Σχίζεις το ασημόχρυσο πέλαγος στα πόδια του Άθωνος να προφθάσεις την εξόδιο ακολουθία του Γέροντος Βασιλείου Ιβηρίτου, και μέσα από αναρίθμητους ιλιγγιωδώς ιπτάμενους λογισμούς ο νούς σου καρφώνεται μια στιγμή στο ιδιόμελο του Εσπερινού της Κυριακής των Βαΐων: «Σήμερον η χάρις του Αγίου Πνεύματος ημάς συνήγαγε…».
Επί σαράντα χρόνια η μορφή του πατρός Βασιλείου χαράχθηκε μέσα σου τόσο οικεία, ώστε να νιώθεις όχι ότι πηγαίνεις στο Άγιον Όρος αλλά ότι επιστρέφεις σε αυτό. Δεν τον κατανοούσες καταλαβαίνοντας τη γλώσσα του αλλά κοινωνούσες από το βίωμα, αλλότριο και υπερκόσμιο, που την άρθρωνε και την εμπλούτιζε. Η ομιλία κι η γραφή του σε χρόνο ενεστώτα, όπως τα λειτουργικά κείμενα, καθώς «ο χρόνος είναι κινητή εικόνα της αιωνιότητας» που στην Εκκλησία βρίσκει τα όντα σε «αεικίνητο στάση» και «στάσιμο ταυτοκινησία».
Κοντά του ανέπνεες ελευθερία άλλης τάξης που δεν περιχαρακώνεται σε λογικές προτάσεις. Το πρόσωπό του εξέπεμπε τέτοια χάρη πρωτόγνωρης δύναμης και γλυκύτητας που ξεχνούσες τον εαυτό σου και σου θύμιζε πώς περιγράφει ο Άγιος Διονύσιος Αρεοπαγίτης την εκστατικότητα του θείου έρωτος στο «Περί Θείων Ονομάτων». Σπανίως μια ανθρώπινη μορφή σε ελκύει με τρόπο του επέκεινα εκπέμποντας ιλαρή αγαθότητα και κάλλος όχι περιγράψιμο αλλά μετεχόμενο. Μετοχή αλλόκοτη ως ξένη, και επιθυμητή ως απολύτως συγγενής.
Δεν σου έδινε ντιρεκτίβες, μάλλον σου μιλούσε με τρόπο άλλου -κατά Χριστόν- Ηρακλείτου, όπως το μαντείο των Δελφών που ούτε λέγει ούτε κρύπτει αλλά σημαίνει. Αποφατικότητα των καταφάσεων και κατάφαση των αποφάσεων συναμφοτέρως, όπως το θεσπίζει ο Άγιος Μάξιμος Ομολογητής στη «Μυσταγωγία», ανώτερα μαθηματικά άλλης λογικής, Ορθόδοξης κατ’ αντιστροφήν διαλεκτικής. Γράφει στα «Αποτυπώματά» του: «Όταν ένας άγιος σου μιλά για την κόλασι, οσφραίνεσαι την ευωδία του παραδείσου. Όταν ένας πλανεμένος σου περιγράφει τον παράδεισο, παγώνεις από την κρυάδα της κολάσεως». Ευφυία απαράμιλλη ιλιγγιώδους αντίστιξης, αλληλοσυμπλοκής λόγου αποφατικού και καταφατικού εφάμιλλη.
Ο Γέροντας Βασίλειος δεν ήταν φιλόσοφος, επιστήμων, τεχνίτης, διανοούμενος, ποιητής, ως φορέας κατατετμημένης γνώσης ειδικής, αλλά ως υποδοχέας των ομόκεντρων εκφάνσεων της παρουσίας του Ενός «ού εστι χρεία». Δεν ήταν θεολόγος ως «θεολογών» αλλά ως φανερωτής -όσο σου ήταν δυνατόν- του Θεού Λόγου Χριστού. Ως λειτουργός δεν προέβαλλε εαυτόν αλλά αποκάλυπτε τη λογική λατρεία της Θείας Ευχαριστίας ως ιερουργούμενη θεουργία.
Σε αγαπούσε τόσο που καθώς ασχολιόταν μαζί σου, αισθανόσουν το είναι σου να παίρνει αξία και νόημα τέτοιο που μόνος σου εσύ δεν μπορούσες να του προσδώσεις. Ήταν λόγος, ώστε από θεατής της αγιότητας να σου έρθει όρεξη να γίνεις μέτοχος. Κάποτε η λάμψη του θείου έρωτος στο πρόσωπό του αντανακλούσε μέσα σου λούζοντάς σε με τέτοιο φως ελευθερίας, που να μην θέλεις να αντισταθείς στη δρόσο του Πνεύματος.
Δεν σου προσέβαλλε το έλλογον του αυτεξουσίου αλλά σε απάλλασσε από το άλογον του ακουσίου. Δεν σου μετέδιδε πληροφορία αλλά εμπειρία. Δεν σου διαμόρφωνε τη σκέψη αλλά σε μυούσε στην αληθή ελευθερία. Δεν επεδίωκε να σου δώσει κάτι δικό του αλλά να σε βοηθήσει εσύ να κοινωνήσεις την Πηγή του Παντός. Δεν σε παρέπεμπε στα γραπτά και τις κατακτήσεις του πνεύματός του αλλά σε μυούσε στον πλούτο των άλλων, των μεγάλων.
Δεν σου μιλούσε για να καταλάβεις αλλά για να αναλάβεις. Δεν σε καθοδηγούσε ως οπαδό αλλά σου ανέπαυε τον λογισμό. Δεν παραμελούσε τίποτε και κανένα αλλά σε όλους και όλα έβλεπε την Χριστοείδεια και Θεοείδειά τους. Αφού και το κακό ακόμη εφίεται του Αγαθού, καθώς έλκει το είναι του από αυτό, όπως μαρτυρεί ο Αρεοπαγίτης. Δεν τον ενδιέφερε να σε εντάξει σε σχολή σκέψης αλλά να βοηθήσει τη σκέψη σου να σχολάσει· «Σχολάσατε και γνώτε…»
Δεν σε έκρινε γι’ αυτό που είσαι αλλά σε διέκρινε γι’ αυτό που ο Χριστός θέλει να γίνεις. Δεν σε τακτοποιούσε στα μικρά, σε άπλωνε στα μεγάλα. Δεν σου έλυνε απορία διανοητική, σου χάριζε εμπειρία ασκητική. Δεν σου δίδασκε τα θεία αλλά τα έπασχε φανερώνοντάς τα κατά το μερίδιο της δικής σου αντοχής. Δεν κήρυττε στους κτιστούς τον Άκτιστο αλλά υπηρετούσε το γεφύρωμά τους.
Τον ευγνωμονείς όχι για τις απαντήσεις που σου έδωσε αλλά για τα ανεξήγητα που σου μίλησε. Πονάς με την κοίμησή του. Αλλά χαίρεσαι με τη βεβαιότητα ότι είναι παρών, όπως υποσχέθηκε σε ένα μοναχό της Μονής της Παναγίας Πορταΐτισσας λίγο πριν το τέλος: «Εγώ θα φύγω αλλά εδώ θα γυρίζω. Θα τα παρακολουθώ όλα χωρίς να μ’ ενοχλείτε· χωρίς να σας ενοχλώ».
Έπρεπε να φύγει, ώστε να αντιληφθείς ότι το δεύτερο ενικό του προφορικού και γραπτού λόγου του ήτανε κάλυψη και απόκρυψη εμπειρίας πρώτου προσώπου. Νύν πάντα πεπλήρωται Φωτός, Γέροντα Βασίλειε!
Στιγμιότυπο από την παρουσίαση της Διακήρυξης των 91, στην Αίθουσα της ΕΣΗΕΑ, την Πέμπτη 10 Ιουλίου 2025.
Ο Παναγιώτης Παύλος, ερευνητής Φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο του Όσλο, μιλώντας στον 98.4 και τον Γιώργο Σαχίνη διευκρινίζει πως ο ίδιος ως ένας από τους 91 που υπογράφουν της διακήρυξη για το εθνικό επείγον της αλλαγής υποδείγματος στη χώρα, πως αυτό είναι η ουσία της Διακήρυξης.
Η υπογραφή της δεν σημαίνει αυτόματα την δημιουργία κόμματος ή πολύ περισσότερο την ανάθεση ηγεσίας σε οποιονδήποτε με βάση την διακήρυξη, αλλά ακριβώς την ανάγκη άμεσης ανακοπής των κινδύνων στο φάσμα εθνικών υποχωρήσεων, που θέτουν υπαρξιακά ζητήματα για τον Ελληνισμό.
Ο Παναγιώτης Παύλος, απάντησε σε βροχή παρεμβάσεων ακροατών του 98.4 , τονίζοντας πως αν και αντιλαμβάνεται την οργή του κόσμου για το πολιτικό σύστημα μεταπολιτευτικά, εντούτοις οι κρίσεις εκ του ασφαλούς ή θεωρίες ότι οι πολιτικοί προκύπτουν από “παρθενογέννηση” ως “αλάθητοι”, είναι κριτικές εκ του ασφαλούς.
Με υποδέχθηκε στη Χρυσούπολη, όπου πλέον ζει, με ανοιχτές αγκάλες, χαρά ανυπόκριτη και ανιδιοτελή. Με ξάφνιασε η ικανότητά του να «διαβάζει» τον άνθρωπο που έχει μπροστά του σε μια στιγμή, με μια ματιά. Λιτός, σοφός, δωρικός, με βλέμμα αετίσιο φλογερό και τα σημάδια της ηρωικής θυσίας που τον κατατάσσουν στους μεγάλους Έλληνες. Με πίστη στον Χριστό ακλόνητη. Μικρασιάτης, Αμερικανός, από το New Hampshire, μα πάνω απ’ όλα Ελληνας ορθόδοξος. Λεβέντης και άρχοντας. Ο μεγαλύτερος κατάσκοπος που είχε πότε η Ελλάδα και μάλιστα μέσα στην καρδιά των αμερικανικών υπηρεσιών πληροφοριών.
Όσο μου μιλούσε τόσο συνειδητοποιούσα ότι έχω μπροστά μου τον ευφυέστατο θαλασσοδαρμένο Οδυσσέα, τον οποίο επί 14 χρόνια ανέμενε καρτερικά, μέσα σε ανείπωτες δυσκολίες, η δική του Πηνελόπη, η κυρία Μαρία. Θυμίζω ότι κατηγορήθηκε για κατασκοπία εις βάρος των ΗΠΑ σχετικά με τη μεταφορά ευαίσθητων στρατιωτικών και διπλωματικών εγγράφων προς την Ελλάδα και συνελήφθη στη βόρεια Βιρτζίνια το 1993, όπου καταδικάστηκε σε 14 χρόνια φυλακή.
Όλος ο Ελληνισμός και η Ορθοδοξία συμπυκνωμένα στον μικροκαμωμένο με καρδιά και ψυχή λιονταρίσια Στηβ, Σταύρο Λάλας. Άκουγα την κάθε λέξη του με ανάμεικτα αισθήματα δέους και θαυμασμού για τη φιλοπατρία και την αυταπάρνησή του, και ντροπής εκ μέρους όλων των Ελλήνων για την ατιμία της σημερινής Ελλάδας απέναντί του.
Οι αναγνώστες έχετε τη δυνατότητα να ωφεληθείτε από όσα λέει στην «κυριακάτικη δημοκρατία». Το ελληνικό κράτος έχει μια ευκαιρία να αποκαταστήσει την τιμή και την αξιοπρέπειά του απέναντι σε ένα μεγάλο Έλληνα, που τα έδωσε όλα για τη μητέρα Ελλάδα, εισπράττοντας μέχρι σήμερα εγκληματική αδιαφορία στα όρια της ύβρεως.
Παναγιώτης Παύλος: Ευχαριστώ από την καρδιά μου τον εκλεκτό και πολύ αγαπητό Σταύρο (Στηβ) Λάλας, για την τιμή να με δεχθεί και να μιλήσουμε για πολλά που θέλω να τον ρωτήσω να μας πει ο ίδιος όπως έχει ένα μοναδικό τρόπο να διηγείται. Κύριε Λάλας, καλησπέρα.
Στηβ (Σταύρος) Λάλας: Καλησπέρα Παναγιώτη και ευχαριστώ για την πρόσκληση.
Ένας Μικρασιάτης από το New Hampshire
ΠΑΥΛΟΣ: Είμαστε πλέον στο 2025, είστε πίσω στην Ελλάδα εδώ και 17 χρόνια. Έχετε μικρασιατική καταγωγή και ήθελα καταρχήν να σας ρωτήσω, το γεγονός ότι προέρχεστε από τη Μικρασία πώς καθόρισε τη ζωή σας;
ΛΑΛΑΣ: Με καθόρισε, διότι από τους γονείς μου, τους παππούδες, τις γιαγιάδες έμαθα πολλά πράγματα. Με μάθανε πρώτα πρώτα ποιός είμαι, από πού είμαι και πώς να ζω. Αυτά παίζουν ρόλο. Διότι η Μικρά Ασία, οι άνθρωποι που ήρθαν από τη Μικρασία στη μητέρα Ελλάδα -τότε ήταν Ελλάδα εκεί- φέρανε κουλτούρα, γνώσεις, τέχνη, μαγειρική και σοφία μαζί τους. Και το δείξανε εδώ, το δείξανε. Η Σμύρνη ήταν κοσμοπολίτικη. Είχε ό,τι φαντάζεσαι. Ακόμα και τα παιδιά που ήταν σε ορφανοτροφεία γνώριζαν να διαβάζουν και να γράφουν στην ελληνική γλώσσα. Και τα κορίτσια επίσης. Το τονίζω αυτό γιατί τότε πολλές κοπέλες δεν τις μόρφωναν. Τα είχανε τα κορίτσια για το σπίτι, νοικοκυρές.
Ήταν πολύ μπροστά σε πολλά πράγματα αυτοί οι άνθρωποι. Μου λέγανε τις ιστορίες από πού καταγόμαστε. Εμείς είμαστε από ένα χωριό που λέγεται Κάτω Παναγία. Τώρα οι Τούρκοι άλλαξαν το όνομα, Αλάτσατα το λένε το χωριό. Έλεγε ο παππούς μου ότι με το άλογο ήταν μια μέρα κοντά από τη Σμύρνη. Έχω πάει στο χωριό πολλές φορές, παλιά. Τώρα, δυστυχώς, δεν μπορώ να πάω, αλλά έχω δει τις ρίζες μου. Και πρώτα ο Θεός θέλω μια μέρα να ξαναπάω, αν και δεν το βλέπω.
ΠΑΥΛΟΣ: Η μικρασιατική καταγωγή ήταν στην ουσία αυτή που σας μετέδωσε όλη την αγάπη για την Ελλάδα.
ΛΑΛΑΣ: Βέβαια, ναι. Οταν φύγανε οι άνθρωποι από εκεί πέρα, ό,τι ελληνικό είχαν και δεν είχαν το έφεραν και εδώ. Κινδύνεψαν, διότι καθώς καίγονταν πολλά χωριά, γύρναγαν πίσω στην εκκλησία να πάρουν τις εικόνες να τις φέρουν εδώ, στην Ελλάδα. Αυτό είναι αλήθεια. Και φυσικά όλοι, και ο παππούς και ο πατέρας μου, μου έλεγαν: «Να είσαι περήφανος γι᾽ αυτό που είσαι. Η ιστορία μας, η θρησκεία μας είναι πλούσια».Κι έτσι έμαθα από αυτούς να ξέρω και για μένα, να γνωρίζω ποιος και τι είμαι. Γι᾽ αυτό είμαι πολύ περήφανος για τον Ελληνισμό, για την Ορθοδοξία. Δεν μας λείπει τίποτα. Όλα τα καλά τα έχουμε.
Η «ειρηνική» εισβολή της Τουρκίας και η μαλθακότητα της Ελλάδας
ΠΑΥΛΟΣ: Προτού έρθω εδώ ήμουν στην Ξάνθη. Περπατούσα στην Παλιά Πόλη κι έβλεπα πολλά γκρουπ Τούρκων τουριστών. Μπροστά προχωρούσε ο ξεναγός με μια σημαιούλα που έγραφε το όνομα του τουριστικού πρακτορείου και από κάτω «Τουρκία». Οι Τούρκοι έβγαιναν φωτογραφίες μπροστά στη μητρόπολη, με τα ψηφιδωτά του Χριστού, της Παναγίας και του Αϊ-Γιαννιού. Σκεπτόμουν αυτήν την εικόνα και προσπαθούσα να την τοποθετήσω στο γενικότερο κάδρο των σχέσεων Ελλάδας – Τουρκίας σήμερα. Να αξιολογήσω αν αυτό που έβλεπα μπροστά μου είναι όντως ένα κατόρθωμα που βοηθάει τη χώρα μας, οι «ειρηνικές σχέσεις» με την Τουρκία, ο τουρισμός, στα νησιά έρχονται πάρα πολλοί, η κυβέρνηση τους έδωσε βίζα. Ή πρόκειται για τη «θετική» πλευρά μιας εισβολής με ειρηνικά μέσα;
ΛΑΛΑΣ: Παναγιώτη, εγώ πιστεύω ότι ο κόσμος είναι κόσμος, αλλά η παιδεία τους εκεί είναι πολύ φανατική. Τη «Γαλάζια Πατρίδα» την έχουν στην πρώτη τάξη του δημοτικού, τα παιδιά μαθαίνουν ό,τι τους λένε. Σου λέει, «είμαστε εθνικιστές, να κάνουμε έναν φαντάρο για την Τουρκία». Αυτό πιστεύουν. Εδώ εμείς λέμε, «ναι, αγαπάμε την πατρίδα», αλλά πώς; Οικονομικά πώς ζούμε; Και η Δύση είναι πεσμένη πάνω στον εθνικισμό που έχουν οι Τούρκοι. Ένα είναι αυτό.
Το άλλο είναι ότι ως άνθρωποι μπορούμε να ζήσουμε μια χαρά. Αλλά, όπως πάντοτε, άμα παίξει η πολιτική, αυτοί πιστεύουν αλλιώς. Η πολιτική τους είναι διαφορετική από τη δική μας. Εμείς είμαστε πολύ πιο μαλακοί σε ορισμένα θέματα που δεν θα έπρεπε, ενώ πρέπει να βλέπουμε τι κρύβεται μπρος και πίσω από το δένδρο.
ΠΑΥΛΟΣ: Πού αποδίδετε το γεγονός ότι είμαστε μαλθακοί; Δεν μπορούμε ή δεν θέλουμε; Πού οφείλεται;
ΛΑΛΑΣ: Η αιτία είναι η παιδεία μας. Αν μιλήσεις σε ένα παιδί και του πεις, εγώ στην Αμερική τα έμαθα αυτά, εδώ στη μητέρα Ελλάδα, πολλά παιδιά δεν ξέρουν ποιά είναι η εθνική εορτή. Το έχω δει και είναι απίστευτο. Του λες «28η Οκτωβρίου τί γιορτάζουμε;» Οι μισοί δεν ξέρουν. Αυτό είναι απαράδεκτο! Δεν πρέπει να είναι έτσι. Τα παιδιά πρέπει να μαθαίνουν τη σωστή Ιστορία, την αλήθεια. Και στο κάτω κάτω άμα δεις τώρα πόσος είναι ο πληθυσμός στη Θράκη, η μουσουλμανική μειονότητα είναι 120.000. Κι εμείς σε Κωνσταντινούπολη και Σμύρνη αν έχουμε 10.000, δεν πιστεύω.
Διότι, τι μας έκαναν; Σφάξανε, σκοτώσανε στα Σεπτεμβριανά το 1955, μετά στο 1964, και εμείς αντίποινα δεν κάναμε. Δείξαμε αγάπη. Στα Σεπτεμβριανά σφάξανε, σκοτώσανε, έπνιξαν, βίασαν. Για ποιό λόγο; Ύστερα, κρεμάσανε τον Μεντερές που ήταν πρωθυπουργός της Τουρκίας. Αλλά η ζημιά έγινε. Πόσοι άνθρωποι χάσανε τη ζωή τους; Πόσοι καήκανε; Πόσοι πνίγηκαν; Πόσα κορίτσια βίασαν; Αυτό γίνηκε, δεν μπορεί να το κρύψει κανείς. Εμείς δεν έχουμε κάνει αντίποινα εδώ. Κατάλαβες; Είναι και θέμα κουλτούρας. Διότι ο άλλος σου λέει «τι με νοιάζει», δεν ήταν το δικό του παιδί που σκοτώθηκε. Δεν ήταν η δικιά σου κόρη που βιάστηκε. Αν ήταν, τι θα έλεγες τότε; «Εύκολο είναι, δεν βαριέσαι;» Δεν είναι «δεν βαριέσαι». Είναι πώς θα μιλήσουμε γι’ αυτά τα πράγματα, να μην ξανασυμβούν.
Εδώ μας απειλούν με πόλεμο. Το Διεθνές Δίκαιο σου λέει ότι στη θάλασσα έχεις δικαίωμα για 12 ναυτικά μίλια. Εντάξει, οι Τούρκοι δεν το υπόγραψαν αυτό, αλλά δεν λέμε κι εμείς να τους κλείσουμε στα σπίτια τους. Η θάλασσα είναι για όλους, αλλά με τον νόμο. Αυτό που κάνουν δεν θα τους βγει σε καλό. Πώς να το πω, όποιος είναι πιο δυνατός και πιο μεγάλος θα κάνει ό,τι θέλει; Δεν είναι ο πολιτισμός, δεν είναι η ζωή έτσι. Διότι αυτός που μια μέρα είναι δυνατός και παίζει τον νταή, την άλλη μέρα μπορεί να μην είναι έτσι. Οπότε το πιο ωραίο πράγμα είναι ειρηνικά και με διάλογο, διπλωματικά, είναι το πιο καλό σενάριο. Όλοι το ξέρουμε αυτό, κανένας δεν θέλει πόλεμο.
Αλλά από την άλλη, δεν μπορεί ο άλλος να έρχεται μέσα στο σπίτι σου και να σου πει «το χωράφι του σπιτιού σου είναι δικό μου». Αυτό δεν μπορούμε να το δεχθούμε. Δεν είναι σωστό. Εμείς δεν πάμε στην Τουρκία να πούμε «αυτά είναι δικά μας». Με τί δικαίωμα; Το ίδιο θα πρέπει να κάνουν κι αυτοί με εμάς.
ΠΑΥΛΟΣ: Έχετε εργαστεί στην Τουρκία για πολλά χρόνια, νομίζω.
ΛΑΛΑΣ: Ναι, είναι αλήθεια.
ΠΑΥΛΟΣ: Άρα είστε από τους ανθρώπους που μπορεί όσο κανείς άλλος να γνωρίζει την Τουρκία και να κρίνει αυτό που η σημερινή ελληνική εξωτερική πολιτική παρουσιάζει, ότι δηλαδή «με την Τουρκία συζητάμε, διότι πρέπει να συζητάμε και να υπάρχουν κανάλια επικοινωνίας». Μου είπατε προηγουμένως ότι είμαστε πάρα πολύ μαλακοί. Επομένως, σας πείθει αυτή η στάση ότι η Ελλάδα καλώς πράττει όπως πράττει με την Τουρκία; Τί θα έπρεπε να πράξουμε, κατά τη γνώμη σας;
ΛΑΛΑΣ: Κοίταξε, δεν είμαστε τυφλοί ούτε κουφοί. Βλέπουμε τι γίνεται. Ο άλλος οπλίζεται. Έχει το δεύτερο μεγαλύτερο στρατό στο ΝΑΤΟ. Έχει μεγάλη δύναμη, αυτό είναι αλήθεια.Εμείς πρέπει να βασιζόμαστε μόνο στον εαυτό μας. Δεν μπορούμε να βασιστούμε σε κανέναν άλλον. Άμα εσύ έχεις δική σου άμυνα και μπορείς να βασιστείς σε αυτήν, είναι καλό. Όχι να περιμένεις κάποιον να έρθει να σε βοηθήσει, διότι αυτό μπορεί να μη γίνει ποτέ. Εύχομαι, πρώτα ο Θεός, να μη χρειαστεί να γίνει. Αλλά πρέπει να βασιστούμε. Αυτοί έχουν 1η και 2η Στρατιά Αιγαίου, απέναντι από τα νησιά μας. Γιατί, αφού είμαστε στο ΝΑΤΟ; Γιατί να έχουν τόση δύναμη εκεί; Αυτό το πράγμα είναι φανερό. Εμείς πρέπει να το καταλάβουμε και να υποστηριχθούμε αναλόγως. Άλλο να έχεις δύο ταξιαρχίες, όχι όμως τον στρατό που έχουν. Και εμείς πρέπει να έχουμε αντίμετρα, να υποστηρίξουμε τον εαυτό μας. Ποιό κράτος αδιαφορεί για την άμυνά του; Κανένα! Όλα τα κράτη κάνουν το ίδιο, υποστηρίζουν την άμυνά τους και το έδαφός τους. Δεν μπορεί να γίνει σαν τα Ιμια, που εδώ και 5-6, 7.000 χρόνια είναι ελληνικά. Το νησί είναι ελληνικό, όλος ο κόσμος το ξέρει, και οι Τούρκοι το ξέρουν. Ξαφνικά ήρθαν να πουν ότι το νησί είναι δικό τους. Εμείς, αν πηγαίναμε κοντά στην Αττάλεια σε ένα μικρό νησάκι, τι θα έκαναν αυτοί; Δεν θα έκαναν φασαρία;
Για την Ελλάδα ρε γαμώτο…
ΠΑΥΛΟΣ: Είστε ο μοναδικός Έλληνας που γνωρίζω που έδωσε τη ζωή του με τόσο πάθος για την Ελλάδα, μέσα από τη δουλειά του, και με κόστος που κανείς ποτέ δεν έχει διανοηθεί να πληρώσει. Γιατί το κάνατε;
ΛΑΛΑΣ: Διότι είδα τι γινόταν στην Τουρκία, όπου πήγαινα, με τους ομογενείς Έλληνες. Ο κόσμος να φοβάται να μιλήσει. Οι εκκλησίες ήταν με σύρματα περικυκλωμένες. Θαρρείς πως ήταν εμπόλεμη ζώνη. Γιατί να περικυκλώνουν τις εκκλησίες; Για να τις προστατέψουν; Γιατί; Εδώ τα τζαμιά είναι ελεύθερα, δεν τα πειράζει κανείς. Και οι εκκλησίες έχουν τουρκική σημαία, όπως και το Πατριαρχείο. Γιατί; Η θρησκεία είναι ελεύθερη! Εμείς δεν βάζουμε ελληνική σημαία εδώ στα τζαμιά. Αυτοί γιατί το κάνουν; Μετά, στην Κύπρο έγιναν τόσα αίσχη. Σφάξανε, σκοτώσανε κόσμο, υπάρχουν ακόμα χιλιάδες αγνοούμενοι, γυναίκες και παιδιά. Είδα πράγματα που δεν μου άρεσαν. Και λέω αυτό δεν είναι σωστό. Γι᾽ αυτό και έκανα αυτό που έκανα.
ΠΑΥΛΟΣ: Όταν γυρίσατε στις 25 Νοεμβρίου του 2007 αυτό που βρήκατε στην Ελλάδα για την οποία αγωνιστήκατε και θυσιαστήκατε ήταν αναμενόμενο για εσάς; Σας αγκάλιασε η ελληνική Πολιτεία;
ΛΑΛΑΣ: Και ναι και όχι. Δεν είχα ελληνική υπηκοότητα. Ευχαριστώ τον συγχωρεμένο Κωνσταντίνο Μητσοτάκη που έβαλε τον τότε υπουργό Δικαιοσύνης Αν. Παπαληγούρα, της κυβέρνησης του Κώστα Καραμανλή, και έσπρωξε την αμερικανική κυβέρνηση να με φέρει πίσω, στη μητέρα Ελλάδα. Διότι έλειπα 15 χρόνια από τη γυναίκα μου και τα παιδιά μου δεν με ξέρανε. Οταν γύρισα, τα παιδιά δεν με αναγνώρισαν. Και γι᾽ αυτό τους ευχαριστώ. Βοηθήσανε σε ορισμένα πράγματα. Τα κόμματα που με αγκάλιασαν τότε ήταν η Νέα Δημοκρατία, η Χρυσή Αυγή, ο Καρατζαφέρης με έναν τρόπο, ο Πρόδρομος ο Εμφιετζόγλου, ας είναι καλά ο άνθρωπος που με βοήθησε. Αυτά τα κόμματα. Τα υπόλοιπα κόμματα ποτέ δεν είχαν σχέση μαζί μου.
ΠΑΥΛΟΣ: Αισθάνεστε ότι τα κόμματα που δεν βοήθησαν το έκαναν επειδή δεν γνώριζαν ή δεν τους ενδιέφερε;
ΛΑΛΑΣ: Δεν ξέρω, Παναγιώτη. Δεν ήταν υποχρεωμένος κανείς τους να με βοηθήσει, έτσι το βλέπω. Από την άλλη, είχα γυναίκα και παιδιά εδώ για χρόνια, ήταν εδώ στη μητέρα Ελλάδα. Επρεπε κάποιος να τους βοηθήσει. Και από την κυβέρνηση, όποια κι αν ήταν, έπρεπε να δώσουν σημασία και να τους βοηθήσουν. Διότι ζούσαν πολύ δύσκολα.
ΠΑΥΛΟΣ: Η Αμερική σήμερα, όπως την έχετε ζήσει και γνωρίσει -το αμερικανικό σύστημα εξουσίας-, θεωρείτε ότι είναι σε θέση να αντιληφθεί ότι τα συμφέροντά της στην περιοχή μας, στην ανατολική Μεσόγειο, περνούν μέσα από μία ισχυρή Ελλάδα; Ή αυτό είναι κάτι μη επιτακτικό γι’ αυτούς;
ΛΑΛΑΣ: Κοίταξε, οι Αμερικανοί κοιτούν τα συμφέροντά τους και καλά κάνουν, όπως και όλα τα κράτη. Όλα είναι οικονομικά, Παναγιώτη. Η Αμερική δεν θέλει πόλεμο, κανένα κράτος δεν θέλει, αλλά κοιτάζει πού έχει συμφέροντα και εκεί πάει. Με την Ελλάδα πάντοτε οι σχέσεις ήταν καλές. Δώσαμε ό,τι θέλανε και δεν θέλανε οι Αμερικανοί. Ήμασταν παρόντες στον Α’ και τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, στην Κορέα στείλαμε στρατό, στο Βιετνάμ ψηφίσαμε υπέρ της Αμερικής, σταθήκαμε σωστά. Οι Αμερικανοί βλέπουν την περιοχή, καταλαβαίνουν τι συμφέροντα έχουν και από εκεί και πέρα θα πράξουν. Έτσι είναι, και καλά κάνουν.
Ουκρανία και Κυπριακό
ΠΑΥΛΟΣ: Θέλω να έρθω στο μείζον θέμα των ημερών και των τελευταίων ετών, την κατάσταση στην Ουκρανία και στο πώς αυτή η τραγική ιστορία διάλυσης ενός λαού εξελίσσεται. Ποιά είναι η γνώμη σας;
ΛΑΛΑΣ: Ευτυχώς που εξελέγη πρόεδρος ο Τραμπ, διότι αυτός θέλει να τελειώσει τον πόλεμο. Το έλεγε πάντοτε – «θέλω ο πόλεμος να σταματήσει, αν ήμουν εγώ πρόεδρος δεν θα υπήρχε πόλεμος». Το είπε ο άνθρωπος και τώρα κάνει ό,τι μπορεί για να σταματήσει τον πόλεμο. Το ΝΑΤΟ πήγε πολύ κοντά στα σύνορα της Ρωσίας. Δεν είναι λογικό. Ποιός άκουγε πριν για την Ουκρανία; Δεν είχε ποτέ πρόβλημα πριν από αυτό το θέμα. Εύχομαι, πρώτα ο Θεός, να σταματήσει ο πόλεμος, να μη σκοτώνονται άνθρωποι άδικα. Εγώ πιστεύω ότι ο πρόεδρος Τραμπ θα κάνει κάτι ώστε να τελειώσει αυτός ο πόλεμος γρήγορα, να υπάρξει ειρήνη. Και, όταν τελειώσει ο πόλεμος στην Ουκρανία, πρώτα Θεός, το Κυπριακό. Η Κύπρος πρέπει να συνεχίσει, να φύγουν τα στρατεύματα κατοχής και να γίνει ένα κράτος, όπως πρέπει.
ΠΑΥΛΟΣ: Πιστεύετε ότι είναι εφικτό αυτό με τη σημερινή Τουρκία;
ΛΑΛΑΣ: Δεν ξέρω. Η Τουρκία θέλει δύο κράτη, αλλά δεν πιστεύω ότι θα γίνουν. Διότι στα Ηνωμένα Εθνη υπήρξε το ψήφισμα που εγκρίθηκε τον Δεκέμβριο του 1974 για την επίλυση του Κυπριακού, με την Κύπρο δικοινοτική συνομοσπονδία. Έτσι πρέπει να γίνει. Διότι η εισβολή που έγινε ήταν σφαγή. Για την Τουρκία ήταν περίπατος. Δεν αντιμετώπισαν στρατό για να πολεμήσουν. Το νησί ήταν γυμνό.
ΠΑΥΛΟΣ: Ήταν προδοσία.
ΛΑΛΑΣ: Δεν ξέρω αν ήταν προδοσία, αλλά ο συχωρεμένος ο στρατηγός Ιωαννίδης έπρεπε να καταλάβει τακτικά το θέμα, ότι δεν μπορούσαμε να υποστηρίξουμε το νησί και δεν έπρεπε να γίνει αυτό που έγινε. Ο συγχωρεμένος ο Πρόεδρος, ο Αρχιεπίσκοπος Μακάριος, δεν είχε καμιά δουλειά να κάνουν αυτό το πραξικόπημα. Σε καμιά περίπτωση, στρατιωτική ή πολιτική, δεν έπρεπε να γίνει αυτό. Γι᾽ αυτό φταίει ο συγχωρεμένος, διότι έπρεπε να καταλάβει ότι, αν γίνει ένα κακό, το νησί δεν έχει υποστήριξη. Δεν θα μπορούσαμε να το υποστηρίξουμε. Η Τουρκία έκανε περίπατο, έστειλε στρατό, άρματα, αεροπλάνα, και δεν βρήκε κανέναν να πολεμήσει. Οι λίγοι που έμειναν ήταν ήρωες. Πολεμήσανε, Θεός σχωρέσ᾽ την ψυχή τους. Υπάρχουν πολλοί ήρωες. Στην Κύπρο, στην Αλβανία, το παιδί που δολοφονήθηκε στη Βόρειο Ήπειρο, ο Κατσίφας. Είναι ήρωας που τον δολοφόνησαν οι Αλβανοί. Αυτοί είναι ήρωες πραγματικοί, Θεός σχωρέσ᾽ τους.
Ο Ελλαδισμός που σκοτώνει τον Ελληνισμό
ΠΑΥΛΟΣ: Ζώντας στην Ελλάδα όλα αυτά τα χρόνια, αισθάνεστε ότι η Ελλάδα -ως κράτος, να το πω έτσι- αγαπά τον εαυτό της, αγαπά τον Ελληνισμό, αγαπά την ιστορία, αγαπά τους Έλληνες; Ή βλέπετε και εσείς, όπως πολλοί διαπιστώνουν, ένα κράτος που συχνά λειτουργεί ενάντια στα συμφέροντα του Ελληνισμού;
ΛΑΛΑΣ: Άκου, Παναγιώτη, εγώ βλέπω πράγματα που τα εύκολα τα κάνουν δύσκολα. Δηλαδή, το λογικό είναι το παιδί στο σχολείο να το μάθεις και τη γλώσσα και φυσική και βιολογία και αριθμητική και γεωγραφία και τη θρησκεία μας και την ιστορία μας. Εμείς δώσαμε το φως. Αν οι Τριακόσιοι δεν βαστούσαν τους Πέρσες, μπορεί όλη η Ευρώπη τώρα να ήταν Ιράν. Κατάλαβες; Να είμαστε περήφανοι γι᾽ αυτό που είμαστε, γιατί κάναμε πράξεις, όχι λόγια. Η ιατρική είναι στα ελληνικά. Τα παιδιά πρέπει να μαθαίνουν την ιστορία μας.
Στην Αμερική, που ήμουν στη φυλακή, πολλά παιδιά μού λέγανε «είσαι αυτό, είσαι εκείνο». «Κοίταξε» λέω «εγώ είμαι Ελληνοαμερικανός, όπως εσύ είσαι Αφροαμερικανός». Εν πάση περιπτώσει, του λέω «βλέπεις κανέναν μαύρο να έχει ελληνικό όνομα; Δεν βλέπεις κανέναν. Διότι εμείς δεν είχαμε αποικίες. Δεν σκλαβώσαμε κανέναν. Εμείς δεν είμαστε άνθρωποι ιμπεριαλιστές και κατακτητές». Και το παιδί με κοιτούσε. «Πήγαινε να δεις αν έχεις κανέναν δικό σου με ελληνικό όνομα. Εμείς δεν είχαμε σκλάβους, δεν σκλαβώσαμε κανέναν»!
Αυτό είναι το θέμα. Γι᾽ αυτό πρέπει να είμαστε περήφανοι. Δώσαμε το φως. Σε μόρφωση, όπως είπα, η γλώσσα της ιατρικής είναι στα ελληνικά και πολλά άλλα πράγματα που δώσαμε. Η δημοκρατία είναι από εδώ. Θα πρέπει να είμαστε περήφανοι. Οι Ολυμπιακοί Αγώνες. Δημιουργήσαμε, κάναμε πράγματα και τα μοιραστήκαμε με την ανθρωπότητα.
ΠΑΥΛΟΣ: Βλέπετε, σήμερα, το πολιτικό σύστημα στην Ελλάδα εν γένει, συμπεριλαμβανομένων των πολιτικών κομμάτων, να υπηρετεί τις πρωταρχικές αξίες του Ελληνισμού, της ιστορίας μας, του πολιτισμού μας και της θρησκείας μας;
ΛΑΛΑΣ: Το πολιτικό σύστημα είναι τεράστιο. Ο πληθυσμός της Ελλάδας είναι 10 εκατομμύρια και έχεις 300 βουλευτές. Είναι γελοίο! Είναι πάρα πολλοί. Οι κυβερνητικές θέσεις, τα υπουργεία είναι πάρα πολλά. Πρέπει να γίνει επαναφορά σε αυτά τα θέματα. Και πρέπει επίσης να είμαστε πιο αγαπημένοι μεταξύ μας. Να μην είμαστε τόσο θυμωμένοι. Ένωση, αυτό χρειάζεται. Είμαστε λίγοι, δεν είμαστε πολλοί, και πρέπει να είμαστε πιο ενωμένοι και πιο αγαπημένοι μεταξύ μας.
ΠΑΥΛΟΣ: Όπως έχουν τώρα τα πράγματα, είστε αισιόδοξος για την Ελλάδα, και γεωπολιτικά αλλά κι εν γένει για τον Ελληνισμό;
Λάλας: Είμαι. Διότι η Ελλάδα ποτέ δεν πεθαίνει. Όπου και να πας θα βρεις Ελληνες. Κι έχουμε και την Εκκλησία μας, όπως κι εμείς στην Αμερική, όπου γεννήθηκα και μεγάλωσα – τα παιδιά μαθαίνουν τη γλώσσα, τη θρησκεία και την ιστορία μας. Η Ελλάδα ποτέ δεν πεθαίνει. Είμαι αισιόδοξος.
Ελλάδα – Κύπρος – Ισραήλ – Γάζα
ΠΑΥΛΟΣ: Αναφερθήκατε στην Κύπρο, στο πώς είναι η κατάσταση τώρα και στο πώς έγινε όλο το κακό με την εισβολή τότε. Σήμερα, όμως, φαίνεται ότι η Κύπρος βρίσκεται σε πιο ισχυρή θέση. Έχει αναπτύξει στενή συμμαχία με το Ισραήλ, όπως και η Ελλάδα.Βλέπουμε ότι η Ελλάδα βασίζει στο Ισραήλ πολλές ελπίδες και στο ζήτημα των ελληνοτουρκικών σχέσεων, αλλά και στο θέμα των θαλάσσιων αγωγών που θέλει να προχωρήσει στη Μεσόγειο. Παλαιότερα, πριν από 30-40 χρόνια, επί Ανδρέα Παπανδρέου, υπήρχε μεγαλύτερο άνοιγμα της Ελλάδας προς τον αραβικό κόσμο. Σήμερα φαίνεται σιγά σιγά αυτό το άνοιγμα να γίνεται περισσότερο προς το Ισραήλ. Είναι έτσι; Και, αν ναι, πώς αξιολογείτε αυτή τη στρατηγική;
ΛΑΛΑΣ: Σωστά το λες. Η κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ τότε έκανε το λάθος, όταν το κράτος του Ισραήλ ζήτησε να χρησιμοποιήσει τον ελληνικό εναέριο χώρο για αεροπορικές ασκήσεις, να αρνηθεί. Ήταν μεγάλο λάθος της τότε κυβέρνησης. Τώρα καλά κάνουν. Όποιος είναι σύμμαχος, όποιος μπορεί να σε βοηθήσει. Ετσι είναι όχι μόνο για την Ελλάδα – όλα τα κράτη το κάνουν. Αυτό που με βοηθά αυτό θα κάνω. Το συμφέρον μου θα κοιτάξω. Το Ισραήλ είναι φίλοι μας, και προ Χριστού μαζί ήμασταν. Δεν είναι κακό αυτό. Πολύ καλά κάνουν να κοιτάξουν τα συμφέροντά τους, οικονομικά, γεωπολιτικά, στρατιωτικά, εξοπλιστικά. Όλο αυτό που κάνουν η Κύπρος και η Ελλάδα με το Ισραήλ είναι καλό. Είναι προς το συμφέρον μας, κι αυτό πρέπει να κάνουμε.
ΠΑΥΛΟΣ: Ακόμα κι αν στο ζήτημα της Γάζας έχουμε πολύ δυσάρεστες -να το πω έτσι- καταστάσεις;
ΛΑΛΑΣ: Είναι πολύ λυπηρό, διότι σκοτώνονται άνθρωποι, και δεν θα έπρεπε να σκοτώνεται κανείς. Αυτή η κατάσταση πρέπει να ξεκαθαριστεί από τον παλαιστινιακό λαό και το Ισραήλ. Μόνο τότε μπορούν να συμβούν πράγματα, να σταματήσει ο πόλεμος, να επιστρέψουν οι όμηροι στο Ισραήλ, να υπάρξει ειρήνευση στη Λωρίδα της Γάζας και να ανοικοδομηθεί, ώστε οι Παλαιστίνιοι να συνυπάρξουν με τους Ισραηλινούς εν ειρήνη.
Δεν φταίνε οι άνθρωποι. Όλοι επιθυμούν να έχουν στέγη, να έχουν τροφή, να είναι σε θέση να εργαστούν, να μπορούν να λατρέψουν τον Θεό με τον τρόπο τους. Όλοι οι άνθρωποι το αξίζουν αυτό. Πιστεύω ότι αυτό μπορεί να λειτουργήσει μεταξύ των Ισραηλινών, των Παλαιστινίων και του υπόλοιπου αραβικού κόσμου, όπως και των Ηνωμένων Πολιτειών – διότι, όπως ήδη ανέφερα, ο πρόεδρος Τραμπ είπε ότι «θα ανοικοδομήσουμε τη Γάζα», «θα την καταστήσουμε σαν το Μαϊάμι». Και όταν αυτός ο άνθρωπος λέει κάτι το πράττει και πιστεύει αυτό που είπε. Τηρεί τον λόγο του. Αυτό θα πρέπει να ληφθεί υπόψη, διότι οι Παλαιστίνιοι δεν θα χάσουν, αυτό είναι βέβαιο.
ΠΑΥΛΟΣ:Εννοείτε ότι πρέπει να ληφθούν υπόψη οι Παλαιστίνιοι σε οποιαδήποτε λύση;
ΛΑΛΑΣ: Ασφαλώς! Υπάρχουν δύο πλευρές, και πρέπει να μιλήσεις και με τις δύο ώστε να επέλθει ειρήνη.
Η Ελληνική Ισχύς
ΠΑΥΛΟΣ: Στην καριέρα σας είχατε τη δυνατότητα να δείτε πώς λειτουργούν όλες οι χώρες του κόσμου. Πώς βλέπετε -και βλέπατε τότε- να θεωρούν την Ελλάδα, τις ελληνικές υπηρεσίες; Έχουμε ικανό προσωπικό; Μας σέβονται;
ΛΑΛΑΣ: Ναι, μας σέβονται. Το επίπεδο της υπηρεσίας πληροφοριών εδώ είναι υψηλό. Επίσης, το επίπεδο εκπαίδευσης είναι καλό, η πλειονότητα των ανθρώπων μιλά αγγλικά και μπορεί να επικοινωνεί με οποιονδήποτε ξένο. Στον Ελληνα υπάρχει μυαλό, υπάρχει ταλέντο. Το έχουμε δείξει όπου πατήσαμε και δημιουργήσαμε πράγματα. Υπάρχει καλός στρατός. Υπάρχουν άνθρωποι που είναι ικανοί και μπορούν να κάνουν τη δουλειά που πρέπει να κάνουν. Το θέμα είναι να υπάρχουν περισσότερη πειθαρχία και άσκηση – αυτά είναι ουσιώδη, κυρίως στις Ενοπλες Δυνάμεις. Ασκηση, άσκηση και περισσότερη άσκηση.
Η επικοινωνία είναι επίσης κάτι πολύ σημαντικό. Στις ένοπλες δυνάμεις στις ΗΠΑ διαθέτουν αυτό που αποκαλούν «The Commander’s Call», όπου ο διοικητής της στρατιωτικής βάσης, ο διοικητής Τάγματος, ο διοικητής Ταξιαρχίας, οι ανώτεροι αξιωματικοί και οι υπαξιωματικοί συγκεντρώνουν όλους τους στρατιώτες στο γυμναστήριο της βάσης και συνομιλούν μαζί τους. Κι αν υπάρχει κάποιο πρόβλημα, τα παράπονα ακούγονται και επιλύονται. Όλοι μιλούν με όλους. Αυτή η επικοινωνία είναι πολύ σημαντική, από το επίπεδο του στρατηγού μέχρι τον τελευταίο στρατιώτη και όλους ενδιάμεσα. Με τον τρόπο αυτόν διασφαλίζεις συνεκτικό, ισχυρό στρατό. Σε αυτό πρέπει να δουλέψουν λίγο περισσότερο εδώ στην Ελλάδα. Αλλά, όσον αφορά τον Ελληνικό Στρατό και το ανθρώπινο δυναμικό του, οι άνθρωποι είναι ικανοί.
ΠΑΥΛΟΣ: Άρα, κατά μία έννοια, για όλα τα κακά στη σημερινή Ελλάδα η ευθύνη βαραίνει μόνο εμάς, όχι τρίτα μέρη.
ΛΑΛΑΣ: Ακριβώς, όχι! Είμαστε υπεύθυνοι για τις πράξεις μας. Εμείς φταίμε γι᾽ αυτά που κάνουμε. Οι άλλοι, εντάξει, είναι και παλιά, οι συμμαχίες και ούτω καθεξής που δεν μας φέρθηκαν τόσο καλά. Η Ελλάδα θυσιάστηκε στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Ο Μεταξάς μπορούσε να πει «δεν περνάει κανείς!», και το είπε. Αλλά θα μπορούσε και να πει «περάστε όλοι» – τότε τι θα γινόταν; Και η Τουρκία δίπλα. Καλά έκαναν οι Τούρκοι, ήταν έξυπνοι, ένα ρουθούνι δεν άνοιξε.
Εμείς χάσαμε το 1/5 του πληθυσμού μας και ύστερα, με τον Εμφύλιο Πόλεμο, και καθυστερήσαμε τους Γερμανούς. Η Κρήτη βάστηξε αρκετά και χάσανε ένα από τα καλύτερα στρατεύματα σε όλο τον κόσμο. Οι αλεξιπτωτιστές που έπεσαν στην Κρήτη – ένας στρατιώτης τους έκανε για πέντε: ήξερε πολυβόλο, ιατρική, όλμο, ήξερε, ήξερε… Ηταν πολύ καλοί. Κι όμως, το 85% των Γερμανών αλεξιπτωτιστών εξολοθρεύτηκε κατά την εισβολή τους.
Ξέρεις πώς αποκαλούν την Κρήτη; «Ο τάφος των Γερμανών αλεξιπτωτιστών». Η Κρήτη! Εχασαν πολλούς στρατιώτες εκεί και δεν το πίστευαν. Ποιοι πέθαναν; Ελληνες άμαχοι, παιδιά, γυναίκες. Ολόκληρα χωριά σφαγιάστηκαν εξαιτίας αυτού. Θα μπορούσαν να μην είχαν αντιδράσει καθόλου. Θα μπορούσαν να είχαν υποδεχθεί με μπισκότα και καλαμπόκι τους Γερμανούς που έπεφταν από τον ουρανό, αλλά, αντ’ αυτού, τους πολέμησαν. Αυτό θα πρέπει να αναγνωριστεί.
ΠΑΥΛΟΣ: Κύριε Λάλας, σας ευχαριστώ πολύ γι᾽ αυτήν τη συζήτησή μας.
ΛΑΛΑΣ: Εγώ σε ευχαριστώ που ήρθες! Χάρηκα που γνώρισα έναν πατριώτη!
ΠΑΥΛΟΣ: Κι εγώ χαίρομαι, διότι αισθάνομαι ότι στην Ελλάδα σήμερα δεν υπάρχουν πολλοί άνθρωποι σαν κι εσάς.
ΛΑΛΑΣ: Εγώ πιστεύω, συγνώμη, ότι υπάρχουν πολλοί σαν εμένα. Αν είχανε την ευκαιρία και μπορούσαν, θα βοηθούσαν. Το πιστεύω ότι υπάρχουν. Αλλά κι εσύ, συνέχισε την καλή δουλειά!
ΠΑΥΛΟΣ: Σας ευχαριστώ πολύ!
ΛΑΛΑΣ: Εγώ ευχαριστώ.
* Δημοσιεύθηκε σε δύο μέρη, στην «Κυριακάτικη Δημοκρατία» της 19ης Μαΐου, και στο φύλλο της Δημοκρατίας της Δευτέρας 20 Μαΐου 2025. Αναδημοσιεύθηκε μαζικά από πληθώρα ειδησεογραφικών μέσων και ενημερωτικών ιστοσελίδων (ενδεικτικά: Dimokratia.gr, Militaire.gr, Anixneuseis.gr, Geopolitico.gr, Newsbreak.gr, Olympia.gr, κλπ).
Ukraine on Fire: Ο Igor Lopatonok* σε συνέντευξη εφ᾽ όλης της ύλης στον Παναγιώτη Παύλο, με αφορμή τα 3 χρόνια πολέμου στην Ουκρανία και τα 80 χρόνια από το τέλος του Β´ Παγκοσμίου Πολέμου
ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗΣ:
Ιστορικό Υπόβαθρο της Σύγκρουσης – Η περίπτωση Ζελένσκι – Project Ουκρανία: Ιστορία και Παρόν – Οι Ναζί και η Εθνική Ιδεολογία στην Ουκρανία – Οι Προκλήσεις μιας Συμφωνίας – Η ζημία της Ευρώπης – Η Αυτοκέφαλη «Ορθόδοξη Εκκλησία στην Ουκρανία» – Ο βραβευμένος με Όσκαρ Όλιβερ Στόουν, το κατηγορητήριο εναντίον Τραμπ, τα ντοκιμαντέρ – Ο Πούτιν και οι Νεοσυντηρητικοί – Ο μέτριος κωμικός – Τραμπ ο ειρηνοποιός και η νέα Γιάλτα – Όλοι οι Άνθρωποι του Προέδρου – Ιγκόρ Λοπατόνοκ και Ελλάδα.
Παναγιώτης Παύλος: Έχω τη χαρά να συνομιλώ σήμερα, τρία χρόνια από την 24η Φεβρουαρίου 2022, με τον Igor Lopatonok, ένα σπουδαίο σκηνοθέτη που ζει στην Αμερική, μια πολύπλευρη προσωπικότητα με τρεις υπηκοότητες, Ουκρανική, Ρωσική και Αμερικανική. Τον ευχαριστώ θερμά για την αποδοχή αυτής της πρόσκλησης από μέρους του Militaire.gr.
Igor Lopatonok: Σε ευχαριστώ Παναγιώτη για τη φιλοξενία, είναι πραγματική χαρά να συζητούμε και να μοιράζομαι μαζί σου τη σκέψη μου.
ΠΑΥΛΟΣ:Την παραμονή της επετείου των τριών χρόνων πολέμου στην Ουκρανία (Κυριακή, 23/2/2025) ακούσαμε τον Πρόεδρο Ζελένσκι να δηλώνει ότι προτίθεται ακόμη και να παραιτηθεί, προκειμένου να επέλθει ειρήνη στη χώρα. Ενώ την επόμενη μέρα, οι Ευρωπαίοι ηγέτες εξέφρασαν τη στήριξή τους λέγοντας ότι καμία απόφαση δεν μπορεί να ληφθεί για την Ουκρανία ερήμην της Ουκρανίας. Οι ΗΠΑ εμπλέκονται άμεσα στη διαδικασία διευθέτησης του ουκρανικού ζητήματος με τη Ρωσία. Υπήρξαν ήδη κάποιοι κύκλοι συνομιλιών και μια συμφωνία μεταξύ ΗΠΑ και Ουκρανίας διαφαίνεται στον ορίζοντα. Πώς βλέπετε την παρούσα κατάσταση πραγμάτων;
Ιστορικό Υπόβαθρο της Σύγκρουσης
LOPATONOK: Είναι μια σημαντική επέτειος. Για να κατανοήσουμε τη δυναμική της σύγκρουσης, πρέπει να εμβαθύνουμε στο ζήτημα. Δεν ξεκίνησε στις 24 Φεβρουαρίου 2022, που ήταν αναμφίβολα σημαντική εξέλιξη. Αλλά 11 χρόνια πριν, το 2014, με βάναυσες δολοφονίες που έλαβαν χώρα στην πλατεία Μαϊντάν στο Κίεβο από τις 18 έως τις 21 Φεβρουαρίου. Ήταν ένα βάναυσο, βίαιο πραξικόπημα, με μια δημοκρατικά εκλεγμένη κυβέρνηση στην Ουκρανία να ανατρέπεται από διαδηλωτές στους δρόμους του Κιέβου. Αυτό οδήγησε στην 24η Φεβρουαρίου 2022, όταν η Ρωσία ξεκίνησε την ειδική στρατιωτική επιχείρηση, που δεν είναι συμβατικός πόλεμος πλήρους κλίμακας.
Στόχος της επιχείρησης αυτής ήταν η προστασία της ασφάλειας και των εθνικών συμφερόντων της Ρωσίας. Η Ρωσία το περιέγραψε κατηγορηματικά παντού το 2021, δημοσιεύοντας και στέλνοντας τις αξιώσεις της σε όλες τις δυτικές κυβερνήσεις. Δήλωσε δηλαδή ότι η ανάπτυξη της Ουκρανίας ως εχθρικού κράτους στα σύνορα με τη Ρωσία, ο εξοπλισμός της και η δυνατότητα να διαπράττει γενοκτονία στο Ντονμπάς είναι απαράδεκτη, και πρέπει να τερματιστεί. Υπήρχε επίσης η απαίτηση να αποσυρθούν τα πυρηνικά όπλα από την Ευρώπη και οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής να αποσύρουν τα στρατεύματά τους από τις χώρες της Βαλτικής.
Κανείς δεν τα άκουσε αυτά, ούτε θέλησε να σκεφτεί ότι η Ρωσία έχει ως θεμιτό στόχο και συμφέρον τη φροντίδα της ασφάλειάς της. Αυτό οδήγησε στη στρατιωτική εισβολή ρωσικών στρατευμάτων στην Ουκρανία με σαφώς διακηρυγμένο στόχο να σταματήσει η ναζιστικοποίηση της χώρας, να αποστρατιωτικοποιηθεί η Ουκρανία και να έλθει σε καθεστώς ουδετερότητας με στέρηση της δυνατότητας να γίνει μέλος του ΝΑΤΟ. Προς το παρόν, βλέπουμε τη Ρωσία να επιτυγχάνει βραδέως όλους τους στόχους της.
Πρέπει μάλιστα, να αντικρούσω την αφήγηση του Στέητ Ντηπάρτμεντ, που ανακοίνωσε ο κύριος Μπλίνκεν στους εκπροσώπους του, ότι η Ρωσία θα κατακτούσε το Κίεβο σε τρεις ημέρες. Η Ρωσία δεν το ισχυρίστηκε αυτό ποτέ. Επρόκειτο για μια δήλωση που προήλθε από το Υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ. Ο κύριος Μπλίνκεν, ο οποίος είναι πολεμοχαρής και ήταν τότε Υπουργός Εξωτερικών, επεδίωκε αυτή την ιδέα. Γνώριζαν ότι η Ρωσία έχει σχέδιο διαφορετικό από ένα πόλεμο πλήρους κλίμακας, αλλά δεν ήθελαν να την ακούσουν. Δεν ήθελαν να μιλήσουν μαζί της. Τώρα μιλάνε, επειδή υπάρχει δραματική στροφή 180 μοιρών στην εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ.
Πρώτον, οι ΗΠΑ δεν μπορούν πλέον να αντέξουν οικονομικά τη διεξαγωγή αυτού του δαπανηρού πολέμου. Δεύτερον, πρόκειται για πόλεμο που δεν μπορεί να κερδηθεί επειδή η Ρωσία επέδειξε στρατιωτική ισχύ και αφοσίωση στην επίτευξη των στόχων της. Τρίτον, η Ευρώπη εξακολουθεί να τρέφει αυταπάτες, καθώς η γραφειοκρατία της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν αντιπροσωπεύει το συμφέρον των πολιτών των ευρωπαϊκών εθνών. Σκέφτονται μόνο πώς θα καταστούν πλουσιότεροι και ισχυρότεροι φοβούμενοι την επικείμενη νίκη της Ρωσίας. Τί συμβαίνει λοιπόν τώρα;
Πλέον έχουμε μια άμεση συζήτηση και ο Ζελένσκι φαίνεται να μην είναι πια τόσο απαραίτητος και σημαντικός. Γιατί; Πρώτα απ᾽ όλα, είναι άνθρωπος που λέει πολλά λόγια. Λέει ένα πράγμα, μετά άλλο. Πριν τρία χρόνια παρεκάλεσε για πίστωση από τις δυτικές χώρες. Τώρα λέει ότι οι ΗΠΑ του χορήγησαν εκατό δισεκατομμύρια δολάρια δωρεάν, με επ᾽ ουδενί δέσμευση επιστροφής τους. Είναι άνθρωπος ασυνεπών λόγων: τίποτε απ᾽ όσα λέει δεν συνάδει με αυτά που θα επιτευχθούν, με αυτά που ο ίδιος πράττει.
Αυτό βέβαια δεν έχει και τόση σημασία διότι, καταρχήν, δεν μπορεί να κερδίσει τον πόλεμο κατά της Ρωσίας. Δεύτερον, είναι πολύ αντιδημοφιλής στην Ουκρανία. Κατέχει την εξουσία. Δεν είναι πλέον νόμιμος πρόεδρος καθώς η θητεία του έχει λήξει εδώ και πάνω από ένα χρόνο. Δεν υπάρχει πλέον όργανο με νόμιμη εξουσία για να κυβερνήσει τη χώρα, καθώς και η θητεία του Κοινοβουλίου έχει λήξει.
Όσον αφορά την εξήγηση ότι «υπάρχει πόλεμος που εμποδίζει τις εκλογές», θέλω να σας υπενθυμίσω ότι ακόμη και κατά τη διάρκεια του Β´ Παγκοσμίου Πολέμου, πραγματοποιήθηκαν εκλογές στις ΗΠΑ, δεν υπήρχε τίποτα κακό με εκείνες τις εκλογές. Οι εκλογές καθιστούν μια χώρα δημοκρατική, και όχι δικτατορία όπως είναι τώρα στην Ουκρανία. Η διεξαγωγή εκλογών είναι πολύ απλή διαδικασία.
Τώρα συμβαίνει κάτι αρκετά εντυπωσιακό. Υπάρχει άμεση διαπραγμάτευση μεταξύ ΗΠΑ και Ρωσίας. Πρώτον, για το πώς θα αποκατασταθούν οι διπλωματικές σχέσεις και, δεύτερον, για το πώς θα παύσει ο πόλεμος και θα επιτευχθεί ειρήνη. Η ειρήνη είναι εφικτή επειδή ο Ντόναλντ Τραμπ και ο Βλαντιμίρ Πούτιν συνομιλούν μεταξύ τους. Καταλαβαίνουν ότι και τα δύο έθνη θέλουν να σταματήσει αυτός ο πόλεμος δι’ αντιπροσώπων εναντίον της Ρωσίας. Η Ρωσία έχει καλωσορίσει την ιδέα. Αυτό δεν σημαίνει ότι θα αποδεχθεί όλους τους όρους που θα διατυπώσουν οι ΗΠΑ. Πιθανότατα θα είναι δύσκολη διαπραγμάτευση. Αλλά πιστεύω θα είναι μια καρποφόρα προσπάθεια και σύντομα θα δούμε αποτελέσματα.
Η περίπτωση Ζελένσκι
ΠΑΥΛΟΣ: Ο αναπληρωτής Πρωθυπουργός της Ουκρανίας ανακοίνωσε ότι ολοκληρώνουν τις λεπτομέρειες μιας συμφωνίας. Αναρωτιέμαι λοιπόν, σε ποιό βαθμό ο πρόεδρος Ζελένσκι θα παραμείνει στην εξουσία ή αν η αντίστροφη μέτρηση έχει ξεκινήσει και ο πολιτικός του χρόνος μειώνεται;
LOPATONOK: Παρά την πολιτική του υποταγή στις ΗΠΑ ο κύριος Ζελένσκι δεν έχει καλή σχέση με τον πρόεδρο Τραμπ. Προσωπικά πιστεύω ότι ο πρόεδρος Τραμπ δεν ξεχνά ότι ο Ζελένσκι χρησιμοποιήθηκε δύο φορές για την καθαίρεσή του. Η περίφημη εκείνη τηλεφωνική κλήση διέρρευσε και ήταν η αιτία της πρώτης καθαίρεσής του.
Έχοντας δημιουργήσει μια ταινία σχετικά με τη ρωσική απάτη στις ΗΠΑ, τη σειρά ντοκιμαντέρ με τίτλο «Όλοι οι Άνθρωποι του Προέδρου» (All the President’s Men), γνωρίζω κάποιες λεπτομέρειες από άτομα που ενεπλάκησαν προσωπικά σε αυτό. Μιλάω κυρίως για τον Ρούντι Τζουλιάνι, ο οποίος εκείνη την εποχή ήταν δικηγόρος του Ντόναλντ Τραμπ. Τον έστειλε ο Τραμπ να διερευνήσει τις αδικίες του Μπάιντεν και τα εγκλήματα της οικογένειάς του στην Ουκρανία. Ο Ζελένσκι είχε την ευκαιρία να αποκαλύψει όλα όσα έχουν για τον Χάντερ Μπάιντεν και τις αδικίες του Μπάιντεν, αλλά αποφάσισαν να παίξουν το παιχνίδι. Δεν βοήθησαν τον πρόεδρο Τραμπ. Αντιθέτως, προσπάθησαν να τον εκθέσουν. Νομίζω λοιπόν ότι ούτε ο πρόεδρος Τραμπ έχει καλή σχέση με τον Ζελένσκι.
Επομένως, πιστεύω ότι για χάρη της ειρήνης στην Ουκρανία είναι καλύτερο να απομακρυνθεί ο Ζελένσκι από την εξουσία, να προκηρυχθούν νέες εκλογές, και να αναλάβει ένας νέος ηγέτης. Καταλαβαίνω ότι δεν έχει απομείνει αντιπολίτευση στην Ουκρανία, όλα αυτά τα χρόνια ο Ζελένσκι απαγόρευσε κάθε αντιπολίτευση. Φυλάκισε πολλούς ανθρώπους, διέλυσε το κόμμα και έκλεισε τα τηλεοπτικά κανάλια και τα ανεξάρτητα μέσα ενημέρωσης. Εγκαθίδρυσε μια δικτατορία παρόμοια με τη ναζιστική Γερμανία του Β´ Παγκοσμίου Πολέμου πριν και κατά τον πόλεμο. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο τώρα δεν εκπροσωπεί τον ουκρανικό λαό. Σε ένα κυρίαρχο έθνος η εξουσία ανήκει στον λαό. Ο λαός της Ουκρανίας πρέπει να κάνει μια νέα επιλογή και να διαλέξει το άτομο που θα τον καθοδηγήσει.
Είμαι Ουκρανός, ξέρετε. Γεννήθηκα στη Σοβιετική Ένωση. Μια μέρα, τον Δεκέμβριο του 1991, ξύπνησα ως Ουκρανός όταν η Σοβιετική Ένωση έπαψε να υπάρχει και η Ουκρανία ανακοίνωσε την ανεξαρτησία της. Δεν επέλεξα το κράτος μου. Ανήκα στη Σοβιετική Ένωση αλλά άρχισα να είμαι Ουκρανός. Η πρώτη μου υπηκοότητα ήταν η ουκρανική. Όταν μετακόμισα στις ΗΠΑ έλαβα μέσω της πολιτογράφησης την αμερικανική υπηκοότητα και αργότερα και τη ρωσική. Έχω λοιπόν τρεις υπηκοότητες: ουκρανική, αμερικανική και ρωσική. Έτσι, περιγράφω τον εαυτό μου ως Ρώσο – Ουκρανό – Αμερικανό, ή Ουκρανό – Ρώσο – Αμερικανό. Αυτό μου έδωσε τις διαφορετικές οπτικές γωνίες μέσα από τις οποίες εξετάζω τούτη τη σύγκρουση.
Η οποία δεν είναι τίποτε άλλο παρά πόλεμος δι᾽ αντιπροσώπων. Αυτό που ετοίμασε η κυβέρνηση Μπάιντεν ξεκινώντας από το 2014, είχε ένα στόχο: να αποδυναμώσει τη Ρωσία, να την περικυκλώσει με ένα δαχτυλίδι φωτιάς και να φέρει την Ουκρανία να πολεμήσει εναντίον της, κάτι που κατόρθωσε με επιτυχία. Αυτός ο πόλεμος όμως έχει χάσει την ισχύ και τη δύναμη ώθησής του, καθώς δεν είναι πλέον υπεύθυνος για το έθνος μας ο Μπάιντεν, και οι ΗΠΑ δεν έχουν κανένα λόγο να πολεμήσουν τη Ρωσία.
Επομένως ο Ζελένσκι δεν είναι σημαντικός. Δεν πρόκειται για πόλεμο που ξεκίνησε μόνη της η Ουκρανία. Ξεκίνησε κατόπιν αιτήματος και απαίτησης από ανθρώπους που αποκομίζουν μεγάλα κέρδη απ᾽ αυτόν. Αυτοί οι άνθρωποι δεν είναι πια υπεύθυνοι στον Λευκό Οίκο άρα και ο ίδιος ο πόλεμος θα ξεθυμάνει, ανεξάρτητα από το τι πρόκειται να πράξει ο Ζελένσκι. Δεν έχει σημασία τι πρόκειται να πει αυτός ή η Ευρώπη. Δίχως την ηγεσία των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ και στον πόλεμο αυτόν, η Ευρώπη θα κινηθεί σε εντελώς αντίθετη κατεύθυνση.
Project Ουκρανία: Ιστορία και Παρόν
ΠΑΥΛΟΣ: Θέλω να σχολιάσω δύο πράγματα που αναφέρατε. Καθώς έχω το προνόμιο να συνομιλώ με ένα από τους λίγους ίσως ανθρώπους που έχουν και αμερικανική και ουκρανική και ρωσική υπηκοότητα, είστε το ιδανικό άτομο για να μου απαντήσει. Πώς αντιλαμβάνονται την κατάσταση μέχρι τώρα οι άνθρωποι στην Ουκρανία, τόσο στην περιοχή που επηρεάζεται άμεσα από τη σύγκρουση, στα ανατολικά τμήματα της Ουκρανίας, όπου βρίσκεται το μεγαλύτερο μέρος του ρωσόφωνου πληθυσμού, όσο και σε ολόκληρη τη χώρα;
Διότι υπήρξε μεγάλος διχασμός τα προηγούμενα χρόνια. Τώρα υπάρχει καταστροφή και όλεθρος. Άκουσα τον πρόεδρο Τραμπ να επιμένει στον τεράστιο αριθμό απωλειών. Μιλάμε για μια κατεστραμμένη ουκρανική κοινωνία. Ωστόσο, έχουν αυτοί οι άνθρωποι καθαρό μυαλό για το ποιοί είναι; Πόσο «ριζικά» διαφέρουν από τους Ρώσους, μετά το 1991; Πώς βλέπετε να αναπτύσσεται μια νέα ισορροπία εντός της ουκρανικής κοινωνίας;
LOPATONOK: Μιλάω με τον φίλο μου που βρίσκεται τώρα στον Καναδά και με έχει βοηθήσει πολύ με τα γραφικά στις ταινίες μου. Μου είπε: «Ιγκόρ, θέλω να επιστρέψω στην Ουκρανία, θέλω επιτέλους να έρθει η ειρήνη». Και όταν τον ρώτησα γιατί θέλει να φύγει, μου είπε: «Επειδή ο Καναδάς δεν είναι το σπίτι μου. Αγαπώ το Κίεβο, ποθώ να επιστρέψω στο σπίτι».
Η Ουκρανία ήταν μια καλή χώρα. Ήταν διαφορετική από τη Λευκορωσία, και πρέπει να αναφέρω τα τρία κοινά και διακριτά χαρακτηριστικά της.
Πρώτα απ᾽ όλα, λυπάμαι που το λέω, η Ουκρανία δεν είναι έθνος. Είναι project. Καθώς μελετάμε και εμβαθύνουμε στην ιστορία, η Ουκρανία δεν αναφέρθηκε ποτέ ως κράτος σε κανένα ιστορικό αρχείο ως τις αρχές του 20ού αιώνα, όταν απέκτησε την πρώτη ανεξαρτησία της για 18 μήνες. Αυτή η ανεξαρτησία, ωστόσο, οφειλόταν μόνο στο ότι ο Λένιν διαπραγματευόταν με τη Γερμανία, και έδωσαν την Ουκρανία στους Γερμανούς να την έχουν στρατιωτικό προτεκτοράτο. Έβλεπαν την Ουκρανία ως τμήμα της μελλοντικής γης τους. Αυτό δεν συνέβη, η Ουκρανία έχασε την ανεξαρτησία της μέσα σε 18 μήνες και ο ηγεμόνας της διέφυγε με τρένο στο Βερολίνο.
Πριν απ’ αυτό, εκεί ήταν Ρωσία για περισσότερα από 300 χρόνια, όταν κατά τον 16ο αιώνα ο Μπογκντάν Χμελνίτσκι (Bohdan Khmelnytsky, 1595-1657) ηγήθηκε της εξέγερσης των Κοζάκων της Ζαπορόζιε, οι οποίοι θέσπισαν ένωση με τους Τατάρους της Κριμαίας για να πολεμήσουν ενάντια στην Ρζετσποσπόλιτα(Rzeczpospolita). Εν συνεχεία ενώθηκαν με τη Ρζετσποσπόλιτα για να πολεμήσουν ενάντια στους Τάταρους της Κριμαίας. Εν τέλει, ο Μπογκντάν Χμελνίτσκι διέλυσε και τις δύο ενώσεις και παρεκάλεσε τον Ρώσο Τσάρο να δεχθεί αυτό το έδαφος στη Ρωσική Αυτοκρατορία. Δεν ήταν εύκολη απόφαση για τον Τσάρο. Μετά από προσεκτική σκέψη και πολλές συζητήσεις υπογράφηκε συνθήκη ένωσης, η Συμφωνία του Περεγιάσλαβ (Pereiaslav Agreement), η οποία ίσχυσε για περισσότερα από 300 χρόνια. Η Ουκρανία και η Ρωσία μπήκαν σε πόλεμο με την Ρζετσποσπόλιτα αμέσως μετά και νίκησαν.
Μετά την Επανάσταση στην Αυτοκρατορική Ρωσία, οι Μπολσεβίκοι έδωσαν στην Ουκρανία πολλά εδάφη. Πρώτα απ᾽ όλα ήταν το Ντονμπάς που κατοικούνταν κυρίως από ρωσόφωνους, πολύ βιομηχανοποιημένο και πρωτεύουσα της εξόρυξης άνθρακα και της μεταλλουργικής βιομηχανίας στην Ουκρανία. Στα τέλη της δεκαετίας του 1950, ο Νικίτα Χρουστσόφ έδωσε την Κριμαία στην Ουκρανία. Νωρίτερα, λίγο πριν την έναρξη του ΒΠΠ, ο Στάλιν κατέλαβε το δυτικό τμήμα της Ουκρανίας και τμήμα της Βεσσαραβίας, η οποία τώρα συνεχίζει να αποτελεί το νότιο και δυτικό τμήμα της Ουκρανίας. Ολόκληρη η οικοδόμηση της Ουκρανίας μέχρι τα σύνορα του 1991, όταν η Ουκρανία απέκτησε την ανεξαρτησία της μετά την παύση της ύπαρξης της Σοβιετικής Ένωσης, ήταν ένα τεχνητό κράτος.
Πώς συνέβη αυτό;
Πρώτα απ᾽ όλα, η κοινή γλώσσα των ανθρώπων που ζουν στην Ουκρανία ήταν τα ρωσικά. Μιλούν ακόμα ρωσικά στις οικογένειές τους. Μιλούν ρωσικά ακόμη και μέσα στον στενό κύκλο του Ζελένσκι, στην κυβέρνηση της Ουκρανίας! Δεύτερον, είναι η πίστη, η Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία. Η Ορθοδοξία είναι η κοινή πίστη στην Ουκρανία. Τρίτον, ο πολιτισμός. Έχουν κοινό πολιτισμό, και μάλιστα το κορυφαίο πολιτιστικό επίτευγμα των Ουκρανών επιτεύχθηκε με την εκπαίδευση αυτών των ανθρώπων στην Αυτοκρατορική Ρωσία, στην Αγία Πετρούπολη. Μιλώ, για παράδειγμα, για τον Τάρας Σεφτσένκο (Taras Shevchenko), μεγάλο Ουκρανό ποιητή που σπούδασε στην Αγία Πετρούπολη με χρηματοδότηση Ρώσων φίλων του.
Τα τρία μεγαλύτερα σλαβικά έθνη που ζουν σε αυτό το έδαφος είναι οι Ρώσοι, οι Ουκρανοί και οι Λευκορώσοι. Υπάρχει ένας ελαφρώς διαφορετικός τύπος διαλέκτων των ρωσικών γλωσσών. Οι Ουκρανοί καταλαβαίνουν τα Ρωσικά και οι Ρώσοι την ουκρανική γλώσσα πολύ εύκολα. Αλλά στην Ουκρανία χρησιμοποιούν περισότερο τη ρωσική παρά την ουκρανική γλώσσα. Επομένως, το να βλέπω αυτούς τους ανθρώπους να πολεμούν μεταξύ τους είναι μεγάλο βάσανο για μένα. Αλλά αυτός ήταν ο μόνος τρόπος για να κατακτήσουν τη Ρωσία: να τους βάλουν να πολεμήσουν μεταξύ τους.
Αυτό σκιαγραφήθηκε όταν υπήρχαν οι Ρως του Κιέβου, και ήταν επίσης και η έκκληση για ενότητα από τον μεγάλο Ρώσο ηγέτη, Αλέξανδρο Νέφσκι (Alexander Nevsky). Ήταν δούκας. Γεννήθηκε στην περιοχή της Χρυσής Ορδής, αλλά ένωσε όλες τις ρωσικές χώρες με βάση τη γλώσσα, την πίστη και τον πολιτισμό. Σε αυτό τον διαδέχθηκε ο Ντμίτρι Ντόνσκοϊ (Dmitry Donskoy), ο Ρώσος τσάρος που πολέμησε και απελευθέρωσε τη Ρωσία από την καταπίεση της Χρυσής Ορδής (Golden Horde oppression).
Έκτοτε, το σλαβικό έθνος που γνωρίζουμε ως Ρωσική Αυτοκρατορία, η Ρωσία, άρχισε να ακμάζει και να αναπτύσσεται σε αυτήν την περιοχή. Η Ρωσία επένδυσε επίσης πολλούς υλικούς πόρους στην ανάπτυξη της ουκρανικής βιομηχανίας. Τα μεγαλύτερα μεταλλουργικά εργοστάσια χτίστηκαν κατά την εποχή της Σοβιετικής Ένωσης στο έδαφος της Ουκρανίας. Πολέμησαν μαζί εναντίον των Ναζί κατά τη διάρκεια του ΒΠΠ, παρά τη σημαντική συνεργασία που είχαν οι Ουκρανοί εθνικιστές με τους Ναζί στη Γερμανία.
Οι Ναζί και η Εθνική Ιδεολογία στην Ουκρανία
Πρέπει ωστόσο, να εξηγήσω τι είδους ιδεολογία ασπάζεται η σύγχρονη Ουκρανία και την καθιστά κορυφαία εθνική ιδεολογία. Αυτό παρουσιάζεται πολύ άσχημα, κατά την άποψή μου. Άνθρωποι όπως ο Στέπαν Μπαντέρα (Stepan Bandera), ο Ουκρανός ριζοσπάστης εθνικιστής, είναι το πιο λαμπρό παράδειγμα: κατά τη διάρκεια του ΒΠΠ συνεργάστηκε με τη ναζιστική Γερμανία και διέπραξε φρικαλεότητες και εγκλήματα πολέμου εναντίον των Εβραίων και άλλων, στο έδαφος της Ουκρανίας. Ήταν τόσο σκληροί στις φρικαλεότητές τους που ακόμη και τα Waffen SS, οι Ειδικές Δυνάμεις της ναζιστικής Γερμανίας που ήταν υπεύθυνες γι᾽ αυτήν την εθνοκάθαρση, φοβήθηκαν την κυριαρχία τρόμου που ζούσαν οι Ουκρανοί υπό τους δικούς τους ανθρώπους, όπως συνέβαινε με τους Εβραίους και τον λαό της Λευκορωσίας.
Έκαψαν ανθρώπους ζωντανούς όπως έκαναν στο Χατίν (Khatyn), ένα χωριό της Λευκορωσίας. Περισσότερα από 2000 χωριά κάηκαν και άνθρωποι εξοντώθηκαν. Η Γερμανία είχε επιχειρήσεις ειδικών αποστολών όπως η Wunderland και η Winterzauber. Ήθελαν να καθαρίσουν τη γη από τους Σλάβους και να επανεγκαταστήσουν σε αυτήν την περιοχή ανθρώπους από τη Γερμανία, και οι Ουκρανοί εθνικιστές τους εξυπηρέτησαν πολύ καλά. Αυτό είναι το είδος των ανθρώπων που είναι τώρα ήρωες στην Ουκρανία. Έτσι η Ουκρανία έγινε δεξαμενή αναπαραγωγής για όλα τα νεοναζιστικά αποβράσματα στη σύγχρονη Ευρώπη. Αυτό είναι επικίνδυνο, επειδή οι άνθρωποι είναι οπλισμένοι ως τα δόντια, Ναζί που δεν καταλαβαίνουν τι κάνουν.
Όταν είδα μια σημαντική μαζική διαμαρτυρία να λαμβάνει χώρα στις ΗΠΑ (23/2/2025), στο Σικάγο, το Λος Άντζελες την Ουάσιγκτον, όπου Ουκρανοί με ουκρανικές σημαίες απαίτησαν από τον πρόεδρο Τραμπ να αλλάξει την πολιτική του και να συνεχίσει να υποστηρίζει την Ουκρανία με χρήματα για τη διεξαγωγή του πολέμου, δεν είχα αμφιβολία: το έπρατταν με εντολή από το Κίεβο.
Η ουκρανική διασπορά, κυρίως στις ΗΠΑ, τον Καναδά και την Αυστραλία, είναι άνθρωποι που έφυγαν από την Ουκρανία με το τέλος του ΒΠΠ, όταν η Σοβιετική Ένωση και ο Κόκκινος Στρατός απελευθέρωναν την Ευρώπη από τα ναζιστικά αποβράσματα. Στη φυγή τους βρήκαν υποστήριξη από τη CIA και άλλες ξένες μυστικές υπηρεσίες, καθώς και από την αναγκαιότητα του ιδίου του Ψυχρού Πολέμου, να διεξάγεται Ψυχρός Πόλεμος εναντίον της Σοβιετικής Ένωσης. Ήταν χρήσιμα εργαλεία. Έχουν καθιερώσει μια ισχυρή παρουσία στο λόμπι τόσο της νομοθετικής όσο και της εκτελεστικής εξουσίας των ΗΠΑ και είναι αρκετά ένθερμοι στην υποστήριξή τους προς την Ουκρανία.
Οι Προκλήσεις μιας Συμφωνίας
ΠΑΥΛΟΣ: Πώς πιστεύετε ότι η συμφωνία που πρόκειται να φέρει ο πρόεδρος Τραμπ με την Ουκρανία θα επουλώσει τις πληγές που περιγράψατε; Όχι μόνο τις πληγές του πολέμου αλλά και της ναζιστικής προϊστορίας και των ακροδεξιών εθνικιστών;
LOPATONOK: Ο πρόεδρος Τραμπ διαφέρει από τον πρόεδρο Μπάιντεν κατά το ότι φροντίζει τα αμερικανικά συμφέροντα. Αυτή η συμφωνία αποτελείται από δύο επιμέρους συμφωνίες. Πρώτον, θα εξασφαλίσει μια πορεία επιστροφής της αμερικανικής οικονομίας που επενδύθηκε στην Ουκρανία υπό την ηγεσία Μπάιντεν. Όπως γνωρίζετε, η Αμερική έχει διαθέσει περισσότερα από 200 δισεκατομμύρια δολάρια. Ο Ζελένσκι είπε ότι ήταν επιχορήγηση, όχι δάνειο, αλλά ο νυν Πρόεδρός μας έχει διαφορετική άποψη για αυτό.
Έτσι, το πρώτο μέρος θα είναι η συμφωνία για τα ορυκτά, με τις ΗΠΑ να υπογράφουν με την Ουκρανία για όλα τα αποθέματα ορυκτών στη χώρα, συμπεριλαμβανομένων του φυσικού αερίου, του πετρελαίου, των σπάνιων γαιών, του άνθρακα και του σιδηρομεταλλεύματος. Αυτό αποτελεί μέρος παραχώρησης προς τις ΗΠΑ οι οποίες θα αναπτύξουν αυτούς τους πόρους μαζί με την Ουκρανία. Ειλικρινά, δεν βλέπω καμία πιθανότητα για τις ΗΠΑ να αποκομίσουν καλά χρήματα απ᾽ αυτό. Αλλά ο πρόεδρος Τραμπ έχει ανάγκη να δείξει στον λαό του ότι φροντίζει τα χρήματα που επενδύονται, καταρχήν.
Δεύτερον, η πραγματική ειρηνευτική συμφωνία θα διαμορφωθεί όταν η Ρωσία και οι ΗΠΑ διαπραγματευτούν. Δεν θα μπω σε εικασίες. Πιστεύω ότι η Ρωσία θα διατηρήσει τα εδάφη που έχει καταλάβει υπό τον έλεγχό της, επειδή αυτά αποτελούν πλέον τμήμα της. Δεν υπάρχει τρόπος η Ρωσία να υποχωρήσει από τα εδάφη αυτά, την Κριμαία, το Ντονμπάς, τη Ζαπορίζια, τη Χερσώνα και το Λουγκάνσκ. Είναι τμήμα της Ρωσίας.
Το μεγαλύτερο μέρος των διαπραγματεύσεων υποτίθεται ότι θα ολοκληρωθεί σύντομα, εάν η Ουκρανία δεν θέλει να απωλέσει περισσότερα εδάφη. Όσο περισσότερο εναντιώνονται τόσο περισσότερα εδάφη θα κατακτά η Ρωσία. Η Ρωσία είναι επιτιθέμενος και η ουκρανική αντίσταση καταρρέει, καθώς καταλαβαίνουν ότι έρχεται ειρήνη και οι άνθρωποι δεν θέλουν να πεθάνουν λίγο πριν υπογραφεί μια ειρηνευτική συμφωνία.
Επιπλέον, έχουν πρόβλημα με τους ανθρώπινους πόρους, τα όπλα και τα πυρομαχικά. Καθώς πρόκειται για πόλεμο φθοράς ήδη για πάνω από δύο χρόνια, η ρωσική οικονομία, αν και δεν έχει μεταβεί σε κατάσταση πλήρους στρατιωτικής οικονομίας, είναι πολύ καλύτερη και ισχυρότερη από τοιαύτης απόψεως από τις 50 χώρες που στηρίζουν την Ουκρανία.
Το ρωσικό στρατιωτικό βιομηχανικό σύμπλεγμα αναπτύχθηκε από τη Σοβιετική Ένωση για να αντέξει τον πόλεμο εναντίον του ΝΑΤΟ, έναντι όλων των χωρών. Έτσι, η δυναμικότητα αυτού του στρατιωτικού βιομηχανικού συγκροτήματος είναι αρκετά μεγάλη. Οι Ρώσοι είναι αφοσιωμένοι στο να παράγουν μαχητές, πολεμιστές, και όλα όσα χρειάζονται. Υπήρξαν πολλές αλλαγές στον τρόπο εξέλιξης του σύγχρονου πολέμου. Τώρα είναι μάλλον πόλεμος με drones και πυροβολικό παρά με άρματα μάχης ή πεζικό. Η αεροπορία είναι πλέον επίσης εντελώς διαφορετική. Τα αεροπλάνα και τα ελικόπτερα δεν παίζουν τόσο σημαντικό και κρίσιμο ρόλο στο πεδίο της μάχης, όσο τα drones. Τόσο η Ρωσία όσο και η Ουκρανία είναι προηγμένες σε αυτά τα όπλα.
Ωστόσο, αυτός είναι πόλεμος φθοράς. Δεν αφορά μόνο το πεδίο της μάχης. Αφορά επίσης τη δυνατότητα λογιστικής υποστήριξης στο πεδίο της μάχης με πυρομαχικά και στρατεύματα. Η Ουκρανία δεν έχει την ικανότητα της Ρωσίας σε ανθρώπινο δυναμικό. Σαφώς, η ρωσική βιομηχανία είναι πολύ μεγαλύτερη και ανεπτυγμένη και η Ρωσία είναι χώρα αυτοσυντηρούμενη. Έτσι, οι κυρώσεις πρακτικά δεν προκαλούν μεγάλη ζημιά, επειδή η Ρωσία μπορεί πρακτικά να υποκαταστήσει, με εντόπια παραγόμενο, σχεδόν οιοδήποτε πολεμικό εξοπλισμό χρησιμοποιεί.
Δεν πρέπει επίσης να λησμονούμε ότι η Κίνα, έστω κι αν δηλώνει ουδετερότητα σε αυτή τη σύγκρουση, βοηθά σιωπηλά τη Ρωσία στην οικονομία. Αγοράζουν ρωσικό πετρέλαιο και φυσικό αέριο, ενώ προμηθεύουν τη Ρωσία με ηλεκτρονικά είδη που είναι εύκολα στη χρήση από τους Ρώσους παντού, συμπεριλαμβανομένου του στρατού. Αυτή ήταν άλλωστε η θέση της Κίνας: να μην εμπλακεί άμεσα στη σύγκρουση, αλλά να ζητήσει ειρήνη. Καταλαβαίνουν ότι αν η Ρωσία πέσει τώρα, επόμενος στόχος θα είναι αυτοί. Χωρίς τη Ρωσία θα είναι πιο δύσκολο για την Κίνα να αντέξει, γι᾽ αυτό και υποστηρίζουν τον φυσικό τους σύμμαχο.
Η ζημία της Ευρώπης
ΠΑΥΛΟΣ: Μετά από όλες τις προσπάθειες και την υποστήριξη προς την Ουκρανία από την Ευρώπη σε όπλα – ακόμη και η Νορβηγία έχει στείλει πυροβολικό και επαναλαμβάνουν ότι θα συνεχίσουν να στηρίζουν στρατιωτικά την Ουκρανία – αναρωτιέμαι πού πηγαίνουν όλα αυτά τα όπλα και πώς συνδράμουν την Ουκρανία, τη στιγμή που οι Ουκρανοί βρίσκονται σε τόσο δεινή θέση στο πεδίο των επιχειρήσεων;
LOPATONOK: Θυμάστε την περίφημη κλήση της Βικτόρια Νούλαντ στον Τζέφρι Πάιατ, τον τότε πρέσβη των ΗΠΑ στην Ουκρανία, το 2014, όταν του είπε «Fuck the EU!». Και, συγγνώμη για την έκφραση, αλλά για να είμαι ρεαλιστής, αυτό πραγματικά συνέβη στην ΕΕ. Διότι, ποιος υποφέρει απ᾽ αυτόν τον πόλεμο; Η Ουκρανία, φυσικά. Η Ρωσία δεν υποφέρει. Η ΕΕ απέκοψε τους ρωσικούς ενεργειακούς πόρους, το φυσικό αέριο, στην αρχή. Εξακολουθούν να αγοράζουν πετρέλαιο αλλά πιο ακριβά, επειδή το αγοράζουν από την Ινδία και την Κίνα που τώρα είναι μεσάζοντες στις πωλήσεις ρωσικής ενέργειας στην Ευρώπη.
Το κόστος της ενέργειας αυξήθηκε δραματικά, ιδίως στη Γερμανία, η οποία έχει βαριά βιομηχανία υψηλής ενεργειακής κατανάλωσης. Πρόκειται για καταλήστευση της Ευρώπης: αντί για φθηνή ρωσική ενέργεια, άρχισαν να αγοράζουν ακριβό αμερικανικό LNG (υγροποιημένο φυσικό αέριο), επειδή η Ευρώπη δεν παράγει ενέργεια. Αν κοιτάξετε ποιοί είναι οι παραγωγοί ενέργειας, είναι κυρίως οι χώρες BRICS. Η Ευρώπη, με μέλη σε άλλη λέσχη, την G7, είναι καταναλωτής. Σε αριθμούς, αυτό μας δίνει περίπου 25 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου ετησίως, που είναι ακριβώς η ποσότητα που παράγουν οι BRICS. Επομένως, οι BRICS είναι περισσότερο παραγωγοί ενέργειας ενώ οι G7 μάλλον καταναλωτές.
Η ενέργεια είναι το κλειδί. Το μέγεθος και ο όγκος της οικονομίας βασίζονται στον όγκο ενέργειας που εξασφαλίζεται για την οικονομία. Αυτό είναι πολύ απλό και επομένως οι κυρώσεις δεν παίζουν ρόλο: όσο περισσότερο ακριβαίνει η ενέργεια, τόσο περισσότερο κέρδος αποκομίζεται από την εξαγωγή της ενέργειας που κατέχει η Ρωσία.
Οποιαδήποτε προσπάθεια βλάβης των ρωσικών ενεργειακών υποδομών απαγορεύτηκε ακόμη και από τις ΗΠΑ. Η τελευταία περίπτωση ήταν όταν η Ουκρανία χτύπησε τις υποδομές του Καζακστάν, όταν το πετρέλαιο του Καζακστάν που ανήκε σε αμερικανική εταιρεία εξαγόταν στην Ευρώπη. Αυτό ήταν πολύ σαφές σημάδι για τις δυτικές οικονομίες προς το συμφέρον των οποίων η Ουκρανία διεξάγει τον πόλεμο· δεν τον διεξάγει προς το συμφέρον της Ευρώπης.
Γιατί η Ευρώπη υποστηρίζει τόσο πολύ την Ουκρανία, ακόμα και όταν οι ΗΠΑ απέσυραν τη στήριξή τους;
Αυτό ήταν το αρχικό σχέδιο. Και αν δεν γινόταν σαφές ότι η κυβέρνηση Μπάιντεν ήταν καταδικασμένη με αυτόν στην ηγεσία, το μεγάλο έθνος των ΗΠΑ δεν θα σημείωνε ποτέ καμία πρόοδο. Αυτός ήταν ένας από τους λόγους της έκκλησης του αμερικανικού λαού για αλλαγή κυβέρνησης, από τον Μπάιντεν στον Τραμπ. Ο Τραμπ είναι άνθρωπος πραγματιστής και ρεαλιστής. Καταλαβαίνει ότι αυτός ο πόλεμος δεν μπορεί να κερδηθεί. Έτσι, κόβουν περισσότερο από το ήμισυ της υποστήριξης προς την Ουκρανία, αφήνοντάς την σε κατάσταση 1 προς 1 με την Ευρώπη. Η τελευταία λύση για να διατηρήσει ο Ζελένσκι τον πόλεμο είναι να βασιστεί στην ευρωπαϊκή υποστήριξη.
Αλλά η Ευρώπη δεν είναι μονολιθική. Είναι ατυχές το γεγονός ότι την εξουσία στην Ευρώπη κατέχει η γραφειοκρατία και οι Βρυξέλλες διοικούν το Βερολίνο, το Παρίσι και τη Ρώμη. Αλλά βλέπω ότι υπάρχουν άνθρωποι που είναι πραγματιστές και κάνουν πραγματική αντί ψεύτικη πολιτική, όπως ο Βίκτορ Όρμπαν, ο Ρόμπερτ Φίκο και άλλοι, που είπαν «τέλος στον πόλεμο στην Ουκρανία», «τέλος στη βοήθεια προς τον Ζελένσκι».
Το μόνο που ήθελε ο Ζελένσκι είναι να συνεχίσει τον πόλεμο επειδή δεν υπάρχει πλέον πραγματική οικονομία στην Ουκρανία, παρά μόνο στρατιωτική και πολεμική. Μια οικονομία με όρους πληρωμών και μισθοδοσίας από τις δυτικές κυβερνήσεις. Η Ουκρανία δεν έχει ούτε ισχύ, ούτε χρήματα, ούτε πόρους για να διεξάγει αβοήθητη αυτόν τον πόλεμο. Δίχως μεγαλύτερη συμμετοχή εκ μέρους των ΗΠΑ, ο πόλεμος θα σβήσει πολύ σύντομα.
Επιπλέον, όσο περισσότερο οι λαοί της Ευρώπης κατανοούν ότι ο πόλεμος στην Ουκρανία τους κάνει να υποφέρουν οικονομικά, τόσο μεγαλύτερη θα είναι η δυσαρέσκειά τους και θα δούμε περισσότερες αλλαγές καθεστώτων και διαφορετικά πολιτικά κόμματα να ανέρχονται στην εξουσία. Πιστεύω ότι μετά τον Όρμπαν και τον Φίκο θα υπάρξει μεγάλη κίνηση στην Ιταλία, καθώς η Μελόνι και κυρίως πολιτικές οντότητες πιο δεξιές από αυτήν, άνθρωποι όπως ο Σαλβίνι, δεν στηρίζουν τους μεγάλους υποστηρικτές αυτού του πολέμου. Έτσι, θα μειωθεί το μονολιθικό στοιχείο της ευρωπαϊκής υποστήριξης.
Ταυτόχρονα, είναι πολύ σημαντικό να κατανοήσουμε ότι η Ευρώπη δεν έχει ενοποιημένη διοίκηση στρατιωτικών δυνάμεων. Το ΝΑΤΟ είναι υπεύθυνο. Αλλά το ΝΑΤΟ ανήκει στις ΗΠΑ. Εάν οι ΗΠΑ έχουν διαφωνίες με τη διοίκησή του, θα προσπαθήσουν να αλλάξουν τον Διοικητή του. Εάν δεν το επιτύχουν, μπορούν να το καταργήσουν και να αποσυρθούν. Στην πραγματικότητα, πιστεύω ότι αυτή θα είναι η σπουδαιότερη κίνηση που θα κάνουν οι ΗΠΑ, καθώς το ΝΑΤΟ σχεδιάστηκε για την αντιμετώπιση της Σοβιετικής Ένωσης στον Ψυχρό Πόλεμο.
Η Σοβιετική Ένωση έπαψε να υπάρχει και άρα δεν συντρέχει ούτε λόγος ύπαρξης του ΝΑΤΟ. Χρησιμοποίησαν τον πόλεμο κατά της Γιουγκοσλαβίας και κατά της Σερβίας ως αιτία για να δικαιολογήσουν την ύπαρξη του ΝΑΤΟ. Βομβάρδισαν τη Σερβία το 1999 μόνο και μόνο γι᾽ αυτόν τον λόγο! Ήθελαν να φέρουν κάποια πειθαρχία στο ΝΑΤΟ και να διασφαλίσουν ότι (πρέπει να) έχουν τον έλεγχο. Έχουν ανάγκη να βρίσκονται σε διαδικασία ενότητας με το να διεξάγουν πόλεμο εναντίον κάποιου άλλου. Πιστεύω λοιπόν ότι θα προκύψει μεγάλο ζήτημα με την κατανόηση του ΝΑΤΟ και των ΗΠΑ και αυτό θα επιφέρει διαφοροποίηση στη θέση της ΕΕ αναφορικά με την υποστήριξη της Ουκρανίας.
ΠΑΥΛΟΣ: Μιλώντας νωρίτερα για την ουκρανική κοινωνία αναφερθήκατε στη θρησκεία. Εκεί υπάρχει ένα μείζον εκκλησιαστικό ζήτημα. Πώς αντιδράτε στην παραχώρηση αυτοκεφαλίας στην Ουκρανία εκ μέρους του Οικουμενικού Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως;
Η Αυτοκέφαλη «Ορθόδοξη Εκκλησία στην Ουκρανία»
LOPATONOK: Η αυτοκέφαλη “Ορθόδοξη Εκκλησία στην Ουκρανία” είναι ψεύτικη. Υπάρχει μόνο μία νόμιμη Εκκλησία στην Ουκρανία, η Ουκρανική Ορθόδοξη Εκκλησία. Αλλά επιτρέψτε μου να σας πω την ιστορία για το πώς προέκυψε αυτή η αυτοκεφαλία.
Το 2014, ο κύριος Ποροσένκο, ο οποίος ανακηρύχθηκε πρόεδρος το ίδιο έτος, προκήρυξε εκλογές και απομάκρυνε παράνομα τον πρόεδρο Γιανουκόβιτς. Γιατί παράνομα; Διότι στις 25 Φεβρουαρίου 2014, αμέσως μετά το πραξικόπημα, συγκάλεσαν κοινοβουλευτική σύνοδο και ψήφισαν την απομάκρυνση του προέδρου Γιανουκόβιτς, ο οποίος εκείνη την εποχή βρισκόταν στη Μόσχα. Διεξήγαγαν και χρησιμοποίησαν αυτήν την ψηφοφορία κατά παράβαση του Ουκρανικού Νόμου και του Συντάγματος. Ο νεοεκλεγείς πρόεδρος Ποροσένκο αντιλήφθηκε την ανεξαρτησία της Ουκρανικής Ορθόδοξης Εκκλησίας από τη Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία, με όρους Κανονικούς. Η Ουκρανική Ορθόδοξη Εκκλησία πρακτικεύει και ασκεί την ίδια θρησκεία με τη Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία – η αυτοκεφαλία γι᾽ αυτήν την Εκκλησία χορηγήθηκε κατά τον 15ο-16ο αιώνα (1448-1593).
Αλλά πρέπει να εμβαθύνουμε σε αυτό. Με την Ένωση της Φεράρας–Φλωρεντίας, οι Καθολικοί άρχισαν να πρακτικεύουν το θρησκευτικό τους τελετουργικό μέσα σε Ορθόδοξες εκκλησίες στην Κωνσταντινούπολη. Αυτό οδήγησε, πιστεύω, στην απομάκρυνση της ιερής προστασίας της Παναγίας από την Κωνσταντινούπολη. Έτσι, η Άλωση της Κωνσταντινούπολης δεν οφειλόταν μόνο στη στρατιωτική ισχύ της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, αλλά και επειδή εκείνη την εποχή οι Ορθόδοξοι είχαν αρχίσει να επιτρέπουν στους Καθολικούς να ασκούν το θρησκευτικό τους έργο μέσα σε Ορθόδοξες εκκλησίες, στην Κωνσταντινούπολη.
ΠΑΥΛΟΣ: Λέτε, δηλαδή, ότι είχε ήδη συντελεστεί Ένωση στην Κωνσταντινούπολη.
LOPATONOK: Σωστά. Αυτή είναι η μεγαλύτερη διαφορά, εν προκειμένω, μεταξύ της Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας και της Εκκλησίας του Πατριάρχη Βαρθολομαίου, του Οικουμενικού Πατριαρχείου.
Η Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία έχει τουλάχιστον 200 εκατομμύρια ιεροκήρυκες, ενώ ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος έχει ένα εκατομμύριο. Έτσι, όταν ο πρόεδρος Ποροσένκο θέλησε να έχει τη δική του Εκκλησία στην Ουκρανία και να την ονομάσει «Ορθόδοξη Εκκλησία στην Ουκρανία», απευθύνθηκαν στον Πατριάρχη Βαρθολομαίο.
Αλλά έχουν άδειες εκκλησίες. Προσπαθούν να κατασχέσουν τις εκκλησίες από την Ουκρανική Ορθόδοξη Εκκλησία, επειδή οι άνθρωποι εκεί συνεχίζουν να εκκλησιάζονται καθ᾽ όλη τη ζωή τους.
Αυτό είναι ζήτημα επιχειρηματικό, δεν είναι θέμα θρησκείας ούτε πίστης. Η ψεύτικη εκκλησία που ίδρυσε ο Ποροσένκο στην Ουκρανία ήταν μόνο για να εξυπηρετήσει τον πολιτικό στόχο του, να επιφέρει διχασμό μεταξύ του ρωσικού και του ουκρανικού λαού και να επιτεθεί σε μία από τις τρεις αρχές ενότητος που προαναφέραμε: κοινή γλώσσα (ρωσική), κοινός πολιτισμός, και κοινή πίστη (Ορθοδοξία).
Ξεκίνησαν με τη γλώσσα. Άρχισαν να απαγορεύουν τη Ρωσική στην Ουκρανία και να μειώνουν τη μελέτη της. Δεύτερον, προσπάθησαν να δημιουργήσουν μια ανταγωνιστική Εκκλησία. Αλλά αυτό δεν λειτουργεί, επειδή οι άνθρωποι εξακολουθούν να πηγαίνουν στην Ουκρανική Ορθόδοξη Εκκλησία και να πιστεύουν με τον δικό τους τρόπο όλα όσα πιστεύουν. Ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος παίζει αυτό το παιχνίδι επειδή βλέπει κάποια περιουσιακά στοιχεία στην Ουκρανία. Ήταν μια επιχείρηση γι᾽ αυτόν, όπως ήταν και για τον Ποροσένκο.
Κατόπιν τούτου, άρχισαν να ενεργούν πιο επιθετικά, διώκοντας ιερείς της Ουκρανικής Ορθόδοξης Εκκλησίας με το ψευδές πρόσχημα ότι υποστήριζαν την επιθετικότητα της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας. Αυτό είναι εντελώς ανόητο. Αλλά ενδιαφέρονται για τις εκκλησίες ως επιχείρηση επειδή η Εκκλησία είναι πηγή μεγάλου πλούτου. Οι άνθρωποι κάνουν δωρεές στην Εκκλησία. Η Ουκρανική Ορθόδοξη Εκκλησία και ο αριθμός των εκκλησιών και των επισκοπών είναι ακόμη μεγαλύτερος απ᾽ αυτόν που τελεί υπό την Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία στη Ρωσία.
Ο φίλος μου ο Τάκερ Κάρλσον είναι καλός υποστηρικτής των καταπιεσμένων χριστιανών στην Ουκρανία. Μην ξεχνάτε επίσης ότι ο Ζελένσκι δεν είναι καν Χριστιανός. Είναι Εβραίος και όλοι οι φίλοι του είναι ραβίνοι. Δεν έχει καμία σχέση με την πίστη μας. Είναι με το μέρος ανθρώπων που σταύρωσαν τον Ιησού Χριστό και κατηγόρησαν τους Ρωμαίους γι᾽ αυτό.
ΠΑΥΛΟΣ: Πιστεύετε ότι το εκκλησιαστικό ζήτημα θα συμπεριληφθεί στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων; Πώς θα φανταζόταν κανείς ένα εβραίο ηγέτη να λαμβάνει αποφάσεις για ζητήματα που αφορούν τη Χριστιανική Εκκλησία;
LOPATONOK: Πολύ καλή ερώτηση. Πιστεύω ότι η Ρωσία θα φέρει ελευθερία θρησκείας και πίστης και ότι η ειρηνευτική συμφωνία θα περιλαμβάνει τη ρωσική γλώσσα, καθώς και τη μη δίωξη της αντιπολίτευσης συνάμα με την ελεύθερη πρόσβαση στα μέσα ενημέρωσης στην Ουκρανία. Η ειρηνευτική συμφωνία θα είναι αντικείμενο διαπραγμάτευσης με τις ΗΠΑ, όχι με την Ουκρανία.
Θα ήθελα να σημειώσω και κάτι άλλο. Μετά την απόπειρα δολοφονίας του Ντόναλντ Τραμπ στο Μπάτλερ της Πενσυλβάνια, ο Τραμπ έχει γίνει πολύ πιο θρησκευόμενος και πιο πιστός, απ᾽ ό,τι ήταν πριν. Πιστεύω ότι «είδε» τη μαρτυρία του Αγίου Πνεύματος στο κεφάλι του, όταν το έστρεψε και η σφαίρα πέρασε ξυστά χιλιοστά μακριά από τον εγκέφαλό του. Γι’ αυτό και έχει συστήσει ειδικό όργανο στον Λευκό Οίκο, ένα «Υπουργείο Πίστης» του Λευκού Οίκου. Δεν είναι εκτελεστικό κυβερνητικό όργανο, αλλά όργανο που εκπροσωπεί τις σχέσεις με τις διαφορετικές θρησκευτικές κοινότητες. Επομένως, είναι εξαιρετικά σημαντικό να συμπεριληφθεί και η Ορθοδοξία σε αυτό. Ως εκ τούτου οι Ουκρανοί προσπαθούν να συμπεριλάβουν τον δικό τους εκπρόσωπο εκεί.
Ευτυχώς, αυτό δεν πρόκειται να συμβεί. Γνωρίζουμε πόσο επιδέξια είναι η ουκρανική διασπορά στις ΗΠΑ, αλλά έχουν πολύ μικρή σχέση με την Ορθοδοξία στην Ουκρανία. Εκεί υπάρχει μια Κανονική Ορθοδοξία που βρίσκεται υπό την «Κανονική κεφαλή» του Πατριαρχείου Μόσχας, αλλά είναι εντελώς ανεξάρτητη από άποψη διοίκησης. Δεν αναφέρονται στη Μόσχα, αλλά ασκούν τα καθήκοντά τους και πρακτικεύουν την πίστη με τον Κανονικό τρόπο της Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας. Γι᾽ αυτόν το λόγο η Εκκλησία αυτή βρίσκεται στο στόχαστρο στην Ουκρανία.
Δεν πρέπει να λησμονούμε ότι αυτό δεν ήταν κάτι που εφηύρε ο κύριος Ποροσένκο ή ο κύριος Ζελένσκι. Αυτό εφευρέθηκε εδώ, στον ποταμό Ποτόμακ (Washington DC), όταν άνθρωποι που πολέμησαν τη Σοβιετική Ένωση κι εν συνεχεία τη Ρωσία, επεσήμαναν ότι η Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία είναι ένας δεύτερος παράγοντας ενοποίησης, μετά τη γλώσσα. Έτσι, έπρεπε να πολεμήσουν εναντίον αυτής της Εκκλησίας. Έπρεπε να φέρουν διχασμό εκεί.
Ο τρίτος στόχος είναι η κοινή νίκη στον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο εναντίον των Ναζί. Επέκριναν τον ρόλο της Ρωσίας, τον υποβάθμισαν και διαστρέβλωσαν τα γεγονότα με τρόπο τέτοιο ώστε να φανεί πως η Ρωσία δεν ήταν το νικηφόρο μέρος αυτού του πολέμου αλλά μάλλον σύμμαχος της ναζιστικής Γερμανίας. Πρόκειται για ανοησία. Όλα αυτά έχουν ένα και μόνο στόχο: να προκαλέσουν μεγαλύτερη διχόνοια μεταξύ του ουκρανικού και του ρωσικού λαού.
Ο βραβευμένος με Όσκαρ Όλιβερ Στόουν, το κατηγορητήριο εναντίον Τραμπ, τα ντοκιμαντέρ
ΠΑΥΛΟΣ: Δεν μπορώ να ολοκληρώσω αυτή τη συζήτηση χωρίς να σας ρωτήσω για την ταινία σας ‘Ukraine on Fire’ («H Ουκρανία στις Φλόγες»). Συνεργαστήκατε με τον Όλιβερ Στόουν για την παραγωγή της. Και φυσικά, υπάρχει και η πρόσφατη κυκλοφορία της σειράς επεισοδίων ‘All the President’s Men’ («Όλοι οι άνθρωποι του Προέδρου»), στην οποία συμμετείχαν, μεταξύ άλλων, ο George Papadopoulos, ο Rudolph Giuliani, αλλά και ο Roger Stone, καθώς και ο νέος Διευθυντής του FBI Kash Patel.
LOPATONOK: Ξεκίνησα την καριέρα μου στον κινηματογράφο το 2005, όταν είχα βαρεθεί να κάνω άλλες δουλειές και αποφάσισα να βρω μια δουλειά που θα είναι ταυτόχρονα και διασκεδαστική και ενδιαφέρουσα. Το να απευθύνομαι σε εκατομμύρια ανθρώπους μέσω της γλώσσας των κινούμενων εικόνων είναι κάτι που με ενθουσιάζει πολύ. Μετακόμισα στο Λος Άντζελες το 2013 λόγω των ταινιών μου. Γνώρισα τον Oliver Stone όταν έψαχνα για ένα καλό παραγωγό, ένα μεγάλο όνομα που θα μπορούσε να δώσει προβολή στο έργο μου, το οποίο τότε ήταν το Ukraine on Fire.
Ήμουν μόνον παραγωγός αυτής της ταινίας. Όταν εξασφαλίσαμε τη συμμετοχή του Όλιβερ Στόουν ως εκτελεστικού παραγωγού αρχικά και στη συνέχεια ως λήπτη των συνεντεύξεων, ο ίδιος με ανάγκασε να αναλάβω και τη σκηνοθεσία της ταινίας λέγοντάς μου: «Ίγκορ, μπορείς να το κάνεις μόνος σου!». Του απήντησα: «Όλιβερ, είμαι παραγωγός. Δεν σκηνοθετώ ταινίες». Μου είπε: «Φίλε λυπάμαι, αλλά εσύ ξέρεις για την Ουκρανία πολύ περισσότερα από εμένα. Και έχεις και το πάθος να το κάνεις αυτό. Οπότε προχώρα, θα σε βοηθήσω»!
Με βοήθησε πολύ. Έξι μήνες αφότου ήταν έτοιμη η πρώτη έκδοση, την πέταξε στον κάδο απορριμμάτων, μεταφορικά το εννοώ φυσικά, συμβολικά, και μου είπε: «Όχι! Αυτό δεν μπορεί να το δει κανείς! Ας το ξανακάνουμε!». Και κάθισε μαζί μας για μερικές ώρες και ολοκληρώσαμε τα πρώτα 30 λεπτά του «Η Ουκρανία στις Φλόγες», στη μορφή που το βλέπει σήμερα ο κόσμος.
Αυτό ήταν το σκηνοθετικό μου ντεμπούτο και η πρώτη μου ταινία για την ουκρανική κρίση. Πριν απ᾽ αυτό, κάναμε ένα μικρό prequel που ονομάζεται «Maidan Massacre», με τον σπουδαίο Αμερικανό σκηνοθέτη John Beck Hofmann, του οποίου ήμουν παραγωγός. Το 2019 κάναμε τη συνέχεια (sequel) της ταινίας «Η Ουκρανία στις Φλόγες», όπου μελετήσαμε τι συνέβη στην Ουκρανία από το 2016 και ένθεν. Ονομάζεται Revealing Ukraine («Αποκαλύπτοντας την Ουκρανία»). Γι᾽ αυτήν την ταινία πήραμε συνέντευξη από τον πρόεδρο Πούτιν, καθώς και από τον επικεφαλής του κόμματος της αντιπολίτευσης στην Ουκρανία, Βίκτορ Μέντβεντσουκ.
Το 2021 κυκλοφορήσαμε το τέταρτο μέρος αυτής της ταινίας, με τίτλο Ukraine, 30 Years of Independence: The Everlasting Present («Ουκρανία, 30 Χρόνια Ανεξαρτησίας: Το Αιώνιο Παρόν»), όταν και εργαστήκαμε για πρώτη φορά σε συνεντεύξεις με πολλούς Ουκρανούς πολιτικούς. Είχα την ευχαρίστηση να προσλάβω τη Simona Mangiante, Ιταλίδα δημοσιογράφο και σύζυγο του George Papadopoulos. Έκανε 11 συνεντεύξεις σε 7 ημέρες. Η μεγαλύτερη ήταν με τον πρώην πρόεδρο της Ουκρανίας, Βίκτορ Γιούστσενκο, στο Κίεβο, και μερικούς πρωθυπουργούς και Ουκρανούς πολιτικούς.
Κατόπιν τούτου γυρίσαμε ντοκιμαντέρ σε όλο τον κόσμο. Έφτιαξα ένα ντοκιμαντέρ στο Καζακστάν, μελετώντας την ιστορία αυτού του μεγάλου έθνους. Το ονομάζουμε Qazaq: history of the Golden man («Qazaq: ιστορία του Χρυσού Άνδρα») και αναφέρεται στον αρχαίο Σκύθη πρίγκιπα που βρίσκουμε στην περιοχή του Αλμάτι, ο οποίος έζησε τον 4ο αιώνα π.Χ. Πρόκειται για 8 επεισόδια σειράς ντοκιμαντέρ που διατίθενται αποκλειστικά στην διαδικτυακή πλατφόρμα Salem Now, και η ταινία μεγάλου μήκους Qazaq είναι διαθέσιμη στο Amazon.
Επιπλέον, γυρίσαμε μια μικρή ταινία, πολύ αστεία μεν αλλά με αρκετά έντονο πολιτικό αποτύπωμα, με τίτλο The Hunter’s Laptop: Requiem for Ukraine («Το λάπτοπ του Hunter: Μνημόσυνο για την Ουκρανία»). Εδώ μελετάμε τις υποθέσεις της οικογένειας Μπάιντεν στην Ουκρανία, τη διαφθορά, όχι μόνο την οικονομική αλλά και την ηθική, και τη μεγάλη ισχύ στον κόσμο.
Ο Tucker το κυκλοφόρησε στην πλατφόρμα του. Του αρέσει πάρα πολύ. Είναι μια αρκετά δημοφιλής σειρά ντοκιμαντέρ για τις ρίζες της Ρωσίας, την ίδια τη Ρωσία, την απάτη με τη Ρωσία, καθώς και το τί έχει συμβεί στους ανθρώπους που υποστηρίζουν τον Donald Trump από το 2016 μέχρι τώρα.
Έχω μερικά έργα υπό παραγωγή που θα κυκλοφορήσουν σύντομα, νομίζω αυτό το καλοκαίρι. Θα το κρατήσω όμως μυστικό μέχρι να ξεκινήσουμε την εκστρατεία προώθησής τους. Αλλά πρέπει να σας πω ότι δεν παράγω μόνο ντοκιμαντέρ. Συμμετείχα σε διάφορα έργα ως παραγωγός, συμπεριλαμβανομένου ενός project για την ταινία Snowden, μια ταινία μεγάλου μήκους του Oliver Stone που σκηνοθετήθηκε το 2016 για τον Edward Snowden, τον σπουδαίο πολίτη των ΗΠΑ που ήταν πληροφοριοδότης εργαζόμενος για την NSA (Εθνική Υπηρεσία Ασφαλείας) και αποκάλυψε ότι η αμερικανική κυβέρνηση κατασκόπευε Αμερικανούς πολίτες δίχως εντάλματα.
Η δημιουργία ταινιών είναι το πάθος μου και έχω μια δεξιοτεχνία στην παραγωγή ντοκιμαντέρ, να παράγω δηλαδή ένα πραγματικό δράμα από κάθε ιστορία που καλύπτω στις ταινίες μου. Προσπαθώ να είμαι ειλικρινής και αυτός είναι πιθανώς ο λόγος που οι ταινίες μου έχουν τόσο μεγάλο κύκλο ζωής. Το «Ukraine on Fire» είναι ακόμα φρέσκο. Ξεκινήσαμε να γυρίζουμε το ντοκιμαντέρ το 2013, τώρα είμαστε στο 2025 και ο κόσμος εξακολουθεί να λατρεύει να το βλέπει.
Ο Πούτιν και οι Νεοσυντηρητικοί
ΠΑΥΛΟΣ: «Η Ουκρανία στις Φλόγες» είναι ένα καταπληκτικό, ευρηματικό έργο. Αφυπνίζει τους ανθρώπους στο ουκρανικό ζήτημα.
LOPATONOK: Πιθανώς επειδή το ετοιμάσαμε με πάθος και το δουλέψαμε επί δυόμισι χρόνια. Υπήρχε η πρόκληση να τερματίσουμε τη δημιουργία αυτής της ταινίας και να την κυκλοφορήσουμε, διότι η κατάσταση εξελισσόταν διαρκώς και δεν μπορούσαμε να σταματήσουμε να την καλύπτουμε.
Η βασική αρχή ήταν το Μαϊντάν. Ακολούθησε κατόπιν το ζήτημα της Κριμαίας, εν συνεχεία καταρρίφθηκε ένα αεροπλάνο στο Ντονμπάς, και η Ουκρανία ξεκίνησε πόλεμο εναντίον του ίδιου του λαού της στο Ντονμπάς αποκαλώντας τον «αντιτρομοκρατική επιχείρηση», η οποία είναι ακριβώς ο λόγος που ο πρόεδρος Πούτιν ήρθε να τελειώσει αυτόν τον πόλεμο.
Όπως ήδη είπαμε, ο πόλεμος δεν ξεκίνησε το 2022, αλλά το 2014 με ένα αιματηρό πραξικόπημα. Εν συνεχεία, ο κύριος Τουρτσίνοφ, ο οποίος ήταν προσωρινός πρόεδρος της Ουκρανίας εκείνη την εποχή, ξεκίνησε πόλεμο εναντίον του ίδιου του λαού του στο Ντονμπάς, χρησιμοποιώντας πυροβολικό και αεροπορία κατά αμάχων που ζούσαν σε πόλεις όπως το Ντόνετσκ και το Λουγκάνσκ με εκατομμύρια κατοίκους.
Μιλάμε για φρικαλεότητες, εγκλήματα πολέμου. Νομίζω επίσης ότι πρόσφατα ο πρόεδρος Πούτιν είπε ότι υπάρχει μόνο ένα πράγμα για το οποίο μετανιώνει: το ότι δεν ξεκίνησε την επιχείρηση νωρίτερα. Πιστεύω ότι αυτό είναι μια μεγάλη αποκάλυψη: αν άρχιζαν να προστατεύουν το Ντονμπάς νωρίτερα, πιθανότατα δεν θα είχαν φθάσει σε μια τόσο ευρείας κλίμακας σύγκρουση.
ΠΑΥΛΟΣ: Θα μπορούσε αυτό που λέτε να θεωρηθεί ως απόδειξη ότι ο ίδιος ενήργησε με καλή θέληση ελπίζοντας μέχρι τέλους ότι δεν θα χρειαζόταν να το πράξει; Μοιάζει τουλάχιστον με επιχείρημα εναντίον εκείνων που τον θεωρούν ως «θεοπάλαβο» που επιθυμεί να κατακτήσει ολόκληρη την Ουκρανία.
LOPATONOK: Ακούστε. Έχω την ευχαρίστηση να έχω συναντήσει τον πρόεδρο Πούτιν μερικές φορές για τις συνεντεύξεις μου. Η πρώτη ήταν το 2015, όταν τελειώσαμε το «Σνόουντεν» και ο Όλιβερ άρχισε να εργάζεται, και τον βοήθησα, με μια ταινία που ονομαζόταν The Putin Interviews («Οι Συνεντεύξεις του Πούτιν»). Πρόκειται για μια καταπληκτική σειρά ντοκιμαντέρ τεσσάρων μερών που κυκλοφόρησε στο Showtime. Ο Όλιβερ πήρε συνέντευξη από τον Πούτιν για την ταινία του και ηχογράφησε επίσης μια συνέντευξη άνω της μίας ώρας για την Ουκρανία. Αυτή ήταν η βάση για τη συνέντευξη με τον πρόεδρο Πούτιν για την ταινία «Η Ουκρανία στις Φλόγες», η οποία έλαβε χώρα στην κατοικία του, στο προάστιο της Μόσχας Νόβο-Ογκαριόβο.
Αυτό που έκανε ο Πούτιν εκεί – πήραμε επίσης συνέντευξη από τον πρόεδρο Γιανουκόβιτς, με τον Όλιβερ και τον σπουδαίο Αμερικανό δημοσιογράφο Robert Perry, ο οποίος ήταν διάσημος για την αποκάλυψη της Υπόθεσης Ιράν-Κόντρα (Iran-Contra Affair), και που μαζί με τον Όλιβερ Στόουν, ήταν πολύ καλός φίλος του, με δίδαξε πώς να κάνω ερευνητικά ντοκιμαντέρ – ήταν να σκιαγραφήσει τα πάντα και όλους τους στόχους των Νεοσυντηρητικών Αμερικανών, όπως η Βικτόρια Νούλαντ και ο γερουσιαστής Μακέιν, καθώς και το τί έπραξαν στην Ουκρανία.
Αυτό που έκαναν είναι ασυγχώρητο αμάρτημα. Πρόκειται για πρόκληση πολέμου σε έθνος ειρηνικό, για οργάνωση φίλιων αδελφών εθνών να πολεμήσουν τους Ρώσους αδελφούς, να χρησιμοποιηθούν ως πιόνια. Οι Ουκρανοί ήταν αρκετά ανόητοι και αποδέχθηκαν αυτόν τον ρόλο πιστεύοντας ότι οι Νεοσυντηρητικοί στις ΗΠΑ έχουν αρχές. Όχι, δεν έχουν αρχές. Έχουν μόνο συμφέροντα.
Αυτό είναι το μεγαλύτερο πρόβλημα για το ουκρανικό έθνος, το ότι σύρθηκε από τους ηγέτες του, υπέστη πλύση εγκεφάλου και πίστεψε ότι θα ζήσει μια καλύτερη ζωή αν αλλάξει πλευρά, αν περάσει από τα χέρια της ρωσικής επιρροής στα χέρια της επιρροής της Ουάσιγκτον. Κανείς στην Ουάσινγκτον δεν νοιαζόταν για τους Ουκρανούς. Ακόμα και ο πρόεδρος Μπάιντεν, ο οποίος υποσχόταν στην Ουκρανία να σταθεί μαζί τους μέχρι το τέλος, στάθηκε μόνο μέχρι το δικό του τέλος.
Αυτό είναι ένα πολύ ατυχές τέλος για την Ουκρανία και θα ήθελα να στείλω ένα μήνυμα στους συμπατριώτες μου Ουκρανούς:
«Ξέρω ότι φοβάστε. Φοβάστε επειδή ζείτε σε μια πρακτικά ναζιστική Γερμανία του 1944-1945. Αλλά η ισχυρή αντίσταση στο κακό είναι αυτό που πρέπει να συμβαίνει σε αυτές τις περιπτώσεις. Οι δυνάμεις του κακού δεν θα εξαφανιστούν δίχως αντίσταση. Πρέπει να πολεμήσετε ενάντια στο κακό. Πολεμώντας ενάντια στο κακό, έστω και μία φωνή μπορεί να ακουστεί.
Γνωρίζω ανθρώπους που φυλακίστηκαν από το ουκρανικό καθεστώς μόνο και μόνο λόγω της πολιτικής τους στάσης. Αυτό είναι μια πραγματικότητα. Αν βρίσκεστε στην Ουκρανία καταλαβαίνω γιατί παραμένετε ήρεμοι και σιωπηλοί. Αργά ή γρήγορα όμως, η ελπίδα των δικών σας παιδιών και της δικής σας πατρίδας θα βασίζεται μόνο στη φωνή σας. Αργά ή γρήγορα θα πρέπει να σηκωθείτε και να πείτε «Αρκετά»!
Αν διεξαχθούν εκλογές υπό διεθνή εποπτεία στην Ουκρανία, θα δείξουν ότι η πραγματική δημοτικότητα του Ζελένσκι είναι κοντά στο μηδέν. Επιλέχθηκε για πρόεδρος της Ουκρανίας μόνο με βάση τις υποσχέσεις του να σταματήσει τον πόλεμο. Όμως όχι μόνο δεν τον σταμάτησε στην αρχική του μορφή, αλλά προχώρησε σε πόλεμο πλήρους κλίμακας με τη Ρωσία. Αυτό είναι ό,τι πιο ανόητο κι ανεύθυνο θα μπορούσε να πράξει ο οιοσδήποτε ηγέτης της Ουκρανίας, να ξεκινήσει ένα πόλεμο θυσιάζοντας τις ζωές του ίδιου του λαού του, για τις οποίες υποτίθεται ότι έπρεπε να φροντίσει».
Ο μέτριος κωμικός
Το πρόβλημα με τον Ζελένσκι είναι ότι δεν είναι θρησκευόμενος ούτε καν στις εβραϊκές του πεποιθήσεις. Αν πίστευε αληθινά στον Ιουδαϊσμό, δεν θα ξεκινούσε ποτέ αυτόν τον πόλεμο. Εκτός αυτού, ο μεγαλύτερος στόχος για τους εβραίους θρησκευτικούς ηγέτες ήταν να διατηρήσουν τη φυλή ασφαλή και να τους βγάλουν από την Αίγυπτο, κι επειδή ήθελαν ο λαός να είναι ελεύθερος και ασφαλής, έφυγαν. Μελετώ λίγο την Καμπάλα και τον Ιουδαϊσμό. Είναι σπουδαία θρησκεία.
Δυστυχώς, ο Ζελένσκι δεν πιστεύει σε αυτά. Δεν είναι θρησκευόμενος. Δεν πιστεύει σε κανέναν Θεό. Πιστεύει στην εξουσία. Είναι ηθοποιός. Οι άνθρωποι τον αναφέρουν ως σπουδαίο ηθοποιό. Αλλά δεν ήταν ποτέ σπουδαίος ηθοποιός. Ήταν ένας αρκετά μέτριος κωμικός. Γνωρίζω τον άνθρωπο που τον έκανε διάσημο, ένας Ρώσος σκηνοθέτης που ζει εδώ στο Λος Άντζελες. Μετέτρεψε τον Ζελένσκι σε μεγάλη προσωπικότητα στον χώρο της ψυχαγωγίας. Η ουκρανική τηλεοπτική σειρά “Υπηρέτης του Έθνους” (Servant of Nation) στην πραγματικότητα ήταν απλώς μια επιχείρηση πληροφοριών με σκοπό να τον φέρει επικεφαλής του προεδρικού αξιώματος. Αυτό κατέληξε πολύ άσχημα για τους Ουκρανούς. Διότι πληρώνουν τίμημα σε ανθρώπινες ζωές. Το να σκοτώνεις ανθρώπους κατά τη διάρκεια πολεμικών ενεργειών είναι ατυχές και μη αναστρέψιμο. Δεν μπορείς να αναστήσεις εκατοντάδες χιλιάδες νεκρούς και να ᾽γειάνεις εκατομμύρια τραυματίες. Όλα αυτά βαραίνουν τη συνείδηση του Ζελένσκι, που δεν πιστεύω ότι έχει. Δεν είναι πολιτικός, διότι δεν σκέφτεται ως πολιτικός.
Κάθε πολιτικός στην Ουκρανία πρέπει να κατανοήσει ότι η Ρωσία θα εξακολουθεί να υπάρχει στα βόρεια σύνορα. Αυτό δεν είναι πρόβλημα. Είναι μια ευκαιρία επειδή μοιράζονται κοινή γλώσσα. Είναι ενδιαφέρον ότι ο πρόεδρος Πούτιν το έχει υπολογίσει ακόμη και σε ποσοστό οικονομικού οφέλους κι ανταγωνισμού, αφού η κοινή γλώσσα, ο πολιτισμός και η πίστη παρέχουν αυτή την ευκαιρία.
Η Ουκρανία μπορεί να είναι καταπληκτικός τόπος για εμπόριο, για νέα προγράμματα του Δρόμου του Μεταξιού και για την Πρωτοβουλία “Μία Ζώνη, Ένας Δρόμος”, ως γέφυρα από την Ασία στην Ευρώπη μαζί με τη Ρωσία, αντλώντας ρωσικούς ενεργειακούς πόρους στην Ευρώπη και επωφελούμενη απ᾽ αυτό. Ένας τόπος όπου υπάρχει γέφυρα για τα ευρωπαϊκά έθνη εντός της Ρωσίας. Αλλά δυστυχώς, επέλεξε πολύ λάθος δρόμο. Λυπάμαι γι᾽ αυτό.
Πιστεύω ότι η Ουκρανία θα είναι καλά μετά απ᾽ όλα αυτά και η αδελφοσύνη Ρωσίας και Ουκρανίας θα αποκατασταθεί. Ως θρησκευόμενο άτομο, ως πιστός, διάβασα πολλές προφητείες σχετικά με αυτό. Υπήρχε μια προφητεία για την Ουκρανία, ότι στον Τρίτο Παγκόσμιο Πόλεμο θα πολεμούσε εναντίον της Ρωσίας στο πλευρό της Δύσης και θα έχανε. Τώρα βλέπουμε την εκπλήρωση αυτής της προφητείας και τίποτε δεν μπορεί να τη σταματήσει. Ούτε καν ο Ζελένσκι, ειδικά ο Ζελένσκι.
Τραμπ ο ειρηνοποιός και η νέα Γιάλτα
ΠΑΥΛΟΣ: Θεωρείτε δηλαδή ότι στην Ουκρανία έχουμε ένα είδος Γ’ Παγκοσμίου Πολέμου, δεδομένης της εμπλοκής πολλών χωρών;
LOPATONOK: Ναι, πιστεύω ότι εισήλθαμε στον ΓΠΠ. Αν μετρήσετε πόσες χώρες στον κόσμο είναι στο πλευρό της Ουκρανίας, είναι περισσότερες από πενήντα. Είναι σίγουρα ένας παγκόσμιος πόλεμος.
ΠΑΥΛΟΣ: Δεν το είχα σκεφτεί ποτέ έτσι. Σκεφτόμουν μάλλον ότι ο πρόεδρος Τραμπ αποφεύγει τον ΓΠΠ.
LOPATONOK: Ακούστε. Ο ΓΠΠ είναι απλώς ένας πόλεμος. Κάθε πόλεμος καταλήγει σε ειρήνη αν δεν εξοντώσει ολόκληρο τον πολιτισμό. Αυτό νιώθει ο πρόεδρος Τραμπ. Είναι άνθρωπος θρησκευόμενος που δίνει προτεραιότητα στις οικογενειακές αξίες αντί για τις αξίες της εξουσίας και του εγώ του. Έτσι, εκτιμά τη ζωή περισσότερο από οτιδήποτε άλλο. Αργά ή γρήγορα, φέρει την ιδέα ότι πρέπει να διαπραγματευθείς την ειρήνη, πρέπει να καταβάλεις προσπάθεια.
Ο Τραμπ καταλαβαίνει ότι αν καταβάλει προσπάθεια, θα σταθεί στη σωστή πλευρά της ιστορίας τερματίζοντας τον πόλεμο δι᾽ αντιπροσώπων εναντίον της Ρωσίας, καθώς είναι αδύνατο να κερδηθεί, συνάπτοντας ειρήνη με τη Ρωσία και αποκαθιστώντας, για χάρη και των δύο εθνών, Ρώσων και Αμερικανών, την καλή σχέση με τη Ρωσία.
Έχουμε τόσα πολλά πράγματα να κάνουμε μαζί. Εξερεύνηση του διαστήματος, πτήσεις στον Άρη, άμυνα κατά αστεροειδών στον πλανήτη. Έχουμε πολλή δουλειά να κάνουμε για την υγεία, τη βελτίωση των υποδομών και της ζωής των ανθρώπων. Ο πόλεμος δεν βελτιώνει τη ζωή των ανθρώπων. Είναι μόνο μια βρώμικη δουλειά με ένα μεγάλο, εκπληκτικό κέρδος. Και είναι βρώμικη επειδή την πληρώνεις με αίμα, με ζωές. Αυτό συνιστά παραβίαση μιας εκ των Δέκα Εντολών, μιας από τις πρώτες: «ου φονεύσεις». Και σε αυτό στέκομαι ως θρησκευόμενο άτομο.
Ξέρετε, το πρώτο μου πτυχίο ήταν στην πυραυλική επιστήμη. Σπούδασα πώς να κατασκευάζω διηπειρωτικούς βαλλιστικούς πυραύλους, ειδικά κινητήρες γι᾽ αυτούς, στο Ντνιεπροπετρόφσκ. Έχω μερικά πτυχία, αλλά αυτό ήταν το πρώτο. Γνωρίζω λοιπόν πόσο καταστροφικά είναι αυτά τα όπλα και ξέρω ότι η αποτροπή πτήσης αυτών των θηρίων είναι καίριος στόχος. Στην πραγματικότητα, αυτό το όπλο αναπτύχθηκε για να μας κρατήσει μακριά από αμοιβαία εξόντωση. Διότι αν δεν υπήρχε στρατηγική αμοιβαίας εξασφαλισμένης καταστροφής (Mutual Assured Destruction, MAD), δεν θα υπήρχε ειρήνη στον πλανήτη μας τα τελευταία 70 χρόνια.
Όλοι πρέπει να προσευχηθούμε για μια νέα Γιάλτα, μια νέα ειρηνευτική διάσκεψη που όχι μόνο θα τερματίσει τον πόλεμο, αλλά θα σκιαγραφήσει και τις αρχές, τους στόχους, τις κόκκινες γραμμές του Νέου Κόσμου ως πολυπολικού. Ενός κόσμου στον οποίο οι ΗΠΑ για δικούς τους λόγους θα εγκαταλείψουν την αρχή της κυριαρχίας και θα επιτρέψουν την ανάδυση της πολυπολικότητας. Όχι διότι η Ουκρανία θα έχει κερδίσει αυτόν τον πόλεμο αλλά επειδή τον έχει χάσει. Αυτός ο νέος πολυπολικός κόσμος θα είναι πολύ καλύτερο μέρος να ζει κανείς. Ωστόσο, όπως συμβαίνει με κάθε τι νέο, η γέννηση σχετίζεται με αίμα. Και υπάρχει αίμα σε αυτήν την περίοδο γέννησης ενός πολυπολικού κόσμου.
ΠΑΥΛΟΣ: Αυτή είναι εντυπωσιακή εικόνα. Ποιός, πιστεύετε, θα είναι το τρίτο συστατικό αυτής της νέας Γιάλτας;
LOPATONOK: O Σι Τζινπίνγκ φυσικά, σίγουρα η Κίνα. Η Κίνα δεν είναι εχθρός των ΗΠΑ. Η Κίνα δεν εφάρμοσε ποτέ επεκτατισμό και αποικιοκρατία ως πολιτική. Προτιμά να εργάζεται μέσω του χρήματος και της οικονομίας, βελτιώνοντας τη ζωή των ανθρώπων.
Όλοι οι Άνθρωποι του Προέδρου
ΠΑΥΛΟΣ: Θα ήθελα να σας θέσω μια τελευταία ερώτηση αναφορικά με τις ΗΠΑ και τη νέα κατάσταση πραγμάτων της κυβέρνησης Τραμπ. Πολλοί άνθρωποι έχουν εκφράσει ανησυχίες γι᾽ αυτή τη ριζική αλλαγή. Το παλιό καθεστώς, το κατεστημένο, πλέον καταστέλλεται. Τα δωμάτια της Ουάσινγκτον έχουν αντικατασταθεί από τους λεγόμενους τραμπιστές, αν και δεν συμφωνώ με την αρνητική χροιά που αποδίδεται στον όρο. Έχετε ήδη αναφέρει άτομα όπως ο διευθυντής του FBI, Κας Πατέλ, ο στρατηγός Μάικλ Φλιν, ο πρώην δήμαρχος της Νέας Υόρκης, Ρούντολφ Τζουλιάνι, και ο Τάκερ Κάρλσον. Τους γνωρίζετε όλους καλά. Ποιά είναι η εντύπωσή σας για τους ανθρώπους που περιβάλλουν τον πρόεδρο Τραμπ κι έχουν κληθεί να υλοποιήσουν την ατζέντα και τους στόχους του;
LOPATONOK: Η μεγαλύτερη διαφορά από το 2016 είναι ότι τώρα ο Τραμπ είναι καλά προετοιμασμένος για να υπηρετήσει ως Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής. Η ομάδα του είναι αφοσιωμένη και ενισχυμένη από τεράστια πίεση και αθέμιτες πρακτικές που χρησιμοποιήθηκαν εναντίον τους από το 2016 έως το 2024. Τους έκλεψαν τις εκλογές το 2020. Προσπάθησαν δύο φορές να παραπέμψουν τον Ντόναλντ Τραμπ. Του έδεσαν τα χέρια όταν προσπάθησε να κάνει ειρήνη με τη Ρωσία.
Τώρα ο πρόεδρος Τραμπ έχει μια αφοσιωμένη ομάδα που υλοποιεί το όραμά του. Αλλά αυτό δεν είναι μόνο όραμα του Τραμπ. Και δεν καταλαβαίνω πώς είναι κακή λέξη να το αποκαλώ «τραμπικό». Μπορώ να αποκαλέσω και τον εαυτό μου «τραμπιστή» διότι είναι ένα κίνημα: «Κάντε την Αμερική Μεγάλη Ξανά» (Make America Great Again, MAGA). Είναι ένα δυνατό σύνθημα και motto. Αυτό όμως υπήρχε μέσα στην αμερικανική κοινωνία. Οι άνθρωποι είχαν βαρεθεί την τρέλα της εποχής Μπάιντεν, και είπαν «αρκετά πια» με αυτή τη γραμμή που προσπαθούσε να παρουσιάσει το λάθος ως σωστό, και το σωστό ως μαύρο. Για παράδειγμα, ο Τραμπ κέρδισε τις εκλογές του 2020, αυτοί έκλεψαν τις εκλογές και είπαν ότι ο Μπάιντεν εξελέγη σωστά, δίχως παραβίαση. Όλα αυτά είναι ανοησίες. Οι άνθρωποι έχουν βαρεθεί αυτές τις ανοησίες.
Ο αμερικανικός λαός ασκεί την ανώτερη εξουσία. Η εξουσία ανήκει στον λαό. Οι πολίτες επιλέγουν τους ηγέτες τους και υποστηρίζουν αυτόν που είναι ευθυγραμμισμένος με τη θέλησή τους. Δεν ήταν λοιπόν απλώς μια βούληση του Ντόναλντ Τραμπ να καταστρέψει την USAID ως οργανισμό που υλοποιούσε επιχειρήσεις επιρροής και έγχρωμες επαναστάσεις σε όλο τον κόσμο, χρηματοδοτώντας όλες τις πιθανές αντικυβερνητικές εξεγέρσεις στο εξωτερικό εις βάρος του Αμερικανού φορολογούμενου.
Οι ίδιοι οι φορολογούμενοι δεν το θέλουν αυτό. Οι φορολογούμενοι αγαπούν και θέλουν τις πολύτιμες οικογενειακές αξίες, εδώ στην πατρίδα τους. Επιθυμούν να έχουν ευημερία και δεν τους ενδιαφέρει ο παρεμβατισμός ως πολιτική ιδέα ανθρώπων όπως η Βικτόρια Νούλαντ, ή ο Μακέιν, ή άλλοι. Όχι. Οι Αμερικανοί δεν έχουν αυτούς τους στόχους. Κι εν τέλει, απομακρύνουν από τη γραφειοκρατία τους υπευθύνους και καταστρέφουν τις φωλιές των πολεμοχαρών που καταξόδευαν τα χρήματά τους.
Ξέρετε, η επίθεση κατά της USAID δεν οφειλόταν μόνο στην τεράστια σπατάλη χρημάτων. Πολλά από αυτά τα χρήματα χρησιμοποιήθηκαν και εντός των ΗΠΑ για να διασφαλιστεί ότι ο Τραμπ δεν θα εκλεγεί ποτέ ξανά. Γι᾽ αυτό είναι τόσο προσωπικό το ζήτημα. Χρησιμοποίησαν αυτά τα χρήματα για να παρουσιάσουν την Ουκρανία ως θύμα σε αυτόν τον πόλεμο και για να βεβαιωθούν ότι θα κερδίσει. Μα, η Ουκρανία δεν πρόκειται ποτέ να κερδίσει διότι η αλήθεια δεν είναι με το μέρος τους. Όλα όσα εξ αρχής χτίστηκαν πάνω σε αίμα και βία είναι καταδικασμένα να καταλήξουν με ακόμη περισσότερο αίμα.
Τώρα βλέπουμε τις ισορροπίες να φτάνουν στο τέλος τους. Έχει χυθεί αρκετό αίμα. Ας το σταματήσουμε. Ας κάνουμε ειρήνη. Η Ουκρανία και η Ρωσία αξίζουν ειρήνη. Και τα δύο έθνη πληρώνουν πολύ υψηλό τίμημα γι᾽ αυτό. Δεν έχουν καμία θέληση να πολεμήσουν μεταξύ τους. Αυτό ήταν το συμφέρον ενός τρίτου μέρους που έκανε πλύση εγκεφάλου στο ουκρανικό έθνος και το χρησιμοποίησε, ώστε να αλώσει πλήρως τα μέσα μαζικής ενημέρωσης στην Ουκρανία.
Αν κοιτάξετε την ουκρανική ιδιοκτησία των περισσότερων ένθερμων υποστηρικτών του Ζελένσκι και του πολέμου στην Ουκρανία, όλοι είναι άνθρωποι και ειδησεογραφικοί οργανισμοί που χρηματοδοτούνται από τον Σόρος και την USAID. Αυτό είναι γελοίο. Γι᾽ αυτό πέτυχαν στη διαδικασία πλύσης εγκεφάλου, επειδή καταναλώνουν τεράστια ποσά χρημάτων και μόχθου για να το κατορθώσουν.
Ιγκόρ Λοπατόνοκ και Ελλάδα
ΠΑΥΛΟΣ: Έχετε μια θετική σχέση με την Ελλάδα. Θα θέλατε να μας μιλήσετε γι᾽ αυτήν;
LOPATONOK: Κατάγομαι από την περιοχή του Ντνιεπροπετρόφσκ, στο ανατολικό τμήμα της Ουκρανίας. Όταν γεννήθηκα δεν υπήρχε Ουκρανία, όπως είπαμε στην αρχή, αλλά Σοβιετική Ένωση. Τελείωσα το λύκειο. Η μητέρα μου ήταν δασκάλα. Δίδασκε ιστορία σε λύκειο. Με έμαθε να διαβάζω από πολύ μικρή ηλικία. Ξεκίνησα να διαβάζω όταν ήμουν 3,5 ετών. Διαβάζω ακόμη πολλά βιβλία. Αυτό είναι το πάθος μου, η γνώση και η μελέτη.
Ένα πράγμα που μου συνέβη σχετίζεται με τον Έλληνα Φιλόσοφο. Είναι η θέση του Σωκράτη για το πώς να αναπτύξουμε δεξιότητα κριτικής σκέψης. Πώς να κρίνουμε κάθε τί που μπορούμε να κρίνουμε ως μέσο απόκτησης γνώσης. Μερικές φορές αυτό είναι δύσκολο σε μια συζήτηση ακόμη και με φίλους. Αλλά ως τρόπος ανάπτυξης της κριτικής σκέψης, που είναι πολύ σημαντική στον σύγχρονο κόσμο μας, ο Σωκράτης παίζει κρίσιμο ρόλο στον τρόπο σκέψης μου.
ΠΑΥΛΟΣ: Ξέρετε, ως φιλόσοφος στην ιδιότητά μου οι σπουδές μου είναι στη φιλοσοφία, αρχαία φιλοσοφία και ύστερη αρχαιότητα. Η έρευνά μου αφορά στη σχέση μεταξύ Νεοπλατωνισμού και πρώιμης χριστιανικής σκέψης, καθώς και την κληρονομιά του Πλατωνισμού. Αγαπώ τόσο τον Πλάτωνα όσο και τον Αριστοτέλη και τα επακόλουθα ρεύματά τους. Αλλά νιώθω περισσότερο συνδεδεμένος με τον Πλάτωνα, ίσως λόγω της ποιητικής του φύσης. Παίζω επίσης βιολί και μουσική εδώ και πολλά χρόνια. Είναι λοιπόν πολύ ενδιαφέρον να ακούω για τη συνάντησή σας με τον Πλάτωνα και τον Σωκράτη.
LOPATONOK: Ω, ναι! Ερευνώ τον Πλάτωνα. Έχω τρεις τόμους με όλα τα έργα του σε μια περίοπτη, πολύ ιδιαίτερη και σημαντική θέση στη βιβλιοθήκη μου. Οι Έλληνες φιλόσοφοι είναι το θεμέλιο του δυτικού πολιτισμού. Αν δεν υπήρχαν αυτά τα έργα, ο δυτικός πολιτισμός δεν θα υπήρχε όπως τον γνωρίζουμε. Ο Σωκράτης δεν άφησε κανένα γραπτό. Ο Πλάτωνας ήταν σε επικοινωνία μαζί του, κάλυψε πάρα πολύ τις ιδέες του.
Ξέρετε, στις ημέρες μας, ειδικά στον δυτικό πολιτισμό, η εμφάνιση, το περιτύλιγμα, το φαινόμενο (appearance), το θεαθήναι, είναι πιο σημαντικά από τις καλές ή τις κακές σκέψεις. Αυτό είναι πολύ επικίνδυνο. Αν θυμάστε πώς εξήγησε ο Πλάτωνας γιατί η Αθήνα έχασε τον πόλεμο με τη Σπάρτη, ήταν επειδή οι Αθηναίοι ενδιαφέρονταν για το θεαθήναι, αν και πιθανότατα ήταν δέκα φορές πιο ισχυρό κράτος από τη Σπάρτη. Αλλά έδιναν προσοχή στην εμφάνιση, στην ποίηση και στους ποιητές, και ζούσαν οι ίδιοι σε όνειρα. Αντί να σκέφτονται ουσιωδώς τι είναι καλό ή κακό, ο νους τους ήταν στο θεαθήναι.
Αυτό μου έκανε εντύπωση αναφορικά και με το πόσο υπανάπτυκτη είναι η πολιτική ζωή μας σήμερα. Ακόμα και στη σύγχρονη πολιτική στις ΗΠΑ, που είναι πολύ προηγμένη, εξακολουθούν να μην μελετούν τους φιλοσόφους, δεν μελετούν τον Σωκράτη, και λένε, ξέρετε, θα χάσετε τον πόλεμο.
Αυτό όμως δεν συνέβη με τη Ρωσία: εκεί τους ένοιαζε τι είναι καλό και τι είναι κακό. Δεν τους ενδιαφέρει τόσο πολύ το θεαθήναι. Και πιθανώς αυτός είναι ο λόγος που κερδίζουν πραγματικά και όχι μόνο στις σελίδες των εντύπων και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, όπως κάνει η Ουκρανία. Αυτό είναι πολύ ενδιαφέρον για μένα διότι δείχνει πόσο επικίνδυνη μπορεί να είναι η προπαγάνδα κατά τη διάρκεια του πολέμου. Όχι μόνο η προπαγάνδα, αλλά και ο πληροφοριακός πόλεμος ή οι επιχειρήσεις πληροφοριακής επιρροής, που συμβαίνουν αυτή τη στιγμή και τα μελετάμε στις ταινίες μας.
Έχω πολλούς φίλους με ελληνικές ρίζες. Ανέφερα ήδη τον Γιώργο Παπαδόπουλο, ο οποίος ήταν ομιλητής και εκτελεστικός παραγωγός της σειράς μας. Η κόρη μου έζησε στην Ελλάδα για περισσότερα από οκτώ χρόνια, σπούδασε εκεί. Μιλάει άπταιστα Ελληνικά και γνωρίζει και λίγα αρχαία Ελληνικά.
Η Ελλάδα είναι φυτώριο του δυτικού πολιτισμού, τόσο όσον αφορά τους μεγάλους Έλληνες φιλοσόφους και δραματουργούς, όσο και τον ρόλο που διαδραματίζει στην καθιέρωση του Χριστιανισμού, που είναι και η δική μου θρησκεία και ομολογία. Αυτό είναι πολύ σημαντικό για μένα. Είμαστε και οι δύο Ορθόδοξοι, έστω και με λίγο διαφορετικό τρόπο πρακτικού τυπικού, αλλά εξακολουθούμε να ασκούμε την πίστη όπως ο Ιησούς Χριστός δίδαξε τους Αποστόλους του να την ασκούν.
ΠΑΥΛΟΣ: Σας ευχαριστώ, αγαπητέ Ιγκόρ, γι᾽ αυτήν την υπέροχη μακρά κι αναλυτική συζήτηση. Σας ευχαριστώ πολύ!
LOPATONOK: Σας ευχαριστώ πολύ που με καλέσατε για τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα. Ελπίζω το κοινό να απολαύσει την κουβέντα μας και να παρακολουθήσει τις ταινίες μας. Να έχετε μια υπέροχη μέρα!
* Ποιός είναι ο Igor Lopatonok:
Ο Ιγκόρ Λοπατόνοκ είναι διακεκριμένος Αμερικανός κινηματογραφιστής, σκηνοθέτης και παραγωγός, γνωστός για τις καινοτόμες συνεισφορές του στον κινηματογράφο και την συναρπαστική αφήγησή του.
Γεννημένος στις 4 Ιανουαρίου 1968, στο Μάργκανετς της Ουκρανίας (τότε τμήμα της Σοβιετικής Ένωσης), το ταξίδι του Λοπατόνοκ μέχρι την ανάδειξή του σε εξέχουσα προσωπικότητα στη βιομηχανία του κινηματογράφου, διακρίνεται από εντυπωσιακό συνδυασμό τεχνικής εξειδίκευσης και δημιουργικού οράματος. Ως υπήκοος Ουκρανίας, ΗΠΑ και Ρωσίας, διέπεται από μοναδική καθολική προοπτική στο έργο του, το οποίο γεφυρώνει πολιτισμούς και αφηγήσεις.
Τα πρώτα χρόνια της ζωής του Λοπατόνοκ ανέδειξαν την πνευματική του ικανότητα. 16 ετών άρχισε να σπουδάζει πυραυλική επιστήμη στο Εθνικό Πανεπιστήμιο του Ντνιπροπετρόφσκ στην Ουκρανία. Αργότερα σπούδασε Διεθνή Χρηματοοικονομικά στο διαπρεπές Κρατικό Ινστιτούτο Διεθνών Σχέσεων της Μόσχας, αποκτώντας ισχυρά θεμέλια στην αναλυτική σκέψη που αργότερα θα διαμορφώσει την κινηματογραφική καριέρα του. Πριν εισέλθει στον κόσμο του κινηματογράφου, γνώρισε επιτυχία στους τομείς των επενδύσεων και της νομικής, αλλά το πάθος του για την αφήγηση τον οδήγησε στον κινηματογράφο το 2005.
Πρωτοπόρος στις κινηματογραφικές τεχνολογίες αιχμής, ο Λοπατόνοκ άφησε το στίγμα του αποκαθιστώντας και χρωματίζοντας κλασικές σοβιετικές ταινίες όπως το *Only Old Men Are Going Into Battle* και το *Volga-Volga*, δίνοντας νέα πνοή σε αυτούς τους κινηματογραφικούς θησαυρούς. Η τεχνική του ευρηματικότητα επεκτάθηκε στην τρισδιάστατη μετατροπή, με εξαιρετικά έργα, όπως το *The Nutcracker in 3D* (2010), σε σκηνοθεσία Αντρέι Κοντσαλόφσκι και πρωταγωνίστρια την Ελ Φάνινγκ, που αναδεικνύει την ικανότητά του να βελτιώνει την αφήγηση μέσω της οπτικής καινοτομίας.
Μεταξύ των πιο σημαντικών επιτευγμάτων του είναι το ντοκιμαντέρ *Ukraine on Fire* (2016), σε σκηνοθεσία του ιδίου και παραγωγή του βραβευμένου με Όσκαρ Όλιβερ Στόουν. Αυτή η δυνατή ταινία εξερευνά την περίπλοκη πολιτική ιστορία της Ουκρανίας που οδήγησε στην εξέγερση του Μαϊντάν το 2014, προσφέροντας τροφή για σκέψη με προοπτική στα παγκόσμια γεγονότα. Έχοντας λάβει εγκωμιαστικές κριτικές για την τολμηρή αφήγηση και την σχολαστική έρευνά του, το *Ukraine on Fire* ξεχωρίζει ως ένα έργο που καθόρισε την καριέρα του, εδραιώνοντας τη φήμη του Igor Lopatonok ως σκηνοθέτη που δεν φοβάται να καταπιαστεί με απαιτητικά θέματα. Η συνεργασία του με τον Oliver Stone συνεχίστηκε με έργα όπως το *Revealing Ukraine* (2019) και το *Qazaq: History of the Golden Man* (2021), αναδεικνύοντας περαιτέρω την ικανότητά του στη δημιουργία εντυπωσιακών ντοκιμαντέρ, kαθώς και με το «Snowden» όπου ο Igor ήταν ένας από τους εκτελεστικούς παραγωγούς.
Η ευελιξία του Λοπατόνοκ καθίσταται εμφανής στο ποικίλο χαρτοφυλάκιό του, το οποίο περιλαμβάνει ταινίες μεγάλου μήκους, ντοκιμαντέρ και κινούμενα σχέδια. Το δράμα του 2011 *Land of Oblivion*, με πρωταγωνίστρια την Olga Kurylenko, κέρδισε αναγνώριση σε περισσότερα από 20 διεθνή φεστιβάλ κινηματογράφου, συμπεριλαμβανομένων της Βενετίας και του Τορόντο, αποδεικνύοντας την ικανότητά του να αιχμαλωτίζει το κοινό με συναισθηματικό βάθος.
Μέλος αξιόλογων οργανισμών όπως η Εταιρεία Μηχανικών Κινηματογράφου και Τηλεόρασης και ο Σύνδεσμος Παραγωγών στην Ουκρανία, ο Lopatonok παραμένει μια σεβαστή φωνή στον κλάδο. Με μια καριέρα που χαρακτηρίζεται από δημιουργικότητα, τεχνική δεξιοτεχνία και αφοσίωση στην ουσιαστική αφήγηση, ο Ιγκόρ Λοπατόνοκ συνεχίζει να εμπνέει και να ψυχαγωγεί, αφήνοντας ένα ανεξίτηλο σημάδι στον σύγχρονο κινηματογράφο. Το έργο του, ιδιαίτερα το *Ukraine on Fire*, συνιστά απόδειξη του ταλέντου και της αφοσίωσής του, διασφαλίζοντας την κληρονομιά του ως οραματιστή σκηνοθέτη.
** Απόσπασμα της συνέντευξης αυτής δημοσιεύθηκε στη ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ (24 Μαρτίου 2025), ενώ η πλήρης εκδοχή της δημοσιεύθηκε σε δύο μέρη από το Militaire.gr, στις 8 και 9 Μαΐου 2025. Αναδημοσιεύθηκε από το anixneuseis.gr και το geopolitico.gr. Πηγές:
Με την Πρέσβυ της Ελλάδος στη Νορβηγία, κυρία Άννα Κόρκα. Πρεσβευτική κατοικία, Όσλο, 25 Μαρτίου 2025.
Η Νορβηγία τίμησε την μεγάλη Εθνική Εορτή του Ελληνισμού: Η Πρέσβειρα στο Όσλο, Άννα Κόρκα μίλησε για τις ιστορικές προκλήσεις του Έθνους
Με ξεχωριστή φροντίδα η Πρεσβεία της Ελλάδας στο Όσλο τίμησε την Εθνική Εορτή του Ελληνισμού στην επέτειο των 204 χρόνων από την Ελληνική Επανάσταση του 1821. Στην κατάμεστη από υψηλούς προσκεκλημένους Πρεσβευτική κατοικία η Πρέσβυς της Ελλάδας στη Νορβηγία και την Ισλανδία, κυρία Άννα Κόρκα, υποδέχθηκε διπλωμάτες από πολλές χώρες, ακαδημαϊκούς, μέλη της ελληνικής παροικίας στο Όσλο, και εκλεκτούς Νορβηγούς φίλους της Ελλάδας.
Στην πανηγυρική ομιλία της, μετά το ψάλσιμο των Εθνικών Ύμνων της Ελλάδας και της Νορβηγίας, η Πρέσβυς κυρία Κόρκα αναφέρθηκε στις ιστορικές προκλήσεις του Ελληνισμού σε περιβάλλοντα αβεβαιότητας και αστάθειας τόσο ενδημικής όσο και συχνά προκαλούμενης από τον ξένο παράγοντα.
ΟΕθνικός Ύμνος της Ελλάδας, από τη νορβηγική χορωδία «Αρκαδία», στην ελληνική πρεσβευτική κατοικία στο Όσλο, Τρίτη 25 Μαρτίου 2025.
Εξύμνησε τη διατήρηση της ελληνικής γλώσσας, του ελληνικού πολιτισμού και της εθνικής ταυτότητας στο διάβα της Τουρκοκρατίας, καθώς και την έμπρακτη πίστη των Ελλήνων στη Δημοκρατία και την Ειρήνη.
Εξήρε τη διαρκή ενίσχυση των ελληνο-νορβηγικών σχέσεων τόσο στο πλαίσιο διεθνών οργανισμών όπως το ΝΑΤΟ και ο Ευρωπαϊκός Οικονομικός Χώρος όσο και σε διμερές επίπεδο, επισημαίνοντας παράλληλα την ιστορική φιλία των δύο λαών οι βάσεις της οποίας ανάγονται πολύ πίσω στο χρόνο, όταν τον 4ο αιώνα προ Χριστού ο εξερευνητής Πυθέας από τη Μασσαλία, ελληνική αποικία των Φωκαέων, ταξίδεψε ως τις ακτές της γης των Βίκινγκ και την Ισλανδία, ονομάζοντας τον νορβηγικό βορρά «Θούλη».
Ειδική αναφορά έκανε η Πρέσβυς στην παρουσία των Βαράγγων στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία, καθώς είναι γνωστός ο ρόλος τους ως επίλεκτη φρουρά του Αυτοκράτορα στην Κωνσταντινούπολη.
Όσοι έχουν εξάλλου επισκεφθεί τη Βασιλεύουσα Πόλη και το κέντρο της Χριστιανοσύνης, την Αγία Σοφία, έχουν δει στον γυναικωνίτη, κοντά στο περίφημο ψηφιδωτό της Δεήσεως, τη ρουνική επιγραφή χαραγμένη στο μάρμαρο με την οποία πιστοποιείται η παρουσία των Σκανδιναβών στο κέντρο της Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας: «εδώ ήταν ο Χάλφνταν».
Η κυρία Κόρκα δεν παρέλειψε να αναφερθεί στον κοινό αγώνα Ελλάδας και Νορβηγίας κατά του Ναζισμού και του Φασισμού, κατά τον Β´ Παγκόσμιο Πόλεμο. Όσοι έχουν μελετήσει τη σύγχρονη ιστορία της Νορβηγίας, γνωρίζουν εξάλλου ότι η αχανής αυτή σκανδιναβική γη ήταν η δεύτερη μετά την Ελλάδα χώρα της Ευρώπης όσον αφορά τη διάρκεια αντίστασής της στους Ναζί κατακτητές.
Η Πρέσβυς αναφέρθηκε περαιτέρω στο πλήθος των πρωτοβουλιών ενίσχυσης των διμερών σχέσεων Ελλάδας και Νορβηγίας που έχουν δρομολογηθεί κατά τη διάρκεια της μέχρι τώρα θητείας της στη νορβηγική πρωτεύουσα καθώς και τις μελλοντικές προοπτικές που διανοίγονται, ενώ εξήρε την αγάπη για την Ελλάδα και την αφοσίωση που διακρίνει τους Νορβηγούς που την επισκέπτονται κάθε χρόνο.
Στην αντιφώνησή του, ο Νορβηγός Υφυπουργός Εξωτερικών Eivind Van Petersson ευχαρίστησε θερμά την Πρέσβη της Ελλάδας απευθυνόμενος στα ελληνικά στους προσκεκλημένους με το «Χρόνια Πολλά Έλληνες!». Τόνισε τον κοινό δεσμό που η θάλασσα παρέχει στις δύο χώρες, λέγοντας χαρακτηριστικά ότι «η θάλασσα δεν μας χωρίζει, αλλά μας ενώνει».
Αναφέρθηκε στην οικονομική στήριξη που η Νορβηγία προσφέρει στην Ελλάδα μέσω των χορηγιών του ΕΟΧ οι οποίες μέχρι στιγμής ανέρχονται στα 250 εκατομμύρια ευρώ συνολικά. Ενώ εντυπωσιακά είναι και τα στατιστικά επισκεψιμότητας των Νορβηγών στην Ελλάδα, οι οποίοι, όπως είπε, ανέρχονται στους 400.000 επισκέπτες ετησίως.
Δεν παρέλειψε μάλιστα να μιλήσει με εγκωμιαστικά λόγια ευγνωμοσύνης για τον αυξανόμενο αριθμό Ελλήνων που μεταναστεύουν στη Νορβηγία οι οποίοι, όπως είπε χαρακτηριστικά, «συνεισφέρουν ώστε η Νορβηγία να γίνεται καλύτερη και ισχυρότερη».
Ξεχωριστή στην εκδήλωση ήταν η παρουσία της νορβηγικής χορωδίας «Αρκαδία» η οποία επί πάνω από 30 χρόνια, χάρη στην Ελληνίδα μαέστρο της και συνθέτρια, Μαριλένα Ζλατάνου, αποτελεί τον σημαντικότερο πολιτιστικό φορέα προβολής της Ελλάδας στη Νορβηγία, καθώς τα μέλη της είναι Νορβηγοί οι οποίοι τραγουδούν στα ελληνικά σπουδαία κλασσικά ελληνικά έργα ποίησης και μουσικής σύνθεσης.
Στην εξαιρετική συμμετοχή της στους εορτασμούς για την 25η Μαρτίου, η χορωδία Αρκαδία έψαλε καταρχήν το «Τη Υπερμάχω» και εν συνεχεία παρουσίασε επιλεγμένα μουσικά έργα του Μάνου Χατζηδάκη και του Μίκη Θεοδωράκη, καθώς και τον αρχαίο ελληνικό ύμνο, τον Επιτάφιο του Σεικίλου «Ὅσον ζῇς φαίνου», ο οποίος, όπως εξήγησε η κυρία Ζλατάνου, είναι ο μοναδικός πλήρως σωζόμενος μουσικός σκοπός από την ελληνική αρχαιότητα.
«Άρνηση», Γιώργος Σεφέρης, Μίκης Θεοδωράκης. Νορβηγική Χορωδία «Αρκαδία«, ελληνική πρεσβευτική κατοικία στο Όσλο, Τρίτη 25 Μαρτίου 2025.
Στη δεξίωση παραβρέθηκαν μεταξύ άλλων πολλοί επικεφαλής διπλωματικών αποστολών στη Νορβηγία, Πρέσβεις όπως, της Αργεντινής Claudio Giacomino, της Γαλλίας Florence Robine, της Πορτογαλίας Pedro Pessoa e Costa, της Σερβίας Dragan Petrović, της Σουηδίας Mikael Eriksson, καθώς και o δημοφιλής από τη θητεία του στην Αθήνα και τη Λευκωσία πρώην Πρέσβυς της Νορβηγίας στην Ελλάδα και την Κύπρο και νυν επικεφαλής της Διεύθυνσης Ευρωπαϊκών Υποθέσεων και Διεθνούς Εμπορίου του Υπουργείου Εξωτερικών της Νορβηγίας, Frode Overland Andersen.
Παρέστησαν, επίσης, ο πρώην Διευθυντής του Νορβηγικού Ινστιτούτου στην Αθήνα, ομότιμος καθηγητής φιλολογίας στο Πανεπιστήμιο του Όσλο και διαπρεπής κλασικιστής Øivind Andersen, ο Ελβετός καθηγητής Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας Silvio Bär, ο Πρόεδρος του Συλλόγου Γονέων και Κηδεμόνων του Ελληνικού Σχολείου στο Όσλο Νικόλαος Γαβριηλίδης και η Διευθύντρια του Ελληνικού Σχολείου (ΤΕΓ Όσλο) Βασιλική Παπαθεοδώρου, ο ιερέας εφημέριος της Ελληνικής Ορθόδοξης Ενορίας του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου Όσλο, π. Γεώργιος Κανακάρης, το προεδρείο και μέλη του Συλλόγου Ελλήνων Νορβηγίας, Ιωάννης Αλειφέρης, Πέτρος Αρβανιτίδης και Γεώργιος Μούγιος, η Πρόεδρος του Ελληνο-νορβηγικού Πολιτιστικού Συλλόγου Μαρλένε Φαλιέρας, ο πρώην κοινοβουλευτικός σύμβουλος εξωτερικής πολιτικής του κόμματος Høyre της Νορβηγίας και νυν επικεφαλής ειδήσεων του περιοδικού Minerva, Alexander Zlatanos Ibsen, καθώς και άλλοι διακεκριμένοι Νορβηγοί, Έλληνες και λοιποί επιφανείς προσκεκλημένοι.
Ο Πανηγυρικός λόγος της Πρέσβεως Άννας Κόρκα (μετάφραση από τα αγγλικά: Π. Παύλος)
Δεξίωση επί τη Εθνική Εορτή, Όσλο 25η Μαρτίου 2025
Εξοχότατε κύριε Υφυπουργέ των Εξωτερικών, Αξιότιμοι προσκεκλημένοι, Αγαπητοί συμπατριώτες,
Με τιμά βαθύτατα η παρουσία σας σήμερα σε αυτή τη δεξίωση επί τη Εθνική Εορτή της Ελληνικής Δημοκρατίας.
Η 25η Μαρτίου είναι η ημερομηνία έναρξης της Ελληνικής Επανάστασης κατά της Οθωμανικής κυριαρχίας, το 1821. Ήταν ένας Πόλεμος Ανεξαρτησίας που μετά από εννέα χρόνια σκληρών αγώνων οδήγησε το 1830 μέσω του Πρωτοκόλλου του Λονδίνου, στην ίδρυση του πρώτου Ελληνικού Κράτους στη σύγχρονη εποχή.
Κατά τη διάρκεια των 204 χρόνων που πέρασαν από εκείνη την ιστορική ημερομηνία, η Ελλάδα χρειάστηκε να αντιμετωπίσει πολλές προκλήσεις, περιφερειακές και διεθνείς συγκρούσεις καθώς και εσωτερικά πολιτικά προβλήματα, που προκλήθηκαν σε μεγάλο βαθμό από ξένες παρεμβάσεις και αρκετές οικονομικές κρίσεις.
Παρά τις προκλήσεις που αντιμετωπίσαμε και ξεπεράσαμε κατά τη διάρκεια της πολύχρονης ιστορίας μας, από τις αρχαίες ελληνικές πόλεις-κράτη και βασίλεια μέχρι την ίδρυση της σημερινής Ελληνικής Δημοκρατίας, εμείς οι Έλληνες είμαστε περήφανοι που κατά τη διάρκεια όλων αυτών των χιλιετιών διατηρήσαμε τη γλώσσα, τον πολιτισμό και την εθνική ταυτότητά μας και καταφέραμε να ζήσουμε ειρηνικά και σε μια δημοκρατική και ευημερούσα κοινωνία τα τελευταία τουλάχιστον 75 χρόνια.
Επιπλέον, είμαστε περήφανα μέλη τόσο της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσο και του ΝΑΤΟ, αυτών των δύο πυλώνων ασφάλειας, δημοκρατίας και ευημερίας στην ευρωπαϊκή ήπειρο και όχι μόνο.
Το Βασίλειο της Νορβηγίας κατέχει εξέχουσα θέση για την Ελληνική Δημοκρατία στο πλαίσιο της συνεργασίας με τους Ευρωπαίους συμμάχους και εταίρους μας. Μολονότι οι διπλωματικές σχέσεις μεταξύ των δύο χωρών μας εγκαθιδρύθηκαν το 1918, οι επαφές των δύο λαών μας εκτείνονται πιο πίσω στο χρόνο, σαφώς ήδη από τον τέταρτο αιώνα π.Χ., όταν Έλληνες θαλασσοπόροι και εξερευνητές με σημαντικότερο τον Πυθέα, έφτασαν στη δυτική ακτή της Νορβηγίας, ακόμη και στις ακτές της Ισλανδίας.
Ο Πυθέας περιέγραψε αυτές τις περιοχές και τον Αρκτικό Ωκεανό στις ταξιδιωτικές καταγραφές του, και ονόμασε αυτή την περιοχή Θούλη.
Οι ιστορικοί έχουν επισημάνει τις σχέσεις των Βίκινγκ με τη Βυζαντινή Αυτοκρατορία, από τον 10ο έως τον 14ο αιώνα, τόσο στο πεδίο του εμπορίου όσο και των επιδρομών και εχθρικών ενεργειών.
Στη σύγχρονη εποχή η Ελλάδα και η Νορβηγία είναι σύμμαχοι πριν καν την ένταξή τους στο ΝΑΤΟ, από τότε που τα έθνη μας στάθηκαν δίπλα-δίπλα στον αγώνα κατά του ναζισμού και του φασισμού στη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.
Στα χρόνια που ακολούθησαν τον Β´ Παγκόσμιο Πόλεμο, η Ελλάδα και η Νορβηγία ανέπτυξαν ένα εκτεταμένο πλαίσιο συνεργασίας. Η συνεργασία μας στο ΝΑΤΟ ενισχύθηκε περαιτέρω μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, όταν τα περισσότερα κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ δεσμεύθηκαν να στηρίξουν την ουκρανική κυβέρνηση και τον ουκρανικό λαό στον αγώνα τους για ελευθερία, ανεξαρτησία και δημοκρατία.
Έχουμε επίσης στενή συνεργασία στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου και εκτιμούμε τη συμβολή της Νορβηγίας σε διάφορα έργα στην Ελλάδα μέσω των EEA Grants. Ως αποτέλεσμα αυτού, βλέπουμε σημαντική αύξηση των πολιτιστικών και εκπαιδευτικών ανταλλαγών και προγραμμάτων μεταξύ Νορβηγίας και Ελλάδας, καθώς και έργα συνεργασίας στους τομείς της ενέργειας και της πράσινης μετάβασης.
Η Ελλάδα και η Νορβηγία συγκαταλέγονται μεταξύ των μεγαλύτερων ναυτιλιακών χωρών στον κόσμο. Οι Έλληνες και οι Νορβηγοί ήταν πάντα επιδέξιοι θαλασσοπόροι παλιών, εξερευνητές και έμποροι. Χαιρόμαστε πάντα όταν έχουμε την ευκαιρία να ενισχύσουμε τη συνεργασία μεταξύ της ελληνικής και της νορβηγικής ναυτιλιακής βιομηχανίας, τόσο σε κυβερνητικό επίπεδο όσο και σε επίπεδο παγκόσμια κορυφαίων θεσμών, όπως η DNV, και εκτιμούμε τις άριστες σχέσεις με την ένωση Νορβηγών εφοπλιστών.
Σε ό,τι αφορά τις διμερείς εμπορικές μας σχέσεις, θεωρούμε ότι υπάρχουν περιθώρια περαιτέρω ενίσχυσής τους. Έχουν γίνει περισσότερα προς αυτή την κατεύθυνση κατά τα χρόνια της θητείας μου στο Όσλο.
Υπάρχει αυξημένο ελληνικό ενδιαφέρον για τις νορβηγικές ψηφιακές υπηρεσίες και τις νέες τεχνολογίες που θα ενισχύσουν επίσης την πράσινη μετάβαση σε διαφορετικούς βιομηχανικούς τομείς, ενώ λαμβάνουμε αυξανόμενο αριθμό ερωτήσεων ή επισκέψεων από επιχειρηματίες, νεοφυείς και εδραιωμένες επιχειρήσεις, που αναζητούν να εξερευνήσουν τις ευκαιρίες στη Νορβηγία.
Επιπλέον, παρατηρούμε αύξηση του ενδιαφέροντος για ελληνικά αγροτικά προϊόντα και βιολογικά τρόφιμα, στη νορβηγική αγορά. Τελευταίο αλλά εξίσου σημαντικό, είναι το γεγονός ότι είμαστε στην ευχάριστη θέση να υποδεχόμαστε μεγάλο αριθμό Νορβηγών επισκεπτών στην Ελλάδα, κάθε καλοκαίρι. Η Ελλάδα ήταν και παραμένει στην κορυφή των αγαπημένων προορισμών των Νορβηγών ταξιδιωτών. Εκτιμούμε την παρουσία τους και την αφοσίωσή τους.
Αν μου επιτρέπετε τώρα, θα ήθελα να απευθύνω μερικά λόγια στα ελληνικά, στους συμπατριώτες μου που είναι παρόντες σήμερα εδώ. Είναι εκπρόσωποι της ζωντανής ελληνικής κοινότητας που έχουν εγκατασταθεί στη Νορβηγία, και ενεργά μέλη της νορβηγικής κοινωνίας και ευδοκιμούν στα επαγγέλματά τους. Αποτελούν σταθερή γέφυρα επαφής μεταξύ των δύο λαών μας και συμβάλλουν τα μέγιστα στην αμοιβαία κατανόηση μας.
Αγαπητοί συμπατριώτες και συμπατριώτισσες,
Η παρουσίας σας σήμερα με τιμά ιδιαίτερα.
Χαίρομαι που ευρίσκεσθε εδώ ως εκπρόσωποι της δραστήριας και ακμάζουσας ελληνικής κοινότητας. Αποτελείτε τον σύνδεσμο μεταξύ Ελλάδος και Νορβηγίας. Με την παρουσία σας και τις δραστηριότητές σας τιμάτε την πατρίδα μας. Εύχομαι σε όλους σας Χρόνια Πολλά καταρχάς για την μεγάλη εορτή της Χριστιανοσύνης, τον Ευαγγελισμό της Θεοτόκου, που εορτάζουμε σήμερα και βεβαίως Χρόνια Πολλά για την εθνική μας εορτή, ευημερία και ειρήνη στην πατρίδα μας και στους απανταχού συμπατριώτες μας, υγεία και κάθε καλό για τον καθένα σας.
Εξοχότατε, Αξιότιμοι προσκεκλημένοι,
Θα ήθελα για άλλη μια φορά να σας ευχαριστήσω για την παρουσία σας σήμερα.
Ας κάνουμε μια πρόποση για την ευημερία των δύο εθνών μας και την περαιτέρω ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ της Ελληνικής Δημοκρατίας και του Βασιλείου της Νορβηγίας.
Και τώρα θα ήθελα να δώσω τον λόγο στη χορωδία ΑΡΚΑΔΙΑ υπό τη μαέστρο και συνθέτρια Μαριλένα Ζλατάνου. Είναι νορβηγική χορωδία που ειδικεύεται στην ελληνική χορωδιακή μουσική και θα ερμηνεύσει μερικά ελληνικά τραγούδια, που χρονολογούνται από την Αρχαιότητα έως τον 20ο αιώνα περνώντας φυσικά από τη βυζαντινή εποχή.
Δεδομένου ότι η 25η Μαρτίου είναι και η ημέρα μιας από τις μεγαλύτερες γιορτές της Ορθόδοξης Εκκλησίας, του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου, έχουμε συμπεριλάβει στο πρόγραμμα έναν από τους πιο αναγνωρισμένους ύμνους της βυζαντινής εκκλησιαστικής μουσικής.
Ο Πανηγυρικός λόγος επί τη Εθνική Εορτή (αγγλιστί), από την Πρέσβυ της Ελλάδας στη Νορβηγία, κυρία Άννα Κόρκα. Ελληνική πρεσβευτική κατοικία στο Όσλο, Τρίτη 25 Μαρτίου 2025.
Χαιρετισμός του Νορβηγού Υφυπουργού Εξωτερικών EivindVanPetersson στη δεξίωση επί τη εθνική εορτή της Ελλάδας, Όσλο, 25 Μαρτίου 2025
Κυρίες και κύριοι,
Σας ευχαριστώ, σας ευχαριστώ πολύ, κυρία Πρέσβη, για την πρόσκληση να παρευρεθώ στον εορτασμό της Εθνικής Εορτής της Ελλάδας, εδώ σήμερα. «Χρόνια Πολλά Έλληνες»! Ζητώ συγγνώμη για την προφορά μου. Είμαι στην ευχάριστη θέση να πω ότι η Νορβηγία και η Ελλάδα έχουν μια θερμή σχέση ως στενοί σύμμαχοι και εταίροι. Και θα ήθελα να προσθέσω ότι η σχέση αυτή μεταξύ Ελλάδας και Νορβηγίας είναι ακόμη πιο σημαντική σε αυτούς τους ταχέως μεταβαλλόμενους και ανασφαλείς γεωπολιτικά καιρούς.
Είμαστε σύμμαχοι στο ΝΑΤΟ. Είμαστε μέρος της ευρωπαϊκής εσωτερικής αγοράς και εταίροι στην ευημερία και την ασφάλεια της Ευρώπης. Μοιραζόμαστε κοινά εξωτερικά σύνορα μέσω της συνεργασίας Σένγκεν. Είμαστε και οι δύο χώρες έθνη ναυτικά με περήφανες ναυτικές παραδόσεις και ευρεία παρουσία στην παγκόσμια ναυτιλία. Έχουμε μακρά ιστορία συνεργασίας σε θαλάσσια ζητήματα και υπάρχουν αξιοσημείωτες δυνατότητες, ακόμη και για αυξημένη συνεργασία για την πράσινη ανάπτυξη των θαλάσσιων στόλων και βιομηχανιών μας.
Όπως γνωρίζουν και οι Έλληνες και οι Νορβηγοί, οι θάλασσες μεταξύ μας δεν μας χωρίζουν. Μας συνδέουν. Είμαστε επίσης στην ευχάριστη θέση να βλέπουμε τη σχέση μας να επεκτείνεται για να καλύψει την πράσινη μετάβαση, ιδιαίτερα στην υπεράκτια ανάπτυξη αιολικής ενέργειας καθώς και στη βιώσιμη υδατοκαλλιέργεια.
Κυρία Πρέσβη, πέρυσι γιορτάσαμε την 30ή επέτειο της συμφωνίας μας για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο με την Ευρωπαϊκή Ένωση, και αυτός είναι ένας ακρογωνιαίος λίθος και στη δική μας σχέση. Είμαστε στενά συνδεδεμένοι, απολαμβάνουμε τη συνεργασία μεταξύ ανθρώπων κάθε μέρα. Η Νορβηγία είναι περήφανη που έχει παράσχει περισσότερα από 250 εκατομμύρια ευρώ ως στήριξη στην Ελλάδα μέσω των Χορηγιών ΕΟΧ και η νέα επταετής συμφωνία με την Ελλάδα που αναπτύσσεται τώρα σε στενό διάλογο μεταξύ των κυβερνήσεών μας θα προσφέρει νέες μεγάλες ευκαιρίες για περαιτέρω συνεργασία, ιδίως στις πράσινες και γαλάζιες οικονομίες.
Κυρία Πρέσβη, η Ελλάδα έχει μια ξεχωριστή θέση στις καρδιές πολλών Νορβηγών, καθώς περισσότεροι από 400.000 Νορβηγοί επισκέπτονται την όμορφη χώρα σας κάθε χρόνο. Επιτρέψτε μου, επίσης, επί τη ευκαιρία να σας πω ένα μεγάλο ευχαριστώ και να εκφράσω την ευγνωμοσύνη μας στον αυξανόμενο αριθμό Ελλήνων που αποφάσισαν να εγκατασταθούν και να εργαστούν εδώ στη Νορβηγία. Μερικοί από εσάς είστε εδώ σήμερα και η συνεισφορά σας κάνει τη Νορβηγία καλύτερη και ισχυρότερη.
Έχω κι ένα ανέκδοτο στοιχείο για να στηρίξω αυτόν τον ισχυρισμό. Πριν από δύο εβδομάδες, η κόρη μας επέστρεψε από το σχολείο και μας είπε ότι υπήρχε ένα νέο αγόρι στην τάξη. Δυσκολεύτηκε λίγο με την προφορά, αλλά καταλάβαμε ότι πρέπει να είναι ο Χρήστος. Πλέον έχουμε γνωρίσει και τους γονείς του. Πράγματι, κατάγονται από την Ελλάδα.
Και πράγματι, ανυπομονούμε να διευρύνουμε και να εμβαθύνουμε τη συνεργασία μας στο προσεχές διάστημα.
Για άλλη μια φορά, συγχαρητήρια και ευχές για μια υπέροχη γιορτή για την Εθνική σας Εορτή! Σας ευχαριστώ πολύ!
