Ο Παναγιώτης Παύλος, Eρευνητής Φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο του Όσλο της Νορβηγίας συζητά με τον δημοσιογράφο Αθανάσιο Χούπη, στην ραδιοφωνική εκπομπή «Έλληνες Παντού», του Προγράμματος της Ελληνικής Ραδιοφωνίας ‘Η Φωνή της Ελλάδας’ στην ΕΡΤ, την Τρίτη 30 Ιουλίου 2024.
Κεντρικός άξονας της συζήτησης οι Ολυμπιακοί Αγώνες του Παρισιού και οι συμβολισμοί της Τελετής Έναρξης οι οποίοι -υπό το πρόσχημα μιας αφηρημένης ιδέας «συμπερίληψης»- συνιστούν ευθεία εξύβριση των μεταφυσικών θεμελίων του Δυτικού πολιτισμού αλλά και της βάσης της Χριστιανικής ταυτότητας της Ευρώπης και της Δύσης.
Ανιχνεύσαμε το αποτύπωμα της ευθείας επίθεσης με τη μορφή υβριστικής προσβολής της θρησκευτικής πίστης του δυτικού κόσμου στην ελληνική κοινωνία και διερωτηθήκαμε περί του κατά πόσον ο Ελληνισμός διαθέτει ή όχι τα εργαλεία εκείνα που μπορούν να ορθώσουν ανάστημα αντίστασης στην συστημική απόπειρα αποδόμησης και διάλυσης των συνεκτικών αρχών και αρμών της δυτικής κοινωνίας.
Επιπλέον, αναφερθήκαμε στις πρόσφατες εξελίξεις στα Ελληνοτουρκικά, με αφορμή τα επεισόδια στην Κάσο και την επί του πεδίου de facto αμφισβήτηση της Τουρκίας των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων και της ισχύος του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας.
Ο Αλβανός του Κοσσυφοπεδίου Πρωθυπουργός του Κοσόβου Αλμπίν Κούρτι κρατώντας κορνίζα με τη Μεγάλη Αλβανία, να εκτείνεται μέχρι και την Κέρκυρα και τον Νομό Ιωαννίνων και Άρτης οι οποίοι περιέχονται στην Αλβανία.
Συνιστώντας την ένταξη του Κοσσυφοπεδίου στο Συμβούλιο της Ευρώπης, η εισηγήτρια Ντόρα Μπακογιάννη άνοιξε ουσιαστικά το δρόμο για νέες αναγνωρίσεις του Κοσσυφοπεδίου, διότι δεν μπορεί να υπάρχει μια μοναδική περίπτωση όπου ένα μη κράτος, όπως είναι το Κοσσυφοπέδιο, συμμετέχει σε διεθνείς θεσμούς χωρίς τελικά να αναγνωριστεί. Επομένως, η πρόταση Μπακογιάννη ανοίγει τις πόρτες για να εισέλθει το Κοσσυφοπέδιο στην Ευρωπαϊκή Ένωση και σύντομα να αναγνωριστεί ως ανεξάρτητη χώρα», λέει στο Kosovo Online ο Παναγιώτης Παύλος, Ερευνητής της Φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο του Όσλο.
Όπως προσθέτει, σύμφωνα με πηγές του, γίνονται προσπάθειες ακόμη και να ενταχθεί το Κοσσυφοπέδιο στο ΝΑΤΟ πριν από τις εκλογές στις ΗΠΑ και πριν από πιθανή αλλαγή στην αμερικανική προεδρία.
«Είναι πολύ αφελές να πιστεύει κανείς ότι η Μπακογιάννη λέει την αλήθεια και ενεργεί για το καλό του σερβικού λαού στο Κοσσυφοπέδιο, αυτό είναι εντελώς αδύνατο», είναι πεπεισμένος ο Παύλος.
Ερωτηθείς εάν η υποστήριξη τεσσάρων βουλευτών της Νέας Δημοκρατίας, του κυβερνώντος κόμματος στην Ελλάδα, στην ψηφοφορία στην Κοινοβουλευτική Συνέλευση του Συμβουλίου της Ευρώπης σηματοδοτεί, ή οδηγεί σε, αλλαγή της επίσημης θέσης της Αθήνας για το καθεστώς του Κοσσυφοπεδίου, ο Παύλος λέει ότι μετά από εκείνη την ψηφοφορία, ο Έλληνας υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης διαβεβαίωσε δημόσια ότι η Ελλάδα διατήρησε τη θέση της κατά της αναγνώρισης του Κοσσυφοπεδίου.
«Μετά τον τεράστιο σάλο που ακολούθησε τις ενέργειες Μπακογιάννη στο Στρασβούργο, ο Έλληνας Υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης, πριν από λίγες ημέρες διαβεβαίωσε δημόσια ότι η Ελλάδα διατηρεί τη θέση της κατά της αναγνώρισης του Κοσσυφοπεδίου. Είπε επίσης ότι η Ελλάδα θα απέχει από την ψηφοφορία στην Επιτροπή Υπουργών του Συμβουλίου της Ευρώπης τον Μάιο για την υπόθεση του Κοσσυφοπεδίου. Ως εκ τούτου, η Ελλάδα ανακοίνωσε επίσημα ότι δεν θα υποστηρίξει περαιτέρω διαδικασίες για την ένταξη του Κοσσυφοπεδίου.
Ωστόσο, η αλήθεια είναι ότι αυτό δεν είναι το μέγιστο που θα μπορούσε να κάνει ο Υπουργός. Αν είχε πει ότι η Ελλάδα θα συμμετείχε στην ψηφοφορία και θα ψήφιζε κατά της εισδοχής, θα ήταν μια ειλικρινής στάση, όπως θα κάνουν η Ισπανία, η Ρουμανία, η Σλοβακία και, φυσικά, η Κύπρος. Άρα βρισκόμαστε στα μισά του δρόμου και όχι στο μέγιστο που πρέπει να κάνει η Ελλάδα για το Κόσοβο», λέει ο Παύλος.
Το γεγονός ότι οι περισσότεροι Έλληνες βουλευτές της Κοινοβουλευτικής Συνέλευσης του Συμβουλίου της Ευρώπης, που προέρχονται από τη Νέα Δημοκρατία, ψήφισαν υπέρ της ένταξης του Κοσόβου, σύμφωνα με τον ίδιο, ουσιαστικά δείχνει ότι αυτό το κόμμα είναι υπέρ της ένταξης του Κοσσυφοπεδίου στο Συμβούλιο της Ευρώπης.
«Αν και ο Έλληνας Υπουργός Εξωτερικών είπε ότι η Ελλάδα θα απέχει από την Επιτροπή Υπουργών, αυτό που έκανε η Νέα Δημοκρατία στην πράξη ήταν να διευκολύνει την ένταξη του Κοσόβου. Επομένως, πρόκειται για ένα είδος πολιτικού παιχνιδιού, εξαπάτησης και προσπάθειας εξαπάτησης της ελληνικής κοινής γνώμης γι’ αυτό το θέμα», πιστεύει ο Παύλος.
Υπενθυμίζει ότι η Ντόρα Μπακογιάννη, «εκ των πραγμάτων», μόλις δύο εβδομάδες μετά το τελευταίο της μήνυμα ότι δεν θα το κάνει, πρότεινε την ένταξη του Κοσσυφοπεδίου στο Συμβούλιο της Ευρώπης.
«Αυτό, δυστυχώς, με κάνει να υποψιάζομαι ότι υπάρχουν τουλάχιστον πολύ σημαντικές υποσχέσεις, αν όχι κάποια συγκεκριμένα «ανταλλάγματα», ώστε να πεισθεί να συνεχίσει να έχει θετική γνώμη για την αποδοχή του Κοσσυφοπεδίου, διότι διαφορετικά, δεν έχει νόημα γιατί το έκανε. αυτό», λέει ο Παύλος.
Μετά την ψηφοφορία στην Κοινοβουλευτική Συνέλευση του Συμβουλίου της Ευρώπης που έδωσε θετική γνώμη για την αποδοχή του Κοσσυφοπεδίου, η Μπακογιάννη απέρριψε την κριτική ότι είχε δημιουργηθεί προηγούμενο για άλλες αυτονομιστικές οντότητες, αλλά ο Παύλος φοβάται ότι μπορεί να υπάρξει «κοσοβοποίηση» της Θράκης, μιας περιοχής στη βορειοανατολική Ελλάδα.
«Εκεί έχουμε μια μουσουλμανική μειονότητα που φτάνει σχεδόν το πενήντα τοις εκατό του πληθυσμού. Θα ρωτούσα την κυρία Μπακογιάννη γιατί αυτός ο πληθυσμός να μην πει: “είμαστε 50%, δεν θέλουμε να είμαστε υπό το ελληνικό κράτος, θέλουμε την Τουρκία, διότι είμαστε Τούρκοι”. Αυτό που είπε, λοιπόν, η Μπακογιάννη το θεωρώ τρόπο να ξεφύγει από την έντονη κριτική, εκτός κι αν υπάρχουν υποσχέσεις, για παράδειγμα, από τη Γερμανία ή τις ΗΠΑ ότι κάτι τέτοιο δεν θα συμβεί στην Ελλάδα. Διαφορετικά, η Τουρκία θα ωφεληθεί από αυτό το προηγούμενο, παρά το τι πιστεύει ή θέλει η Μπακογιάννη να πιστεύει· σε αυτά που λέει η Τουρκία σίγουρα θα το αξιοποιήσει στο έπακρο.
Θα πρέπει να είναι σαφές σε όλους ότι η Τουρκία σήμερα προσπαθεί να αναβιώσει την Οθωμανική κυριαρχία σε όλα τα Βαλκάνια· αυτό μπορούμε να το δούμε στο Κόσοβο, το Μαυροβούνιο, τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, τη Βουλγαρία, την Αλβανία, τα Σκόπια και φυσικά στην Ελλάδα», λέει ο Παύλος.
Ο συνομιλητής μας επισημαίνει ότι είναι γεγονός ότι η Πρίστινα προβαίνει σε εθνοκάθαρση του σερβικού πληθυσμού στο Κοσσυφοπέδιο, η οποία, λέει, οδηγεί σε μια «Μεγάλη Αλβανία» που μπορεί να απειλήσει και την Ελλάδα.
«Σήμερα, έχουν απομείνει περίπου 90.000 Σέρβοι στο Κοσσυφοπέδιο· 250.000 εκδιώχθηκαν από το 1999 και κυρίως μετά το 2004. Το αλβανικό καθεστώς γνωρίζει πολύ καλά ότι όσοι έμειναν γερνούν, ότι καταπιέζοντάς τους και καταπατώντας τα δικαιώματά τους, οι νέοι Σέρβοι θα φύγουν να πάνε στο Βελιγράδι ή αλλού. Η Πρίστινα γνωρίζει ότι αυτός ο πληθυσμός θα εξασθενίσει και θα ξεθωριάσει, κι άρα όταν απαλλαγούν από όλους τους υπόλοιπους Σέρβους στο Κοσσυφοπέδιο, θα έρθει η «Μεγάλη Αλβανία». Προς τη «Μεγάλη Αλβανία» κινείται όλο αυτό. Και έχουμε δει χάρτες όπου η «Μεγάλη Αλβανία» εκτείνεται και σε περιοχές στη βορειοδυτική Ελλάδα. Επομένως, η ζημιά που προκαλείται από την Μπακογιάννη δεν είναι μόνο εναντίον του σερβικού λαού στο Κοσσυφοπέδιο, αλλά και η Ελλάδα μπορεί να υποστεί συνέπειες», λέει ο Παύλος.
Όπως επισημαίνει, βρισκόμαστε αντιμέτωποι με τεράστια γεωπολιτικά γεγονότα που κανένας κανόνας διεθνούς δικαίου δεν θα τα απαγορεύσει.
«Θα θυμίσω ότι ο βομβαρδισμός της Σερβίας έγινε ενάντια στο διεθνές δίκαιο και κανείς δεν το απαγόρευσε, έγινε», καταλήγει ο Παύλος.
Preporukom da Kosovo bude primljeno u Savet Evrope izvestilac Dora Bakojani zapravo je utrla put novim priznanjima Kosova jer ne možete da imate jedinstveni slučaj da ne-država, a što Kosovo jeste, učestvuje u međunarodnim institucijama a da na kraju ne bude priznata. Zbog toga ovaj predlog Bakojani otvara vrata Kosovu i da uđe u Evropsku uniju i da uskoro bude priznato kao nezavisna zemlja, kaže za Kosovo onlajn, Panajotis Pavlos, naučni saradnik Univerziteta u Oslu.
Kako dodaje, prema njegovim izvorima, čak postoje i napori da Kosovo uđe u Nato pre izbora u SAD, odnosno pre eventualne promene predsednika u Americi.
„Veoma je naivno misliti da Bakojani govori istinu i da postupa zarad dobra srpskog naroda na Kosovu, to je totalno nemoguće“, uveren je Pavlos.
Na pitanje da li je podrška Kosovu četvoro poslanika iz Nove demokratije, vladajuće partije u Grčkoj, na glasanju u Parlamentarnoj slupštini Saveta Evrope znak ili korak ka promeni pozicije zvanične Atine prema statusu Kosova, Pavlos kaže da je posle tog glasanja ministar spoljnih poslova Grčke Jorgos Gerapetritis uveravao javno mnjenje da Grčka stoji na poziciji koja je protiv priznanja Kosova.
„Posle ogromne buke koja je usledila kao rekacija na ono što je Bakojani uradila u Strazburu, ministar spoljnih poslova Grčke Jorgos Gerapetritis pre nekoliko dana je uveravao javno mnjenje da Grčka stoji na svojoj poziciji koja je protiv priznanja Kosova. On je rekao i da će Grčka biti uzdržana od glasanja na Komitetu ministara SE u maju o slučaju Kosova. Prema tome, Grčka je formalno najavila da neće podržati dalje procedure prijema Kosova. Istina je, međutim, da to nije maksimum koji je ministar mogao da uradi, jer bi bilo idealno da je on rekao da će Grčka učestvovati u glasanju i da će glasati protiv prijema. To bi bio iskren stav, kao što će to uraditi Španija, Rumunija, Slovačka i naravno Kipar. Ono što je on rekao je prema mom viđenju pola puta a ne maksimum koji Grčka treba da uradi kada je Kosovo u pitanju“, kaže Pavlos.
Činjenica da je većina grčkih poslanika u PSSE, a koji su iz Nove demokratije, glasali za prijem Kosova, po njemu, zapravo pokazuje da je ta stranka za prijem Kosova u SE.
„Iako je grčki ministar spoljnih poslova rekao da će Grčka biti uzdržana na Komitetu ministara, ono što je Nova demokratija uradila u praksi je olakšavanje prijema Kosova. Zato je ovo neka vrsta političke igre, varanja i pokušaja da se obmane grčko javno mnjenje oko ove teme“, smatra Pavlos.
On podseća da je Dora Bakojani „iz vedra neba“, samo dve nedelje posle njenog poslednjeg signala da to neće uraditi, predložila prijem Kosova u SE.
„To me nažalost navodi da sumnjam da u najmanju ruku postoje neka veoma velika obećanja, ako ne i neka konkretna „trgovina“, kojima je ona bila ubeđena da u nastavku da pozitivno mišljenje oko prijema Kosova, jer u suprotnom nema nikakvog smisla zašto je to uradila“, kaže Pavlos.
Posle glasanja u PSSE kojim je dato pozitivno mišljenje za prijem Kosova, Bakojani je odbacila kritike da je stvoren presedan za druge separatističke entitete, ali Pavlos izražava bojazan da može doći do “kosovizacije” Trakije, oblasti u severoistočnoj Grčkoj.
„Tu imamo muslimansku manjinu koja dostiže skoro 50 odsto populacije. Pitao bih gospođu Bakojani zašto ova populacija ne bi rekla: nas je 50 odsto ovde, ne želimo da budemo pod grčkom državom, želimo da se odvojimo? Tako da to što je ona rekla smatram načinom da pobegne od oštrih kritika, osim ako naravno ima obećanja na primer Nemačke ili SAD da se tako nešto neće desiti Grčkoj. Veoma je lako da Turska bude na dobitku zbog ovog presedana uprkos tome što Bakojani veruje ili želi da mi verujemo u ono što kaže, jer sumnjam da ona veruje u to što govori. Te stvari priča da bi sebe odbranila. Turska će svakako na najbolji način iskoristiti bilo koji presedan u ovoj oblasti. Svima treba da bude jasno da Turska danas pokušava da oživi otomansku vladavinu na prostoru celog Balkana i to možemo da vidimo na Kosovu, u Crnoj Gori, Bosni i Hercegovini, Bugarskoj, Albaniji, Skoplju i naravno u Grčkoj“, mišljenja je Pavlos.
Naš sagovornik ukazuje da je činjenica da Priština sprovodi etničko čišćenje srpskog stanovništva na Kosovu, a što, kako kaže, vodi ka „velikoj Albaniji“, koja može da ugrozi i Grčku.
„Danas je ostalo oko 90.000 Srba na Kosovu, 250.000 ih je otišlo od 1999. i u 2004. godini. Albanski režim je veoma dobro svestan da oni koji su ostali stare, da će sa pritiscima na njihova prava mladi Srbi kada odrastu otići u Beograd na studije, Priština zna da će ova populuacija slabiti i izbledeti. Šta će se onda desiti kada se otarase svih Srba koji su preostali na Kosovu? Priština će se ujediniti sa Tiranom i onda dolazi „velika Albanija“. Kosovo je posrednički korak ka „velikoj Albaniji“ a videli smo mape na kojima „velika Albanija“ doseže do područja severozapadne Grčke. Zato šteta koju je Bakojani prouzrokovala nije samo protiv srpskog naroda na Kosovu već posledice može da trpi i Grčka“, kaže Pavlos.
Kako ukazuje, nalazimo se ispred ogromnih geopolitičkih dešavanja koja nijedno pravilo međunarodnog prava neće zabraniti.
„Podsetiću da je bombardovane Srbije bilo sprovedeno protivno međunarodnom pravu i niko ga nije zabranio, dogodilo se“, zaključuje Pavlos.
Εικόνα της Σταυρώσεως του Χριστού, σε Σερβικό Ορθόδοξο Ναό του Κοσσυφοπεδίου λεηλατημένο από Κοσοβάρους στο πογκρόμ κατά των Σέρβων.
Σοβαρότατο ρήγμα στις ελληνοσερβικές σχέσεις έχει προκαλέσει το πρώτο βήμα για την αναγνώριση του Κοσσυφοπεδίου ως ανεξάρτητου κράτους από την Αθήνα, επισημαίνουν σερβικές διπλωματικές πηγές. Οι αναφορές αυτές διατυπώνονται στον απόηχο της θετικής εισηγητικής έκθεσης της ΝτόραςΜπακογιάννη στην Κοινοβουλευτική Συνέλευση του Συμβουλίου της Ευρώπης υπέρ της ένταξης του Κοσόβου σε αυτό, και την πρωτόγνωρη στα χρονικά των διπλωματικών σχέσεων Ελλάδας – Σερβίας σκληρή και οργισμένη αντίδραση του Σέρβου ΠροέδρουΑλεξάνταρ Βούτσιτς με δημόσιο διάγγελμά του, την Παρασκευή 29 Μαρτίου 2024.
Θυμίζουμε ότι μια ημέρα νωρίτερα, στις 28 Μαρτίου, η Κοινοβουλευτική Συνέλευση του Συμβουλίου της Ευρώπης αποδέχθηκε στο Παρίσι την πρόταση του μέλους της και μέλους του Ελληνικού Κοινοβουλίου, Ειδικής Εισηγήτριας, κ.Μπακογιάννη, η οποία προκάλεσε την μήνιν του Σέρβου Προέδρου και της Σερβικής Κυβέρνησης, καθώς η πρόταση αυτή διευκολύνει την ευρωπαϊκή πορεία του Κοσόβου παρακάμπτοντας θεμελιώδη προαπαιτούμενα επιβεβλημένα από τη Διεθνή Κοινότητα και καθορισμένα από το Διεθνές Δίκαιο (Ανθρωπιστικό Δίκαιο, Δίκαιο περί ιδιοκτησίας, Δίκαιο Προστασίας Μειονοτήτων, κλπ). Προαπαιτούμενα, τα οποία η μεν κ. Μπακογιάννη διατράνωνε προς πάσα κατεύθυνση και ευθυγραμμιζόταν προς αυτά μέχρι και δύο εβδομάδες πριν την τελική εισήγησή της, το δε παράνομο κρατίδιο όφειλε να εκπληρώσει έναντι του υπό συνθήκες εθνοκάθαρσης καταπιεζόμενου από την Πρίστινα σερβικού πληθυσμού του Κοσσυφοπεδίου.
Προκειμένου να γίνει αντιληπτό τί σημαίνει για τη Σερβία η θετική εισήγηση Μπακογιάννη, αρκεί να επισημανθούν τα εξής δεδομένα για το Κοσσυφοπέδιο και τον σερβικό πληθυσμό του, τα οποία καταδεικνύουν ξεκάθαρα τη βασική στόχευση των αλβανικών αρχών του Κοσόβου που δεν είναι άλλη από την εθνοκάθαρση των Σέρβων στην περιοχή.
2. Όπως επεσήμανε στις 15 Μαρτίου 2024 από το Πετς του Κοσσυφοπεδίου ο Αμερικανός Αναπληρωτής Υπουργός Εξωτερικών αρμόδιος για Ευρωπαϊκές και ΕυρασιατικέςΥποθέσεις, Γκάμπριελ Εσκομπάρ, ο σερβικός πληθυσμός στο Κοσσυφοπέδιο υποφέρει από σειρά βαρύτατων και παράνομων απαγορεύσεων από πλευράς των αρχών της Πρίστινα, μεταξύ των οποίων η αναστολή εκτέλεσηςπληρωμών μισθοδοσίας σε σερβικά δηνάρια, η παύση καταβολής συντάξεων και, εν γένει, η φραγή κάθε είδους οικονομικής εισροής προερχόμενης από τη Σερβία που η Πρίστινα όφειλε να διασφαλίζει βάσει διεθνών προβλέψεων. Οι έκνομες αυτές μεθοδεύσεις της Πρίστινα αντικειμενικό σκοπό έχουν να επιφέρουν τον οικονομικό στραγγαλισμό των Σέρβων δυσχεραίνοντας στο μέγιστο την καθημερινή βιοτή τους και εξωθώντας τους εν τέλει προς την ποθητή για το καθεστώς Κούρτι μετανάστευσή τους.
3. Οι αλβανικές αρχές του Κοσόβου έχουν διευρύνει και επεκτείνει διαδικασίες που σκοπό έχουν τη μεταβολή και επανερμηνεία της υπάρχουσας νομοθεσίας στο κρατίδιο του Κοσσυφοπεδίου, η οποία ως τώρα περιείχε διατάξεις ευνοϊκές καθώς και ένθετες εγγυήσεις για την προστασία των περιουσιακών και οικονομικών δικαιωμάτων των Σερβικών Ορθοδόξων Μοναστηριών που μέχρι πρότινος επέτρεπαν την αυτο-βιωσιμότητά τους. Επιπλέον, οι Κοσοβάροι Αλβανοί ανώτατοι αξιωματούχοι αρνούνται ακόμη και το όνομα της Σερβικής Ορθόδοξης Εκκλησίας και αμφισβητούν όλες τις ανωτέρω εγγυήσεις.
4. Παρά τις δύο συμφωνίες που έχει υπογράψει η Πρίστινα υπό την αιγίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις Βρυξέλλες, το 2013 και 2015, η κυβέρνηση του ψευδοκρατιδίου εξακολουθεί να μην συμμορφώνεται ως προς την ίδρυση Ένωσης Σερβικών Δήμων Κοσσυφοπεδίου, ζήτημα για το οποίο, δυστυχώς, όπως θα δούμε ακολούθως, η κ. Μπακογιάννη παρείχε με την Εισήγησή της πλήρη στήριξη προς τον ΚοσοβάροΠρωθυπουργό, ο οποίος, ειρήσθω, εξέφρασε εκ νέου την άρνησή του να συμμορφωθεί προς τα από δεκαετίας σχεδόν συμφωνηθέντα μια μόλις (!) ημέρα (19/3/2024) πριν την προκαταρκτική και διαφαινόμενα ήδη θετική εισήγηση Μπακογιάννη (20/3/2024).
5. Ενδεχόμενη αποδοχή ανεξαρτησίας του Κοσσυφοπεδίου μονομερώς εξαγγελθείσας από την Πρίστινα τίθεται, έμμεσα είτε άμεσα, de facto ή de jure, σε ευθεία αντίφαση και αντίθεση προς το Διεθνές Δίκαιο και τον Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών.
6. Η οποιαδήποτε διαδικασία αναγνώρισης ανεξαρτητοποίησης του Κοσσυφοπεδίου στερείται στήριξης τόσο από το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, όσο και από την πλειονότητα των χωρών μελών του, καθώς και από πέντε κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Ισπανία, Σλοβακία, Ρουμανία, Ελλάδα, Κύπρος).
7. Ενδεχόμενη αναγνώριση του Κοσσυφοπεδίου θα οδηγήσει στην αύξηση της βεβιασμένης μετανάστευσης του σερβικού λαού και θα θέσει σε περαιτέρω κίνδυνο την ήδη κλονισμένη ειρηνική συνύπαρξη των πληθυσμών του Κοσόβου συνολικά. Κυρίως όμως, θα σημάνει ενίσχυση της ευθείας απειλής της ύπαρξης του σερβικού πληθυσμού στις πατρογονικές εστίες του.
Η ξαφνική αλλαγή στάσης της κ. Μπακογιάννη και το άδειασμα της Σερβίας από την ίδια και κατ’ επέκταση από την Ελληνική Κυβέρνηση φαίνεται, με βάση και τις καταγγελίες της σερβικής πλευράς, ότι έγινε με γερμανική υπαιτιότητα. Είναι μάλιστα αξιοσημείωτο το γεγονός ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δια του Ειδικού Απεσταλμένου τους στα Δυτικά Βαλκάνια, Αναπληρωτή Υπουργού Εξωτερικών Γκάμπριελ Εσκομπάρ, έχουν επανειλημμένα και πολλαπλά εκφράσει όχι μόνον επιφυλάξεις αλλά και ενστάσεις κατά της βίαιης συμπεριφοράς της Πρίστινα έναντι των 90.000 περίπου Σέρβων του Κοσσυφοπεδίου που είναικαι οι τελευταίοι εναπομείναντες στις πατρογονικές εστίες, ύστερα από το πογκρόμ που εκτελούν οι Κοσοβάροι Αλβανοί κατά τα τελευταία 25 χρόνια. Ένα πογκρόμ, το οποίο έχει ως τώρα ως αποτέλεσμα τη βίαιη εκδίωξη σχεδόν 250.000 Σέρβων του Κοσσυφοπεδίου και των Μετοχίων και τη στέρηση θεμελιωδών δικαιωμάτων των υπολοίπων Σέρβων που ζουν στην περιοχή.
Bασικός λόγος της αμερικανικής στάσης είναι η πεποίθηση ότι, καθώς ο Κοσοβάρος μουσουλμάνος εθνικιστής Πρωθυπουργός Άλμπιν Κούρτι βρίσκεται ενώπιον εκλογών, τυχόν εισδοχή του Κοσσυφοπεδίου στο Συμβούλιο της Ευρώπης θα τον ενδυνάμωνε σε μια περίοδο που η κυβέρνηση της Πρίστινα επιδεικνύειέμπρακτα πλήρη έλλειψη εναρμόνισης προς το Διεθνές Δίκαιο και την προστασία του σερβικού πληθυσμού. Χαρακτηριστική προς αυτό είναι η δήλωση του κ. Εσκομπάρ από τις Βρυξέλλες (12 Μαρτίου 2024) ότι, «δεν εισακούεται από το Κόσοβο η αμερικανική προσφορά εταιρικής σχέσης προκειμένου να προχωρήσει περαιτέρω και ταχύτερα η ευρωπαϊκή ενσωμάτωσή του».
Τα ανωτέρω δείχνουν ότι δεν θα πρέπει η ένταξη του Κοσσυφοπεδίου στο Συμβούλιο της Ευρώπης να θεωρείται δεδομένη, καθώς είναι πιθανόν υπό αμερικανική πίεση ορισμένα κράτη μέλη της ΕΕ να απαιτήσουν την εφαρμογή των όσων η κ. Μπακογιάννη απροκάλυπτα παρέκαμψε στη δική της εισήγηση. Δηλαδή, την πλήρη εκπλήρωση από πλευράς Πρίστινα και των τριών βασικών προϋποθέσεων ένταξης του κρατιδίου στο Συμβούλιο, τουτέστιν:
α) την ίδρυση Ένωσης Σερβικών Δήμων, στις περιοχές όπου ο σερβικός πληθυσμός έχει απόλυτη πλειοψηφία,
β) την παύση, και κατάργηση του νόμου περί, απαλλοτριώσεων σερβικής γης, και της επιστροφής όλων των περιουσιακών στοιχείων των Σέρβων κατοίκων του Κοσσυφοπεδίου στους νόμιμους ιδιοκτήτες τους,
γ) την επιστροφή, από την κυβέρνηση του Κοσόβου, όλων των περιουσιακών στοιχείων όλων των Σερβικών Ιερών Μονών του Κοσσυφοπεδίου και των Μετοχίων στα μοναστήρια στα οποία ανήκουν.
Αναφορικά μάλιστα με την τρίτη προϋπόθεση, της επιστροφής των περιουσιακών στοιχείων των Μοναστηριών του Κοσσυφοπεδίου, η κ. Μπακογιάννη, για λόγους που μόνον η ίδια -και κατά δήλωσή του και ο Σέρβος Πρόεδρος- γνωρίζει, αρκέστηκε σε περιορισμένη υποκριτική εκπλήρωση, δηλαδή στην υπόσχεση του Πρωθυπουργού Κούρτι να εφαρμόσει σχετική δικαστική απόφαση η οποία παραμένει ανεκτέλεστη -με υπαιτιότητα του καθεστώτος της Πρίστινα- από το 2016 και να επιστραφούν 24 εκτάρια γης που ανήκουν σε ένα μόνο Μοναστήρι, το Βισόκι Ντέτσανι όπως προαναφέραμε, στο νοτιοδυτικό Κοσσυφοπέδιο.
Από την άλλη μεριά, είναι σαφές πως η εκπλήρωση όλων των ανωτέρω προϋποθέσεων είναι μάλλον απίθανη υπό τις συνθήκες της παρούσας πολιτικής ηγεσίας στην Πρίστινα, για τον ίδιο λόγο που έως σήμερα δεν κατέστη εφικτή. Δηλαδή, όπως μας επισημαίνουν διπλωματικές πηγές, ο Κούρτι δεν πρόκειται ποτέ να δεχθεί να τις υλοποιήσει, διότι και δεν το επιθυμεί αλλά και φοβάται ότι έτσι θα απωλέσει τη σημαντική στήριξη που λαμβάνει από το ριζοσπαστικοποιημένο εκλογικό του σώμα. Κι επομένως, είναι εμφανές ότι εναπόκειται στις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Γερμανία να πιέσουν το Κοσσυφοπέδιο προς συμμόρφωση.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν δώσει δείγματα γραφής, διαμέσου του Αναπληρωτή ΥΠΕΞ Εσκομπάρ, ο οποίος σε πρόσφατη επίσκεψή του στο Κοσσυφοπέδιο (15/3/2024), και στο Μοναστήρι του Βισόκι Ντέτσανι, εξέφρασε κατηγορηματικά τη στήριξη των ΗΠΑ αφενός προς τα Σερβικά Μοναστήρια του Κοσσυφοπεδίου και των Μετοχίων και τη Σερβική Ορθόδοξη Εκκλησία εν συνόλω, καθώς και στο δίκαιο αίτημα επιστροφής των περιουσιακών στοιχείων τους τα οποία η Πρίστινα έχει καταπατήσει, και αφετέρου προς τον σερβικό λαό του Κοσσυφοπεδίου, ο οποίος δεινοπαθεί πολλαπλά υποβαλλόμενος σε αδιανόητες για στοιχειώδες κράτος δικαίου στερήσειςθεμελιωδών ανθρωπίνων δικαιωμάτων, όπως σημειώσαμε ανωτέρω.
Επιπλέον, είναι σαφής όχι μόνον η ιστορικά εχθρική στάση της Γερμανίας έναντι της Σερβίας, στάση που έχει τις βάσεις της ήδη από τα μέσα του 20ού αιώνα, αν όχι νωρίτερα, αλλά και η έγνοια των Γερμανών, και ενδεχομένως και άλλων χωρών, να επισπευστεί η διαδικασία ευρωπαϊκής ένταξης του Κοσσυφοπεδίου εν όψει και των επικείμενων αμερικανικών προεδρικών εκλογών και του σοβαρού ενδεχομένου (επαν)εκλογής Τράμπ. Εκλογή η οποία εικάζεται ότι θα οδηγήσει σε de jure διαίρεση του Κοσσυφοπεδίου με βάση την εθνοτικήσύστασή του, όπως εκτιμάται ότι θα συμβεί εν τέλει και με την περίπτωση της Ουκρανίας.
Η εισδοχή του Κοσσυφοπεδίου στο Συμβούλιο της Ευρώπης, ωστόσο, μολονότι δεν είναι άνευ σημασίας, δεν συγκρίνεται ως προς την σπουδαιότητα με τυχόν διμερή αναγνώριση του νόθου αυτού κρατιδίου από πλευράς Ελλάδας. Αυτό που είναι πολύ κρίσιμο στοιχείο εν προκειμένω είναι ότι τυχόν αναγνώριση του Κοσσυφοπεδίου θα ζημίωνε τα μέγιστα τα ελληνικά συμφέροντα στα Βαλκάνια, ιδίως αν λάβει κανείς υπόψιν όχι μόνον την επιρροή της Τουρκίας σε αυτά, αλλά και το γεγονός ότι οι Αλβανοί, οι οποίοι στοχεύουν στην εθνοκάθαρση των Σέρβων, διάκεινται ιστορικά και πολιτιστικά εγγύτερα προς τους Τούρκους.
Από πλευράς Σερβίας βεβαίως, η αναγνώριση του Κοσόβου είναι αδύνατη καθώς τουλάχιστον το 80% του σερβικού λαού εναντιώνεται σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο, ακόμη κι αν η Σερβία ενταχθεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Είναι δε σαφές ότι τελική ρύθμιση του καθεστώτος του Κοσσυφοπεδίου δεν θα κατορθωθεί εάν η Σερβική Ορθόδοξη Εκκλησία και οι Σερβικές Ορθόδοξες Κοινότητες στην περιοχή δεν τύχουν πλήρους προστασίας και διασφάλισης όλων των δικαιωμάτων τους και εκπλήρωσης των ανωτέρω βασικών προϋποθέσεων, τις οποίες, μολονότι η κ. Μπακογιάννη τις εγκατέλειψε αδειάζοντας τη Σερβία με την τελική θετική Έκθεσή της, εξακολουθούν να υποστηρίζουν οι ΗΠΑ (ίδρυση Ένωσης Σερβικών Δήμων, όπως συμφωνήθηκε το 2013 στις Βρυξέλλες, ειδική προστασία της Σερβικής Ορθόδοξης Εκκλησίας, επιστροφή περιουσιακών στοιχείων). Εάν το Κόσοβο δεν είναι έτοιμο να αποδεχθεί αυτές τις προϋποθέσεις ως τμήμα του Διαλόγου των Βρυξελλών, είναι ορατός ο κίνδυνος αυτός ο διάλογος να παγώσει για μεγάλο χρονικό διάστημα, με συνέπειες άκρως δυσμενείς.
Σερβικές κυβερνητικές πηγές τονίζουν ότι η πίεση από πλευράς Γερμανίας μπορεί να είναι πολύ ισχυρή αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι η Ελλάδα δεν θα πρέπει να έχει ως προτεραιότητα τα δικά της συμφέροντα. Είναι μάλιστα χαρακτηριστική η επισήμανση: «το Κόσοβο είναι ένα κρατικό μόρφωμα-μαφία στο οποίο δεν υπάρχει κράτος δικαίου, νόμος και τάξη και όπου η Ορθόδοξη Χριστιανική παράδοση αποϊεροποιείται και βεβηλώνεται. Πρόκειται περί του πλέον αποτυχημένου project της παγκόσμιας Δύσης». Επισημαίνουν μάλιστα εμφατικά: «είναι επομένως, σαφές, ότι η θέση της Ελλάδας απέναντι στην αυτοανακηρυχθείσα ανεξαρτησία του Κοσσυφοπεδίου δεν θα πρέπει να αλλάξει. Η φιλία και η παράδοση που συνδέει βαθύτατα τον ελληνικό με τον σερβικό λαό έχει ιδιαίτερη σημασία στο παρόν και το μέλλον των Βαλκανίων, για τον επιπλέον λόγο ότι το κρατικό μόρφωμα του Κοσόβου είναι άμεσος εκφραστής της Τουρκίας και της «τουρκικής» νοοτροπίας όσον αφορά την παραβίαση κάθε έννοιας κράτους δικαίου και υβριστής των δημοκρατικών θεσμών. Ενδεχόμενη αναγνώρισή του, πριν μάλιστα από οποιαδήποτε διευθέτηση μεταξύ Βελιγραδίου και Πρίστινα δεν θα ήταν προς το συμφέρον της Ελλάδας και του ελληνικού λαού, ιδίως του λαού της Κύπρου που υπέστη βάναυση εισβολή από την Τουρκία, βιασμό, κατοχή και καταστροφή της πολύτιμης κληρονομιάς του».
Προς τούτο, ενδεικτική είναι η δήλωση του πρώην επικεφαλής της σερβικής υπηρεσίας πληροφοριών, Αλεξάνταρ Βούλιν, σε συνέχεια της Έκθεσης Μπακογιάννη: «Όταν η Αυστροουγγαρία ζήτησε από τον Πρωθυπουργό της Ελλάδας εν καιρώ πολέμου να αρνηθεί τη φιλοξενία στα απομεινάρια του σερβικού στρατού, ο Βενιζέλος απήντησε ότι η Ελλάδα είναι ‘πολύ μικρή χώρα για μια τόσο μεγάλη ατιμία᾽. Συστήνοντας το λεγόμενο Κόσοβο προς ένταξη στο Συμβούλιο της Ευρώπης, η Ντόρα Μπακογιάννη έδειξε ότι η Ελλάδα έχει γίνει μια σπουδαία χώρα ικανή για μεγάλες ατιμίες. Ο λαός της Τουρκίας χαίρεται, το έδαφος που λέγεται Κόσοβο ετοιμάζεται να συγκαταλεχθεί -με τη σύσταση της Ελλάδας- μεταξύ κρατών. Ας ετοιμαστεί πλέον και η βόρεια Κύπρος…».
Η περίπτωση του Κοσόβου συνιστά χειρουργική εφαρμογή ενός εξελιγμένου μοντέλου αμφισβήτησης ιστορικών δικαιωμάτων ιστορικών λαών και ιστορικών εθνών, όπως το Σερβικό έθνος, αλλά και το Ελληνικό στην περίπτωση της Κύπρου, και της διαφαινόμενης ενδεχόμενης «κοσοβοποίησης» της Θράκης, του Αιγαίου, και της Μακεδονίας.
Δημοσιεύθηκε την Κυριακή 7 Απριλίου στην ιστοσελίδα Hellas Journal του Μιχάλη Ιγνατίου, και στο newsbreak.gr.
Panagiotis Pavlos (Hellas Journal), MVP Filip Ivanović
Tokom prve zvanične posjete Atini, 11. i 12. marta, novi ministar vanjskih poslova Crne Gore dr Filip Ivanović dao je ekskluzivni intervju za Hellas Journal.
Šef diplomatije države kandidatkinje za narednu članicu Evropske unije i članice NATO-a, imao je opsežan i srdačan razgovor sa dopisnikom Hellas Journal-a u Oslu Panajotisom Pavlosom.
U detaljnom razgovoru, ministar Ivanović je ukazao na snažnu podršku koju grčka Vlada i njegov kolega gospodin Jorgos Gerapetritis pružaju glavnom vanjskopolitičkom prioritetu Crne Gore, pridruživanju EU. Osvrnuo se na nedavni Diplomatski forum u Antaliji i na sastanak sa turskim ministrom vanjskih poslova gospodinom Fidanom, istovremeno pozivajući Grčku da pojača svoje prisustvo na balkanskom poluostrvu.
Dr Ivanović je pozvao mlade Grke i Grkinje da budu ponosni na svoje jedinstveno nasljeđe. Očigledan je entuzijazam sa kojim govori o helenizmu, grčkoj civilizaciji, umjetnosti i kulturi, kao i o grčkom duhu uopšte, dok otkriva svoj lični odnos sa Grčkom i Atinom, budući da je i sam bio eminentni istraživač grčke filozofije sa značajnim, međunarodno priznatim filozofskim doprinosom širenju grčke paideije u svojoj zemlji.
Crnogorski ministar prenio je očekivanje koje balkanske države, kao što je Crna Gora, imaju u pogledu uloge koju Grčka, kao svojevrsna kolijevka demokratije i kulture i garant evropskog jedinstva i integracije, ima u regionu. Tom prilikom se osvrnuo i na mogućnosti i strategije daljeg produbljivanja bilateralnih odnosa između Crne Gore i Grčke u nekoliko oblasti saradnje, između ostalog, vojnog obrazovanja, akademskog istraživanja, kulturne i naučne diplomatije, u sektoru investicija.
Na kraju je ukazao i na neophodnost hitnog povratka međunarodne diplomatije, ponajviše sada kada živimo u vremenu turbulencija na međunarodnoj sceni, u čijem je središtu rat u Ukrajini i Gazi.
Hellas Journal: Vaša ekselencijo, ministre Ivanoviću, dragi Filipe! Veliko je zadovoljstvo što ste ovdje, u vašoj prvoj zvaničnoj posjeti Atini nakon preuzimanja dužnosti ministra vanjskih poslova Crne Gore. Nadamo se da ste imali uspješnu posjetu sa produktivnim sastancima i dobrom komunikacijom sa grčkom Vladom.
MVP Ivanović: Moram da kažem da sam veoma srećan što sam u Atini. To je, kao što ste i sami rekli, moja prva zvanična posjeta Grčkoj od kada sam postao ministar vanjskih poslova Crne Gore i počastvovan sam gostoprimstvom i srdačnom dobrodošlicom. Prvog dana posjete, razgovarao sam sa prvim potpredsjednikom Parlamenta, kao i sa ministrom vanjskih poslova Helenske Republike. Takođe, položio sam vijenac na grob Vasosa Mavrovunijotisa, kako ga Grci znaju, odnosno Vasa Brajovića, kako ga Crnogorci poznaju. On je bio veoma istaknuta vojna ličnost 19. vijeka u Grčkoj, a zbog svog crnogorskog porijekla predstavlja snažnu vezu između naše dvije zemlje i naša dva naroda.
Veoma sam zadovoljan sastancima koje sam imao, te činjenicom da sam izuzetno prijateljski dočekan u svim institucijama. Ono što je u ovom trenutku veoma važno jeste spremnost da dalje nadograđujemo prijateljske i dobre odnose naše dvije države. Jednako je značajna i grčka podrška primarnom vanjskopolitičkom cilju Crne Gore, koji se ogleda u našem nastojanju da postanemo prva sljedeća članica Evropske unije. Moji sagovornici su me danas uvjerili da će Grčka pružiti punu podršku, kako političku, tako i ekspertsku, ovom cilju.
HJ: Kako ocjenjujete stav i pozicije grčke Vlade prema ministru vanjskih poslova jedne balkanske države? U smislu da dođete ovdje, sastanete se sa Vladom i istovremeno, dok očekivano imate određene teme i pitanja na dnevnom redu, date im uvid u to kako balkanske države gledaju na Grčku, a možda i na ono što očekuju od nje. Da li je to bio pristup u vašim razgovorima?
MVP Ivanović: Kao što sam danas svim svojim prijateljima i sagovornicima kazao, kada govorimo o glavnom vanjskopolitičkom cilju Crne Gore, ali i drugih balkanskih država koje teže članstvu u Evropskoj uniji, moramo se ujedno prisjetiti i ključne uloge Grčke u ovom procesu koji je 2003. godine obilježen Samitom u Solunu i obećanjem o proširenju EU, tada posebno na zemlje Balkana. 21 godina kasnije, ovo obećanje i dalje čeka na ispunjenje. Svojim sagovornicima u Atini sam prenio i da očekujem da Grčka ponovo preuzme vodeću ulogu i da bude glasna zagovornica proširenja EU na sve druge zemlje, a posebno na one koje su u regionu Jugoistočne Evrope. Grčka ima istorijske veze, ne samo sa Crnom Gorom, nego i sa drugim zemljama ovog regiona. Uz to, vrlo dobro zna koje su prednosti, a nekad i problemi, te stoga vjerujem da može da bude najbolji promoter evropske integracije regiona. To bi bilo izuzetno korisno, rekao bih, za vanjsku politiku Grčke, za vanjsku politiku Crne Gore, za region, ali i za EU.
HJ: Preuzeli ste dužnost ministra vanjskih poslova Crne Gore prije skoro četiri mjeseca, i to u periodu nezabilježenih turbulencija, kako na regionalnom nivou, tako i šire, što je slučaj, na primjer, sa Ukrajinom i Bliskim istokom; stvarno prolazimo kroz teška vremena. Kako ta geopolitička dešavanja utiču na zemlje poput Crne Gore, koje iako nijesu u veličini, recimo, Njemačke ili Francuske, a ipak pokazuju sve veći stepen integracije u zapadne institucije i sigurno se kreću ka punopravnom članstvu u EU, odnosno aktivnom učešću na međunarodnoj sceni?
MVP Ivanović: Kao što znate, Crna Gora je članica NATO-a već sedam godina, a takođe je i predvodnica u procesu evropske integracije. Uvjereni smo da se proces pregovora može okončati u narednih nekoliko godina, te da možemo postati, kako sam ranije kazao, prva sljedeća EU članica. Zaista, geopolitička situacija je izazovna. Suočavamo se sa veoma ozbiljnim i teškim krizama u različitim djelovima svijeta, koje dovode u pitanje samu egzistenciju i koncept diplomatije i međunarodnog poretka. U svemu tome, Crna Gora je zauzela vrlo jasan stav da podrži međunarodni mir i stabilnost i poštovanje međunarodnog prava. S tim u vezi, u potpunosti smo podržali teritorijalni integritet i suverenitet Ukrajine; bili smo, i nastavićemo da budemo u potpunosti usklađeni sa Zajedničkom vanjskom i bezbjednosnom politikom EU, uključujući i sankcije Rusiji u sukobu sa Ukrajinom. Naravno, ne smijemo zaboraviti krizu u Gazi koja se u posljednjih nekoliko mjeseci odvija pred našim očima. Crna Gora i ovdje ima veoma principijelan stav – najoštrije je osudila teroristički napad Hamasa od 7. oktobra 2023, ali je i konstantno pozivala Izrael da svoj odgovor na napad i svoje pravo da se brani od terorizma ostvaruje u okvirima međunarodnog prava i međunarodnog humanitarnog prava. Ono za šta se sada zalažemo je humanitarna pauza koja bi dovela do potpunog primirja. Takođe vjerujemo da je dvodržavno rješenje jedino prihvatljivo za ovaj sukob, da i Izrael i Palestina imaju pravo na sopstvene suverene države, te da objema treba garantovati bezbjednost. Po našem mišljenju, ovo je jedino trajno rješenje, za koje se zalažemo u svim multinacionalnim i multilateralnim formatima.
S druge strane, ruska agresija na Ukrajinu dovela je do novog načina promišljanja u EU. Kao što znate, proces proširenja EU je bio prilično tehnički proteklih godina, ako ne i cijele decenije, a sada je kristalno jasno da se bezbjednost i prosperitet evropskog kontinenta najbolje mogu postići jedinstvom; a jedinstvo – članstvom u EU. Stoga bih rekao da se način razmišljanja promijenio. Proces proširenja je sada možda više politički, ili u najmanju ruku, u istom stepenu politički, koliko i tehnički. Bez sumnje, Crna Gora je na putu da iskoristi priliku koja se ukazala i da, kao što sam već rekao, do kraja mandata ove Vlade okonča proces sa svoje strane i postane prva sljedeća članica EU.
HJ: Nedavno ste učestvovali na prilično velikom događaju, Antalijskom diplomatskom forumu, čiji je organizator i domaćin bio turski ministar vanjskih poslova. Tamo ste imali priliku da se sastanete i razgovarate sa kolegama iz brojnih zemalja, ali i sa turskim MVP Hakanom Fidanom. Kao što vjerovatno već i znate, Grčka je od decembra 2023. godine krenula u proces zbližavanja sa Turskom. To je definisano Deklaracijom iz Atine, početkom decembra prošle godine, uprkos fundamentalnim izazovima i problemima u bilateralnim odnosima dvije zemlje, primarno zbog revizionističkog karaktera grčkog susjeda. Možete li nam ukratko reći kakve utiske nosite sa tog sastanka? I, ako smijem dodatno da preciziram pitanje: Kako Crna Gora gleda na ulogu Turske na Balkanu?
MVP Ivanović: Tako je, učestvovao sam na Antalijskom diplomatskom forumu i moram da kažem da je to bio jedan veliki veoma dobro organizovan događaj. Tamo sam imao priliku da se sastanem sa nekoliko kolega, posebno sa onima sa kojima se mi sa Balkana, ili iz Evrope, ne srećemo često. Tu uglavnom mislim na naše kolege i prijatelje iz Azije, Afrike i Latinske Amerike. Bilo je veoma zanimljivo i korisno sastati se sa brojnim političarima i kolegama i razgovarati o mogućnostima saradnje i unaprjeđenju odnosa. Kako ste i sami rekli, sastao sam se i sa ministrom vanjskih poslova Turske Fidanom, što je bio naš drugi susret u proteklih nekoliko mjeseci. Sastanak je bio veoma srdačan, a ministru sam zahvalio na pozivu i organizaciji Foruma, koji je bio dobra prilika da razgovaramo o određenim pitanjima iz domena bilateralne saradnje Crne Gore i Turske. Moram da konstatujem da su odnosi između naše dvije zemlje veoma dobri, obilježeni dobrom povezanošću, brojnim turskim investicijama u Crnoj Gori, i, rekao bih, dinamičnim političkim dijalogom. Veoma sam svjestan odnosa između Grčke i Turske i razumijem ga. Mogu da kažem da tamo gdje postoje izazovi i problemi, diplomatija treba da preuzme primat. Pozdravio bih sve napore dvije zemlje koji za cilj i rezultat imaju ublažavanje i pospješenje odnosa između država i njihovih naroda, na temeljima međusobnog poštovanja i poštovanja suvereniteta. S druge strane, sve tri države, Crna Gora, Turska i Grčka su saveznice u NATO-u. Grčka je članica EU, mi smo, kao što sam rekao, predvodnica u procesu evropske integracije, dok je Turska takođe zemlja kandidat za članstvo u EU. Dakle, iako u svim odnosima postoje stvari koje nas razdvajaju, odnosno na koje gledamo drugačije, uvjeren sam i u postojanje veza koje nas mogu približiti. Stoga bi bilo veoma korisno fokusirati se na teme koje približavaju zemlje i narode. Turska je veoma aktivan akter u regionu Balkana, kako u Crnoj Gori, tako i u drugim zemljama i pozdravljam njenu aktivnost i ulogu na Balkanu. Takođe, dobrodošla je i aktivnija uloga i vidljivije prisustvo Grčke i to je poruka koju sam prenio svojim sagovornicima. Ne samo u pogledu grčke podrške procesu evropske integracije, već i u kontekstu bilateralne saradnje između Grčke i zemalja Balkana.
HJ: Govoreći o odnosu između Crne Gore i Grčke s perspektive pridruživanja zajedničkim institucijama poput EU, moglo bi se primijetiti da je u zajedničkoj svijesti većine grčkog naroda, barem onih određene dobi, Crna Gora u velikoj mjeri povezana sa srpskim narodom i ljudima. Koliko je danas aktuelna ta percepcija? Kako bi se najpreciznije opisalo moderno stanje Crne Gore, čiju vanjsku politiku vodite, i kakve su danas težnje Crne Gore i njenih građana?
MVP Ivanović: Tokom istorije, sudbine pojedinaca, naroda i država često su bili duboko isprepletani. Mnoge države današnjeg Balkana, uključujući Crnu Goru i Srbiju, dijele istu istoriju kroz različite epohe. Kao što znate, Crna Gora i Srbija su činile državnu zajednicu koja je trajala gotovo devedeset godina, i naravno, vrlo je prirodno da postoje istorijske, kulturne, pa čak i porodične veze između njih. Trećina stanovništva u Crnoj Gori se smatra Srbima. Imamo oko četrdeset i pet posto ljudi koji se identifikuju kao Crnogorci, a takođe imamo bošnjačko, albansko i hrvatsko stanovništvo u Crnoj Gori. Ali ono što je vrlo važno jeste da je Crna Gora ustavno definisana kao sekularna i građanska država, država građana, a ne država naroda ili etničkih grupa i zemlja u kojoj svaki pojedinačni građanin ima pravo njegovati i ispoljavati svoj identitet bez bilo kakvih negativnih posljedica ili reperkusija. Kada je riječ o vanjskoj politici, ono što je takođe vrlo važno sada jeste da je osamdeset posto građana Crne Gore – a to znači građani Crne Gore svih etničkih grupa i religija – vrlo proevropski nastrojeno i žele da vide Crnu Goru kao sljedeću članicu EU. Dakle, ono što radimo jeste da sprovodimo vanjsku politiku Crne Gore kao ujedinjene građanske države i koja može biti od koristi za svakog pojedinačnog građanina, bez obzira na njegovu etničku pripadnost, vjeroispovijest ili bilo koji drugi aspekat identiteta.
HJ: Želio bih da pređemo na nešto ličniji nivo, s obzirom da imamo i prijateljstvo koje seže dosta daleko u prošlost i profesionalnu saradnju u oblasti filozofije. Sigurno je da većina grčkog naroda nema pojma da ste vi, ne samo veliki prijatelj Grčke u teoriji, pravi filhelenski orjentisan čovjek, već i – i ne bih se bojao to tako nazvati – u praksi, istaknuti naučnik antičke grčke i kasnoantičke filozofije i jedan od eminentnih stručnjaka u izučavanju Dionisija Areopagita i njegovog naslijeđa. Molim vas, možete li nam reći nešto o vašem odnosu s Grčkom, njegovim počecima i kako se razvio?
MVP Ivanović: Hvala vam na pitanju! Uvijek je dobro vratiti se svojim akademskim i naučnim korijenima. Tako je, po obrazovanju imam doktorat iz filozofije i religijskih nauka, a moje područje ekspertize su antička grčka i kasnoantička filozofija, kao i vizantijska filozofija. To su teme i oblasti koje su me veoma zanimale od samog početka mojih studija filozofije. Naravno, interes za te oblasti prirodno me doveo do toga da još više cijenim i istražujem grčku istoriju, kulturu i civilizaciju. Tokom svoje akademske karijere imao sam priliku i šansu da posjetim mnoga mjesta u Grčkoj; ne samo da posjetim, već i da boravim u Atini tokom dužeg perioda i da upoznam grčki narod, atinski život. To je veoma živa kultura i društvo, i moram reći da se ta, veoma duboka, lična veza sa Grčkom najbolje može definisati jednom riječju – ‘ljubav’.
HJ: Fantastično! Budući da je ljubav ključna riječ ovdje, koja bi poruka bila koju biste prenijeli novijoj generaciji Grka danas koja, moglo bi se reći, možda ne shvata potpuno značaj helenizma i svijesti o njemu i grčkom duhu? Koji bi bio savjet, kako naučnika koji je proveo godine proučavajući grčku kulturu, filozofiju i književnost, tako i prijatelja Grčke koji je na čelu vanjske politike države Balkana koji teži da doprinese helenizmu u regionu?
MVP Ivanović: Ako kažem da su Grčka i grčka kultura kolijevka zapadne civilizacije, ne bih rekao ništa novo. Ali ponekad čak i poznate i stare stvari treba ponoviti kako bi se zapamtile. Ako postoji toliko ljudi izvan Grčke, ne samo u Evropi, već i na drugim kontinentima, u Americi, Aziji, Africi, koji obožavaju i vole grčku istoriju, civilizaciju, kulturu, filozofiju, umjetnost i tako dalje, onda ljudi u Grčkoj, posebno mlade generacije, treba da budu veoma ponosni na svoje naslijeđe. Ovo naslijeđe nije samo o antičkoj grčkoj kulturi i civilizaciji; nije samo o vizantijskoj kulturi i civilizaciji, već i o modernoj Grčkoj. Radi se o borbi za slobodu i njene vrijednosti, za vrijednosti demokratije, i to je nešto što bi svaki pripadnik mlađe generacije u Grčkoj trebao da cijeni. Za ponos je, kao što sam rekao, što ljudi izvan Grčke to cijene, pa bi ljudi unutar Grčke trebalo da budu još ponosniji na naslijeđe svojih predaka.
HJ: Dolazeći sada do nečega o čemu možda malo ljudi zna: često govorimo o institutima, o kulturi prijatelja, npr. o kineskoj kulturi – postoji mnogo stotina ‘Konfučijevih’ instituta širom svijeta – i očekivalo bi se da Grčka ima svoj lanac kulturnih institucija širom svijeta. Međutim, nažalost, to nije slučaj. Ali opet, prije nekoliko godina, pokrenuli ste jednu prilično jedinstvenu inicijativu. Mislim na Centar za helenističke studije u Podgorici, koji je, ako se ne varam, osnovan 2015. godine. Možete li nam reći nešto o tome?
MVP Ivanović: Centar za helenističke studije osnovan je 2015. godine kao neprofitna organizacija u Crnoj Gori, i rezultat je entuzijazma nekoliko mojih kolega i mene, koji svi radimo u Crnoj Gori, ali se akademski bavimo pitanjima grčke kulture. Neki od njih su studirali i istraživali u Grčkoj i imaju duboko poznavanje grčke kulture i civilizacije. Smatrali smo da je veoma važno da mi, poput mnogih drugih zapadnih zemalja i istraživačkih centara, osnujemo instituciju koja će biti potpuno posvećena proučavanju helenističke kulture i civilizacije, od njenih drevnih korijena do savremenih vremena. I osnovali smo Centar za helenističke studije u Podgorici. Pokrenuli smo akademski časopis pod nazivom ‘Akropolis: časopis za helenističke studije’. Ovaj časopis sada ulazi u svoju sedmu godinu. Biću slobodan da kažem da se radi o veoma dobrom i istaknutom međunarodnom časopisu. Na primjer, nalazi se na Scopus listi akademskih časopisa, što je jedna od prestižnih listi akademskih časopisa. Takođe smo pokrenuli Međunarodnu konferenciju o helenističkim studijama, koja je prvi put održana u Crnoj Gori, 2019. godine. Nažalost, plan je bio nastaviti godišnju konferenciju na različitim mjestima u Crnoj Gori, ali nas je zadesila pandemija covida i neki drugi krizni događaji, pa je konferencija odgođena. Ipak, nadamo se da ćemo obnoviti rad Centra i Konferencije. Cilj je njegovati, promovisati i istražiti odnos između helenističke kulture i zapadne civilizacije, a Crna Gora je jedno od mjesta u Evropi koje ima posebne veze sa Grčkom. Takođe bih želio ohrabriti svoje grčke prijatelje da daju svoj doprinos i promovišu svoju kulturu i civilizaciju širom svijeta na različite načine. Jedan od vrlo efikasnih je osnivanje i podržavanje centara za helenističke studije širom svijeta. Naš centar, naravno, nije jedini, postoji ih mnogo u SAD-u, Velikoj Britaniji, širom Evrope, pa čak i u Japanu. Dakle, ovo je veoma dobra prilika i za kulturnu diplomatiju, za naučnu diplomatiju, pored osnovnog akademskog istraživanja i interesa.
HJ: Da li ste imali priliku na sastancima, tokom ove posjete, da otvorite pitanja o bilateralnoj saradnji između Crne Gore i Grčke, upravo na nivou kulture, paideie, istraživanja i naučne saradnje? Ili je to nešto na čemu će se tek raditi?
MVP Ivanović: Postoji mnogo oblasti u kojima Grčka i Crna Gora mogu još bliže sarađivati. Jedan od dobrih primjera je obrazovanje naših kadeta na vojnim akademijama u Grčkoj. Ova saradnja je veoma plodonosna i mnogi mladi vojnici i oficiri iz Crne Gore su završili studije u Grčkoj. Razgovarali smo, tokom posjete, o mogućnostima povećanja broja stipendija koje Grčka nudi crnogorskim studentima za dodiplomske i postdiplomske studije na univerzitetima širom Grčke. Takođe smo razgovarali o mogućnostima povezivanja crnogorskih i grčkih univerziteta i istraživačkih institucija, jer smatramo da rad na zajedničkim projektima, razmjena akademskog osoblja, razmjena studenata, predstavljaju odličnu priliku za jačanje veza između dvije zemlje. Nadam se da ćemo uskoro imati i bilateralne sporazume u oblastima kulture, obrazovanja i istraživanja. Dakle, saglasili smo se da treba više raditi na tome zajednički, u bliskoj budućnosti.
HJ: I posljednje pitanje, dragi ministre. Koja je vaša vizija kao šefa diplomatije Crne Gore i kako biste željeli da se ostvari?
MVP Ivanović: Vlada čiji sam član postavila je četiri glavna cilja vanjske politike koje želimo da slijedimo. Prvi je članstvo Crne Gore u EU, drugi je nastavak aktivnog i kredibilnog članstva u NATO-u, treći njegovanje dobrosusjedskih odnosa i regionalne saradnje, i četvrti, dugoročniji cilj, aktivnija i vidljivija uloga Crne Gore u multilateralnim organizacijama, posebno UN-u. To su ciljevi vanjske politike kojem smo mi kao Vlada, a posebno mi u Ministarstvu vanjskih poslova, potpuno posvećeni i radimo naporno na njihovom ostvarivanju.
Kada je riječ o Ministarstvu vanjskih poslova, ono što je moje i obećanje Vlade, jeste obnova naše diplomatske mreže; fokus na jačanju kapaciteta; pružanje mogućnosti mladim diplomatama za različite vrsta obuka kroz saradnju s diplomatskim akademijama i međunarodnim institucijama, više usmjerenim na praktična iskustva, poput programa UNDP i sličnim organizacijama, studijskih posjeta, itd. Takođe trenutno je fokus na osnaživanju i daljem razvoju kulturne i naučne diplomatije, jer vjerujemo da su to najbolji načini na koje, relativno mala zemlja, može postići veću vidljivost na međunarodnoj sceni. Osnovali smo Direktorat za ekonomsku i javnu diplomatiju, unutar kojeg ćemo se fokusirati posebno na kulturnu i naučnu diplomatiju. Pored toga, želimo obuhvatiti sve ove ideje snaženjem digitalne diplomatije, jer vjerujemo da kombinovanje savremene informacione i komunikacione tehnologije sa diplomatijom može biti pobjednička formula za Crnu Goru u 21. vijeku.
HJ: Vaša ekselencijo, dragi Filipe, iskreno vam zahvaljujem na ovom temeljnom razgovoru i srdačno vam želim svaki uspjeh tokom boravka u Atini i u budućnosti. Bilo je izuzetno zadovoljstvo, i duboko sam zahvalan na vremenu koje ste posvetili ovom sastanku i razgovoru.
MVP Ivanović: Zahvaljujem. Bilo je veliko zadovoljstvo razgovarati sa Vama.
