Στιγμιότυπο από την Εκπομπή ΑΝΤΙΘΕΣΕΙΣ, με τον Γιώργο Σαχίνη και καλεσμένο τον Γιάννη Σμαραγδή, για την ταινία «Καποδίστριας», Παρασκευή 5 Δεκεμβρίου 2025.
Στο ακόλουθο βίντεο μπορείτε να παρακολουθήστε την παρέμβασή μου στη χθεσινή (5/12/2025) εκπομπή της ΚΡΗΤΗ TV, «Αντιθέσεις» με τον Γιώργο Σαχίνη, στη συνέντευξη – έκπληξη με τον Ηρακλειώτη σκηνοθέτη της μεγάλης οθόνης Γιάννη Σμαραγδή, λίγα εικοσιτετράωρα μετά την εντυπωσιακή υποδοχή της νέας του ταινίας «Καποδίστριας» στη παγκόσμια πρεμιέρα της για τον Ελληνισμό στη Νέα Υόρκη και λίγες ημέρες πριν την πρεμιέρα στις κινηματογραφικές αίθουσες ανά την Ελλάδα.
Ολόκληρη την εκπομπή ΑΝΤΙΘΕΣΕΙΣ της Παρασκευής 5 Δεκεμβρίου 2025 με τον Γιώργο Σαχίνη και καλεσμένο του τον Γιάννη Σμαραγδή, σκηνοθέτη της ταινίας «Καποδίστριας», μπορείτε να την παρακολουθήσετε από το κανάλι της εκπομπής στο YouTube, εδώ:
Ο Κυβερνήτης Ιωάννης Καποδίστριας. Στιγμιότυπο από την ομώνυμη ταινία του Γιάννη Σμαραγδή. Πανελλήνια Πρεμιέρα ανήμερα τα Χριστούγεννα 2025.
Καθώς έχουμε ήδη εισέλθει στον Δεκέμβριο στα φετινά Χριστούγεννα του οποίου οι Έλληνες απανταχού της γης αναμένουν αδημόνως μαζί με τη Σάρκωση του Χριστού το νέο έργο του σκηνοθέτη Γιάννη Σμαραγδή «Καποδίστριας», μελετώ περί του πρώτου Κυβερνήτη της Ελλάδος, Ιωάννη Καποδίστρια, εξ αφορμής πρόσκλησης που έλαβα να μιλήσω σχετικά.
Γνωρίζω ότι ο τίτλος του παρόντος ενδεχομένως ξαφνιάσει ή και ξενίσει ορισμένους.
Εύλογο, καθώς ο λόγος συγγραφής του ξάφνιασε ιδιαίτερα ακόμη και τον γράφοντα.
Η εργογραφία περί το πρόσωπο του μεγάλου αυτού Ορθόδοξου Έλληνα Κυβερνήτη είναι πολύ μεγάλη.
Επειδή όμως τα τελευταία χρόνια τρέφω ιδιαίτερη συμπάθεια (εδώ οι λόγοι της συμπάθειας αυτής) στον βρετανό διαπρεπή ακαδημαϊκό, ιστορικό, στρατιωτικό και πράκτορα των βρετανικών μυστικών υπηρεσιών Christopher Montague (Monty) Woodhouse, που ως υπαρχηγός της Δύναμης Harling συμμετείχε στην ανατίναξη της γέφυρας του Γοργοποτάμου, στράφηκα στις μελέτες του.
Στο ευσύνοπτο πόνημά του [C. M. Woodhouse, The Greek War of Independence, London: Hutchinson’s University Library, 1952] πέφτω μετ᾽ εκπλήξεως σε μια εντυπωσιακή υποσημείωση του Woodhouse, στο πλαίσιο αναφοράς του στη σημασία της απόφασης της Τρίτης Εθνοσυνέλευσης της Τροιζήνας το 1827 και τη συνακόλουθη αποστολή τριανδρίας στη Γενεύη προκειμένου να διαβιβάσει στον Καποδίστρια πρόσκληση της Εθνοσυνέλευσης να αναλάβει τη διακυβέρνηση του εμβρυακού ελληνικού κράτους.
Εκεί λοιπόν ο Γούντχαουζ αναφέρεται σε μια άλλη τριανδρία, την τριμελή προσωρινή επιτροπή στην οποία ανέθεσε η Εθνοσυνέλευση ανώτατες εκτελεστικές αρμοδιότητες μέχρι την άφιξη του Καποδίστρια, καθώς δεν ήταν βέβαιο ότι θα δεχόταν ο ίδιος να αναλάβει τη διακυβέρνηση.
Αυτής της τριμελούς προσωρινής διοικούσας επιτροπής κατονομάζει ο Γούντχαουζ ως μέλος τον Γεώργιο Μαυρομιχάλη, και προσθέτει χαρακτηριστικά ότι επρόκειτο για τον «γιό του Πετρόμπεη, ο οποίος βοήθησε να δολοφονηθεί ο Καποδίστριας το 1831».
Μη ών ειδικός ιστορικός επιστήμονας και δη με ερευνητικό αντικείμενο την περίοδο της Ελληνικής Επανάστασης και του πρώτου (και μοναδικού) Κυβερνήτη της Ελλάδος, συγκλονίστηκα στη θέα αυτής της ταυτοποίησης: διότι ως άμεσος συνειρμός αμέσως ανέκυψε στον νου μια άλλη, τριπλή, μολονότι αναλογική, ταυτοποίηση.
Αναφέρομαι φυσικά, στην είσοδο του Χριστού στα Ιεροσόλυμα και τη μετά τέσσερεις ημέρες αρχή της προδοσίας και του Πάθους Του.
Τότε, ο περιούσιος λαός των Ιουδαίων, δηλαδή το σκλαβωμένο από τον Θάνατο του Όφεως γένος των ανθρώπων, ζητωκραύγαζε πανηγυρικά υποδεχόμενος στην Ιερουσαλήμ την Κυριακή των Βαΐων τον Μεσσία, αυτόν τον οποίο πίστευε ότι ερχόταν για να αποκαταστήσει την επίγεια βασιλεία του, κατά την επαγγελία της Διαθήκης του Ισραήλ.
Τέσσερεις ημέρες αργότερα, ωστόσο, γινόταν η Προδοσία και ακολουθούσε το Πάθος με το «άρον άρον σταύρωσον αυτόν», από εκείνους που λίγες ημέρες πριν υποδέχονταν τον Χριστό μετά βαΐων και κλάδων!
Τώρα, το έτος 1827, το σκλαβωμένο Γένος των Ελλήνων απέστελλε, δια της Εθνοσυνελεύσεώς του πρόσκληση και υποδεχόταν ανήμερα της ονομαστικής εορτής του (7 Ιανουαρίου 1828) στο Ναύπλιο «μετά βαΐων και κλάδων» τον πρώτο Κυβερνήτη της Ελλάδος, Ιωάννη Καποδίστρια.
Και κατά μια συγκλονιστική σύμπτωση με την εβδομάδα του Πάθους του Χριστού, σχεδόν τέσσερεις χρόνους μετά από την έλευσή του στο Ναύπλιο, τον δολοφονεί.
Επιπλέον, τραγική συμπτωματική ομοιότητα, αυτός που με σφαίρα τον αποτελείωσε ήταν ο ίδιος ο Γεώργιος Μαυρομιχάλης (ο οποίος όπως αναφέραμε ότι επισημαίνει ο Γούντχαουζ είχε τοποθετηθεί στην τριμελή προσωρινή διοικούσα επιτροπή) εκείνη την φθινοπωρινή Κυριακή, 27 του Σεπτεμβρίου 1831 (9 Οκτωβρίου με το νέο ημερολόγιο), κατά την έξοδο του Κυβερνήτη από την εκκλησία του Αγίου Σπυρίδωνα στο Ναύπλιο, μετά την Θεία Λειτουργία.
Όταν ο Χριστός κρινόταν, του ζήτησαν να αποδείξει τη Θεότητά Του με το να αιτηθεί από τον Πατέρα στρατιές Αγγέλων να Τον υπερασπιστούν.
Όταν ο Καποδίστριας εισήλθε στο στάδιο της δικής του κρίσεως, του προτάθηκε να του αναθέσουν σώμα υπερασπιστών, κι αυτός αρνήθηκε, διατηρώντας μόνον δύο συνοδούς εις εκ των οποίων ανάπηρος.
Σαφώς, σε αυτό το επίπεδο θεωρίας των πραγμάτων, το πρόβλημα δεν είναι ο συγκεκριμένος άνθρωπος, ο γιος του Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη.
Εξάλλου, ούτε ο Ιούδας ήταν το πρόβλημα. Αλλά η πτωτική κατάσταση των ανθρώπων την οποία πιστοποιεί η ύπαρξη Αγίων καθ᾽ ομοίωσιν Χριστού Μαρτύρων.
Οπότε και όλα τα ανωτέρω φανερώνουν με αναπάντεχη σαφήνεια τη Χριστοείδεια του μοναδικού αυτού ανδρός ο οποίος προσφέρθηκε, κυριολεκτικά ως αμνός άκακος, στον ελληνορθόδοξο λαό του Θεού, έξι, επτά χρόνια μετά την έναρξη της Ελληνικής Επανάστασης.
Και φυσικά, είναι έργο των όντως Φιλοχρίστων και Φιλελλήνων ειδικών ιστορικών, να πιστοποιήσουν αυτό που στον Φιλόχριστο ελληνικό λαό είναι δεδομένο και σαφές, την έμπρακτη αγάπη του Ιωάννη Καποδίστρια για το πρόσωπο του Χριστού.
Αγάπη, η οποία τον οδήγησε στη θυσία.
Αγάπη, την οποία επιμαρτυρούν αν όχι τα λόγια του (καθώς αυτά δεν μπορούν ενδεχομένως να εξακριβωθούν, όπως το: “…ἐν παντὶ τῷ ἔργῳ μου ἐπὶ τῷ λαῷ μου, ὁ Χριστός ἡγεῖται τὰς πράξεις μου…”), ασφαλώς τα έργα του: η αυστηρή εγκράτεια, η συχνή προσευχή, η ενίσχυση της Εκκλησίας, η επαναλειτουργία μοναστηριών μετά τον Αγώνα, η υποστήριξη ιερέων και πνευματικών διδασκάλων στην αναγέννηση του λαού, η φροντίδα ορφανών, πτωχών κι ασθενών, η δημιουργία σχολείων κι εκπαιδευτικών ιδρυμάτων με χριστιανική αγωγή και η αυτοθυσία του για τον λαό του Θεού που κάποιοι άλλοι συναγωνιστές του εξέγειραν λίγο νωρίτερα «για του Χριστού την Πίστη την Αγία και της Πατρίδος την Ελευθερία».
Υπό το πρίσμα των ανωτέρω κατανοούμε πολύ καλά τον λόγο που ο Γιάννης Σμαραγδής, ο μεγάλος αυτός εν ζωή Κρής δημιουργός, ζήτησε προσωπικά από τον Οικουμενικό Πατριάρχη μας Βαρθολομαίο να προχωρήσει η Σύνοδος του Οικουμενικού Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως στην αγιοκατάταξη του Κυβερνήτη Ιωάννη Καποδίστρια.
Καθίσταται σαφές γιατί αυτό είναι απολύτως εύλογο.
Δημοσιεύθηκε στη Romfea.gr, και αναδημοσιεύθηκε σε ειδησεογραφικούς ιστοτόπους όπως: newsbreak.gr, neakriti.gr, geopolitico.gr.
Με αφορμή την κηδεία του Διονύση Σαββόπουλου, ορισμένες σκέψεις για τον μεγάλο αυτόν Έλληνα, δηλαδή τον όντως Έλληνα.
Ο Διονύσης Σαββόπουλος. Φωτογραφία από τη σελίδα του στο Facebook.
Τούτες τις στιγμές που στην Ελλάδα, στον Μητροπολιτικό Ναό των Αθηνών, λαμβάνει χώρα η εξόδιος ακολουθία του, και με αφορμή την κηδεία του Διονύση Σαββόπουλου, σημειώνω ορισμένες σκέψεις για τον μεγάλο αυτόν Έλληνα, δηλαδή έναν όντως Έλληνα.
Τον Διονύση Σαββόπουλο τον πρωτογνώρισα με αφορμή τη συναυλία του στην Ξάνθη μαζί με την Ελευθερία Αρβανιτάκη, στην περιοδεία που έκανε κατά την κυκλοφορία του δίσκου «Το κούρεμα». Είχαν φροντίσει οι γονείς μου να μας πάνε στο Δημοτικό Αμφιθέατρο της Ξάνθης εκείνη τη βραδιά, νομίζω ήταν τέλη του ᾽89, αρχές του ᾽90, δεν θυμάμαι ακριβώς.
Οι ίδιοι γνώριζαν την αξία του Σαββόπουλου: επί αρκετά χρόνια επιμελούνταν και παρουσίαζαν εκπομπή στο Ραδιόφωνο της ΦΕΞ [Φιλοπρόοδη Ένωση Ξάνθης], στην Ξάνθη, με τα τραγούδια του Νιόνιου να έχουν την τιμητική τους. Και είχαν την τιμητική τους διότι δεν ήταν απλώς τραγούδια. Αλλά πλούτος λογοτεχνίας, φιλοσοφίας, ποίησης, ανθρωπολογίας, κοινωνιολογίας, συμπυκνωμένης εμπειρίας Ελληνισμού, και οδοδείκτες. Με μια φράση, είναι φορείς και φορτίο του Ελληνικού πνεύματος στη συνέχεια και ολότητά του, από τον Όμηρο ως τους Πατέρες της Εκκλησίας, κι ως τον Παπαδιαμάντη, τον Ελύτη, τον Σεφέρη και όλους τους άλλους.
«Φορτηγό», «Το Περιβόλι του Τρελού», «Μπάλλος», «Το Βρώμικο Ψωμί», «Δέκα Χρόνια Κομμάτια», «Η Ρεζέρβα», «Τραπεζάκια Έξω», όλα αυτά είχαν προηγηθεί του Κουρέματος, και είχαν ήδη προλάβει να τυπωθούν αμέτρητοι στίχοι τους και μελωδίες στη μνήμη και την ψυχή ενός μικρού παιδιού, που επιπλέον είχε την τύχη να ακούει εβδομαδιαία τους γονείς του στο ραδιόφωνο να αναπτύσσουν μια πρωτότυπη φιλοσοφία κι ερμηνευτική αποκωδικοποίηση του ελληνικού τραγουδιού όπως αυτή έβγαινε αβίαστα μέσα από την τεράστια, ήδη, έως τότε, προσφορά του «Νιόνιου», αλλά και άλλων μεγάλων, του Μίκη, του Μαρκόπουλου, και ούτω καθεξής.
Αυτό που θυμάμαι ωστόσο, να μου κάνει ιδιαίτερη εντύπωση ήδη με τη θέα της αφίσας εκείνες τις ημέρες πριν τη συναυλία στην Ξάνθη, ήταν το ίδιο το κούρεμα του Σαββόπουλου, το οποίο αργότερα ερμήνευσα ως ένα ακόμη βήμα αυτοέκθεσής του, και «απογύμνωσης» του καλλιτέχνη, ο οποίος φαινόταν να μην θέλει να μείνει δέσμιος ούτε καν του προσωπείου και του ρόλου που είχε με μαεστρία κτίσει και με τα οποία είχε ήδη καθιερωθεί επί δεκαετίες στην ελληνική κοινωνία. Θυμάμαι ότι εκείνη η συναυλία περιείχε άπειρη πληροφορία, ρουφούσα κάθε της δευτερόλεπτο.
Ούτε φυσικά οι «Κωλοέλληνες», αυτό το αφοπλιστικό άσμα κυνικής ειλικρίνειας, ομολογίας και προφητείας, για τις μελαμψές κοντοπόδαρες φυλές, τα τζάκια, και τα μαγαζάκια που λυμαίνονται και καταστρέφουν το σπίτι τους, την Ελλάδα, καθ’ όλη τη διάρκεια της Μεταπολίτευσης. Ήταν όλα αυτά και άλλα, αλλά κυρίως δύο στιγμές, μια πολιτικής και μια θεολογικής τάξεως.
Η πρώτη, η πολιτική, όταν έπαιξε «Το Μητσοτάκ», αυτό το παράξενο, απόλυτα αινιγματικό για το παιδικό μου μυαλό καταγγελτικό άσμα για έναν άνθρωπο μουλιάπα, χαρά Θεού, άσμα το οποίο, όπως και πολλά άλλα, έθετε τα θεμέλια της ερμηνείας κι επαλήθευσής του στο μέλλον. Το μέλλον που τώρα είναι παρόν.
Έχουν περάσει έκτοτε κάτι παραπάνω από 35 χρόνια, κι ακόμη δεν έχω βρει στη σύγχρονη ελληνική ποίηση παρόμοιο στίχο που να συμπυκνώνει με τέτοια δυναμική ρηξικέλευθης διαλεκτικής ερμηνείας την πεμπτουσία της Ελληνορθόδοξης ασκητικής εμπειρίας και παράδοσης: πώς και γιατί το ανώτερο κενώνει και υποτάσσει τον εαυτό του για χάρη των κατωτέρων. Πώς ο αληθινά ισχυρός είναι ο ταπεινότερος όλων, όχι με μια ηθική, ηθικιστική, δικανική αντίληψη. Αλλά πραγματικά, οντολογικά, διότι έτσι λειτουργούν τα πράγματα αυτού του κόσμου που έφτιαξε ο Θεός.
Και είναι εντυπωσιακό, που σήμερα, την μέρα της κηδείας του Διονύση Σαββόπουλου τούτη την ώρα, σε ένα Μοναστήρι της Θράκης τελείται το σαρανταήμερο μνημόσυνο του Γέροντα Βασίλειου Ιβηρίτη. Του οποίου τα κείμενα είναι εντυπωσιακό θεολογικό επισφράγισμα αυτής της αλήθειας που είδε ο Διονύσης Σαββόπουλος από το δικό του δρόμο, και την εξέφρασε ως έτερος κήρυκας του Λόγου. Φεύγουν οι μεγάλοι αντάμα, φαίνεται, ωσάν ο ένας ν᾽ ανοίγει τον δρόμο και μετά να φροντίζει να παραλαμβάνει τον άλλον, τον φίλο του προς τη Βασιλεία. Το άξιζε αυτό ο κυρ – Διονύσης, διότι γνώριζε και κήρυττε ότι ο αληθινός εαυτός σου είναι ο άλλος.
Φύσα Θάλασσα πλατιά, να πάρεις τον Διονύση μας στα Πέρα Μέρη, εκεί απ᾽ όπου έρχεται το Αγέρι που όπου θέλει πνέει…
*Το κείμενο αυτό γράφηκε στο Όσλο, την ώρα που στον Μητροπολιτικό Ναό των Αθηνών ελάμβανε χώρα η εξόδιος ακολουθία του Διονύση Σαββόπουλου, το Σάββατο 25 Οκτωβρίου 2025. Δημοσιεύθηκε στο NewsBreak.gr με τίτλο «Για τον Διονύση Σαββόπουλο», και στο SLpress.gr στην παρούσα μορφή με την επιμέλεια του Σταύρου Λυγερού.Εδώ έχω ενσωματώσει χρήσιμους υπερσυνδέσμους στα τραγούδια που παραπέμπω ή υπονοώ, και αλλού, για διευκόλυνση του αναγνώστη.
Σχίζεις το ασημόχρυσο πέλαγος στα πόδια του Άθωνος να προφθάσεις την εξόδιο ακολουθία του Γέροντος Βασιλείου Ιβηρίτου, και μέσα από αναρίθμητους ιλιγγιωδώς ιπτάμενους λογισμούς ο νούς σου καρφώνεται μια στιγμή στο ιδιόμελο του Εσπερινού της Κυριακής των Βαΐων: «Σήμερον η χάρις του Αγίου Πνεύματος ημάς συνήγαγε…».
Επί σαράντα χρόνια η μορφή του πατρός Βασιλείου χαράχθηκε μέσα σου τόσο οικεία, ώστε να νιώθεις όχι ότι πηγαίνεις στο Άγιον Όρος αλλά ότι επιστρέφεις σε αυτό. Δεν τον κατανοούσες καταλαβαίνοντας τη γλώσσα του αλλά κοινωνούσες από το βίωμα, αλλότριο και υπερκόσμιο, που την άρθρωνε και την εμπλούτιζε. Η ομιλία κι η γραφή του σε χρόνο ενεστώτα, όπως τα λειτουργικά κείμενα, καθώς «ο χρόνος είναι κινητή εικόνα της αιωνιότητας» που στην Εκκλησία βρίσκει τα όντα σε «αεικίνητο στάση» και «στάσιμο ταυτοκινησία».
Κοντά του ανέπνεες ελευθερία άλλης τάξης που δεν περιχαρακώνεται σε λογικές προτάσεις. Το πρόσωπό του εξέπεμπε τέτοια χάρη πρωτόγνωρης δύναμης και γλυκύτητας που ξεχνούσες τον εαυτό σου και σου θύμιζε πώς περιγράφει ο Άγιος Διονύσιος Αρεοπαγίτης την εκστατικότητα του θείου έρωτος στο «Περί Θείων Ονομάτων». Σπανίως μια ανθρώπινη μορφή σε ελκύει με τρόπο του επέκεινα εκπέμποντας ιλαρή αγαθότητα και κάλλος όχι περιγράψιμο αλλά μετεχόμενο. Μετοχή αλλόκοτη ως ξένη, και επιθυμητή ως απολύτως συγγενής.
Δεν σου έδινε ντιρεκτίβες, μάλλον σου μιλούσε με τρόπο άλλου -κατά Χριστόν- Ηρακλείτου, όπως το μαντείο των Δελφών που ούτε λέγει ούτε κρύπτει αλλά σημαίνει. Αποφατικότητα των καταφάσεων και κατάφαση των αποφάσεων συναμφοτέρως, όπως το θεσπίζει ο Άγιος Μάξιμος Ομολογητής στη «Μυσταγωγία», ανώτερα μαθηματικά άλλης λογικής, Ορθόδοξης κατ’ αντιστροφήν διαλεκτικής. Γράφει στα «Αποτυπώματά» του: «Όταν ένας άγιος σου μιλά για την κόλασι, οσφραίνεσαι την ευωδία του παραδείσου. Όταν ένας πλανεμένος σου περιγράφει τον παράδεισο, παγώνεις από την κρυάδα της κολάσεως». Ευφυία απαράμιλλη ιλιγγιώδους αντίστιξης, αλληλοσυμπλοκής λόγου αποφατικού και καταφατικού εφάμιλλη.
Ο Γέροντας Βασίλειος δεν ήταν φιλόσοφος, επιστήμων, τεχνίτης, διανοούμενος, ποιητής, ως φορέας κατατετμημένης γνώσης ειδικής, αλλά ως υποδοχέας των ομόκεντρων εκφάνσεων της παρουσίας του Ενός «ού εστι χρεία». Δεν ήταν θεολόγος ως «θεολογών» αλλά ως φανερωτής -όσο σου ήταν δυνατόν- του Θεού Λόγου Χριστού. Ως λειτουργός δεν προέβαλλε εαυτόν αλλά αποκάλυπτε τη λογική λατρεία της Θείας Ευχαριστίας ως ιερουργούμενη θεουργία.
Σε αγαπούσε τόσο που καθώς ασχολιόταν μαζί σου, αισθανόσουν το είναι σου να παίρνει αξία και νόημα τέτοιο που μόνος σου εσύ δεν μπορούσες να του προσδώσεις. Ήταν λόγος, ώστε από θεατής της αγιότητας να σου έρθει όρεξη να γίνεις μέτοχος. Κάποτε η λάμψη του θείου έρωτος στο πρόσωπό του αντανακλούσε μέσα σου λούζοντάς σε με τέτοιο φως ελευθερίας, που να μην θέλεις να αντισταθείς στη δρόσο του Πνεύματος.
Δεν σου προσέβαλλε το έλλογον του αυτεξουσίου αλλά σε απάλλασσε από το άλογον του ακουσίου. Δεν σου μετέδιδε πληροφορία αλλά εμπειρία. Δεν σου διαμόρφωνε τη σκέψη αλλά σε μυούσε στην αληθή ελευθερία. Δεν επεδίωκε να σου δώσει κάτι δικό του αλλά να σε βοηθήσει εσύ να κοινωνήσεις την Πηγή του Παντός. Δεν σε παρέπεμπε στα γραπτά και τις κατακτήσεις του πνεύματός του αλλά σε μυούσε στον πλούτο των άλλων, των μεγάλων.
Δεν σου μιλούσε για να καταλάβεις αλλά για να αναλάβεις. Δεν σε καθοδηγούσε ως οπαδό αλλά σου ανέπαυε τον λογισμό. Δεν παραμελούσε τίποτε και κανένα αλλά σε όλους και όλα έβλεπε την Χριστοείδεια και Θεοείδειά τους. Αφού και το κακό ακόμη εφίεται του Αγαθού, καθώς έλκει το είναι του από αυτό, όπως μαρτυρεί ο Αρεοπαγίτης. Δεν τον ενδιέφερε να σε εντάξει σε σχολή σκέψης αλλά να βοηθήσει τη σκέψη σου να σχολάσει· «Σχολάσατε και γνώτε…»
Δεν σε έκρινε γι’ αυτό που είσαι αλλά σε διέκρινε γι’ αυτό που ο Χριστός θέλει να γίνεις. Δεν σε τακτοποιούσε στα μικρά, σε άπλωνε στα μεγάλα. Δεν σου έλυνε απορία διανοητική, σου χάριζε εμπειρία ασκητική. Δεν σου δίδασκε τα θεία αλλά τα έπασχε φανερώνοντάς τα κατά το μερίδιο της δικής σου αντοχής. Δεν κήρυττε στους κτιστούς τον Άκτιστο αλλά υπηρετούσε το γεφύρωμά τους.
Τον ευγνωμονείς όχι για τις απαντήσεις που σου έδωσε αλλά για τα ανεξήγητα που σου μίλησε. Πονάς με την κοίμησή του. Αλλά χαίρεσαι με τη βεβαιότητα ότι είναι παρών, όπως υποσχέθηκε σε ένα μοναχό της Μονής της Παναγίας Πορταΐτισσας λίγο πριν το τέλος: «Εγώ θα φύγω αλλά εδώ θα γυρίζω. Θα τα παρακολουθώ όλα χωρίς να μ’ ενοχλείτε· χωρίς να σας ενοχλώ».
Έπρεπε να φύγει, ώστε να αντιληφθείς ότι το δεύτερο ενικό του προφορικού και γραπτού λόγου του ήτανε κάλυψη και απόκρυψη εμπειρίας πρώτου προσώπου. Νύν πάντα πεπλήρωται Φωτός, Γέροντα Βασίλειε!
Στιγμιότυπο από την παρουσίαση της Διακήρυξης των 91, στην Αίθουσα της ΕΣΗΕΑ, την Πέμπτη 10 Ιουλίου 2025.
Ο Παναγιώτης Παύλος, ερευνητής Φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο του Όσλο, μιλώντας στον 98.4 και τον Γιώργο Σαχίνη διευκρινίζει πως ο ίδιος ως ένας από τους 91 που υπογράφουν της διακήρυξη για το εθνικό επείγον της αλλαγής υποδείγματος στη χώρα, πως αυτό είναι η ουσία της Διακήρυξης.
Η υπογραφή της δεν σημαίνει αυτόματα την δημιουργία κόμματος ή πολύ περισσότερο την ανάθεση ηγεσίας σε οποιονδήποτε με βάση την διακήρυξη, αλλά ακριβώς την ανάγκη άμεσης ανακοπής των κινδύνων στο φάσμα εθνικών υποχωρήσεων, που θέτουν υπαρξιακά ζητήματα για τον Ελληνισμό.
Ο Παναγιώτης Παύλος, απάντησε σε βροχή παρεμβάσεων ακροατών του 98.4 , τονίζοντας πως αν και αντιλαμβάνεται την οργή του κόσμου για το πολιτικό σύστημα μεταπολιτευτικά, εντούτοις οι κρίσεις εκ του ασφαλούς ή θεωρίες ότι οι πολιτικοί προκύπτουν από “παρθενογέννηση” ως “αλάθητοι”, είναι κριτικές εκ του ασφαλούς.
