δεν επεδίωκε να σου δώσει κάτι δικό του αλλά να σε βοηθήσει εσύ να κοινωνήσεις την Πηγή του Παντός. Δεν σε παρέπεμπε στα γραπτά και τις κατακτήσεις του πνεύματός του αλλά σε μυούσε στον πλούτο των άλλων, των μεγάλων.
Δεν σου μιλούσε για να καταλάβεις αλλά για να αναλάβεις. Δεν σε καθοδηγούσε ως οπαδό αλλά σου ανέπαυε τον λογισμό. Δεν παραμελούσε τίποτε και κανένα αλλά σε όλους και όλα έβλεπε την Χριστοείδεια και Θεοείδειά τους. Αφού και το κακό ακόμη εφίεται του Αγαθού, καθώς έλκει το είναι του από αυτό, όπως μαρτυρεί ο Αρεοπαγίτης. Δεν τον ενδιέφερε να σε εντάξει σε σχολή σκέψης αλλά να βοηθήσει τη σκέψη σου να σχολάσει· «Σχολάσατε και γνώτε…»
Δεν σε έκρινε γι’ αυτό που είσαι αλλά σε διέκρινε γι’ αυτό που ο Χριστός θέλει να γίνεις. Δεν σε τακτοποιούσε στα μικρά, σε άπλωνε στα μεγάλα. Δεν σου έλυνε απορία διανοητική, σου χάριζε εμπειρία ασκητική. Δεν σου δίδασκε τα θεία αλλά τα έπασχε φανερώνοντάς τα κατά το μερίδιο της δικής σου αντοχής. Δεν κήρυττε στους κτιστούς τον Άκτιστο αλλά υπηρετούσε το γεφύρωμά τους.
Τον ευγνωμονείς όχι για τις απαντήσεις που σου έδωσε αλλά για τα ανεξήγητα που σου μίλησε. Πονάς με την κοίμησή του. Αλλά χαίρεσαι με τη βεβαιότητα ότι είναι παρών, όπως υποσχέθηκε σε ένα μοναχό της Μονής της Παναγίας Πορταΐτισσας λίγο πριν το τέλος: «Εγώ θα φύγω αλλά εδώ θα γυρίζω. Θα τα παρακολουθώ όλα χωρίς να μ’ ενοχλείτε· χωρίς να σας ενοχλώ».
Έπρεπε να φύγει, ώστε να αντιληφθείς ότι το δεύτερο ενικό του προφορικού και γραπτού λόγου του ήτανε κάλυψη και απόκρυψη εμπειρίας πρώτου προσώπου. Νύν πάντα πεπλήρωται Φωτός, Γέροντα Βασίλειε!
Στιγμιότυπο από την παρουσίαση της Διακήρυξης των 91, στην Αίθουσα της ΕΣΗΕΑ, την Πέμπτη 10 Ιουλίου 2025.
Ο Παναγιώτης Παύλος, ερευνητής Φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο του Όσλο, μιλώντας στον 98.4 και τον Γιώργο Σαχίνη διευκρινίζει πως ο ίδιος ως ένας από τους 91 που υπογράφουν της διακήρυξη για το εθνικό επείγον της αλλαγής υποδείγματος στη χώρα, πως αυτό είναι η ουσία της Διακήρυξης.
Η υπογραφή της δεν σημαίνει αυτόματα την δημιουργία κόμματος ή πολύ περισσότερο την ανάθεση ηγεσίας σε οποιονδήποτε με βάση την διακήρυξη, αλλά ακριβώς την ανάγκη άμεσης ανακοπής των κινδύνων στο φάσμα εθνικών υποχωρήσεων, που θέτουν υπαρξιακά ζητήματα για τον Ελληνισμό.
Ο Παναγιώτης Παύλος, απάντησε σε βροχή παρεμβάσεων ακροατών του 98.4 , τονίζοντας πως αν και αντιλαμβάνεται την οργή του κόσμου για το πολιτικό σύστημα μεταπολιτευτικά, εντούτοις οι κρίσεις εκ του ασφαλούς ή θεωρίες ότι οι πολιτικοί προκύπτουν από “παρθενογέννηση” ως “αλάθητοι”, είναι κριτικές εκ του ασφαλούς.
Εικόνα της Σταυρώσεως του Χριστού, σε Σερβικό Ορθόδοξο Ναό του Κοσσυφοπεδίου λεηλατημένο από Κοσοβάρους στο πογκρόμ κατά των Σέρβων.
Σοβαρότατο ρήγμα στις ελληνοσερβικές σχέσεις έχει προκαλέσει το πρώτο βήμα για την αναγνώριση του Κοσσυφοπεδίου ως ανεξάρτητου κράτους από την Αθήνα, επισημαίνουν σερβικές διπλωματικές πηγές. Οι αναφορές αυτές διατυπώνονται στον απόηχο της θετικής εισηγητικής έκθεσης της ΝτόραςΜπακογιάννη στην Κοινοβουλευτική Συνέλευση του Συμβουλίου της Ευρώπης υπέρ της ένταξης του Κοσόβου σε αυτό, και την πρωτόγνωρη στα χρονικά των διπλωματικών σχέσεων Ελλάδας – Σερβίας σκληρή και οργισμένη αντίδραση του Σέρβου ΠροέδρουΑλεξάνταρ Βούτσιτς με δημόσιο διάγγελμά του, την Παρασκευή 29 Μαρτίου 2024.
Θυμίζουμε ότι μια ημέρα νωρίτερα, στις 28 Μαρτίου, η Κοινοβουλευτική Συνέλευση του Συμβουλίου της Ευρώπης αποδέχθηκε στο Παρίσι την πρόταση του μέλους της και μέλους του Ελληνικού Κοινοβουλίου, Ειδικής Εισηγήτριας, κ.Μπακογιάννη, η οποία προκάλεσε την μήνιν του Σέρβου Προέδρου και της Σερβικής Κυβέρνησης, καθώς η πρόταση αυτή διευκολύνει την ευρωπαϊκή πορεία του Κοσόβου παρακάμπτοντας θεμελιώδη προαπαιτούμενα επιβεβλημένα από τη Διεθνή Κοινότητα και καθορισμένα από το Διεθνές Δίκαιο (Ανθρωπιστικό Δίκαιο, Δίκαιο περί ιδιοκτησίας, Δίκαιο Προστασίας Μειονοτήτων, κλπ). Προαπαιτούμενα, τα οποία η μεν κ. Μπακογιάννη διατράνωνε προς πάσα κατεύθυνση και ευθυγραμμιζόταν προς αυτά μέχρι και δύο εβδομάδες πριν την τελική εισήγησή της, το δε παράνομο κρατίδιο όφειλε να εκπληρώσει έναντι του υπό συνθήκες εθνοκάθαρσης καταπιεζόμενου από την Πρίστινα σερβικού πληθυσμού του Κοσσυφοπεδίου.
Προκειμένου να γίνει αντιληπτό τί σημαίνει για τη Σερβία η θετική εισήγηση Μπακογιάννη, αρκεί να επισημανθούν τα εξής δεδομένα για το Κοσσυφοπέδιο και τον σερβικό πληθυσμό του, τα οποία καταδεικνύουν ξεκάθαρα τη βασική στόχευση των αλβανικών αρχών του Κοσόβου που δεν είναι άλλη από την εθνοκάθαρση των Σέρβων στην περιοχή.
2. Όπως επεσήμανε στις 15 Μαρτίου 2024 από το Πετς του Κοσσυφοπεδίου ο Αμερικανός Αναπληρωτής Υπουργός Εξωτερικών αρμόδιος για Ευρωπαϊκές και ΕυρασιατικέςΥποθέσεις, Γκάμπριελ Εσκομπάρ, ο σερβικός πληθυσμός στο Κοσσυφοπέδιο υποφέρει από σειρά βαρύτατων και παράνομων απαγορεύσεων από πλευράς των αρχών της Πρίστινα, μεταξύ των οποίων η αναστολή εκτέλεσηςπληρωμών μισθοδοσίας σε σερβικά δηνάρια, η παύση καταβολής συντάξεων και, εν γένει, η φραγή κάθε είδους οικονομικής εισροής προερχόμενης από τη Σερβία που η Πρίστινα όφειλε να διασφαλίζει βάσει διεθνών προβλέψεων. Οι έκνομες αυτές μεθοδεύσεις της Πρίστινα αντικειμενικό σκοπό έχουν να επιφέρουν τον οικονομικό στραγγαλισμό των Σέρβων δυσχεραίνοντας στο μέγιστο την καθημερινή βιοτή τους και εξωθώντας τους εν τέλει προς την ποθητή για το καθεστώς Κούρτι μετανάστευσή τους.
3. Οι αλβανικές αρχές του Κοσόβου έχουν διευρύνει και επεκτείνει διαδικασίες που σκοπό έχουν τη μεταβολή και επανερμηνεία της υπάρχουσας νομοθεσίας στο κρατίδιο του Κοσσυφοπεδίου, η οποία ως τώρα περιείχε διατάξεις ευνοϊκές καθώς και ένθετες εγγυήσεις για την προστασία των περιουσιακών και οικονομικών δικαιωμάτων των Σερβικών Ορθοδόξων Μοναστηριών που μέχρι πρότινος επέτρεπαν την αυτο-βιωσιμότητά τους. Επιπλέον, οι Κοσοβάροι Αλβανοί ανώτατοι αξιωματούχοι αρνούνται ακόμη και το όνομα της Σερβικής Ορθόδοξης Εκκλησίας και αμφισβητούν όλες τις ανωτέρω εγγυήσεις.
4. Παρά τις δύο συμφωνίες που έχει υπογράψει η Πρίστινα υπό την αιγίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις Βρυξέλλες, το 2013 και 2015, η κυβέρνηση του ψευδοκρατιδίου εξακολουθεί να μην συμμορφώνεται ως προς την ίδρυση Ένωσης Σερβικών Δήμων Κοσσυφοπεδίου, ζήτημα για το οποίο, δυστυχώς, όπως θα δούμε ακολούθως, η κ. Μπακογιάννη παρείχε με την Εισήγησή της πλήρη στήριξη προς τον ΚοσοβάροΠρωθυπουργό, ο οποίος, ειρήσθω, εξέφρασε εκ νέου την άρνησή του να συμμορφωθεί προς τα από δεκαετίας σχεδόν συμφωνηθέντα μια μόλις (!) ημέρα (19/3/2024) πριν την προκαταρκτική και διαφαινόμενα ήδη θετική εισήγηση Μπακογιάννη (20/3/2024).
5. Ενδεχόμενη αποδοχή ανεξαρτησίας του Κοσσυφοπεδίου μονομερώς εξαγγελθείσας από την Πρίστινα τίθεται, έμμεσα είτε άμεσα, de facto ή de jure, σε ευθεία αντίφαση και αντίθεση προς το Διεθνές Δίκαιο και τον Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών.
6. Η οποιαδήποτε διαδικασία αναγνώρισης ανεξαρτητοποίησης του Κοσσυφοπεδίου στερείται στήριξης τόσο από το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, όσο και από την πλειονότητα των χωρών μελών του, καθώς και από πέντε κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Ισπανία, Σλοβακία, Ρουμανία, Ελλάδα, Κύπρος).
7. Ενδεχόμενη αναγνώριση του Κοσσυφοπεδίου θα οδηγήσει στην αύξηση της βεβιασμένης μετανάστευσης του σερβικού λαού και θα θέσει σε περαιτέρω κίνδυνο την ήδη κλονισμένη ειρηνική συνύπαρξη των πληθυσμών του Κοσόβου συνολικά. Κυρίως όμως, θα σημάνει ενίσχυση της ευθείας απειλής της ύπαρξης του σερβικού πληθυσμού στις πατρογονικές εστίες του.
Η ξαφνική αλλαγή στάσης της κ. Μπακογιάννη και το άδειασμα της Σερβίας από την ίδια και κατ’ επέκταση από την Ελληνική Κυβέρνηση φαίνεται, με βάση και τις καταγγελίες της σερβικής πλευράς, ότι έγινε με γερμανική υπαιτιότητα. Είναι μάλιστα αξιοσημείωτο το γεγονός ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δια του Ειδικού Απεσταλμένου τους στα Δυτικά Βαλκάνια, Αναπληρωτή Υπουργού Εξωτερικών Γκάμπριελ Εσκομπάρ, έχουν επανειλημμένα και πολλαπλά εκφράσει όχι μόνον επιφυλάξεις αλλά και ενστάσεις κατά της βίαιης συμπεριφοράς της Πρίστινα έναντι των 90.000 περίπου Σέρβων του Κοσσυφοπεδίου που είναικαι οι τελευταίοι εναπομείναντες στις πατρογονικές εστίες, ύστερα από το πογκρόμ που εκτελούν οι Κοσοβάροι Αλβανοί κατά τα τελευταία 25 χρόνια. Ένα πογκρόμ, το οποίο έχει ως τώρα ως αποτέλεσμα τη βίαιη εκδίωξη σχεδόν 250.000 Σέρβων του Κοσσυφοπεδίου και των Μετοχίων και τη στέρηση θεμελιωδών δικαιωμάτων των υπολοίπων Σέρβων που ζουν στην περιοχή.
Bασικός λόγος της αμερικανικής στάσης είναι η πεποίθηση ότι, καθώς ο Κοσοβάρος μουσουλμάνος εθνικιστής Πρωθυπουργός Άλμπιν Κούρτι βρίσκεται ενώπιον εκλογών, τυχόν εισδοχή του Κοσσυφοπεδίου στο Συμβούλιο της Ευρώπης θα τον ενδυνάμωνε σε μια περίοδο που η κυβέρνηση της Πρίστινα επιδεικνύειέμπρακτα πλήρη έλλειψη εναρμόνισης προς το Διεθνές Δίκαιο και την προστασία του σερβικού πληθυσμού. Χαρακτηριστική προς αυτό είναι η δήλωση του κ. Εσκομπάρ από τις Βρυξέλλες (12 Μαρτίου 2024) ότι, «δεν εισακούεται από το Κόσοβο η αμερικανική προσφορά εταιρικής σχέσης προκειμένου να προχωρήσει περαιτέρω και ταχύτερα η ευρωπαϊκή ενσωμάτωσή του».
Τα ανωτέρω δείχνουν ότι δεν θα πρέπει η ένταξη του Κοσσυφοπεδίου στο Συμβούλιο της Ευρώπης να θεωρείται δεδομένη, καθώς είναι πιθανόν υπό αμερικανική πίεση ορισμένα κράτη μέλη της ΕΕ να απαιτήσουν την εφαρμογή των όσων η κ. Μπακογιάννη απροκάλυπτα παρέκαμψε στη δική της εισήγηση. Δηλαδή, την πλήρη εκπλήρωση από πλευράς Πρίστινα και των τριών βασικών προϋποθέσεων ένταξης του κρατιδίου στο Συμβούλιο, τουτέστιν:
α) την ίδρυση Ένωσης Σερβικών Δήμων, στις περιοχές όπου ο σερβικός πληθυσμός έχει απόλυτη πλειοψηφία,
β) την παύση, και κατάργηση του νόμου περί, απαλλοτριώσεων σερβικής γης, και της επιστροφής όλων των περιουσιακών στοιχείων των Σέρβων κατοίκων του Κοσσυφοπεδίου στους νόμιμους ιδιοκτήτες τους,
γ) την επιστροφή, από την κυβέρνηση του Κοσόβου, όλων των περιουσιακών στοιχείων όλων των Σερβικών Ιερών Μονών του Κοσσυφοπεδίου και των Μετοχίων στα μοναστήρια στα οποία ανήκουν.
Αναφορικά μάλιστα με την τρίτη προϋπόθεση, της επιστροφής των περιουσιακών στοιχείων των Μοναστηριών του Κοσσυφοπεδίου, η κ. Μπακογιάννη, για λόγους που μόνον η ίδια -και κατά δήλωσή του και ο Σέρβος Πρόεδρος- γνωρίζει, αρκέστηκε σε περιορισμένη υποκριτική εκπλήρωση, δηλαδή στην υπόσχεση του Πρωθυπουργού Κούρτι να εφαρμόσει σχετική δικαστική απόφαση η οποία παραμένει ανεκτέλεστη -με υπαιτιότητα του καθεστώτος της Πρίστινα- από το 2016 και να επιστραφούν 24 εκτάρια γης που ανήκουν σε ένα μόνο Μοναστήρι, το Βισόκι Ντέτσανι όπως προαναφέραμε, στο νοτιοδυτικό Κοσσυφοπέδιο.
Από την άλλη μεριά, είναι σαφές πως η εκπλήρωση όλων των ανωτέρω προϋποθέσεων είναι μάλλον απίθανη υπό τις συνθήκες της παρούσας πολιτικής ηγεσίας στην Πρίστινα, για τον ίδιο λόγο που έως σήμερα δεν κατέστη εφικτή. Δηλαδή, όπως μας επισημαίνουν διπλωματικές πηγές, ο Κούρτι δεν πρόκειται ποτέ να δεχθεί να τις υλοποιήσει, διότι και δεν το επιθυμεί αλλά και φοβάται ότι έτσι θα απωλέσει τη σημαντική στήριξη που λαμβάνει από το ριζοσπαστικοποιημένο εκλογικό του σώμα. Κι επομένως, είναι εμφανές ότι εναπόκειται στις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Γερμανία να πιέσουν το Κοσσυφοπέδιο προς συμμόρφωση.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν δώσει δείγματα γραφής, διαμέσου του Αναπληρωτή ΥΠΕΞ Εσκομπάρ, ο οποίος σε πρόσφατη επίσκεψή του στο Κοσσυφοπέδιο (15/3/2024), και στο Μοναστήρι του Βισόκι Ντέτσανι, εξέφρασε κατηγορηματικά τη στήριξη των ΗΠΑ αφενός προς τα Σερβικά Μοναστήρια του Κοσσυφοπεδίου και των Μετοχίων και τη Σερβική Ορθόδοξη Εκκλησία εν συνόλω, καθώς και στο δίκαιο αίτημα επιστροφής των περιουσιακών στοιχείων τους τα οποία η Πρίστινα έχει καταπατήσει, και αφετέρου προς τον σερβικό λαό του Κοσσυφοπεδίου, ο οποίος δεινοπαθεί πολλαπλά υποβαλλόμενος σε αδιανόητες για στοιχειώδες κράτος δικαίου στερήσειςθεμελιωδών ανθρωπίνων δικαιωμάτων, όπως σημειώσαμε ανωτέρω.
Επιπλέον, είναι σαφής όχι μόνον η ιστορικά εχθρική στάση της Γερμανίας έναντι της Σερβίας, στάση που έχει τις βάσεις της ήδη από τα μέσα του 20ού αιώνα, αν όχι νωρίτερα, αλλά και η έγνοια των Γερμανών, και ενδεχομένως και άλλων χωρών, να επισπευστεί η διαδικασία ευρωπαϊκής ένταξης του Κοσσυφοπεδίου εν όψει και των επικείμενων αμερικανικών προεδρικών εκλογών και του σοβαρού ενδεχομένου (επαν)εκλογής Τράμπ. Εκλογή η οποία εικάζεται ότι θα οδηγήσει σε de jure διαίρεση του Κοσσυφοπεδίου με βάση την εθνοτικήσύστασή του, όπως εκτιμάται ότι θα συμβεί εν τέλει και με την περίπτωση της Ουκρανίας.
Η εισδοχή του Κοσσυφοπεδίου στο Συμβούλιο της Ευρώπης, ωστόσο, μολονότι δεν είναι άνευ σημασίας, δεν συγκρίνεται ως προς την σπουδαιότητα με τυχόν διμερή αναγνώριση του νόθου αυτού κρατιδίου από πλευράς Ελλάδας. Αυτό που είναι πολύ κρίσιμο στοιχείο εν προκειμένω είναι ότι τυχόν αναγνώριση του Κοσσυφοπεδίου θα ζημίωνε τα μέγιστα τα ελληνικά συμφέροντα στα Βαλκάνια, ιδίως αν λάβει κανείς υπόψιν όχι μόνον την επιρροή της Τουρκίας σε αυτά, αλλά και το γεγονός ότι οι Αλβανοί, οι οποίοι στοχεύουν στην εθνοκάθαρση των Σέρβων, διάκεινται ιστορικά και πολιτιστικά εγγύτερα προς τους Τούρκους.
Από πλευράς Σερβίας βεβαίως, η αναγνώριση του Κοσόβου είναι αδύνατη καθώς τουλάχιστον το 80% του σερβικού λαού εναντιώνεται σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο, ακόμη κι αν η Σερβία ενταχθεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Είναι δε σαφές ότι τελική ρύθμιση του καθεστώτος του Κοσσυφοπεδίου δεν θα κατορθωθεί εάν η Σερβική Ορθόδοξη Εκκλησία και οι Σερβικές Ορθόδοξες Κοινότητες στην περιοχή δεν τύχουν πλήρους προστασίας και διασφάλισης όλων των δικαιωμάτων τους και εκπλήρωσης των ανωτέρω βασικών προϋποθέσεων, τις οποίες, μολονότι η κ. Μπακογιάννη τις εγκατέλειψε αδειάζοντας τη Σερβία με την τελική θετική Έκθεσή της, εξακολουθούν να υποστηρίζουν οι ΗΠΑ (ίδρυση Ένωσης Σερβικών Δήμων, όπως συμφωνήθηκε το 2013 στις Βρυξέλλες, ειδική προστασία της Σερβικής Ορθόδοξης Εκκλησίας, επιστροφή περιουσιακών στοιχείων). Εάν το Κόσοβο δεν είναι έτοιμο να αποδεχθεί αυτές τις προϋποθέσεις ως τμήμα του Διαλόγου των Βρυξελλών, είναι ορατός ο κίνδυνος αυτός ο διάλογος να παγώσει για μεγάλο χρονικό διάστημα, με συνέπειες άκρως δυσμενείς.
Σερβικές κυβερνητικές πηγές τονίζουν ότι η πίεση από πλευράς Γερμανίας μπορεί να είναι πολύ ισχυρή αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι η Ελλάδα δεν θα πρέπει να έχει ως προτεραιότητα τα δικά της συμφέροντα. Είναι μάλιστα χαρακτηριστική η επισήμανση: «το Κόσοβο είναι ένα κρατικό μόρφωμα-μαφία στο οποίο δεν υπάρχει κράτος δικαίου, νόμος και τάξη και όπου η Ορθόδοξη Χριστιανική παράδοση αποϊεροποιείται και βεβηλώνεται. Πρόκειται περί του πλέον αποτυχημένου project της παγκόσμιας Δύσης». Επισημαίνουν μάλιστα εμφατικά: «είναι επομένως, σαφές, ότι η θέση της Ελλάδας απέναντι στην αυτοανακηρυχθείσα ανεξαρτησία του Κοσσυφοπεδίου δεν θα πρέπει να αλλάξει. Η φιλία και η παράδοση που συνδέει βαθύτατα τον ελληνικό με τον σερβικό λαό έχει ιδιαίτερη σημασία στο παρόν και το μέλλον των Βαλκανίων, για τον επιπλέον λόγο ότι το κρατικό μόρφωμα του Κοσόβου είναι άμεσος εκφραστής της Τουρκίας και της «τουρκικής» νοοτροπίας όσον αφορά την παραβίαση κάθε έννοιας κράτους δικαίου και υβριστής των δημοκρατικών θεσμών. Ενδεχόμενη αναγνώρισή του, πριν μάλιστα από οποιαδήποτε διευθέτηση μεταξύ Βελιγραδίου και Πρίστινα δεν θα ήταν προς το συμφέρον της Ελλάδας και του ελληνικού λαού, ιδίως του λαού της Κύπρου που υπέστη βάναυση εισβολή από την Τουρκία, βιασμό, κατοχή και καταστροφή της πολύτιμης κληρονομιάς του».
Προς τούτο, ενδεικτική είναι η δήλωση του πρώην επικεφαλής της σερβικής υπηρεσίας πληροφοριών, Αλεξάνταρ Βούλιν, σε συνέχεια της Έκθεσης Μπακογιάννη: «Όταν η Αυστροουγγαρία ζήτησε από τον Πρωθυπουργό της Ελλάδας εν καιρώ πολέμου να αρνηθεί τη φιλοξενία στα απομεινάρια του σερβικού στρατού, ο Βενιζέλος απήντησε ότι η Ελλάδα είναι ‘πολύ μικρή χώρα για μια τόσο μεγάλη ατιμία᾽. Συστήνοντας το λεγόμενο Κόσοβο προς ένταξη στο Συμβούλιο της Ευρώπης, η Ντόρα Μπακογιάννη έδειξε ότι η Ελλάδα έχει γίνει μια σπουδαία χώρα ικανή για μεγάλες ατιμίες. Ο λαός της Τουρκίας χαίρεται, το έδαφος που λέγεται Κόσοβο ετοιμάζεται να συγκαταλεχθεί -με τη σύσταση της Ελλάδας- μεταξύ κρατών. Ας ετοιμαστεί πλέον και η βόρεια Κύπρος…».
Η περίπτωση του Κοσόβου συνιστά χειρουργική εφαρμογή ενός εξελιγμένου μοντέλου αμφισβήτησης ιστορικών δικαιωμάτων ιστορικών λαών και ιστορικών εθνών, όπως το Σερβικό έθνος, αλλά και το Ελληνικό στην περίπτωση της Κύπρου, και της διαφαινόμενης ενδεχόμενης «κοσοβοποίησης» της Θράκης, του Αιγαίου, και της Μακεδονίας.
Δημοσιεύθηκε την Κυριακή 7 Απριλίου στην ιστοσελίδα Hellas Journal του Μιχάλη Ιγνατίου, και στο newsbreak.gr.
Text by Øystein Silouan Lid, Pictures by Torbjørn Fink
The majestic rocky Mount Athos, a natural outpost
In this post I reproduce a beautiful article originally published in Norwegian, in the newspaper Dagen, from Bergen. It is about a tribute to Mount Athos, titled: ‘Mirakla i Romarrikets siste utpost‘ (‘The Miraculous Last Outpost of the Roman Empire’), written by the journalist Øystein Silouan Lid, who happened to travel to the Holy Mountain, in May 2016. The English translation was prepared by the author on the occasion of its publication on the portal pemptousia.com, in August 2016. I am grateful to Øystein Silouan Lid for his permission to reproduce it here. The pictures in this post are property of Torbjørn Fink, one of the members of the pilgrims group, to whom I am grateful as well.
The Church of Protaton, in Karyes, the capital of Mount Athos
This summer [2016 -ed.] ten Norwegians were granted an audience at The Holy Mountain, the last remaining part of the Roman Empire. The monks who live here tell stories of miracles and wonders as a normal part of everyday life. Mount Athos has been called the one place on planet earth that has changed least over the centuries. The Orthodox monks who dwell here, live as they did during medieval times, praying and working. They come to dedicate their lives completely to God, and the last thing they want is for the hard-to-reach peninsula to become a tourist attraction. Nevertheless, the monastic republic in northern Greece has a remarkable pull on people from all over the world.
When the famous CBS news magazine 60 minutes in 2009 asked permission to come do a story on The Holy Mountain, the request was categorically denied. It took two years of negotiating before one of the monasteries finally said yes. It was therefore not without trepidation that the Norwegian journalist set foot in Karyes, the administrative centre of Mount Athos, before setting off on foot towards the ancient monastery of Iviron.
East-north view of the Iviron Monastery
The forest on each side of the footpath has a jungle-like appearance. Wild edible peas, dill and oregano grow in several places. Suddenly we notice the wonderful fragrance of incense – the smell is easily recognized from the Orthodox liturgy. Yet here we are, in the middle of the forest, and no one is swinging the censer.
On the path from Karyes to Iviron Monastery
Small signs and wonders such as these happen all the time here on Athos, says Panagiotis Pavlos. He is a scholar of philosophy at the University of Oslo, and presently our local guide. We are not far from the house of saint Paisios (1924-1994), regarded as one of the holiest men of the monastic peninsula. While he was alive people came by the thousands to visit him – on this very path. They were healed from all kinds of diseases, delivered from demons, and received spiritual counsel. It was said that his mere presence could change the hearts of the pilgrims who came to see him, and draw them towards Christ. Panagiotis was himself one of the many people who came to visit the saint’s kellion (monastic cell) in the forest, and is a friend of the monk who lives here today – father Arsenios.
– Christos anesti (Christ is risen)! Panagiotis cries out, and before long a man with a flowing beard is seen in the doorway.
Father Arsenios greets his old friend warmly and the Norwegians politely, before telling a few of the numerous stories of signs and wonders which took place right here in his cabin. A phenomenon father Arsenios tells us about, is the ability of saint Paisios to know what the guests would ask him, before even opening their mouths.
Outside the cabin of Saint Paisios, in Panagouda
– Once, a lawyer came to Mount Athos. He didn’t believe the stories about Paisios, and decided to put him to the test. He planned to present himself as a doctor, instead of a lawyer. When he arrived at the gate he found himself in a group of 50 people who all had come to see the saint. Elder Paisios opened his door, looked the lawyer straight in the eye, and said: “Go away, and take your lies with you to the court room”. The man never doubted again, says father Arsenios.
The kind of Christianity preserved on Athos has a rather unique history. After the capitol of the Roman Empire fell to the occupying Muslim army in 1453, Mount Athos became the last remaining outpost of Imperium Romanum. Already in the year 972 it had been established as a self-governing monastic state within the empire by the emperor John the First, Tzimiskes.
Aproaching Holy Mountain
Today the «Autonomous Monastic State of the Holy Mountain» is the only republic where the banner of the Eastern Roman Empire – the characteristic double eagle – still can be seen waiving in the wind on top of official flag poles.
Mount Athos is today considered to be the spiritual centre of the Orthodox Church. Over 2.000 monks reside in the 20 operative monasteries, having dedicated their lives to prayer for the entire world.
–The monks find the reason behind their monastic calling in the words by Jesus Christ (Matthew 19) regarding a life of celibacy for the sake of the kingdom of God, about selling all belongings, giving to the poor, and following Christ, says father Johannes, the priest in St. Nicholas Orthodox Church in Norway, as well as the spiritual guide of the group.
Fr. Johannes, fr. Seraphim and Øystein Lid, at the south gate of Iviron Monastery
During the stay we live in three-bed, four-bed and eight-bed rooms in different monasteries, and take part in the daily lives of the monks. The services often start at 3 o’clock in the morning, and there are only two daily meals. They are all vegetarian and last for a grand total of ten minutes.
Peaceful evening in the Holy Monastery of Iviron, with its famous Phialê before the Katholikon Church.
The pilgrims thus have more time for conversation and getting to know one another. All of them have a Lutheran background. Two of them, Lars Karlsøen and Bjørn Skauen, have even been priests in The Lutheran state church of Norway. Several of them have sought refuge in the Orthodox Church from what they see as heresy, modernism and worldly influence in Protestantism.
– I experienced that the Norwegian state church no longer had room for me. When I am here on Athos and see the spiritual riches of the Orthodox tradition, I can’t help thinking that Martin Luther made a great mistake in doing away with monasticism. The monasteries are guarantors of right doctrine, and the monks are models for the laymen when it comes to worship and obedience, says Karlsøen.
View to the Aegean, from outside the walls of the Megisti (Greatest) Lavra Monastery
– The first time I visited an Orthodox church the liturgy was in a language I did not understand. Even so, I experienced it and tears started flowing, says Thorleif Grønnestad. He converted over 10 years ago, and is today in charge of typica services in his home town Sandnes.
Still, they do not paint a rosy red picture of the situation in The Orthodox Church. In some places the organization is poor, in others there are issues of nationalism. One of the pilgrims, Dag Markeng, has a striking comment.
Father Johannes (right), the leader of the pilgrims with father Christoforos (left), the Secretary of Iviron Monastery, demonstrating an edition about the Saint Trifon hermitage and scêtê in Hurdal, Norway. In the middle, hierodeacon fr. Serafim with some of the pilgrims.
– When I became Orthodox in 1983, my sponsor said something that I have found to be true. It won’t be easy being Orthodox – but it will be worth it.
One of the richest and most beautiful monasteries we visit, is called Vatopedi, established in the 5th century. Golden coins, gilded chalices and spectacular church art is everywhere. But it is also the home of a great treasure not made from gold, but from camel hair – preserved from the earliest times of Christianity.
– This is the belt of the Virgin Mary, says the monk Evstathios.
The Holy Monastery of Vatopedion.
According to written sources the belt was preserved in Jerusalem until the year 400. After being in Constantinople for some years, it was given to the monastery of Vatopedi as a gift.
– This belt didn’t only perform miracles at one point in history, but to this very day. Every 14th day or so we receive messages from all over the world from people who have been healed or helped after having been in contact with the belt, says father Evstathios.
The Orthodox claim that in the same way as God performed miracles through even the clothes of the apostle Peter (Acts 19, 12), the same thing happens through the belt of the Theotokos. Father Evstathios point to a series of strange stories related to the belt. Especially childless couples are helped, but many different diseases have also been cured.
Monks discussing before the gates of Vatopedion Monastery
– An oncologist from Switzerland came to see us and was given a few bottles of oil. He himself did not believe the stories, but he wanted to conduct some experiments after having heard about the phenomenon. He gave it to all the patients who were close to the terminal phase. Some did not survive, but two of his patients were fully healed. He came back to us in the monastery and told us about it. We don’t know why some are healed and others are not, but we use the oil in faith, and see what God wants to do, says father Evstathios.
Each of the Norwegian pilgrims are given a bottle, and father Johannes are given several – for use in the Orthodox Church in Norway.
Saint Panteleimon Holy Monastery, known as Rôssikon (the Russian).
Towards the end of the stay the Norwegians hear a rumour about a Scandinavian monk at one of the monasteries they were visiting – Karakallou. After having met mostly Greek monks on Athos it makes an impression to meet a monk with glittering blue eyes and a long read beard. Father Prothromos is from Finland, and speaks some Swedish. As it turns out that also he has a Lutheran background.
– How did you become orthodox, father?
– I went into an Orthodox Church one, and was so struck by the liturgy that tears started flowing. I realized immediately that I had to belong here, the monk says, echoing the story many of the Norwegian converts carry with them.
Soon after his conversion 20 years ago, father Prodromos travelled to the Holy Mountain. Now he is head of the guest house in the monastery, and has had to learn several languages.
– How is life here in the monastery?
– It is very good. Since the monastery of Karakallou is not as large as the others (number 11 on the internal ranking among the 20 monasteries), it is not as busy as some of the rest. So I have plenty of time to focus on prayer, says father Prodromos, reminding us about what really matters in life.
