Norway honored the National Day of Hellenism: Greek Ambassador to Oslo, Anna Korka spoke about Hellas historical challenges

HE Ambassador of Greece to Norway Anna Korka with the Norwegian Deputy Minister of Foreign Affairs Eivind Van Petersson, Oslo, March 25, 2025.

The Embassy of the Hellenic Republic in Oslo honored the National Day of Hellenism on the occasion of the 204th anniversary of the Greek Revolution in 1821 with a special celebration.

Many distinguished guests participated in a beautiful reception at the Ambassador’s Residence, where the Ambassador of Greece to Norway and Iceland, Anna Korka, warmly welcomed diplomats from several countries, academics, members of the Greek community in Oslo, as well as Norwegian friends of Greece.

After the chant of the National Anthems of Greece and Norway, Ambassador Korka referred in her ceremonial speech to the historical challenges Hellenism has faced in environments of uncertainty and instability, both endemic and often caused by foreign factors. She praised the preservation of the Greek language, Greek civilization and national identity during the Ottoman Empire, as well as the active faith of the Greeks in Democracy and Peace.

She underlined the continuous strengthening of the relations between Greece and Norway both within the framework of international organizations such as NATO and the European Economic Area and on the bilateral level. She highlighted the historical friendship between the two peoples the foundations of which go back far in time, when in the 4th century BC, the Greek explorer Pytheas from Marseille, a Greek colony established by Phocaeans in nowadays France in the 6th century BC, traveled to the shores of the land of the Vikings and Iceland, naming the Norwegian north “Thule”.

The Ambassador made a special reference to the presence of the Varangians in the Byzantine Empire and the Imperial Court, who, as it is well known, served as the emperor’s elite guard in Constantinople. Those who have visited the great City and the center of Christianity, Hagia Sophia, have seen in the galley of the Church, near by the famous mosaic of the Deêsis, the runic inscription carved into the marble attesting to the presence of the Vikings in the center of the Eastern Roman Empire: “Here was Halfdan”.

Ambassador Korka did not fail to mention the joint struggle of Greece and Norway against Nazism and Fascism, during World War II. Those who have studied the modern history of Norway also know that this vast Scandinavian land was the second country in Europe, after Greece, in terms of their strong resistance to the Nazi occupiers.

The Ambassador further referred to the numerous initiatives aiming at strengthening bilateral relations between Greece and Norway that have been launched during her tenure in the Norwegian capital so far, as well as the promising prospects. She praised the love for Greece and the devotion that distinguishes the Norwegians who visit our country every year.

In his response, the Norwegian Deputy Minister for Foreign Affairs, Eivind Van Petersson, warmly thanked Ambassador Korka, addressing the guests in Greek with “Chronia Polla, Hellenes!” The Minister emphasized the common bond that the sea ensures between the two countries, saying emphatically that “the sea does not separate us, but unites us”.

He referred to the financial support Norway provides to Greece through EEA Grants, which so far amounts 250 million euros, while he mentioned the impressive statistics of Norwegians visiting Greece, which, as he said, amount to 400.000 visitors annually. He did not fail to speak with words of praise and gratitude for the increasing number of Greeks who immigrate to Norway, who, as he uttered, “contribute to making Norway better and stronger”.

A special highlight of the reception event was the presence of the Norwegian choir “Arcadia”, which for over 30 years and thanks to its Greek conductor and composer, Marilena Zlatanou, has been the most significant cultural organization promoting Greece in Norway; its members are Norwegians who sing in Greek great classical Greek poetry and musical compositions. In its exceptional participation in the celebrations for the National Independence Day, the choir Arcadia first sang the hymn “Tê Hypermachô” and then presented selected musical works by Manos Hatzidakis and Mikis Theodorakis, as well as the ancient Greek hymn, the Epitaph of Seikilos, “῾Όσον ζῇς φαίνου”, which, as director Zlatanou explained, is the only fully preserved musical composition from Greek antiquity.

The reception was attended by, among others, heads of diplomatic missions in Norway, Ambassadors such as Argentina’s Claudio Giacomino, France’s Florence Robine, Portugal’s Pedro Pessoa e Costa, Serbia’s Dragan Petrović, Sweden’s Mikael Eriksson, as well as the popular from his successful and innovative tenure in Athens and Nicosia former Norwegian Ambassador to Greece and Cyprus Frode Overland Andersen, currently head of the Directorate for European Affairs and International Trade of the Norwegian Ministry of Foreign Affairs.

Among the distinguished guests were the former Director of the Norwegian Institute in Athens, emeritus professor of philology at the University of Oslo and prominent classicist Øivind Andersen, the professor of Ancient Greek Literature Silvio Bär, the Chair of the Parents Association of the Greek School in Oslo Nikolaos Gavrielides, the Director of the Greek School Vasiliki Papatheodorou, the vicar of the Greek Orthodox Parish of the Annunciation of the Virgin Mary in Oslo, Fr. Georgios Kanakaris, the members of the board of the Association of Greeks in Norway, Ioannis Aliferis, Petros Arvanitidis and Georgios Mougios, the head of the Norwegian – Greek Cultural Club, Marlene Falieras, the former Parliamentary foreign policy and political advisor for the ‘Høyre’ political party, currently news editor of ‘Minerva’ journal, sociologist Alexander Zlatanos Ibsen, as well as Norwegians, Greeks and other prominent guests.

Ambassador Korka’s Speech on the Greek National Day of Independence

Speech by the Ambassador Anna Korka at the Reception on the Greek National Day

Oslo, March 25, 2025

Your Excellency, Mr. Deputy Minister of Foreign Affairs,

Distinguished Guests,

Dear Compatriots,

I am deeply honoured by your presence today, at this reception on the occasion of the National Day of the Hellenic Republic.

The 25th of March is the date marking the beginning of the Greek Revolution against the Ottoman rule in 1821. It was an Independence War after nine years of hard struggle, led in 1830 through the London Protocol, to the establishment of the first Greek State in modern times.

In the course of the 204 years that have elapsed since that historic date, Greece had to face many challenges, regional and international conflicts, internal political problems, largely caused by foreign interference and several financial crises.

Despite all the challenges faced and overcome during our very long history, from the ancient Greek city states and kingdoms until the establishment of the present-day Hellenic Republic, we Greeks are proud for having, during all these millenaries, preserved our language, civilization, and national identity and managed to live in peace and in a democratic and prospering society during at least the last 75 years. Not least, we are proud members both of the European Union and NATO, these two pillars of security, democracy and prosperity in the European continent and beyond.

Within the framework of cooperation with our European allies and partners, the Kingdom of Norway holds a prominent position for the Hellenic Republic. Although the diplomatic relations between our two countries were established in 1918, the contacts between our two people extend further back in time, apparently as back as the fourth century B.C., when Greek navigators and explorers, the most prominent being Pytheas, reached the Western coast of Norway, even the shores of Iceland. Pytheas described these regions and the Arctic Ocean in his travel accounts, naming this region Thule.

Historians have indicated the existence of relations between the Vikings and the Byzantine Empire, from the tenth to the fourteenth century, both in the ways of trade but also in the manner of raids and hostile actions.

In modern times, Greece and Norway have been allies, even before joining NATO, since our nations stood side by side in the fight against Nazism and fascism, during the Second World War.

In the years that followed the Second World War, Greece and Norway have developed an extensive framework of cooperation. Our cooperation within NATO has been further strengthened after the invasion of Russia in the Ukraine, when most of the NATO members-states committed themselves to the support of the Ukrainian government and of the Ukrainian people, in their struggle for freedom, independence and democracy.

We also have a close cooperation within the framework of the European Economic Area and appreciate Norway’s contribution to various projects in Greece through the EEA Grants. As a result of this, we see a substantial increase in cultural and educational exchanges and projects between Norway and Greece, as well as projects of cooperation in the areas of energy and green transition.

Greece and Norway count amongst the biggest shipping nations of the world. Greeks and Norwegians have always been skilled seafarers of old, explorers and merchants.

We are always happy when we have the opportunity to strengthen the cooperation between the Greek and the Norwegian maritime industries, both at government level and with leading global institutions, such as DNV and we value the excellent relations with the Norwegian shipowners’ association.

As far as our bilateral commercial relations are concerned, we believe that there is room for their further enhancement. More has been done in this direction, during the years of my tenure in Oslo. There is an increased Greek interest in Norwegian digital services and in new technologies, which will also enhance the green transition in different industrial sectors, and we receive a rising number of inquiries or visits by entrepreneurs, both start-ups and established businesses, seeking to explore the opportunities in Norway.

We also notice an increase of interest in Greek agricultural products and biological foods in the Norwegian market. Last but not least, we are happy to welcome large numbers of Norwegian visitors in Greece, every summer. Greece has been and remains at the top of the favorite destinations of the Norwegian travellers. We cherish their presence and appreciate their loyalty.

If you allow me now, I would like to address some words in Greek, to my compatriots who are present here today. They are representatives of the vibrant Greek Community, who have established themselves in Norway, are active members of the Norwegian society and are thriving in their respective professions. They constitute a solid bridge of contact between our two people and they contribute greatly to our mutual understanding.

Αγαπητοί συμπατριώτες και συμπατριώτισσες,

Η παρουσίας σας σήμερα με τιμά ιδιαίτερα.

Χαίρομαι που ευρίσκεσθε εδώ ως εκπρόσωποι της δραστήριας και ακμάζουσας ελληνικής κοινότητας. Αποτελείτε τον σύνδεσμο μεταξύ Ελλάδος και Νορβηγίας. Με την παρουσία σας και τις δραστηριότητές σας τιμάτε την πατρίδα μας. Εύχομαι σε όλους σας Χρόνια Πολλά καταρχάς για την μεγάλη εορτή της Χριστιανοσύνης, τον Ευαγγελισμό της Θεοτόκου, που εορτάζουμε σήμερα και βεβαίως Χρόνια Πολλά για την εθνική μας εορτή, ευημερία και ειρήνη στην πατρίδα μας και στους απανταχού συμπατριώτες μας, υγεία και κάθε καλό για τον καθένα σας.

Your Excellencies, Distinguished guests,

I would like once again to thank you for your presence today.

Let us raise our glasses for the prosperity of our two nations and the further enhancement of the cooperation between the Hellenic Republic and the Kingdom of Norway.

And now I would like to give the floor to the ARKADIA choir lead by the conductor and composer Marilena Zlatanou. It is a Greek Norwegian choir which specializes in Greek choral music and who will interpret a few Greek songs, dating from Antiquity to the 20th century passing of course through the Byzantine era. Given that the 25th of March is also the day of one of the major celebrations of the Orthodox Church, the Annunciation to Virgin Mary, we have included to the program one of the most renowed hymns of the byzantine ecclesiastical music.

Address by the Norwegian Deputy Minister of Foreign Affairs Eivind Van Petersson, at the reception on the Occasion of the National Day of Greece

Ladies and gentlemen,

Thank you, thank you so much, Ambassador, for the invitation to attend the celebration of the National Day of Greece, here today. Chronia Polla Hellēnes! With apologies for the pronunciation. I am happy to say that Norway and Greece enjoy a warm relationship and are close allies and partners. And I would like to add that close relationship, such as the one between Greece and Norway, is even more important in these quickly changing and insecure geopolitical times.

We are allies in NATO. We are part of the European internal market together and partners in Europe’s prosperity and security. And we share a common external border through the Schengen cooperation. We are both seafaring nations with proud maritime traditions and a broad presence in global shipping. And we have a long history of cooperation on maritime issues. And there is remarkable potential, even for increased cooperation in greening our maritime fleets and industries.

And as both Greeks and Norwegians know, the seas between us do not divide us. They connect us. We are also happy to see that our relationship is expanding to cover the green transition, particularly in offshore wind development as well as sustainable aquaculture.

Ambassador, last year we marked the 30 year anniversary of our European Economic Area agreement with the EU, and this is one cornerstone in our relationship as well. We are closely intertwined, enjoying people to people cooperation every single day. Norway is proud to have provided more than €250 million in support to Greece through the EEA Grants, and the new seven year agreement with Greece is now being developed in close dialogue between our governments, which will provide new great opportunities for further cooperation, not least in the green and blue economies.

Ambassador, through to say Greece has a special place in the hearts of many Norwegians, as more than 400.000 Norwegians visit your beautiful country every year. Let me also take this opportunity to say a big thank you to you and express our gratitude to the increasing number of Greeks that have decided to settle and work here in Norway. Some of you are here today and your contribution makes Norway better and stronger. And I even have fresh anecdotal evidence to back this claim up. Two weeks ago, our daughter came home from school and told us there was a new boy in class. She did struggle a bit with the pronunciation, but we figured out it must be Christos. It is his parents that we have now met. They are indeed originally from from from Greece. Indeed, we look forward to broaden and deepen our cooperation in the time ahead.

Once more, congratulations and best wishes for a terrific celebration on your National Day! Thank you very much!

Source:

Hellasjournal.com

Πανηγυρικός Εορτασμός της 25ης Μαρτίου 1821, στην Πρεσβεία της Ελλάδος στο Όσλο της Νορβηγίας [βίντεο]

Με την Πρέσβυ της Ελλάδος στη Νορβηγία, κυρία Άννα Κόρκα. Πρεσβευτική κατοικία, Όσλο, 25 Μαρτίου 2025.

Η Νορβηγία τίμησε την μεγάλη Εθνική Εορτή του Ελληνισμού: Η Πρέσβειρα στο Όσλο, Άννα Κόρκα μίλησε για τις ιστορικές προκλήσεις του Έθνους

Με ξεχωριστή φροντίδα η Πρεσβεία της Ελλάδας στο Όσλο τίμησε την Εθνική Εορτή του Ελληνισμού στην επέτειο των 204 χρόνων από την Ελληνική Επανάσταση του 1821. Στην κατάμεστη από υψηλούς προσκεκλημένους Πρεσβευτική κατοικία η Πρέσβυς της Ελλάδας στη Νορβηγία και την Ισλανδία, κυρία Άννα Κόρκα, υποδέχθηκε διπλωμάτες από πολλές χώρες, ακαδημαϊκούς, μέλη της ελληνικής παροικίας στο Όσλο, και εκλεκτούς Νορβηγούς φίλους της Ελλάδας.

Στην πανηγυρική ομιλία της, μετά το ψάλσιμο των Εθνικών Ύμνων της Ελλάδας και της Νορβηγίας, η Πρέσβυς κυρία Κόρκα αναφέρθηκε στις ιστορικές προκλήσεις του Ελληνισμού σε περιβάλλοντα αβεβαιότητας και αστάθειας τόσο ενδημικής όσο και συχνά προκαλούμενης από τον ξένο παράγοντα.

Ο Εθνικός Ύμνος της Ελλάδας, από τη νορβηγική χορωδία «Αρκαδία», στην ελληνική πρεσβευτική κατοικία στο Όσλο, Τρίτη 25 Μαρτίου 2025.

Εξύμνησε τη διατήρηση της ελληνικής γλώσσας, του ελληνικού πολιτισμού και της εθνικής ταυτότητας στο διάβα της Τουρκοκρατίας, καθώς και την έμπρακτη πίστη των Ελλήνων στη Δημοκρατία και την Ειρήνη.

Εξήρε τη διαρκή ενίσχυση των ελληνο-νορβηγικών σχέσεων τόσο στο πλαίσιο διεθνών οργανισμών όπως το ΝΑΤΟ και ο Ευρωπαϊκός Οικονομικός Χώρος όσο και σε διμερές επίπεδο, επισημαίνοντας παράλληλα την ιστορική φιλία των δύο λαών οι βάσεις της οποίας ανάγονται πολύ πίσω στο χρόνο, όταν τον 4ο αιώνα προ Χριστού ο εξερευνητής Πυθέας από τη Μασσαλία, ελληνική αποικία των Φωκαέων, ταξίδεψε ως τις ακτές της γης των Βίκινγκ και την Ισλανδία, ονομάζοντας τον νορβηγικό βορρά «Θούλη».

Ειδική αναφορά έκανε η Πρέσβυς στην παρουσία των Βαράγγων στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία, καθώς είναι γνωστός ο ρόλος τους ως επίλεκτη φρουρά του Αυτοκράτορα στην Κωνσταντινούπολη.

Όσοι έχουν εξάλλου επισκεφθεί τη Βασιλεύουσα Πόλη και το κέντρο της Χριστιανοσύνης, την Αγία Σοφία, έχουν δει στον γυναικωνίτη, κοντά στο περίφημο ψηφιδωτό της Δεήσεως, τη ρουνική επιγραφή χαραγμένη στο μάρμαρο με την οποία πιστοποιείται η παρουσία των Σκανδιναβών στο κέντρο της Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας: «εδώ ήταν ο Χάλφνταν».

Η κυρία Κόρκα δεν παρέλειψε να αναφερθεί στον κοινό αγώνα Ελλάδας και Νορβηγίας κατά του Ναζισμού και του Φασισμού, κατά τον Β´ Παγκόσμιο Πόλεμο. Όσοι έχουν μελετήσει τη σύγχρονη ιστορία της Νορβηγίας, γνωρίζουν εξάλλου ότι η αχανής αυτή σκανδιναβική γη ήταν η δεύτερη μετά την Ελλάδα χώρα της Ευρώπης όσον αφορά τη διάρκεια αντίστασής της στους Ναζί κατακτητές.

Η Πρέσβυς αναφέρθηκε περαιτέρω στο πλήθος των πρωτοβουλιών ενίσχυσης των διμερών σχέσεων Ελλάδας και Νορβηγίας που έχουν δρομολογηθεί κατά τη διάρκεια της μέχρι τώρα θητείας της στη νορβηγική πρωτεύουσα καθώς και τις μελλοντικές προοπτικές που διανοίγονται, ενώ εξήρε την αγάπη για την Ελλάδα και την αφοσίωση που διακρίνει τους Νορβηγούς που την επισκέπτονται κάθε χρόνο.

Στην αντιφώνησή του, ο Νορβηγός Υφυπουργός Εξωτερικών Eivind Van Petersson ευχαρίστησε θερμά την Πρέσβη της Ελλάδας απευθυνόμενος στα ελληνικά στους προσκεκλημένους με το «Χρόνια Πολλά Έλληνες!». Τόνισε τον κοινό δεσμό που η θάλασσα παρέχει στις δύο χώρες, λέγοντας χαρακτηριστικά ότι «η θάλασσα δεν μας χωρίζει, αλλά μας ενώνει».

Αναφέρθηκε στην οικονομική στήριξη που η Νορβηγία προσφέρει στην Ελλάδα μέσω των χορηγιών του ΕΟΧ οι οποίες μέχρι στιγμής ανέρχονται στα 250 εκατομμύρια ευρώ συνολικά. Ενώ εντυπωσιακά είναι και τα στατιστικά επισκεψιμότητας των Νορβηγών στην Ελλάδα, οι οποίοι, όπως είπε, ανέρχονται στους 400.000 επισκέπτες ετησίως.

Δεν παρέλειψε μάλιστα να μιλήσει με εγκωμιαστικά λόγια ευγνωμοσύνης για τον αυξανόμενο αριθμό Ελλήνων που μεταναστεύουν στη Νορβηγία οι οποίοι, όπως είπε χαρακτηριστικά, «συνεισφέρουν ώστε η Νορβηγία να γίνεται καλύτερη και ισχυρότερη».

Ξεχωριστή στην εκδήλωση ήταν η παρουσία της νορβηγικής χορωδίας «Αρκαδία» η οποία επί πάνω από 30 χρόνια, χάρη στην Ελληνίδα μαέστρο της και συνθέτρια, Μαριλένα Ζλατάνου, αποτελεί τον σημαντικότερο πολιτιστικό φορέα προβολής της Ελλάδας στη Νορβηγία, καθώς τα μέλη της είναι Νορβηγοί οι οποίοι τραγουδούν στα ελληνικά σπουδαία κλασσικά ελληνικά έργα ποίησης και μουσικής σύνθεσης.

Στην εξαιρετική συμμετοχή της στους εορτασμούς για την 25η Μαρτίου, η χορωδία Αρκαδία έψαλε καταρχήν το «Τη Υπερμάχω» και εν συνεχεία παρουσίασε επιλεγμένα μουσικά έργα του Μάνου Χατζηδάκη και του Μίκη Θεοδωράκη, καθώς και τον αρχαίο ελληνικό ύμνο, τον Επιτάφιο του Σεικίλου «Ὅσον ζῇς φαίνου», ο οποίος, όπως εξήγησε η κυρία Ζλατάνου, είναι ο μοναδικός πλήρως σωζόμενος μουσικός σκοπός από την ελληνική αρχαιότητα.

«Άρνηση», Γιώργος Σεφέρης, Μίκης Θεοδωράκης. Νορβηγική Χορωδία «Αρκαδία«, ελληνική πρεσβευτική κατοικία στο Όσλο, Τρίτη 25 Μαρτίου 2025.

Στη δεξίωση παραβρέθηκαν μεταξύ άλλων πολλοί επικεφαλής διπλωματικών αποστολών στη Νορβηγία, Πρέσβεις όπως, της Αργεντινής Claudio Giacomino, της Γαλλίας Florence Robine, της Πορτογαλίας Pedro Pessoa e Costa, της Σερβίας Dragan Petrović, της Σουηδίας Mikael Eriksson, καθώς και o δημοφιλής από τη θητεία του στην Αθήνα και τη Λευκωσία πρώην Πρέσβυς της Νορβηγίας στην Ελλάδα και την Κύπρο και νυν επικεφαλής της Διεύθυνσης Ευρωπαϊκών Υποθέσεων και Διεθνούς Εμπορίου του Υπουργείου Εξωτερικών της Νορβηγίας, Frode Overland Andersen.

Παρέστησαν, επίσης, ο πρώην Διευθυντής του Νορβηγικού Ινστιτούτου στην Αθήνα, ομότιμος καθηγητής φιλολογίας στο Πανεπιστήμιο του Όσλο και διαπρεπής κλασικιστής Øivind Andersen, ο Ελβετός καθηγητής Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας Silvio Bär, ο Πρόεδρος του Συλλόγου Γονέων και Κηδεμόνων του Ελληνικού Σχολείου στο Όσλο Νικόλαος Γαβριηλίδης και η Διευθύντρια του Ελληνικού Σχολείου (ΤΕΓ Όσλο) Βασιλική Παπαθεοδώρου, ο ιερέας εφημέριος της Ελληνικής Ορθόδοξης Ενορίας του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου Όσλο, π. Γεώργιος Κανακάρης, το προεδρείο και μέλη του Συλλόγου Ελλήνων Νορβηγίας, Ιωάννης Αλειφέρης, Πέτρος Αρβανιτίδης και Γεώργιος Μούγιος, η Πρόεδρος του Ελληνο-νορβηγικού Πολιτιστικού Συλλόγου Μαρλένε Φαλιέρας, ο πρώην κοινοβουλευτικός σύμβουλος εξωτερικής πολιτικής του κόμματος Høyre της Νορβηγίας και νυν επικεφαλής ειδήσεων του περιοδικού Minerva, Alexander Zlatanos Ibsen, καθώς και άλλοι διακεκριμένοι Νορβηγοί, Έλληνες και λοιποί επιφανείς προσκεκλημένοι.

Ο Πανηγυρικός λόγος της Πρέσβεως Άννας Κόρκα (μετάφραση από τα αγγλικά: Π. Παύλος)

Δεξίωση επί τη Εθνική Εορτή, Όσλο 25η Μαρτίου 2025

Εξοχότατε κύριε Υφυπουργέ των Εξωτερικών,
Αξιότιμοι προσκεκλημένοι,
Αγαπητοί συμπατριώτες,

Με τιμά βαθύτατα η παρουσία σας σήμερα σε αυτή τη δεξίωση επί τη Εθνική Εορτή της Ελληνικής Δημοκρατίας.

Η 25η Μαρτίου είναι η ημερομηνία έναρξης της Ελληνικής Επανάστασης κατά της Οθωμανικής κυριαρχίας, το 1821. Ήταν ένας Πόλεμος Ανεξαρτησίας που μετά από εννέα χρόνια σκληρών αγώνων οδήγησε το 1830 μέσω του Πρωτοκόλλου του Λονδίνου, στην ίδρυση του πρώτου Ελληνικού Κράτους στη σύγχρονη εποχή.

Κατά τη διάρκεια των 204 χρόνων που πέρασαν από εκείνη την ιστορική ημερομηνία, η Ελλάδα χρειάστηκε να αντιμετωπίσει πολλές προκλήσεις, περιφερειακές και διεθνείς συγκρούσεις καθώς και εσωτερικά πολιτικά προβλήματα, που προκλήθηκαν σε μεγάλο βαθμό από ξένες παρεμβάσεις και αρκετές οικονομικές κρίσεις.

Παρά τις προκλήσεις που αντιμετωπίσαμε και ξεπεράσαμε κατά τη διάρκεια της πολύχρονης ιστορίας μας, από τις αρχαίες ελληνικές πόλεις-κράτη και βασίλεια μέχρι την ίδρυση της σημερινής Ελληνικής Δημοκρατίας, εμείς οι Έλληνες είμαστε περήφανοι που κατά τη διάρκεια όλων αυτών των χιλιετιών διατηρήσαμε τη γλώσσα, τον πολιτισμό και την εθνική ταυτότητά μας και καταφέραμε να ζήσουμε ειρηνικά και σε μια δημοκρατική και ευημερούσα κοινωνία τα τελευταία τουλάχιστον 75 χρόνια.

Επιπλέον, είμαστε περήφανα μέλη τόσο της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσο και του ΝΑΤΟ, αυτών των δύο πυλώνων ασφάλειας, δημοκρατίας και ευημερίας στην ευρωπαϊκή ήπειρο και όχι μόνο.

Το Βασίλειο της Νορβηγίας κατέχει εξέχουσα θέση για την Ελληνική Δημοκρατία στο πλαίσιο της συνεργασίας με τους Ευρωπαίους συμμάχους και εταίρους μας. Μολονότι οι διπλωματικές σχέσεις μεταξύ των δύο χωρών μας εγκαθιδρύθηκαν το 1918, οι επαφές των δύο λαών μας εκτείνονται πιο πίσω στο χρόνο, σαφώς ήδη από τον τέταρτο αιώνα π.Χ., όταν Έλληνες θαλασσοπόροι και εξερευνητές με σημαντικότερο τον Πυθέα, έφτασαν στη δυτική ακτή της Νορβηγίας, ακόμη και στις ακτές της Ισλανδίας.

Ο Πυθέας περιέγραψε αυτές τις περιοχές και τον Αρκτικό Ωκεανό στις ταξιδιωτικές καταγραφές του, και ονόμασε αυτή την περιοχή Θούλη.

Οι ιστορικοί έχουν επισημάνει τις σχέσεις των Βίκινγκ με τη Βυζαντινή Αυτοκρατορία, από τον 10ο έως τον 14ο αιώνα, τόσο στο πεδίο του εμπορίου όσο και των επιδρομών και εχθρικών ενεργειών.

Στη σύγχρονη εποχή η Ελλάδα και η Νορβηγία είναι σύμμαχοι πριν καν την ένταξή τους στο ΝΑΤΟ, από τότε που τα έθνη μας στάθηκαν δίπλα-δίπλα στον αγώνα κατά του ναζισμού και του φασισμού στη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.

Στα χρόνια που ακολούθησαν τον Β´ Παγκόσμιο Πόλεμο, η Ελλάδα και η Νορβηγία ανέπτυξαν ένα εκτεταμένο πλαίσιο συνεργασίας. Η συνεργασία μας στο ΝΑΤΟ ενισχύθηκε περαιτέρω μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, όταν τα περισσότερα κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ δεσμεύθηκαν να στηρίξουν την ουκρανική κυβέρνηση και τον ουκρανικό λαό στον αγώνα τους για ελευθερία, ανεξαρτησία και δημοκρατία.

Έχουμε επίσης στενή συνεργασία στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου και εκτιμούμε τη συμβολή της Νορβηγίας σε διάφορα έργα στην Ελλάδα μέσω των EEA Grants. Ως αποτέλεσμα αυτού, βλέπουμε σημαντική αύξηση των πολιτιστικών και εκπαιδευτικών ανταλλαγών και προγραμμάτων μεταξύ Νορβηγίας και Ελλάδας, καθώς και έργα συνεργασίας στους τομείς της ενέργειας και της πράσινης μετάβασης.

Η Ελλάδα και η Νορβηγία συγκαταλέγονται μεταξύ των μεγαλύτερων ναυτιλιακών χωρών στον κόσμο. Οι Έλληνες και οι Νορβηγοί ήταν πάντα επιδέξιοι θαλασσοπόροι παλιών, εξερευνητές και έμποροι. Χαιρόμαστε πάντα όταν έχουμε την ευκαιρία να ενισχύσουμε τη συνεργασία μεταξύ της ελληνικής και της νορβηγικής ναυτιλιακής βιομηχανίας, τόσο σε κυβερνητικό επίπεδο όσο και σε επίπεδο παγκόσμια κορυφαίων θεσμών, όπως η DNV, και εκτιμούμε τις άριστες σχέσεις με την ένωση Νορβηγών εφοπλιστών.

Σε ό,τι αφορά τις διμερείς εμπορικές μας σχέσεις, θεωρούμε ότι υπάρχουν περιθώρια περαιτέρω ενίσχυσής τους. Έχουν γίνει περισσότερα προς αυτή την κατεύθυνση κατά τα χρόνια της θητείας μου στο Όσλο.

Υπάρχει αυξημένο ελληνικό ενδιαφέρον για τις νορβηγικές ψηφιακές υπηρεσίες και τις νέες τεχνολογίες που θα ενισχύσουν επίσης την πράσινη μετάβαση σε διαφορετικούς βιομηχανικούς τομείς, ενώ λαμβάνουμε αυξανόμενο αριθμό ερωτήσεων ή επισκέψεων από επιχειρηματίες, νεοφυείς και εδραιωμένες επιχειρήσεις, που αναζητούν να εξερευνήσουν τις ευκαιρίες στη Νορβηγία.

Επιπλέον, παρατηρούμε αύξηση του ενδιαφέροντος για ελληνικά αγροτικά προϊόντα και βιολογικά τρόφιμα, στη νορβηγική αγορά. Τελευταίο αλλά εξίσου σημαντικό, είναι το γεγονός ότι είμαστε στην ευχάριστη θέση να υποδεχόμαστε μεγάλο αριθμό Νορβηγών επισκεπτών στην Ελλάδα, κάθε καλοκαίρι. Η Ελλάδα ήταν και παραμένει στην κορυφή των αγαπημένων προορισμών των Νορβηγών ταξιδιωτών. Εκτιμούμε την παρουσία τους και την αφοσίωσή τους.

Αν μου επιτρέπετε τώρα, θα ήθελα να απευθύνω μερικά λόγια στα ελληνικά, στους συμπατριώτες μου που είναι παρόντες σήμερα εδώ. Είναι εκπρόσωποι της ζωντανής ελληνικής κοινότητας που έχουν εγκατασταθεί στη Νορβηγία, και ενεργά μέλη της νορβηγικής κοινωνίας και ευδοκιμούν στα επαγγέλματά τους. Αποτελούν σταθερή γέφυρα επαφής μεταξύ των δύο λαών μας και συμβάλλουν τα μέγιστα στην αμοιβαία κατανόηση μας.

Αγαπητοί συμπατριώτες και συμπατριώτισσες, 

Η παρουσίας σας σήμερα με τιμά ιδιαίτερα.

Χαίρομαι που ευρίσκεσθε εδώ ως εκπρόσωποι της δραστήριας και ακμάζουσας ελληνικής κοινότητας. Αποτελείτε τον σύνδεσμο μεταξύ Ελλάδος και Νορβηγίας. Με την παρουσία σας και τις δραστηριότητές σας τιμάτε την πατρίδα μας. Εύχομαι σε όλους σας Χρόνια Πολλά καταρχάς για την μεγάλη εορτή της Χριστιανοσύνης, τον Ευαγγελισμό της Θεοτόκου, που εορτάζουμε σήμερα και βεβαίως Χρόνια Πολλά για την εθνική μας εορτή, ευημερία και ειρήνη στην πατρίδα μας και στους απανταχού συμπατριώτες μας, υγεία και κάθε καλό για τον καθένα σας.

Εξοχότατε, Αξιότιμοι προσκεκλημένοι,

Θα ήθελα για άλλη μια φορά να σας ευχαριστήσω για την παρουσία σας σήμερα.

Ας κάνουμε μια πρόποση για την ευημερία των δύο εθνών μας και την περαιτέρω ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ της Ελληνικής Δημοκρατίας και του Βασιλείου της Νορβηγίας.

Και τώρα θα ήθελα να δώσω τον λόγο στη χορωδία ΑΡΚΑΔΙΑ υπό τη μαέστρο και συνθέτρια Μαριλένα Ζλατάνου. Είναι νορβηγική χορωδία που ειδικεύεται στην ελληνική χορωδιακή μουσική και θα ερμηνεύσει μερικά ελληνικά τραγούδια, που χρονολογούνται από την Αρχαιότητα έως τον 20ο αιώνα περνώντας φυσικά από τη βυζαντινή εποχή.

Δεδομένου ότι η 25η Μαρτίου είναι και η ημέρα μιας από τις μεγαλύτερες γιορτές της Ορθόδοξης Εκκλησίας, του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου, έχουμε συμπεριλάβει στο πρόγραμμα έναν από τους πιο αναγνωρισμένους ύμνους της βυζαντινής εκκλησιαστικής μουσικής.

Ο Πανηγυρικός λόγος επί τη Εθνική Εορτή (αγγλιστί), από την Πρέσβυ της Ελλάδας στη Νορβηγία, κυρία Άννα Κόρκα.
Ελληνική πρεσβευτική κατοικία στο Όσλο, Τρίτη 25 Μαρτίου 2025.

Χαιρετισμός του Νορβηγού Υφυπουργού Εξωτερικών Eivind Van Petersson στη δεξίωση επί τη εθνική εορτή της Ελλάδας, Όσλο, 25 Μαρτίου 2025

Κυρίες και κύριοι,

Σας ευχαριστώ, σας ευχαριστώ πολύ, κυρία Πρέσβη, για την πρόσκληση να παρευρεθώ στον εορτασμό της Εθνικής Εορτής της Ελλάδας, εδώ σήμερα. «Χρόνια Πολλά Έλληνες»! Ζητώ συγγνώμη για την προφορά μου. Είμαι στην ευχάριστη θέση να πω ότι η Νορβηγία και η Ελλάδα έχουν μια θερμή σχέση ως στενοί σύμμαχοι και εταίροι. Και θα ήθελα να προσθέσω ότι η σχέση αυτή μεταξύ Ελλάδας και Νορβηγίας είναι ακόμη πιο σημαντική σε αυτούς τους ταχέως μεταβαλλόμενους και ανασφαλείς γεωπολιτικά καιρούς.

Είμαστε σύμμαχοι στο ΝΑΤΟ. Είμαστε μέρος της ευρωπαϊκής εσωτερικής αγοράς και εταίροι στην ευημερία και την ασφάλεια της Ευρώπης. Μοιραζόμαστε κοινά εξωτερικά σύνορα μέσω της συνεργασίας Σένγκεν. Είμαστε και οι δύο χώρες έθνη ναυτικά με περήφανες ναυτικές παραδόσεις και ευρεία παρουσία στην παγκόσμια ναυτιλία. Έχουμε μακρά ιστορία συνεργασίας σε θαλάσσια ζητήματα και υπάρχουν αξιοσημείωτες δυνατότητες, ακόμη και για αυξημένη συνεργασία για την πράσινη ανάπτυξη των θαλάσσιων στόλων και βιομηχανιών μας.

Όπως γνωρίζουν και οι Έλληνες και οι Νορβηγοί, οι θάλασσες μεταξύ μας δεν μας χωρίζουν. Μας συνδέουν. Είμαστε επίσης στην ευχάριστη θέση να βλέπουμε τη σχέση μας να επεκτείνεται για να καλύψει την πράσινη μετάβαση, ιδιαίτερα στην υπεράκτια ανάπτυξη αιολικής ενέργειας καθώς και στη βιώσιμη υδατοκαλλιέργεια.

Κυρία Πρέσβη, πέρυσι γιορτάσαμε την 30ή επέτειο της συμφωνίας μας για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο με την Ευρωπαϊκή Ένωση, και αυτός είναι ένας ακρογωνιαίος λίθος και στη δική μας σχέση. Είμαστε στενά συνδεδεμένοι, απολαμβάνουμε τη συνεργασία μεταξύ ανθρώπων κάθε μέρα. Η Νορβηγία είναι περήφανη που έχει παράσχει περισσότερα από 250 εκατομμύρια ευρώ ως στήριξη στην Ελλάδα μέσω των Χορηγιών ΕΟΧ και η νέα επταετής συμφωνία με την Ελλάδα που αναπτύσσεται τώρα σε στενό διάλογο μεταξύ των κυβερνήσεών μας θα προσφέρει νέες μεγάλες ευκαιρίες για περαιτέρω συνεργασία, ιδίως στις πράσινες και γαλάζιες οικονομίες.

Κυρία Πρέσβη, η Ελλάδα έχει μια ξεχωριστή θέση στις καρδιές πολλών Νορβηγών, καθώς περισσότεροι από 400.000 Νορβηγοί επισκέπτονται την όμορφη χώρα σας κάθε χρόνο. Επιτρέψτε μου, επίσης, επί τη ευκαιρία να σας πω ένα μεγάλο ευχαριστώ και να εκφράσω την ευγνωμοσύνη μας στον αυξανόμενο αριθμό Ελλήνων που αποφάσισαν να εγκατασταθούν και να εργαστούν εδώ στη Νορβηγία. Μερικοί από εσάς είστε εδώ σήμερα και η συνεισφορά σας κάνει τη Νορβηγία καλύτερη και ισχυρότερη.

Έχω κι ένα ανέκδοτο στοιχείο για να στηρίξω αυτόν τον ισχυρισμό. Πριν από δύο εβδομάδες, η κόρη μας επέστρεψε από το σχολείο και μας είπε ότι υπήρχε ένα νέο αγόρι στην τάξη. Δυσκολεύτηκε λίγο με την προφορά, αλλά καταλάβαμε ότι πρέπει να είναι ο Χρήστος. Πλέον έχουμε γνωρίσει και τους γονείς του. Πράγματι, κατάγονται από την Ελλάδα.

Και πράγματι, ανυπομονούμε να διευρύνουμε και να εμβαθύνουμε τη συνεργασία μας στο προσεχές διάστημα.

Για άλλη μια φορά, συγχαρητήρια και ευχές για μια υπέροχη γιορτή για την Εθνική σας Εορτή! Σας ευχαριστώ πολύ!

Πηγή:

Ο ΕΛΛΗΝΑΣ ΤΡΟΠΟΣ ΤΟΥ 1821*

Η Έναρξη της Ελληνικής Επαναστάσεως του 1821

Ὑπάρχουν τοὐλάχιστον τρεῖς τρόποι νὰ ἀνταποκριθεῖ κανεὶς στὸν ἑορτασμὸ μιᾶς ἱστορικῆς ἐπετείου. Ὁ πρῶτος εἶναι ὄχι μόνον νὰ ἀδιαφορήσει ἀλλὰ καὶ νὰ προσπαθήσει νὰ ὑποβαθμίσει τὸ ἑορταζόμενο γεγονὸς ἀλλοιώνοντας ἐντέχνως τὴν ἀλήθεια καὶ τὸ περιεχόμενό του. Ὁ δεύτερος εἶναι νὰ τὴν ἀντιμετωπίσει ἁπλῶς ὡς ἕνα γεγονὸς ποὺ ἀρκεῖ νὰ ἑορταστεῖ στὸ σήμερα ὡς φολκλόρ, περιοριζόμενος σὲ μιὰ ἐξωτερικὴ ἔκφραση συναισθημάτων, καὶ δὴ εὐγενῶν αἰσθη- μάτων τιμῆς, πρὸς τὸ μέγιστο ἑορταζόμενο κα- τόρθωμα. Ὑπάρχει, ὡστόσο, κι ἕνας τρίτος τρόπος, οἱ ρίζες τοῦ ὁποίου χάνονται στὰ βάθη τῆς ἱστορίας τοῦ Ἑλληνισμοῦ, κι ἔχουν ὡς συμβατικὴ ἀφετηρία τους τὸν Πλάτωνα: εἶναι ὁ τρόπος τῆς μεθέξεως. Δηλαδή, τῆς μετοχῆς στὰ γεγονότα ποὺ συνέβησαν πρὶν μόλις δυὸ ἑκατονταετίες, κατὰ τρόπο ποὺ καταργεῖ τοὺς χωροχρονικοὺς περιορισμοὺς καὶ ἀποδίδει στὸ ἑορταζόμενο γεγονὸς ὄχι μόνον τὰ προσήκοντα, ἀλλὰ καὶ τὸ ζωντανὸ ἀποτύπωμά του στὸ διηνεκές. Ἀλλὰ ἂς δοῦμε τὰ πράγματα σὲ μιὰ σειρά.

Συμπληρώνονται φέτος 200 χρόνια ἀπὸ τὴν ἔναρξη τῆς Ἑλληνικῆς Ἐπανάστασης τοῦ 1821, τῆς πρώτης ἐπιτυχημένης ὕστερα ἀπὸ 123 ἀποτυχημένες προσπάθειες στὸ διάβα πέντε αἰώνων κατὰ τοῦ Τούρκου δυνάστη καὶ κατακτητῆ, ἕνα γεγονὸς κοσμοϊστορικῆς σημασίας, ὅπως συμφωνεῖ ἡ συντριπτικὴ πλειοψηφία νουνεχῶν ἐρευνητῶν καὶ νοημόνων ἀνθρώπων. Παράλληλα, στὴν Ἑλλάδα συμπληρώνεται ἕνα ἔτος ἐπίσημης προετοιμασίας ἑορτασμῶν, μὲ εὐθύνη τοῦ ἑλληνικοῦ κράτους μέσῳ τῆς Ἐπιτροπῆς Ἑλλάδα 2021. Ὁ ἀναγνώστης εἶναι ἤδη ἐνήμερος γιὰ τὰ πεπραγμένα αὐτῆς τῆς Ἐπιτροπῆς καὶ τὰ ἀτοπήματά της, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι τοῦ παρόντος. Οὔτε σκοπὸς εἶναι νὰ δείξουμε τὰ θεμελιώδη ἐπιστημονικὰ καὶ ἐπιστημολογικὰ σφάλματα στὰ ὁποῖα ὑποπίπτει ἡ αὐθαίρετη, ἰδιοτελὴς καὶ ἐργαλειοποιημένη ἑρμηνεία τοῦ Ἀγῶνα τῶν Ἑλλήνων γιὰ Λευτεριά, καθὼς τὴν ὑποβαθμίζει σὲ ἕνα φιλελεύθερο κίνημα ποὺ οὐδεμία σχέση ἔχει μὲ τὰ προφανῆ κίνητρα τοῦ ξεσηκωμοῦ τοῦ ὑπόδουλου σκλαβωμένου Γένους. Αὐτὸ ποὺ ἐπιθυμοῦμε, εἶναι νὰ τονίσουμε ὁρισμένες ἀλήθειες περὶ τῆς Ἐπανάστασης στὴν κατεύθυνση τοῦ τρίτου τρόπου ἑορτασμοῦ τοῦ Ξεσηκωμοῦ τῶν Ἑλλήνων καὶ ἀπόδοσης τιμῆς στὸ 1821 ποὺ ἐπισημάνθηκαν ἀνωτέρω, ὡς ἑορταστικὸ γεγονὸς μεθέξεως. Ἀφ’ ἑτέρου νὰ ἀναφερθοῦμε σὲ ὁρισμένες παραμέτρους, ποὺ ἴσως ἀναδεικνύουν τὴν σημερινὴ ἀξία τοῦ 1821 καὶ ἐνδεχομένως ἐξηγοῦν, γιατὶ ἐπιχειρεῖται τόσο συστηματικὰ καὶ λυσσαλέα ἀπὸ ὁρισμένους ἰδεολογικοὺς καὶ πολιτικοὺς κύκλους ἡ ἀλλοίωσή του.

Στὴν ἀρχὴ τοῦ Πλατωνικοῦ διαλόγου Τίμαι- ος ὑπάρχει ἕνα χωρίο, στὸ ὁποῖο ὁ Πλάτων διηγεῖται, ὅπως τοῦ τὰ μετέφεραν Αἰγύπτιοι σοφοὶ κατὰ τὸ ταξίδι του στὴν Αἴγυπτο, τὰ κατορθώματα τῆς πόλεως τῶν Ἀθηνῶν ἔναντι ἑνὸς μεγάλου καὶ ἰσχυροῦ ἐχθροῦ ἐκ δυσμῶν, ποὺ ἐπιχείρησε νὰ καταδυναστεύσει ὅλες τὶς εὐρωπαϊκὲς πόλεις. Καὶ περιγράφει πῶς ἡ Ἀθήνα «ἔπαυσέν ποτε δύναμιν ὕβρει πορευομένην ἅμα ἐπὶ πᾶσαν Εὐρώπην καὶ Ἀσίαν» (Πλάτωνος Τίμαιος, 24e): «Τότε ἀκριβῶς, Σόλων, ἀποκαλύφθηκε σὲ ὅλη τὴν ἀνθρωπότητα ἡ ἀρετὴ καὶ ἡ δύναμη τῆς πόλης σας, γιατί στάθηκε πρώτη στὸ φρόνημα καὶ στὴν τέχνη τοῦ πολέμου. Ἐπικεφαλῆς τῶν Ἑλλήνων, καὶ στὴν συνέχεια ἀναγκασμένη νὰ πολεμήσει μόνη ὅταν οἱ ἄλλοι τὴν ἐγκατέλειψαν, ἔφθασε στὸν ἔσχατο κίνδυνο, ἀλλὰ τελικὰ ἀπέκρουσε τοὺς εἰσβολεῖς καὶ θριάμβευσε. Δὲν ἄφησε ἔτσι νὰ γνωρίσουν τὴ σκλαβιὰ αὐτοὶ ποὺ δὲν εἶχαν ὑποδουλωθεῖ ποτὲ καὶ ἀπελευθέρωσε μὲ μεγαλοψυχία ὅλους ἐμᾶς τοὺς ἄλλους ποὺ κατοικούσαμε μέσα ἀπὸ τὶς Ἡράκλειες Στῆλες» (Ό.π., 25bc, μετάφραση Βασίλη Κάλφα: Πλάτωνος Τίμαιος, Πόλις, Ἀθήνα 2005, σελ. 193).

Πλάτων καὶ Ἀριστοτέλης, λεπτομέρεια ἀπὸ τὸ ἔργο τοῦ Ραφαὴλ «Ἡ Σχολὴ τῶν Ἀθηνῶν».

Μολονότι μυθική, ἡ περιγραφὴ αὐτὴ τοῦ Πλάτωνος γιὰ τὴν Ἀτλαντίδα περιέχει στοιχεῖα ποὺ διέπουν τὴν ἑλληνικὴ ταυτότητα καὶ τὴν διαχρονικὴ παγκόσμια λειτουργία τοῦ Ἑλληνισμοῦ ὡς ἀμύντορος τῆς ἐλευθερίας καὶ τῆς δημοκρατίας. Ὑπ ̓ αὐτὴν τὴν ἔννοια, ἤδη ἀπὸ τὴν ἐποχὴ τοῦ Πλάτωνος, διαπιστώνουμε μίαν αὐτοσυνειδησία τοῦ ἔθνους τῶν Ἑλλήνων ἔναντι τῆς ἱστορίας, τοῦ ἀνθρώπου καὶ τοῦ πολιτισμοῦ του. Αὐτὴ ἡ αὐτοσυνειδησία ἐκφράζεται καὶ ἐπαληθεύεται πολλαπλῶς στὸ διάβα τῶν αἰώνων, μὲ κορυφαῖα παραδείγματα τὴν ἀντίσταση τοῦ Ἑλληνισμοῦ κατὰ τοὺς Περσικοὺς Πολέμους, τὴν Αὐτοκρατορία τοῦ Μεγάλου Ἀλεξάνδρου καὶ τὴν μετεξέλιξή της στὴν ὑπερχιλιόχρονη ζωὴ τῆς Ἀνατολικῆς Ρωμαϊκῆς Αὐτοκρατορίας, αὐτὸ ποὺ σχεδὸν πα- ραπλανητικὰ καλεῖται σήμερα Βυζάντιο, καθὼς καί την πλέον πρόσφατη Ἀντίσταση τοῦ Ἑλληνισμοῦ στὴν Ναζιστικὴ θηριωδία. Στὴν ἑλληνικὴ παράδοση, ὡστόσο, ἡ ἔννοια τῆς ἐλευθερίας καὶ τῆς ἐξ αὐτῆς πηγάζουσας δημοκρατίας δὲν εἶναι ἀφῃρημένη, οὔτε προέρχεται ἀπὸ μιὰ ἀνάγκη ἐνδοκοσμικῆς διευθέτησης τοῦ ἀτόμου, προκειμένου νὰ διασφαλίσει μέσῳ τῆς χρήσης ἀτομικῶν καὶ κοινωνικῶν δικαιωμάτων συνθῆκες διαβίωσης τέτοιες ποὺ ἡ μετανεωτερικότητα ἔχει κωδικοποιήσει μὲ τὸν ὅρο «ποιότητα ζωῆς».
Μὲ τὸν Ἑλληνισμὸ συμβαίνει κάτι ἄλλο. Τόσο στὴν πρὸ Χριστοῦ, ὅσο καὶ στὴν Χριστοποιημένη ἐκδοχή του, ὁ Ἕλληνας τρόπος καὶ λόγος ἐμμένει στιβαρὸς στὴν διαγωγή τοῦ εἶναι, ὅπως κανεὶς ἄλλος λαὸς ἢ ἄνθρωπος ἐπὶ γῆς δὲν ἔχει κατορθώσει. Ὁ Ἕλληνας τρόπος κινεῖται στὰ ὅρια τῆς ἀναμέτρησης τοῦ ὄντος μὲ τὸ ἴδιο τὸ εἶναι, στὸ μεταίχμιο τῆς πάλης τῆς φθορᾶς μὲ τὴν ἀφθαρσία· τοῦ πεπερασμένου μὲ τὸ ἄπειρο· τῆς χρονικότητας μὲ τὸ ἄχρονο· τῆς ἐνθαδικότητας μὲ τὸ ἐπέκεινα· τοῦ ψεύδους, τῆς πλάνης καὶ τῆς αἵρεσης μὲ τὴν ἀλήθεια· τῆς ἰδιοτέλειας μὲ τὴν ἀνιδιοτέλεια· τοῦ μέρους μὲ τὸ ὅλον· τῆς ἄγνοιας μὲ τὴν γνώση· τῆς κακίας μὲ τὸ Ἀγαθό· τοῦ κτιστοῦ μὲ τὸ ἄκτιστο· τοῦ Θανάτου μὲ τὴν Ζωή. Εἶναι αὐτὸ τὸ τελευταῖο ζεῦγος ποὺ ὁ Ἕλληνας θεωρεῖ καὶ βιώνει μοναδικὰ καὶ ξεχωριστὰ ἀπὸ κάθε ἄλλον λαό, μολονότι εἶναι ἴδιον σύνολης τῆς ἀνθρωπότητας ἡ μὲ κάθε μέσο προσπάθεια νὰ ξορκίσει τὸν πρῶτο καὶ νὰ προσδεθεῖ ὅσο γίνεται στὴν δεύτερη. Διότι γνωρίζει ὁ Ἕλληνας ὅτι ὁ πραγματικὸς καὶ πλέον ἐπικίνδυνος θάνατος δὲν εἶναι αὐτὸς ποὺ ἐπέρχεται μὲ τὸ βιολογικὸ τέλος τοῦ σώματος καὶ τὸν χωρισμό του ἀπὸ τὴν ψυχή, ἀλλὰ αὐτὸς ποὺ νεκρώνει ἐκεῖνα τὰ αἰσθητήρια τοῦ ἀνθρώπου ποὺ τοῦ θυμίζουν ὅτι ἔχει δημιουργηθεῖ γιὰ πράγματα πολὺ μεγάλα, ὡραῖα, ἀληθινά, γιά νά θυμηθῶ τόν Κωστῆ Παλαμᾶ. Πράγματα ποὺ ὑπερέχουν κάθε ἔννοιας φυλῆς, γένους, ράτσας· πράγματα ποὺ ἀνήκουν σὲ ἕνα Πολίτευμα τὸ ὁποῖο δὲν ὑπηρετεῖται ἀπὸ κόμματα, φατριασμούς, διχασμούς, ἰδεολογίες, ἰδεοληψίες, ἰδιοτέλειες καὶ κάθε λογῆς βολέματα. Γνωρίζει ὁ Ἕλληνας, ὅτι ἡ θεϊκή νομή του του εἶναι νὰ μεταμορφώσει τὸν κόσμο καὶ νὰ τὸν ἀνακαινίσει, ὄχι μὲ τὴν δική του δύναμη, ἀλλὰ μὲ τὴν δύναμη ποὺ ἐκείνη ἡ θεϊκὴ μοῖρα του ὅρισε, νὰ γίνει κληρονόμος καὶ δοχεῖο τοῦ Θεανθρώπου Χριστοῦ.
Αὐτὴ εἶναι ἡ τολμηρὴ ἀλήθεια, ποὺ διαμορφώνει τόσο τὶς ἐκρηκτικὲς προϋποθέσεις ἑορτασμοῦ τῶν 200χρονων τοῦ 1821 ὅσο καὶ τὸ ἴδιο τὸ γεγονός. Ἕνα γεγονὸς τοῦ ὁποίου τὸ ὄνομα φέρει ἐντός του τὴν πλέον ἀκατάβλητη τεκμηρίωση τοῦ πόσο ἄρρηκτα συνυφασμένος εἶναι ὁ Ἀγῶνας τῆς Ἀνεξαρτησίας τῶν Ἑλλήνων μὲ τοῦ Χριστοῦ τὴν Πίστη τὴν Ἁγία: Ἐπ-Ἀνάσταση.

Ὡς Ἐπ-Ἀνάσταση, ὁ Ἀγῶνας τῆς Ἀνεξαρτησίας δὲν εἶναι μόνον ἑλληνικὰ ἐθνικὴ ὑπόθεση. Ἀλλὰ εἶναι ἔργο κατάφασης στὴν Ζωὴ ποὺ νικᾶ τὸν Θάνατο. Ὡς τέτοιο ἀφορᾶ ὁλόκληρη τὴν ἀνθρωπότητα. Ὄχι τόσο διότι δείχνει τὸν δρόμο τῆς Λευτεριᾶς σὲ κάθε σκλαβωμένο ἄνθρωπο ἐπὶ γῆς. Ἀλλά, πρωτίστως καὶ κυρίως, διότι θέτει ἐκ νέου ἐνώπιον τῆς ἀνθρωπότητας τὸ μεῖζον διακύβευμα τῆς Ἐλευθερίας, ἑρμηνεύοντας ἐπὶ ἀληθοῦς βάσεως σὲ τί συνίσταται ἡ σκλαβιά. Στὸ πρόσωπο τοῦ Τούρκου κατακτητῆ ὁ Ἕλληνας ἀγωνιστὴς ἀναγνωρίζει τὴν φυλακὴ τῆς ἀνθρωπότητας στὰ δεσμὰ τῆς κλειστότητας καὶ τῆς αὐτοθέωσης ποὺ ὁ θάνατος τοῦ Θεοῦ ἐπιφέρει. Ἡ ἐξέγερση δὲν εἶναι ἁπλῶς ζητούμενο ἀποκατάστασης μιᾶς ἐνθαδικῆς ἐλευθερίας καὶ ἐπίτευξης αὐτοδιάθεσης, μολονότι καὶ τὰ δύο εἶναι ἱερὰ καὶ ἅγια. Ἀλλὰ εἶναι ἡ ὕψιστη πράξη ἀντίστασης στὸν θάνατο ποὺ προκαλεῖται ἀπὸ τὴν κατάφαση καὶ συνθηκολόγηση τοῦ ἀνθρώπου μὲ τὴν ἰδιοτελῆ χρήση τοῦ κόσμου, μὲ μοναδικὸ σκοπὸ τὴν ἐπιβολὴ ἐπ ̓αὐτοῦ καὶ ἐπιδιώκει τὴν νέκρωση τῆς μὴ ἀντικειμενοποιήσιμης θεϊκότητάς του.
Ὡς τέτοια, ἡ Ἑλληνικὴ Ἐπανάσταση εἶναι τὸ ὕψιστο μάθημα ἔγερσης τοῦ ἀνθρώπου καὶ ἄρσης τῆς ὕβρεως κατὰ τοῦ Θεοῦ καὶ τοῦ κόσμου. Ὡς τέτοιος, ὁ Ἀγῶνας γιὰ τὴν Λευτεριὰ εἶναι ἡ ἐκρηκτικὴ κραυγὴ ἄρνησης τοῦ θανάτου τοῦ κόσμου. Μπροστὰ σὲ μιὰ τέτοια θεϊκὴ ἀποστολή, ἡ θυσία καὶ ὁ ἑκούσιος θάνατος προβάλλουν ὄχι μόνον δίχως δεύτερη σκέψη, ἀλλὰ ὡς ἡ κατεξοχὴν Ἔξοδος ἀπὸ τὰ δεσμὰ τοῦ Θανάτου ποὺ ὑβρίζει τὴν Ζωὴ τῆς Ἀθανασίας. Μόνον ἕνα τέτοιου συντριπτικοῦ μεγέθους διακύβευμα εἶναι ἱκανὸ νὰ γεννήσει τὸ πρόταγμα «Ἐλευθερία ἢ Θάνατος». Μόνον ἡ βιωμένη ἐμπειρία τῆς αἰωνιότητας μέσα στὸ κτιστὸ εἶναι ἱκανὴ νὰ ἐξηγήσει τὴν τρέλλα τῶν κατοίκων τοῦ Μεσολογγίου, ποὺ δείχνουν πῶς ὁ Πολιορκημένος μπορεῖ καὶ πρέπει νὰ μένει Ἐλεύθερος. Μόνον μιὰ τέτοια βαθιὰ πίστη στὸ ὅτι ὁ ἄνθρωπος ἔχει δημιουργηθεῖ γιὰ νὰ γίνει κατὰ Χάριν Θεὸς καὶ νὰ ἑλκύσει ὅλη τὴν κτίση καὶ τὸν κόσμο στὸν Δημιουργό του εἶναι ἱκανὴ νὰ ἑρμηνεύσει σωστὰ καὶ νὰ δικαιώσει τὴν πεποίθηση ὅτι «μιᾶς ὥρας ἐλεύθερη ζωὴ εἶναι καλύτερη ἀπὸ σαράντα χρόνους σκλαβιά καὶ φυλακή». Διότι αὐτὸς ποὺ ζεῖ μέσα στὴν αἰωνιότητα εἶναι σὲ θέση νὰ ὑπηρετεῖ τὸ ἄπειρο ἀκόμη καὶ σὲ μιὰ στιγμή. Γι ̓ αὐτόν, ἡ μιὰ ὥρα ἐλεύθερης ζωῆς εἶναι ἀσύγκριτη μπρὸς σὲ μιὰ αἰωνιότητα σκλαβιᾶς, μιὰ αἰωνιότητα, δηλαδή, ἡ ὁποία δὲν ἔχει συνείδηση τοῦ ἑαυτοῦ της.
Ἄν δὲν ἐπρόκειτο περὶ αὐτοῦ, κανένας Λόρ- δος Βύρωνας δὲν θὰ εἶχε συγκινηθεῖ, δὲν θὰ εἶχε μεθύσει ἀπὸ τὸ ἀθάνατο κρασὶ τοῦ ̓21, ὥστε νὰ μπορέσει νὰ γίνει Ἕλληνας καὶ αὐτός, νὰ μαρτυρήσει δηλαδὴ μὲ τὸ αἷμα του τούτη τὴν Ἀλήθεια. Ἐὰν ἡ Ἑλληνικὴ Ἐπανάσταση δὲν πρόκειται περὶ κατάφασης στὸ ὕψιστο Γεγονός, τῆς νίκης τῆς Ζωῆς κατὰ τοῦ Θανάτου, τότε, μοιραῖα καὶ μα- θηματικά, αὐτὸ ποὺ ἀπομένει εἶναι ἡ ἀποψίλωσή της καὶ ἡ θεώρησή της μὲ ὅρους κλειστούς, ἐνθα- δικούς, διευθέτησης μερικῶν δεκαετιῶν ἐπίγειου βίου καὶ ἱκανοποίησης ἰδεοληψιῶν ποὺ γεννιῶνται ἀπὸ τὴν ἰδιοτελῆ συσχέτιση τοῦ ἀνθρώπου μὲ τὸν κόσμο.

Τὰ ἀνωτέρω δείχνουν, νομίζω, γιατί ὁ Ἑορτασμὸς τοῦ 1821 εἶναι πρωτίστως γεγονὸς μεθέξεως καὶ μάλιστα διττῆς. Ἡ πρώτη ὁρίζεται ἀπὸ τὴν ὑπέρβαση τῆς ἱστορικότητας, ἀκριβῶς διότι ὁ Ἀγῶνας τῆς Ἀνεξαρτησίας δὲν εἶναι ἁπλῶς ἱστορικὸ γεγονός. Τιμᾶ κανεὶς τὸ ̓21 ὅταν ζεῖ στὴν ὀντολογικὴ βαθμίδα τῶν δημιουργῶν του. Ὅταν μετέχει δηλαδὴ αὐτῆς τῆς Ἀλήθειας στὴν ὁποίαν μετεῖχαν καὶ οἱ Ἀγωνιστὲς τοῦ 1821. Αὐτὴ ἡ μετοχὴ προϋποθέτει ἕναν ἐσωτερικὸ ἀνακαινισμὸ τοῦ ἀνθρώπου, μιὰ ἀσκητικὴ καὶ ὁσιακὴ βιωτὴ ὅμοια μὲ αὐτὴ τοῦ ἁγίου Ἰωάννη Καποδίστρια, τοῦ πρώτου Κυβερνήτη τοῦ νεοσύστατου ἑλληνικοῦ κράτους. Τότε μόνον μπορεῖ ὁ σύγχρονος Ἕλληνας νὰ ἀναχθεῖ ὀντολογικὰ στὸ ἐπίπεδο ἐκεῖνο ποὺ τοῦ ἐπιτρέπει νὰ διακρίνει τὸ σημαινόμενο πίσω ἀπὸ τὸν τύπο τοῦ ἱστορικοῦ γεγονότος καὶ νὰ οὐσιώσει ἐντός του τὸ ἦθος καὶ τὸν τρόπο τῶν προπατόρων του, ποὺ ἕξι γενιὲς νωρίτερα ἔπεσε ἐπάνω τους, κατά τήν ἔκφραση τοῦ Κολοκοτρώνη, «ὡς μία βροχή ἡ ἐπιθυμία τῆς Ἐλευθερίας».
Ὅσο παράδοξη κι ἂν ἀκούγεται αὐτὴ ἡ πραγ- ματικότητα, δὲν εἶναι ξένη στὸν σύγχρονο Ἑλληνισμό, ἀλλὰ πολὺ παλαιὰ καὶ ταυτόχρονα ἀπολύτως νέα. Διότι μιμεῖται τὸ Μυστήριο τῶν Μυστηρίων ποὺ τελεῖται ἀπαραλλάκτως ἀπὸ τὴν Ἐκκλησία σήμερα καὶ πάντοτε, γιὰ τὸ ὁποῖο ὁ Ἅγιος Νικόλαος ὁ Καβάσιλας γράφει: «οὐ γὰρ τύπος θυσίας οὐδὲ αἴματος εἰκών, ἀλλὰ ἀληθῶς σφαγὴ καὶ θυσία» (Ἁγ. Νικόλαος Καβάσιλας, Ἑρμηνεία τῆς Θείας Λειτουργίας, λβ ́, Patrologia Graeca 150, 440-441). Ἔτσι, ἡ μετοχή μας στὸ γεγονὸς τοῦ 1821 μπορεῖ νὰ μεταμορφώσει μιὰ ἐκδήλωση σεβασμοῦ καὶ τιμῆς σὲ «μίμηση πράξεως σπουδαίας καὶ τελείας» (Ἀριστοτέλης, Περὶ Ποιητικῆς, 6, 1449b24-25), μὲ προεκτάσεις εὐεργετικὲς στὸ διὰ ταῦτα τοῦ σύγχρονου Ἑλληνισμοῦ, ποὺ συνιστᾶ καὶ τὴν δεύτερη πτυχὴ τῆς μεθέξεως, ποὺ δὲν εἶναι ἄλλη ἀπὸ τὴν ἀνάληψη τῆς σκυτάλης στὸ σήμερα καὶ τὴν διεκπεραίωση αὐτοῦ ποὺ χαρακτηρίζεται ὡς «ἀνολοκλήρωτη ἐπανάσταση».
Διότι, ὅπως καὶ σήμερα ὁ κόσμος ἐξακολουθεῖ νὰ βρίσκεται ἀντιμέτωπος μὲ τὴν φθορὰ τοῦ θανάτου, μιὰ ἀπὸ τὶς μορφὲς τῆς ὁποίας εἶναι καὶ τὸ πολίτευμα τῆς τυραννίας -καὶ δὴ στὴν παγκοσμιοποιημένη ἐκδοχή του-, ἔτσι καὶ ὁ Ἑλληνισμὸς βρίσκεται ἀντιμέτωπος μὲ τὰ ἴδια ζητήματα ποὺ γέννησαν τὸ 1821, κατὰ τρόπο ποὺ δικαιώνει τὴν Θουκυδίδεια σπειροειδῆ ἀντίληψη τῆς ἱστορίας. Καὶ τοῦτο συμβαίνει διότι ἔτσι διευκολύνονται παγκόσμια σχέδια διάλυσης τῶν διακριτῶν ταυτοτήτων τῶν λαῶν, καὶ ἐξυπηρετοῦνται ἰδιοτελεῖς σκοποὶ ἀνθρώπων ἐντὸς τοῦ σώματος τῆς ἐν Ἑλλάδι νεοελληνικῆς κοινωνίας σήμερα.
Τὸ τελευταῖο ἐξηγεῖ πρόδηλα καὶ τὸν λόγο γιὰ τὸν ὁποῖο τὸ φετινὸ μεῖζον Ἰωβηλαῖο τοῦ Ἀγῶνα τοῦ 1821 γιὰ τὴν Λευτεριὰ ἐπιχειρεῖται νὰ ὑποβαθμιστεῖ μὲ τρόπο ἀνιστορικὸ καὶ ἀνιστόρητο καὶ νὰ μεταλλαχθεῖ σὲ ἀμιγὲς κίνημα φιλελευθερισμοῦ, μέ διττὴ στόχευση, μεταφυσικὴ καὶ γεωπολιτική. Ἀφ’ ἑνός, νὰ ἀποπροσανατολίσει τὸν ἄνθρωπο ἀπὸ τὰ καίρια, διασφαλίζοντας τὸ χαμερπές του στὸ διηνεκές. Ἀφ’ ἑτέρου, νὰ θέσει τὶς προϋποθέσεις μόνιμου καὶ τελεσίδικου ἀφα- νισμοῦ τοῦ Ἕλληνα τρόπου, μετατρέποντας τὸ τμῆμα τοῦ Ἑλληνισμοῦ ποὺ ἀπελευθερώθηκε μὲ τὴν Ἐπανάσταση σὲ χῶρο συνάθροισης ἀλλοτρίων καὶ ἀλλοθρήσκων ἐποίκων. Στὴν προοπτικὴ αὐτή, ἡ ἄρτια σχεδιασμένη κρατικὴ ἐπιχείρηση προπαγάνδας κατὰ τοῦ ἀληθοῦς διακυβεύματος τοῦ 1821 συνεταιρίζεται μὲ ἀγαστὴ συνέργεια τὴν ἀποποίηση θεμελιωδῶν ἀρχῶν ἐθνικῆς κυριαρχίας, σὲ μιὰ ἀπέλπιδα προσπάθεια νὰ διαγραφεῖ ἀπὸ τὸ πνευματικὸ γενετικὸ τοῦ Ἑλληνισμοῦ ἡ συνείδηση τόσο τῆς ἱστορικῆς συνέχειάς του ὅσο καὶ τῆς ὑπεριστορικῆς ἀποστολῆς του νὰ λειτουργεῖ ὡς μεσάζων μεταξὺ Θεοῦ καί ἀνθρώπων.
Τὸ πρῶτο ἐπιδιώκεται σήμερα σὲ τεχνικὸ ἐπίπεδο μὲ τὴν ἐπιστράτευση πλήθους ἐθνομηδενιστῶν, ποὺ δὲν εἶναι παρὰ ἀνιστόρητοι κι ἀκαλλιέργητοι ἰδεολάγνοι, ἰδεολογικοὶ ἀπόγονοι μιᾶς μειοψηφίας ἰδεοληπτῶν ποὺ ἔβαζαν ἐπικίνδυνα προσκόμματα στοὺς Ἀγωνιστὲς πρὶν 200 χρόνια, οἱ ὁποῖοι προπαγανδίζουν συστηματικὰ τὴν ὑποβάθμιση τῆς Ἑλληνικῆς Ἐπανάστασης τοῦ 1821 σὲ ἰδεολογικοπολιτικὸ φιλελεύθερο κίνημα, σὲ μιὰ ἐξωφρενικὴ ἄγνοια τῶν ἱστορικῶν δεδομένων καὶ διακυβευμάτων. Τὸ δεύτερο συντελεῖται διττά. Ἀφ’ ἑνὸς μὲ τὴν συντεταγμένη καὶ ἁδρὰ χρηματοδοτούμενη στρατηγικὴ δημογραφικῆς ἐξάλειψης τῶν Ἑλλήνων καὶ ἀντικατάστασης -οἱ πολιτικὰ ὀρθοὶ ὅροι αὐτῆς τῆς διαδικασίας εἶναι κοινωνικὸ μπόλιασμα καὶ ἐμπλουτισμός- τῆς ἑλληνικῆς κοινωνίας ἀπὸ ὀρδὲς μουσουλμάνων ἀλλοφύλων, ποὺ ἐργαλειοποιοῦνται μὲ αὐτὸν τὸν σκοπό. Ἀφ’ ἑτέρου, μὲ τὴν συστηματικὴ τὶς τελευταῖες δεκαετίες ἀποποίηση τῶν ἐθνικῶν δικαίων, ὅπως στὴν περίπτωση τῆς Μακεδονίας, καὶ τὴν συνακόλουθη πολιτικὴ κατευνασμοῦ ἔναντι τῆς Τουρκίας, παράλληλα μὲ τὴν ἰσλαμοποίηση τοῦ ἀνατολικοῦ τόξου τοῦ σήμερα ἐλεύθερου Ἑλληνισμοῦ, ἀπὸ τὴν Θράκη μέχρι τὴν Κύπρο.
Ὑπ ̓ αὐτὴν τὴν ἔννοια, οἱ Ἕλληνες σήμερα καλοῦνται νὰ ἀναβαπτιστοῦν στὰ νάματα τῆς παράδοσης, ἡ ὁποία δὲν εἶναι κάτι ἄλλο παρὰ ἡ πλέον προοδευτικὴ στάση ζωῆς, πού, καθὼς ἀρθρώνεται στὴν οὐσιώδη, ὀντολογικὴ καὶ ὄχι ἐν εἴδει φολκλὸρ μίμηση τῆς σπουδαίας καὶ τελείας πράξεως ποὺ ἄρχισε νὰ συντελεῖται τὸ 1821, ἐκτείνεται στὸ μέλλον, ἐπιδαψιλεύοντας στὸ παρὸν τὶς προϋποθέσεις τῆς ἐλπίδας ἀνόρθωσης τοῦ Ἕλληνα, τοῦ ἀνθρώπου κάθε φυλῆς καί ὅπου γῆς, καὶ τοῦ κόσμου ὁλόκληρου. Μιᾶς ἐλπίδας ποὺ δὲν συνιστᾶ φενάκη, ἀλλὰ προϋπόθεση Ἐξόδου καὶ Ἀναστάσεως ἀπὸ τὴν σκλαβιὰ καὶ τὴν φθορά, ὅπως προσμαρτυρεῖ τὸ συναμφότερον τοῦ Ἑορτασμοῦ τοῦ Εὐαγγελισμοῦ τῆς Θεοτόκου καὶ τῆς 25ης Μαρτίου 1821.

* Κείμενο δημοσιευμένο στο επετειακό συλλεκτικό τεύχος της Νέας Κοινωνιολογίας ‘Η Επανάσταση που Άλλαξε τον Παγκόσμιο Χάρτη’, αφιέρωμα στα 200 χρόνια από το 1821, που κυκλοφορεί από τις 7 Δεκεμβρίου 2021 στα βιβλιοπωλεία (Εκδόσεις Καπόν).

Hellas: 200-årsmarkering som angår oss alle

Bildet tatt under vaktskiftet ved den ukjente soldats grav i Aten.

Hellas feiret forrige uke 200 år som selvstendig stat. Tidspunktet for feiringen markerer begynnelsen på den greske frigjøringsrevolusjonen fra Det osmanske riket, som det greske folk hadde vært underlagt i flere hundre år, etter Konstantinopels fall i 1453. Grekere var underlagt et muslimsk styre, men beholdt sitt språk, sin kristne religion og sin – over tre tusen år gamle – identitet gjennom århundrene.

Motivasjonen for revolusjonen kan leses ut av revolusjonshelten Theodoros Kolokotronis’ foredrag til ungdommen i Pnyka, i Athen, 13. november 1838 – altså etter at Hellas hadde vunnet sin selvstendighet:

«Når vi bestemte oss for å starte revolusjonen, tenkte vi ikke på hvor mange vi var, hvilket militært utstyr vi hadde til disposisjon, eller hvilke festningsverk tyrkerne kontrollerte. Vi hørte heller ikke på vismenn som advarte oss med at vi kun disponerte tåpelige, små farkoster. Vi kjente frihetstrangen falle på oss alle som et regn, og vi alle – våre prester, forstandere, kapteiner, lærde og kjøpmenn, unge som gamle – ble enige om målet om å frigjøre oss.»

Det er riktig å si at 1821 markerer øyeblikket da grekerne stod opp og kjempet for sin kristne tro og for sitt hjemlands frihet. Det gir derfor mening å omtale den greske frigjøringen for et forsøk på politisk gjen-oppstandelse (gresk: «ep-anastasi») som reflekterer kristne troens hjerte, Kristi oppstandelse (gresk: «anastasi»).

I den greske tradisjonen er frihetsbegrepet som ligger til grunn for demokratiet hverken abstrakt eller uttrykk for de rettighetene vi i dag gjerne hører tale om, som sosiale rettigheter eller «livskvalitet».

Som gjenoppstandelse var den greske kampen for frihet og selvstendighet et bekreftelsesverk til livet som overvinner døden, og som tjene som inspirasjon til hele menneskeheten. Ikke bare fordi detn viser veien til frihet for alle slaver på jorden, men først og fremst fordi den satte frihet over menneskehet. Den viste hva slaveri er i sitt vesen. For grekerne som ledet frigjøringskampen var det også snakk om et angrep på menneskets fornærmelser mot Gud og verden. Som sådan er kampen for frihet et eksplosivt rop om fornektelse av verdens død. I møte med et slikt guddommelig oppdrag ser vi den ultimate forsakelsen av dødens bånd som fornærmer udødelighetens liv.

Bare et så overveldende valg er i stand til å føde dilemmaet «Frihet eller Død», som revolusjonens slagord lød. Bare evighetens levde opplevelse i det skapt er i stand til å forklare oppofrelsen til innbyggerne i Messolonghi som viste hvordan de beleirede kan og må forbli frie (slik det også nevnes i flere av versene i Den greske nasjonalsangen og i diktet Eleftheroi Poliorkimenoi, (Frie Beleirede), av Hellas nasjonaldikter, Dionysios Solomos.

Bare en så dyp tro på det faktum at mennesket ble skapt for å motta Guds nåde og for å tiltrekke hele skapelsen og verden til sin Skaper, er i stand til å tolke og rettferdiggjøre troen på at «en times fritt liv er bedre enn førti år i slaveri og fengsel», som Rigas Ferraios sier i sitt dikt Thourios.

Han som lever i evigheten, er i stand til å tjene uendeligheten selv i et øyeblikk. For ham er en time med fritt liv uforlignelig med en evighet av slaveri, en evighet, det vil si, som ikke har noen bevissthet om seg selv.

Den greske kampen for frihet og selvstendighet er ikke bare en historisk begivenhet. Det er en deltagelse i prosjektet av kontinuerlig indre fornyelse av mennesket, som innebærer den sann befrielse, selvhevdelse, og kristosentrisk inkarnasjon av guddommelighet i mennesket. Denne lærdommen er like viktig i dag, som for 200 år siden.

Publisert i Dagen avis, Norge, 29. Mars 2021

25. Mars 1821: Hva er meningen av den greske frigjøringsrevolusjonen for menneskeheten i dag?

Tekst om den 200-årsmarkeringen av den greske revolusjonen som feires av grekerne i Hellas og over hele verden i dag, 25. Mars 2021.

25. Mars 2021 er en viktig markering. I dag fylles 200 år siden den greske revolusjonen begynte i 1821, etter 123 mislykkede tidligere forsøk gjennom de fem århundrer osmanene regjerte over grekerne helt siden Konstantinopels fall i 1453. 200-årsmarkeringen betyr mye for grekere i dag, men er samtidig en hendelse av verdenshistorisk betydning. 

Det er minst tre måter å feire ets slikt historisk jubileum på. Den første er å undergrave markeringen og omdefinere historien. Det andre er å behandle det ganske enkelt som en begivenhet som er nok til å bli feiret som folklore, begrenset til et ytre uttrykk for edle følelser av ære. 

Det er imidlertid en tredje vei, med røtter som stemmer fra dypet av hellenismens historie, og har som sitt konvensjonelle utgangspunkt Platon: det er deltagelsens måte. 

I begynnelsen av den platoniske dialogen Timaios er det et vers hvor Platon forteller om motstanden mot en stor og mektig fiende fra vest: ‘Athen stanset engang en makt som i overmot angrep hele Europa og Asia samtidig’. Det er også har vi finner beskrivelsene av Atlantis. Helt siden Platons tid, finner vi en selvbevissthet for den greske nasjonen overfor sin historie, menneske og kultur. Denne selvbevisstheten uttrykkes og bekreftes på mange måter gjennom århundrene, slik som i eget forsvar under perserkrigene (i Leonidas monumentet ved Thermopylae står: ‘Fremmede, gi bud til Spartanerne at vi som ligger her var deres ord tro!’), i imperiet til Alexander den store, og i senere gjennom det østromerske riket. I tillegg bæres minnet gjennom motstanden mot nazistiske grusomheter, en motstand som utgjør en sterk bekreftelse av den profetiske karakteren til Platons mytiske fortellinger, på 1900-tallet.

Få andre steder kommer denne viljen til gresk selvhevdelse enn gjennom ordene til revolusjonshelten Theodoros Kolokotronis’ foredrag til ungdommen i Pnyka, i Athen, 13. november 1838 – altså etter at Hellas hadde vunnet sin selvstendighet:

«Når vi bestemte oss for å starte revolusjonen, tenkte vi ikke på hvor mange vi var, hvilket militært utstyr vi hadde til disposisjon, eller hvilke festningsverk tyrkerne kontrollerte. Vi hørte heller ikke på vismenn som advarte oss med at vi kun disponerte tåpelige, små farkoster. Vi kjente frihetstrangen falle på oss alle som et regn, og vi alle – våre prester, forstandere, kapteiner, lærde og kjøpmenn, unge som gamle – ble enige om målet om å frigjøre oss.»

I den greske tradisjonen er frihetsbegrepet som ligger til grunn for demokratiet, hverken abstrakt eller uttrykk for de rettighetene vi i dag gjerne hører tale om, som sosiale rettigheter eller ‘‘livskvalitet”.

Den greske veien beveger seg til grensene for konfrontasjonen mellom vesenet og selve det å være, på randen av kampen av forfall med uforgjengelighet. Det er møtet mellom det endelige og uendeligheten; av tidsmessighet med det tidløse; av kjetteri med sannheten; av slaveri med friheten; av autoritærisme med demokratiet; av egoisme med uselviskheten; av delen med helheten; av uvitenhet med kunnskap; av ondskap med det gode; av det skapte med det uskapet; av døden med livet. 

Denne spenningen bor i feiringen av 200-årsdagen for Hellas som selvstendig stat. Det er en begivenhet som rommer meningen i det greske ordet for «revolusjon», ep-anastasi (gjenoppstandelse). 

Som gjen-oppstandelse var ikke den greske kampen for selvstendighet begrenset til en nasjonal affære. Den angikk hele menneskeheten. Ikke bare fordi den innebær en avvisning av et liv i slaveri, men fordi den bekreftet ønsket om frigjøring fra dødens bånd.

I denne forstand kalles ikke bare grekerne, men alle menneskene i dag for å bli døpt i tradisjonens levende vann, i handlingene som begynte i 1821. Det er et uttrykk for bestrebelsene for alle mennesker, i alle land i verden. Den rommer ønsket om et liv fritt fra slaveri og forfall, som er vitnet av den denne dualiteten av feiringen av jomfruens Marias bebudelse og nasjonal dagen av 25. mars 1821.

Publisert i Verdidebatt, avisen Vårtland, Oslo, 25. Mars 2021 (https://verdidebatt.no/innlegg/11755796-25-mars-1821-hva-er-meningen-av-den-greske-frigjoringsrevolusjonen-for-menneskeheten-i-dag)