Ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης με τον Υπουργό Εξωτερικών (Υπουργό Επικρατείας όταν συνέβησαν τα Τέμπη) Γιώργο Γεραπετρίτη.
Θα περίμενε κανείς από μια κυβέρνηση η οποία εξελέγη το 2019 με την υπόσχεση του επικεφαλής της να ενώσει όλους τους Έλληνες, αν μη τι άλλο, να έχει μετά από έξι σχεδόν χρόνια προβεί σε υλοποίηση αυτής της υπόσχεσης. Είχε, εξάλλου, όλα τα σχετικά εχέγγυα.
Διαδεχόταν μια κυβέρνηση συνασπισμού η οποία εκτέλεσε κάθε έξωθεν εντολή που έλαβε για την ολοκλήρωση του εγκλήματος παραχώρησης του ελληνικότατου ονόματος της Μακεδονίας στο γειτονικό κρατίδιο των Σκοπίων, αγνοώντας τόσο το μεγαλοϊδεατισμό του τελευταίου όσο και τις επιταγές της ιστορίας και ταυτότητας του Ελληνισμού.
Επιπλέον, ανανέωσε τη λαϊκή εντολή το 2023 με το ποσοστό του 41% το οποίο, ωστόσο και δυστυχώς, έγινε σημαία κομπασμού, πολλαπλασιαστής της γνωστής αλαζονείας της εξουσίας και όπλο εξύβρισης κάθε Έλληνα πολίτη που ασκούσε το δικαίωμα της ελευθερίας του λόγου να ασκεί κριτική στα έργα και τις ημέρες μιας κυβέρνησης μεγάλων αξιώσεων, από τον στρατό είτε πληρωμένων επί τούτου οργάνων του κομματικού και συστημικού κατεστημένου, είτε από ιδεοληπτικούς ανόητους που θεωρούν τον Πρωθυπουργό ως σχεδόν τη Δευτέρα Παρουσία του Θεού επί γης.
Έξι χρόνια μετά, ωστόσο, κανείς δεν θα μπορούσε να φανταστεί ούτε ότι στην Ελλάδα του 21ου αιώνα που έβγαινε στο ξέφωτο 50 σχεδόν χρόνων μεταπολίτευσης θα συνέβαινε μια τέτοια ανεπανάληπτη τραγωδία όπως αυτή των Τεμπών, ούτε ότι μια κυβέρνηση τέτοιων προδιαγραφών θα έφθανε στο σημείο να συγκαλύπτει -για λόγους που παραμένουν άγνωστοι- αυτήν την καταστροφή.
Πλην όμως, η ανεπανάληπτη σε όγκο και έκταση μαζική συνάθροιση (26/1/2025) Ελλήνων σε όλη την Ελλάδα, την Κύπρο, την Κωνσταντινούπολη, σχεδόν όλες τις πρωτεύουσες και μεγάλες πόλεις της δυτικής και βόρειας Ευρώπης αλλά και στην Αμερική εμφάνισε επενέργειες χιονοστιβάδας.
Είναι προφανές ότι η ανοχή και η μεγαλοκαρδία της πλειοψηφίας των Ελλήνων απέναντι σε μια καταστροφή που ξεπερνά τα όρια της φαντασίας, καθώς δεν ήταν φυσική -είχαμε βεβαίως και τέτοιες πολλές με συνέπειες και σε όλη την εξαγωγική ικανότητα της χώρας και στις επιχειρησιακές δυνατότητες του στρατεύματος- αλλά είχε ως αποτέλεσμα την απώλεια πολλών δεκάδων ζωών νέων Ελλήνων, έχει πλέον τελειώσει.
Ο ελληνικός λαός διαπιστώνει πλέον όχι απλώς τη διαδικασία συγκάλυψης μιας τραγωδίας για την οποία υπάρχουν στοιχεία που συνηγορούν στην κατεύθυνση χαρακτηρισμού της ως εγκλήματος, αλλά και μια απόπειρα συγκάλυψης της ίδιας της συγκάλυψης, που λαμβάνει χώρα τις τελευταίες ημέρες.
Κι αν ήταν μόνον τα Τέμπη, που φυσικά πρόκειται για ένα ασύλληπτα καταστροφικό συμβάν για το οποίο δεν χωρούν λόγια να το περιγράψουν όσες γραμμές κι αν γραφούν, θα έλεγε κανείς ότι συνέβη ένα τραγικό κακό και η ελληνική Δικαιοσύνη την οποία όλοι εμπιστευόμαστε θα πράξει το καθήκον της ώστε η αλήθεια να λάμψει και οι ένοχοι να τιμωρηθούν παραδειγματικά, ενώ και αυτή η «περίβλεπτη» κυβέρνηση θα δρομολογήσει όλες τις απαραίτητες πολιτικές ώστε να διασφαλίσει ότι τέτοιο κακό δεν θα ξανασυμβεί.
«Δαιμονικές» συμπτώσεις
Πλην όμως, υπάρχουν κάποιες σχεδόν «δαιμονικές» συμπτώσεις οι οποίες αναδεικνύονται μέσα από την τραγωδία των Τεμπών και τη συγκάλυψή της, που δεν αφήνουν σε ησυχία οιονδήποτε νοήμονα πολίτη, και αφορούν το σύνολο του Ελληνισμού.
Διότι την ίδια στιγμή που τα τελευταία δύο χρόνια η κυβέρνηση Μητσοτάκη κάνει ό,τι μπορεί για να διασωθεί από τη δίκαιη οργή των γονέων 57 νέων ανθρώπων, με πρωτοστάτες την απερίγραπτη Μαρία Καρυστιανού, τον Νίκο Πλακιά, τον Παύλο Ασλανίδη, και όλους τους γονείς -ας μου συγχωρεθεί που δεν αναγράφω όλων τα ονόματα εδώ- οργή που πολύ γρήγορα μετατράπηκε σε «θέληση για δικαιοσύνη» και «εξιχνίαση του εγκλήματος», την ίδια στιγμή η ίδια κυβέρνηση στο ίδιο διάστημα και με τους ίδιους ανθρώπους πολιτεύεται με τρόπο καταστροφικό για τα εθνικά συμφέροντα του Ελληνισμού.
Και είναι δύσκολο πλέον, ο στοιχειωδώς νοήμων πολίτης να παραβλέψει ορισμένες συμμετρίες που αναδύονται στα ζητήματα των Τεμπών και του Αιγαίου, τόσο ισχυρές που να τον νομιμοποιούν να μιλά για δύο όψεις του ιδίου νομίσματος.
Δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι Υπουργός των Εξωτερικών της Ελλάδας τελεί αυτή τη στιγμή εις εκ των πρωτεργατών της κυβέρνησης που ως Υπουργός Επικρατείας και δεξί χέρι του Πρωθυπουργού πρωτοστάτησε στη συγκάλυψη του δυστυχήματος στα Τέμπη, ο Γιώργος Γεραπετρίτης, τον οποίον το πανελλήνιο θυμάται να προσπαθεί ενώπιον των καμερών να πείσει ότι ο «τοπικός σταθμός ελέγχου της Λάρισας» είναι ο «σταθμός τοπικής τηλεδιοίκησης». Και να εξοργίζεται ιστάμενος ενώπιον χάρτινων μακετών ελέγχου – ω της γελοιότητος! – όταν ο δημοσιογράφος τον ανάγκαζε να υπερασπιστεί το ψεύδος του…
Δεν είναι λοιπόν, καθόλου τυχαίο, ότι αυτός ο άνθρωπος τέσσερις μήνες μετά την τραγωδία των Τεμπών τοποθετήθηκε στην ηγεσία του Υπουργείου Εξωτερικών για να υπερασπιστεί τον μινιμαλισμό των δικών του (;) κόκκινων γραμμών των 6 ναυτικών μιλίων Εθνικών Χωρικών Υδάτων στο Αιγαίο. Δεν είναι καθόλου τυχαίο ότι ανέλαβε ο ίδιος να συγκαλύψει την άλλη εθνική καταστροφή που έλαβε χώρα στην Κάσο, όπου μπορεί μεν να μην θρηνήσαμε ανθρώπινες ζωές αλλά υπέστημεν καταστροφική ήττα επί του πεδίου όσον αφορά στην εφαρμογή των κυριαρχικών δικαιωμάτων της πατρίδας μας.
Δεν είναι καθόλου τυχαίο ότι με την ίδια διάθεση ψεύδους, συγκάλυψης και παραπλάνησης του ελληνικού λαού, η ίδια κυβέρνηση – που πλέον σε κατάσταση πανικού προσπαθεί να κρατηθεί στα όρια της αξιοπρέπειας αναγκάζοντας τον επικεφαλής της Πρωθυπουργό να μετέρχεται κάθε δυνατή δικαιολογία σε τηλεοπτικές συνεντεύξεις του, για την οποία καταφανώς δεν ήταν προετοιμασμένος καθώς αδυνατούσε να φαντασθεί πού μπορεί να φθάσει η δύναμη μιας μάνας κι ενός πατέρα των οποίων το παιδί εξαϋλώθηκε – επιδιώκει να πείσει τους Έλληνες ότι εργάζεται για την προστασία της εθνικής κυριαρχίας της πατρίδας τους, ότι η Διακήρυξη των Αθηνών ήταν μια πράξη πατριωτισμού έναντι της Τουρκίας, τη στιγμή που εφαρμόζει την ίδια μέθοδο συγκάλυψης για να κρύψει από τους Έλληνες τη γκριζοποίηση του Αιγαίου.
Μυστική διπλωματία
Γκριζοποίηση την οποία βλέπουμε διαρκώς να προχωρά, απότοκο της μυστικής διπλωματίας της κυβέρνησης και της ανικανότητας των πολιτικών ελίτ να υπηρετήσουν το εθνικό συμφέρον.
Κι αν στην περίπτωση των Τεμπών η κυβερνητική δικαιολογία είναι ότι οι γονείς των νεκρών υποκινούνται από δυνάμεις της αντιπολίτευσης – προφανώς όσοι ανόητοι τα λένε αυτά δεν έχουν χάσει σπλάχνα τους σε φοβερές τραγωδίες, κι εύχομαι να μην τους συμβεί ποτέ – στην περίπτωση του Αιγαίου πολλά από τα πυρά (ίσως και τα πλέον επώδυνα) είναι από ανθρώπους οι οποίοι έφεραν δεκάδες χιλιάδες, για να μην πω εκατοντάδες χιλιάδες ψήφους, στο κόμμα της Νέας Δημοκρατίας!
Άνθρωποι που ανήκουν στη Νέα Δημοκρατία, και που αφιέρωσαν όλη τους τη ζωή στην παράταξη αυτή, όπως ο Αντώνης Σαμαράς, ο Κώστας Καραμανλής, ο Προκόπης Παυλόπουλος, ο Γιάννης Βαληνάκης και πολλοί άλλοι.
Δεν γνωρίζουμε πού θα καταλήξει η ιστορία με τα Τέμπη. Γνωρίζουμε μόνον ότι αυτές οι ψυχές δεν γυρίζουν πίσω. Μας δείχνει όμως κάτι αυτή η συγκάλυψη. Ότι οι άνθρωποι που τόλμησαν τόσο ανόσια να πολιτευθούν σε βάρος της ιερής μνήμης αυτών των εξαϋλωμένων νέων, είναι οι ίδιοι άνθρωποι που φέρουν την ευθύνη και για την εθνική ζημία που έχει προκληθεί στην εθνική κυριαρχία της Ελλάδας και την προάσπιση των κυριαρχικών δικαιωμάτων της.
Κι επομένως, ως ελάχιστο καθήκον και χρέος όλων μας στην ιερή μνήμη των 57 ανθρώπων μας που εξαϋλώθηκαν στα Τέμπη, οφείλουμε να μην επιτρέψουμε η συγκάλυψη των Τεμπών να καταπνίξει και την ελληνικότητα του Αιγαίου. Ενός Αιγαίου που ήδη έχει γκριζαριστεί στα Ίμια και την Κάσο από ελληνικές κυβερνήσεις. Μια «σοσιαλιστική» και μια «δεξιά».
Δημοσιεύθηκε στην Hellas Journal την Κυριακή 2 Φεβρουαρίου 2025. Αναδημοσιεύθηκε από τις anixneuseis.gr, το Olympia.gr και το geopolitico.gr.
Παραμονές Χριστουγέννων του 2024, και συγκεκριμένα την Παρασκευή 20 Δεκεμβρίου, ήμουν προσκεκλημένος ομιλητής στον ετήσιο κύκλο διαδικτυακών διαλέξεων που διοργανώνει ο Σύνδεσμος Ελλήνων Φινλανδίας, με έδρα το Ελσίνκι.
Θέμα της εισήγησης που μου όρισε ο Πρόεδρος του ΣΕΦ, Ευάγγελος Βελέντζας, ήταν η θέση της Ελλάδας στις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, με αφορμή την πρόσφατη πτώση του καθεστώτος Άσαντ και την ανάληψη της εξουσίας στη Δαμασκό και τη Συρία από τους ηγέτες των τζιχαντιστών.
Στην εισήγηση διάρκειας περίπου μίας ώρας επιχείρησα μια αποτύπωση του σκηνικού όπως είχε διαμορφωθεί στις πρώτες 12 ημέρες της νέας κατάστασης πραγμάτων, καθώς και μια εξέταση των άμεσων συνεπειών για τους πληθυσμούς που αφορούν -ή θα έπρεπε να ενδιαφέρουν άμεσα την Ελλάδα- την πατρίδα μας, και εννοώ τους Ελληνορθοδόξους της Συρίας και του Λιβάνου. Επιπλέον αναφέρθηκα στις ενεργές αλλά και διαφαινόμενες προκλήσεις για σύνολο τον Ελληνισμό σε Ελλάδα και Κύπρο, ενώ -αναμενόμενα- ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε και στα Ελληνοτουρκικά.
Σε αυτόν τον σύνδεσμο μπορείτε να παρακολουθήσετε την εισήγηση:
Διαδικτυακή διάλεξη στον Σύνδεσμο Ελλήνων Φινλανδίας, 20/12/2024
Με το πέρας της εισήγησης ακολούθησε εκτεταμένη συζήτηση άκρως ενδιαφέρουσα, με εξαιρετικές παρεμβάσεις και επισημάνσεις από τους τηλεθεατές, κατά την οποίαν τέθηκαν ζητήματα και ελληνικής εξωτερικής πολιτικής, εσωτερικής διακυβέρνησης της Ελλάδας, τα πιο καίρια από τα εθνικά ζητήματα που αφορούν αυτή τη στιγμή άμεσα τον Ελληνισμό σε Ελλάδα και Κύπρο, καθώς και τα ταλανίζοντα τους Έλληνες θέματα κατευνασμού, υποτέλειας, και απομείωσης της εθνικής κυριαρχίας της Ελλάδας και των Ελλήνων, τόσο σε εθνικό όσο και σε κοινωνικό επίπεδο.
Το πλήρες βίντεο, με ενσωματωμένη τη συζήτηση που ακολούθησε το πέρας της διάλεξης, βρίσκεται εδώ:
Θερμές ευχαριστίες απευθύνω στον Σύλλογο Ελλήνων Φινλανδίας, και τον Πρόεδρό του, Ευάγγελο Βελέντζα για την ευγενή πρόσκληση και την εξαιρετική αυτή εκδήλωση.
Σφικτός εναγκαλισμός Γεραπετρίτη – Φιντάν, Αθήνα, 8 Νοεμβρίου 2024
Ο Παναγιώτης Παύλος με τον Πάρη Καρβουνόπουλο στο Militaire Channel σε έναν απολογισμό του 2024 στα Ελληνοτουρκικά, Παραμονή Χριστουγέννων 2024
Πάρης Καρβουνόπουλος: Καλωσορίζουμε τον κύριο Παναγιώτη Παύλο, από το χιονισμένο Όσλο. Χριστούγεννα με χιόνι, τί πιο ωραίο, κ. Παύλο! Αλλά η συζήτηση που θα κάνουμε δυστυχώς δεν ταιριάζει με το πνεύμα των Χριστουγέννων. Θα συζητήσουμε τα ελληνοτουρκικά, τα οποία τα παρακολουθείτε, τα σχολιάζετε και τα γνωρίζετε πάρα πολύ καλά. Είχαμε μια κακή χρονιά στα ελληνοτουρκικά το 2024. Τί μπορούμε να περιμένουμε το 2025, με τα δεδομένα που έχουμε μέχρι στιγμής;
Παναγιώτης Παύλος: Χαίρετε κύριε Καρβουνόπουλε από το Όσλο, και ευχαριστώ για την πρόσκληση. Χρόνια Πολλά να ευχηθώ κι εγώ στους τηλεθεατές μας, και Καλά Χριστούγεννα! Όντως, όπως το λέτε, το 2024 ήταν μια χρονιά στην οποία είδαμε να επαληθεύονται αν όχι ενδεχομένως οι χειρότεροι φόβοι κάποιων, ο μέσος όρος πολλών όσων πολλές Κασσάνδρες είχανε – και είχαμε – προκαταγγείλει και προειδοποιήσει εν πάσει περιπτώσει.
Νομίζω ότι η ερώτησή σας για το 2025 είναι ιδιαίτερα σημαντική και έχει αξία, διότι μας αναγκάζει να κάνουμε ένα συνοπτικό απολογισμό της χρονιάς που πέρασε, που είναι ένας χρόνος Διακήρυξης των Αθηνών. Σ᾽ αυτή τη χρονιά είχαμε, να το πω έτσι, σε επίπεδο εξωτερικής πολιτικής ένα κρεσέντο το οποίο θα έλεγα οδήγησε με εξωφρενικούς ρυθμούς, με φρενήρεις ρυθμούς, σε μια διαδικασία έκφρασης της επιμονής των ελλαδικών πολιτικών ελίτ για λύση της μιας και μόνης διαφοράς. Ακούσαμε δηλώσεις απύθμενου κάλλους και από τον Υπουργό Εξωτερικών αλλά εσχάτως και από τον Πρωθυπουργό, οι οποίες βέβαια – και θα έρθουμε σε αυτό αργότερα – είχανε μια, εγώ θα πω, προσωρινή παύση στο περιθώριο του Συνεδρίου του Βήματος για τα 50 χρόνια της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής.
Κάσος: Δεύτερη Ίμια
Στο επίπεδο των γεγονότων και του πεδίου – γιατί στο τέλος της ημέρας αυτό είναι που μετράει και έχει αξία – νομίζω θα συμφωνήσουμε όλοι ότι υπάρχουν μια σειρά πράγματα που με την προστιθέμενη προβληματικότητα, να το θέσω έτσι, της Κάσου και όσα έγιναν εκεί στα τέλη του Ιουλίου μας κληροδοτούν δυσχέρειες που φοβάμαι ότι αν δεν υπάρξει ριζική αλλαγή νοός, ριζική αλλαγή νοοτροπίας και στάσης της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής μέσα στο 2025, θα αντιμετωπίσουμε ακόμη μεγαλύτερα προβλήματα.
Την Κάσο την αναφέρω, διότι παρά τις προσπάθειες, τις φιλότιμες προσπάθειες και του ιδίου του Υπουργού Εξωτερικών, του κ. Γεραπετρίτη, αλλά και του Πρωθυπουργού, να πείσουν ότι δεν υπήρξε καμία υποχώρηση – θυμάστε, όλοι θυμόμαστε, αυτές τις εκπάγλου λογικού κάλλους δηλώσεις ότι δεν ηττηθήκαμε στην Κάσο, διότι αποσυρθήκαμε και αποσυρόμενοι δεν πολεμήσαμε και δεν χάσαμε, άρα κερδίσαμε. Αυτό είναι ένα επιχείρημα που πιστεύω θα πρέπει να διδάσκεται σε ακαδημίες πολέμου! Ούτε ο Σουν Τζου δεν το είχε φανταστεί να το διατυπώσει έτσι…
Αλλά το ζήτημα είναι ότι πλέον αυτές οι προσπάθειες της κυβέρνησης να πει στον ελληνικό λαό ότι όλα είναι καλώς ελεγχόμενα, κατέρρευσαν παντοιοτρόπως. Το κερασάκι στην τούρτα ήτανε οι δηλώσεις του Αντώνη Σαμαρά. Κι εδώ θα ήθελα να πω το εξής. Διότι παρατήρησα ότι σε πολύ κόσμο που έχει λόγο, ή εν πάσει περιπτώσει ασχολείται με τον ένα ή τον άλλο τρόπο με τα εθνικά θέματα αλλά όμως περισσότερο από μια κομματική σκοπιά, και κυρίως στο χώρο της Νέας Δημοκρατίας, η αντίδραση στη διαγραφή του Αντώνη Σαμαρά ήτανε αυτή που καθόρισε τις αντιδράσεις, παρά η ουσία των λεγομένων του. Και φυσικά, όταν ο ίδιος επανήλθε στο συνέδριο του Βήματος και είπε τα όσα είπε και ανάγκασε τον Υπουργό των Εξωτερικών να αντιδράσει κατηγορηματικά, στην ουσία τον ανάγκασε να παραδεχθεί την ενοχή του. Διότι υπάρχουν κάποια σημεία, και ένα εξ αυτών είναι το ακόλουθο, τα οποία είναι πάρα πολύ κρίσιμα και χρήσιμα να τα έχουμε υπόψιν.
Ήτανε η πρώτη φορά που όταν ο Αντώνης Σαμαράς, έχοντας πλέον διαγραφεί για δεύτερη φορά στην πολιτική του καριέρα από τη Νέα Δημοκρατία, είπε τα όσα είπε για την ελληνική εξωτερική πολιτική, και επανέλαβε «να πάει σπίτι του ο Υπουργός». Εκεί δεν άφησε κανένα περιθώριο ότι υπήρξε όντως ζημία στην Κάσο, ότι ενεπλάκησαν οι Τούρκοι. Και ήξερε ότι τα έλεγε με στοιχεία. Και γι᾽ αυτό αναγκάστηκε ο Υπουργός των Εξωτερικών, ο κ. Γεραπετρίτης, την επομένη ημέρα σε συνέντευξη ραδιοφωνική να πει ούτε λίγο ούτε πολύ σταματήστε επιτέλους να χτυπάτε εμένα, διότι εγώ εκτελώ εντολές του Πρωθυπουργού και της κυβέρνησης.
Αυτό, βέβαια, θα πει κανείς, το έχει ξανακάνει ο Πρωθυπουργός ο ίδιος όταν κάλυψε τον κ. Γεραπετρίτη από τις Βρυξέλλες, (λέγοντας) ότι ο Υπουργός των Εξωτερικών εκτελεί τις δικές μου εντολές στα εθνικά θέματα. Τότε που έγινε το επεισόδιο με τους «πατριώτες της φακής», που για μένα είναι άλλη μια στρατηγική αποτυχία αυτής της κυβέρνησης: δεν βάζεις τον λαό σου απέναντι να τον χτυπήσεις διότι δεν αντέχεις άλλο μια σκληρή κριτική η οποία γίνεται βάσει πολύ σοβαρών ενδείξεων, αρκετές από τις οποίες επαληθεύονται και έχουν επαληθευθεί, αυτό έχει σημασία. Εκεί, λοιπόν, ο Πρωθυπουργός κάλυψε πλήρως τον υπουργό του. Και τώρα έγινε το αντίστροφο, αλλά όμως σε μια ένδειξη αδυναμίας, όπου ο Υπουργός των Εξωτερικών προσβαλλόμενος λέει στην κοινή γνώμη, μη με βαράτε, ο Πρωθυπουργός μου λέει τί κάνω. Νομίζω, λοιπόν, ότι αυτά όλα σκιαγραφούν, και φυσικά είναι πολλά άλλα στοιχεία. Η Κάσος ήταν η καινούρια ποιοτική και ποσοτική βέβαια εξέλιξη.
Υπάρχουν οι καθημερινές παραβιάσεις των εθνικών χωρικών υδάτων, οι οποίες πρέπει να έχουν ξεπεράσει, αν δεν κάνω λάθος, αυτή τη στιγμή που μιλάμε τις δυόμιση χιλιάδες, μέσα στο 2024. Και εδώ υπάρχουν και ευτράπελα. Δηλαδή, Τούρκοι ψαράδες μπαίνουν και ψαρεύουν στα εθνικά χωρικά μας ύδατα, παίρνουν τις ψαριές, είτε γυρνάνε μετά στα τουρκικά παράλια και αφού καταψύχουν τα ψάρια τα εισάγουμε ως προϊόν εισαγόμενο, ελληνικά ψάρια. Δηλαδή, μπαίνουν, μας κλέβουν στα χωρικά ύδατα – είναι κλοπή αυτό, ας το ξέρουν οι ακροατές μας και οι τηλεθεατές, είναι κλοπή όταν μπαίνεις στα χωρικά ύδατα και ψαρεύεις (ξένη) αλιεία. Είναι κλοπή. Ή συναντιώνται με τους απομένοντες Έλληνες ψαράδες κάπου στη μέση, και οι Έλληνες αγοράζουν τα ελληνικά ψάρια που μας έχουν κλέψει οι Τούρκοι! Και φυσικά, πολλά άλλα. Τα drone που συνεχίζουν, οι νέες δηλώσεις της Τουρκίας…
Φαλίρισμα της εξωτερικής πολιτικής
Νομίζω ότι – θα το πω έτσι με μια λέξη για να πάμε παρακάτω – το 2024 κλείνει με την παρακαταθήκη ενός απόλυτου φαλιρίσματος της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής στα ελληνοτουρκικά. Και αυτό, ναι μεν θα πει κανείς, οι μέρες των Χριστουγέννων είναι οι μέρες του φτωχού, των φτωχών κλπ, αλλά δεν είναι δυνατόν να δεχθούμε ο ελληνικός λαός αυτήν την επικίνδυνη, καταστροφική, για την εθνική κυριαρχία της χώρας φτωχοποίηση σε επίπεδο εφαρμογής μιας εξωτερικής πολιτικής.
Άρα, και αν μου επιτρέπετε, για να απαντήσω και στο ερώτημα, αν συνεχιστεί αυτή η τακτική στο νέο έτος, θα έχουμε τεράστια ζημία. Άρα μια πρώτη απάντηση είναι ότι στο 2025 αυτό που σίγουρα θα πρέπει να γίνει είναι να μην επαναληφθούν όσα συνέβησαν μέσα στο 2024.
ΚΑΡΒΟΥΝΟΠΟΥΛΟΣ: Έχουμε μπροστά μας τον ορατό πλέον κίνδυνο να γίνει, να υπάρξει συμφωνία Τουρκίας – Συρίας για την ΑΟΖ. Όσο μιλάμε, πριν από λίγα λεπτά έγινε μια διαρροή από το Υπουργείο Εξωτερικών – υποτίθεται αυτή είναι η ελληνική αντίδραση που θα σας μεταφέρω – ότι δεν μπορεί ο καθένας να κάνει συμφωνίες, γιατί εκεί είναι τα ευρωπαϊκά σύνορα. Και ότι το θέμα έχει τεθεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Δεν ξέρω αν είναι πραγματικά τόσο αφελείς στην ελληνική κυβέρνηση, ή παριστάνουν τους αφελείς. Αλλά, πώς βλέπετε ότι πρέπει να αντιμετωπίσουμε αυτόν τον κίνδυνο;
Γιατί, ξέρετε, και για το τουρκολιβυκό μνημόνιο μας έλεγαν για πάρα πολύ καιρό ότι δεν παράγει κανένα αποτέλεσμα. Δυστυχώς παράγει αποτελέσματα, δυστυχώς μας οδήγησε σε μια πολύ κακή συμφωνία με την Αίγυπτο – κακή εννοώ για τα ελληνικά συμφέροντα. Και μια συμφωνία η οποία μπορεί να αποτελέσει σκαλοπάτι για αυτά που προκλητικά διεκδικεί η Τουρκία από την Ελλάδα.
ΠΑΥΛΟΣ: Ευχαριστώ πάρα πολύ για το ερώτημα αυτό. Διότι πρέπει να πούμε κάποια πράγματα εδώ, σημαντικά.
Πρώτον, θα πρέπει στο 2025 η ελληνική κυβέρνηση, αν δεν έρθουν πρόωρες εκλογές, να πάψει – και εννοώ η ελληνική εξωτερική πολιτική – να απαντάει μέσω διαρροών. Είναι θα έλεγα – επιτρέψτε μου την έκφραση – στα όρια της γελοιότητας να διαβάζουμε αντιδράσεις της ελληνικής πλευράς σε δηλώσεις ανωτάτων αξιωματούχων της Τουρκίας,όπως ο Υπουργός Εξωτερικών, ή άλλων παραγόντων, όπου η Ελλάδα απαντάει σε αυτές με διαρροές από διπλωματικές πηγές. Αυτό δείχνει καταρχήν, δεν εμπνέει, καμία εμπιστοσύνη στον ελληνικό λαό. Αυτό είναι και μια συμβουλή και στους διπλωμάτες: θα πρέπει να απαντούν επώνυμα. Η κα Παπαδοπούλου θα πρέπει να βγαίνει μπροστά, ο κ. Γεραπετρίτης – εντάξει, τον κατανοώ βέβαια, έχει φάει τόσο πολύ ξύλο που ό,τι και να πει θα χρησιμοποιηθεί εναντίον του. Αλλά, εν πάσει περιπτώσει, όχι άλλες «διπλωματικές πηγές»! Αγγίζει τα όρια της γελοιότητας. Ένα το κρατούμενο. Θα πρέπει να υπάρχουν συντεταγμένες θέσεις επώνυμα.
Κωλυσιεργία και έγκλημα εξ αμελείας;
Από κει και πέρα, είναι ένα από τα πράγματα που με φοβίζει, αν θέλετε. Δηλαδή είδαμε, και δεν είναι μόνο το τουρκολιβυκό, και πιο πριν είχαμε το turkaegean. Το οποίο επίσης ήτανε μια ιστορία που κράτησε μερικά χρόνια μέχρι να πετύχει η Τουρκία να το εδραιώσει στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Και τότε, σας θυμίζω, οι αντιδράσεις Ελλήνων αξιωματούχων – εννοώ πολιτικών ανδρών, όπως ο τότε αρμόδιος Υπουργός, ο Άδωνις Γεωργιάδης – ήταν απλώς να δικαιολογηθεί και να τα φορτώσουνε σε έναν υπάλληλο, που δεν ξέρω αν παραμένει ακόμα στη θέση του. Αυτό είναι επίσης γελοίο.
Και είδαμε, λοιπόν, τη νοοτροπία turkaegean να επαναλαμβάνεται στο τουρκολιβυκό μνημόνιο τη στιγμή που έχουμε πλέον αναφορές ότι και ο ίδιος ο Πρωθυπουργός και το Γραφείο του βαρύνονται με ευθύνη, διότι κωλυσιέργησαν. Διότι δεν αντέδρασαν όχι όταν η Τουρκία το ψήφισε – υπάρχουν αναφορές ακόμη και για ενημέρωση των Λιβύων στον τότε ΥΠΕΞ Δένδια, στον ΟΗΕ ήδη από το 2019. Λοιπόν, εδώ υπάρχει μια, κωλυσιεργία θέλετε να το πούμε, αδιαφορία θέλετε να το πούμε; Δεν θέλω να προσχωρήσω στη θέση ορισμένων ότι υπάρχει σκοπιμότητα και εκούσια έλλειψη αντίδρασης, για διάφορα συμφέροντα. Αλλά σε κάθε περίπτωση, εάν συνεχιστεί αυτό το σκεπτικό – δηλαδή τί; –να απαντάμε με διάφορες δηλώσεις, όπως προχθές ο Πρωθυπουργός είπε ότι «η Ελλάδα δεν θα δεχθεί τουρκολιβυκό μνημόνιο», ειλικρινά, αναρωτιέμαι, κ. Καρβουνόπουλε:
Σε ποιους νομίζουν ότι απευθύνονται, νομίζει ένας Πρωθυπουργός; Όταν έχουν δει όλα όσα έχουν γίνει μέχρι τώρα, κι όταν βλέπουν ότι ο ελληνικός λαός τα βλέπει – γι᾽ αυτό και αναγκάζονται να φτιάχνουν κατασκευασμένες δημοσκοπήσεις, «ναι στον ελληνοτουρκικό διάλογο εφ᾽ όλης της ύλης το 50%», «ναι το ένα», «ναι το άλλο» – για να καλύψουν την αντίδραση του κόσμου;
Και θα πρέπει να μου επιτρέψετε μια παρένθεση εδώ: να πω με αφορμή αυτό και συγχαρητήρια και σε εσάς προσωπικά, και στο κανάλι του Militaire, αλλά και σε όλους όσοι παρομοίως από τα δικά τους μετερίζια αγωνίζονται. Διότι το γεγονός ότι έφτασε ο Πρωθυπουργός της Ελλάδας να πει, στο συνέδριο για τα πενήντα χρόνια της εξωτερικής πολιτικής, ότι τελικά «δεν βρίσκουμε με την Τουρκία έδαφος συζήτησης της μιας διαφοράς της ΑΟΖ και της υφαλοκρηπίδας», είναι μια ομολογία – εντάξει, μπορεί να είναι κι ένας τακτικός ελιγμός, αλλά είναι καταρχήν μια ομολογία – αν το συγκρίνετε με αντιδιαμετρικά αντίθετες δηλώσεις όλο το προηγούμενο δεκαεννιάμηνο – ότι βαρέσαμε τοίχο. Και τεράστιο ρόλο σε αυτό έπαιξαν φυσικά οι τοποθετήσεις δύο πρώην Πρωθυπουργών, παραιτήσεις όπως του Νο 3 του Υπουργείου Εξωτερικών, του κ. Κούνδουρου του Πρέσβη, και πολλά άλλα πράγματα. Αλλά όλα αυτά, να το πω έτσι αγγλικά, δεν θα είχαν γίνει triggered, δεν θα είχαν προκληθεί έτσι μαζικά, αν άνθρωποι όπως εσείς και πρωτοβουλίες δεν είχαν συστηματικά εργαστεί να απαντούν σε εγκληματικές εξελίξεις που γίνονταν με ευθύνη της ελληνικής πλευράς.
Άρα λοιπόν, δεν είναι δυνατόν να περιοριζόμαστε τώρα σε δηλώσεις του ότι η Ελλάδα δεν θα δεχθεί. Δεν μας ρώτησαν ποτέ οι Τούρκοι τίποτα, δεν πρόκειται να ρωτήσουν ποτέ οι Τούρκοι τίποτα. Και θέλω να σας πω και κάτι άλλο στο σημείο αυτό.
Σινιρλίογλου και Τελαλιάν στον ΟΑΣΕ
Μέσα στα γεγονότα του 2024 είχαμε μια εξέλιξη η οποία επίσης δεν προοιωνίζει ένα εύκολο 2025. Το γεγονός, δηλαδή, ότι η Ελλάδα υποστήριξε πλήρως, και μάλιστα κατέθεσε κοινή την υποψηφιότητα με την Τουρκία για, τον Γενικό Γραμματέα του Οργανισμού για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη (ΟΑΣΕ), του Τούρκου διπλωμάτη και πρώη Πρέσβη, Αντιπροσώπου της Τουρκίας στον ΟΗΕ, του Φεριδούν Σινιρλίογλου. Ο οποίος γνωρίζετε πάρα πολύ καλά ποιος είναι, μην κουράζουμε τους τηλεθεατές μας.
Αντίστοιχα, η Τουρκία – και μάλιστα αυτό το προέβαλε η ελληνική κυβέρνηση ως πάρα πολύ σημαντική εξέλιξη και τεκμήριο κατά τον ΥΠΕΞ, του μεγάλου διπλωματικού κεφαλαίου της χώρας μας – ψήφισε την Ελληνίδα υποψήφια, η οποία, προσέξτε: αφενός ήταν ο άνθρωπος – τώρα είναι συνταξιούχος αλλά την είχε αποπέμψει ο Νίκος Δένδιας ως Υπουργός Εξωτερικών όταν ανέλαβε στο ΥΠΕΞ με την εκλογή της ΝΔ, και τότε η ίδια πήγε πίσω στο Μέγαρο Μαξίμου, απ᾽ όπου ξεκίνησε και την καριέρα της. Είναι Κρητικιά, έχει σχέσεις πάρα πολύ στενές με τον Πρωθυπουργό και την οικογένειά του, αλλά η ουσία ποια είναι; Είναι ο άνθρωπος – που ως νομικός έχει τα τελευταία 35 χρόνια πολύ μεγάλο ρόλο και έργο και εμπλοκή στη διαμόρφωση της διπλωματικής θέσης της Ελλάδας όσον αφορά τα θαλάσσια πάρκα. Όσον αφορά, δηλαδή, τα νομικά ζητήματα που σχετίζονται με θαλάσσιους χώρους στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο. Η κυρία Τελαλιάν, λοιπόν, τοποθετείται επικεφαλής του τμήματος του ΟΑΣΕ για τα ανθρώπινα δικαιώματα. Κι εγώ, ξέρετε τί βλέπω; Βλέπω κάτι και γελάω, και θαυμάζω, και ας μην παρεξηγηθώ σε αυτό που θα πω. «Θαυμάζω» την ευφυία και τη μαεστρία των Τούρκων, οι οποίοι κατορθώνουν ένα zero sum game με την Ελλάδα.
Μας βάζουν να ψηφίσουμε τον Σινιρλίογλου που μας έχει καταγγείλει με όλους τους δυνατούς τρόπους για όλες τις διεκδικήσεις της Τουρκίας σε όλα τα fora στην καριέρα του. Και εμάς, σε αντάλλαγμα, μας ψηφίζουν μια γυναίκα την οποία η Τουρκία θα χρησιμοποιήσει για να μην κάνει ζημιά στον Ερντογάν και στο καθεστώς της Τουρκίας έναντι των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. Διότι, μην μου πείτε εσείς τώρα ότι η κ. Τελαλιάν (θα καταδικάσει την Τουρκία), ως επικεφαλής του ΟΑΣΕ που εξελέγη με τουρκική ψήφο, παμψηφεί και από τη Λευκωσία την οποία, ειρήσθω, πίεσε η Αθήνα να ψηφίσει το σφαγέα της – δηλαδή τα λέω αυτά, κ. Καρβουνόπουλε, για να καταλάβουμε ότι εδώ έχουμε έναν παραλογισμό ο οποίος αγγίζει τα όρια του «έχω ένα περίστροφο στο κεφάλι και βαράω μέχρι να δω πότε θα σκάσει η σφαίρα».
Οι άξονες της υποτέλειας
Αλλά έχει και μια άλλη σημασία η εκλογή Σινιρλίογλου, και σε αυτό θέλω να σταθώ. Υπάρχει ένα πρόβλημα στην ελλαδική πολιτική πραγματικότητα όσον αφορά στα εθνικά θέματα, σε δύο άξονες. Ο ένας είναι οριζόντιος, να τον φανταστούμε, και ο άλλος είναι κάθετος. Στον κάθετο άξονα, το υπαινίχθηκα νωρίτερα, είναι ο τρόπος με τον οποίον η κυβέρνηση Μητσοτάκη, η κυβέρνηση της ΝΔ αλλά και το μισό ΠΑΣΟΚ, το Σημιτικό ΠΑΣΟΚ που έχει μέσα της, αντιμετωπίζουν τον ελληνικό λαό. Ανθρώπους με τεράστια εμπειρία, όπως εσείς – έχετε πάνω από 35 χρόνια εμπειρία στα εθνικά θέματα, εγώ σας θυμάμαι παιδάκι όταν ήμουν, στη Θράκη, έτσι, μιλάμε με στοιχεία. Δεν μας ξέρουν οι τηλεθεατές, αλλά όλοι έχουμε μια ιστορία. Λοιπόν, άνθρωποι με τόση εμπειρία, με τόση γνώση, με το πρόσθετο βάρος του να επαληθεύονται και να δικαιώνονται στις, αν θέλετε, επισημάνσεις και στις προειδοποιήσεις τους, αλλά και ο ελληνικός λαός εν γένει, να αντιμετωπίζονται από την κυβέρνηση ωσάν παρίες. Δηλαδή τί θέλω να πω;
Δεν είναι δυνατόν να βγαίνει πρώην σύμβουλος, δεξί χέρι του Πρωθυπουργού, τώρα ευρωβουλευτής, ο κύριος Τσιόδρας, να βγαίνει ο βουλευτής Σερρών, ο κύριος Τάσος Χατζηβασιλείου, να βγαίνουνε άλλοι, να μην τους αναφέρω όλους τώρα, και αμυνόμενοι στην κριτική που δέχεται η κυβέρνηση για τα λάθη που κάνει, να αντιμετωπίζει τον ελληνικό λαό ωσάν παρίες λέγοντάς του: κοιτάξτε, μην γκρινιάζετε – αυτό είναι το νόημά τους – διότι: Ποιος άλλος σας αγόρασε Ραφάλ; Ποιος άλλος σας αγόρασε Μπελαρά; Ποιος άλλος σας έχει παραγγείλει να πληρώσει ο ελληνικός λαός τρεισήμισι δισεκατομμύρια δολάρια σε F35; Ποιος άλλος το ένα, ποιος άλλος το άλλο…;
Λοιπόν, εγώ έχω εξοργιστεί, κ. Καρβουνόπουλε, χρονιάρες μέρες. Είναι γυφτιά, για να μην πω είναι ανικανότητα και παντελής ομολογία αποτυχίας πολιτικής, το να μην αντιλαμβάνεσαι το ότι είσαι υπουργός, δηλαδή είσαι υπό-έργον, είσαι εξουσιοδοτημένος να επιτελέσεις ένα έργο του ελληνικού λαού. Αυτό το έργο, λοιπόν, να του το γυρνάς και να του το τρίβεις στη μούρη για να του πεις: κοίταξε, βούλωσέ το, διότι εγώ σου τα κάνω αυτά, δεν θα πεις τίποτα! Και αυτό γίνεται και σε μια προσπάθεια συγκάλυψης επιλογών πολιτικών και στην εξωτερική πολιτική ζημιογόνων τα μέγιστα – κι έρχομαι αμέσως σε αυτό – με σκοπό να μην υπάρξουν αντιδράσεις.
Άρα, εδώ έχουμε ένα πρόβλημα όπου η κυβέρνηση έχει αποξενωθεί από τον ελληνικό λαό, τον ιδιοκτήτη αυτής της γης, όση έχει απομείνει με τα fund κλπ. Και έχουμε και μια άλλη φοβερή ασυνέπεια, και αν θέλετε, υποτέλεια. Διότι είναι υποτέλεια το να μην σέβεσαι τον λαό σου. Είναι υποτέλεια στην ιδιοτέλεια. Αυτό είναι η υποτέλεια στην περίπτωση αυτή.
Και στον οριζόντιο άξονα, το πρόβλημα της υποτέλειας που το εντοπίζω, και το είδαμε πολύ έντονα στο 2024 αλλά και από πιο πριν, είναι – και λυπάμαι που θα το πω έτσι ωμά, αλλά έτσι είναι – ότι η Αθήνα βρίσκεται πιο κοντά στην Άγκυρα παρά στις Βρυξέλλες. Η Αθήνα είναι υποτελής στην Άγκυρα, και όχι στις Βρυξέλλες, εντός εισαγωγικών.
Σαμποτάζ Χαρτών ΘΧΣ
Και τί θέλω να πω με αυτό; Καταλαβαίνετε. Αυτή τη στιγμή διαβάζουμε δηλώσεις, εμφανίζονται αναφορές που φέρουν την Ελλάδα να ετοιμάζεται να καταθέσει – προσέξτε – τροποποιημένους χάρτες Θαλάσσιου Χωροταξικού Σχεδιασμού σε επικαιροποίηση, αναμόρφωση, των περίφημων χαρτών που έχει υιοθετημένους η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για τον ΘΧΣ σύνολης της Ευρωπαϊκής Ένωσης –και άρα Ελλάδας και Κύπρου. Η Ελλάδα λοιπόν, να θέλει να τους επικαιροποιήσει αλλάζοντας, όπως διαβάζουμε, κάποια στοιχεία όσον αφορά ΑΟΖ και Χωρικά Ύδατα. Και ταυτόχρονα, να έχει ήδη δηλώσει εδώ και μερικές βδομάδες ότι θα δώσει επιπλέον παράταση στην κατάθεση των στοιχείων για τα θαλάσσια πάρκα στο Αιγαίο. Τα οποία έχει επίσης πει ότι θα γίνουνε εντός των 6 μιλίων, δηλαδή κοτσουλιές εδώ κι εκεί. Άρα, τί θέλω να πω;
Όταν είσαι μια χώρα με τόσο τεράστια και ενεργεία και εν δυνάμει ΑΟΖ, η οποία σε έναν τέτοιο ενεργειακό κυκεώνα εξελίξεων ή κυκεώνα ενεργειακών εξελίξεων έχει έναν ασύλληπτο πλούτο, που ας μην λέμε – έχω βαρεθεί να ακούω το επιχείρημα – μα θα πάρει πολλά χρόνια να γίνει. Ναι, ναι, όπως πήρε πολλά χρόνια να γίνει ο θαλάσσιος χωροταξικός σχεδιασμός! Όσο κωλυσιεργούμε και όσο αδιαφορούμε και όσο εγκληματούμε εις βάρος της σάρκας της χώρας και των προβλέψεων του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας υπέρ της πατρίδας μας, αυτά θα λέμε και σε δέκα χρόνια.
Δορυφοροποίηση στην Άγκυρα από γιουσουφάκια ολκής
Άρα αυτή τη στιγμή η Αθήνα λειτουργεί ως δορυφόρος της Άγκυρας, ακόμη και σε βάρος της Ευρώπης. Η κυβέρνηση της ΝΔ είναι σε τραγική μοίρα διότι υποτίθεται θεμελιώθηκε από κάποιον που είπε ότι «ανήκομεν εις την Δύσιν» και ότι είμαστε ευρωπαϊστές, κλπ. Και αντί γι᾽αυτό έχουνε γίνει γιουσουφάκια ολκής. Που ούτε ο ίδιος ο Καραμανλής, ο οποίος είπε «η Κύπρος κείται μακράν» δεν θα το φανταζόταν. Αυτό είναι ένα πολύ σημαντικό σημείο που, αν δεν αλλάξουμε ρότα, επίσης παράγει και θα αποδώσει πάρα πολύ δυσμενείς εξελίξεις μέσα στο 2025, δεδομένου ότι σε ένα περίπου μήνα έχουμε τη συνάντηση του Πρωθυπουργού με τον Ερντογάν στην Άγκυρα, όπου ήδη έχουν προαναγγελθεί πολλές συμφωνίες.
Και ξέρετε κάτι; Οι Πρέσπες του Αιγαίου δεν θα έρθουνε σε μια συμφωνία τύπου Πρεσπών Τσίπρα – Κοτζιά –Σκοπιανών. Εδώ, επειδή έχουμε έδαφος και εθνική κυριαρχία που είναι τα διακυβεύματα, θα έρθουν φιλετάκια. Η συνεκμετάλλευση μην φανταζόμαστε τώρα ότι, ξέρω ᾽γω, θα δώσουμε χαρτιά υπογραφών εμείς οι πολίτες. Όχι! Ανεμογεννήτριες…
Προχθές έγινε στο Φαρμακονήσι (το εξής), δεν ξέρω αν το είδατε, το έχει σήμερα (σσ. Τρίτη 24/12/2024) η ΕΣΤΙΑ πρωτοσέλιδο. Λοιπόν, βγήκανε οι Τούρκοι με ιπτάμενα μέσα και παρενοχλούσανε Φαρμακονησιώτες που κάνουνε έργα για ανεμογεννήτριες, με προβολείς, λέγοντας ότι δεν έχετε δικαίωμα να κάνετε τέτοιες ενέργειες στα νησιά!
Βλέπετε ότι είναι πάρα πολλά τα ζητήματα. Κι επομένως το να λέει η κυβέρνηση ότι θα αρνηθούμε, δεν θα αποδεχθούμε καμία εξέλιξη τουρκοσυριακού, να το λένε στους εταίρους τη στιγμή που η επικεφαλής της ΕΕ έδωσε ένα δισεκατομμύριο ευρώ στον Ερντογάν προχθές…
ΚΑΡΒΟΥΝΟΠΟΥΛΟΣ: Ναι, προχθές, μόλις προχθές… Βέβαια. Ξέρετε, υπάρχει μια πολύ σκληρή πραγματικότητα, την οποία δεν μπορούμε να αγνοούμε, και κυρίως οι πολίτες οι οποίοι ακούν όλα αυτά που ακούνε από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης, και είναι λογικό να έχουν μια πολύ στρεβλή άποψη.
Όπως πολύ σωστά επισημάνατε, σε λιγότερο από ένα μήνα έχουμε τη συνάντηση του κ. Ερντογάν με τον κ. Μητσοτάκη. Ο κ. Ερντογάν έχει δηλώσει δημόσια ότι αναμένει τον κ. Μητσοτάκη με μια λύση για το Αιγαίο. Ο κ. Μητσοτάκης, από την άλλη, εμφανίζεται – ακριβώς λόγω των αντιδράσεων που περιγράψατε – να κάνει πίσω. Το θέμα είναι, κατά πόσο πλέον μπορεί να οδηγήσει τις εξελίξεις ο κ. Μητσοτάκης, ή τις οδηγεί ο κ. Ερντογάν. Τί θέλω να πω;
Νομίζω ότι η λάθος, η ολέθρια, επιλογή του κ. Μητσοτάκη με τη Διακήρυξη των Αθηνών έχει βάλει την Αθήνα με την πλάτη στον τοίχο. Εάν κάνουμε πίσω τώρα, θα κατηγορηθούμε και από όλους τους δυτικούς συμμάχους, εντός και εκτός εισαγωγικών, ότι εμείς χαλάμε το καλό κλίμα που δημιουργήθηκε με το διάλογο, και η χώρα θα πρέπει να προετοιμαστεί πιθανότατα για μία κρίση με την Τουρκία, για την οποία η κυβέρνηση –λυπάμαι που το λέω – δεν έχει προετοιμάσει τον κόσμο.
Δεν θέλω να μιλήσω για τις Ένοπλες Δυνάμεις, αν έχουν προετοιμαστεί. Αυτά που λέει τώρα ο κ. Χατζηβασιλείου για τις Μπελαρά, θα τους συνιστούσα πρώτα απ᾽ όλα να βρουν πληρώματα για τις Μπελαρά, γιατί ακόμα δεν έχουν βρει πλήρωμα. Γιατί τώρα που μιλάμε – συγγνώμη που μακρηγορώ – είναι 24 Δεκεμβρίου, παραμονή Χριστουγέννων, 3:40 το απόγευμα, και οι στρατιωτικοί δεν έχουν πληρωθεί ακόμα. Άρα, ας αφήσει τις Μπελαρά, κι ας δει τί θα κάνει με τους στρατιωτικούς που παραιτούνται κατά εκατοντάδες.
Αυτό, λοιπόν, το σκηνικό που έχει στηθεί μετά τη Διακήρυξη των Αθηνών, πώς μπορούμε να το διαχειριστούμε; Πιστεύοντας ότι θα έρθουν οι Ευρωπαίοι ή οι Αμερικανοί να μας σώσουν;
ΠΑΥΛΟΣ: Είναι πολύ καίριο και αυτό το σημείο που επισημαίνετε. Και σχετίζεται, επίσης, και με ένα επιχείρημα που ακούγεται τον τελευταίο καιρό, επειδή ακριβώς υπήρξανε ολοένα κι αυξανόμενες φωνές που μιλούν για 12 μίλια τώρα παντού στο Αιγαίο. Και η θέση, ατύπως, από στελέχη της κυβέρνησης ως απάντηση είναι ότι διατηρούμε το δικαίωμα, και πρέπει να πάρουμε άδειες.
Εδώ πρέπει να σας πω, γιατί άκουσα τον κ. Αβραμόπουλο, πρώην Υπουργό Εξωτερικών, απ᾽ ό,τι ξέρω είναι μέσα στο Υπουργείο Εξωτερικών ως εμπειρογνώμων και η δουλειά που κάνει είναι να συντηρεί στην ουσία τη φλόγα της φοβικότητας και του κατευνασμού, να λέει προχθές σε τηλεοπτική εκπομπή – νομίζω στη Ναυτεμπορική – ότι, α, δεν μπορούμε τώρα, 12 μίλια είναι δύσκολο, χρειαζόμαστε… έχουμε Αμερικανούς, έχουμε Ρώσους, έχουμε Γερμανούς, Άγγλους, Ευρωπαίους, πολλούς που εμπλέκονται και θέλει πολλή διαδικασία. Τα έχουμε ακούσει και από άλλους αυτά.
Casus belli: ένα βολικό άλλοθι
Εδώ το ζήτημα είναι το εξής. Η απάντηση η πρώτη είναι ότι, το ότι επί 50 χρόνια η ελληνική εξωτερική πολιτική κινήθηκε και δομήθηκε στην παθογένεια της φοβικότητας, η οποία κατοχυρώθηκε και εδραιώθηκε – να το πω έτσι – με το casus belli από το 1995, δεν σημαίνει ότι πρέπει να συνεχίζεται επ᾽ άπειρον. Εδώ ζούμε συνταρακτικές, κοσμογονικές αλλαγές στη γειτονιά μας, και πραγματικά είναι να ανησυχεί κανείς με την αδυναμία διορατικότητας των πολιτικών μας ταγών και κυρίως των θεσμικά υπευθύνων.
Και σκέφτομαι τώρα τον κ. Γεραπετρίτη (που) όταν ρωτήθηκε από τη Μαρία τη Δεναξά στο Παρίσι στη Συνδιάσκεψη για τον Λίβανο – και υπήρχε κάποιο περιθώριο, δεν είχε καταρρεύσει τελείως ακόμη η Συρία – τί μας εμποδίζει να πάμε στα 12 μίλια στο Αιγαίο αύριο; Η απάντησή του η αλλαζονική φεύγοντας – γιατί φρόντισαν οι συνεργάτιδες του Υπουργού να απαγορεύσουν στην κ. Δεναξά να θέσει το ερώτημα, αυτή όμως είχε τσαγανό, το κατάφερε – η απάντησή του ήτανε: «τί σχέση έχει το Αιγαίο με το Λίβανο ρε!» Έτσι.
Όταν ο Υπουργός των Εξωτερικών – και τώρα φυσικά που τρέχουν και δεν φτάνουν, και δεν ξέρουν πώς θα διαχειριστούνε, όπως πολύ σωστά το είπατε, και βλέπουνε πόση σχέση έχει το Αιγαίο με το Λίβανο, διότι, ο Λίβανος καταρρέοντας η Χεζμπολά, το Ισραήλ κατόρθωσε διαλύοντας τη Χεζμπολά να κόψει το τελευταίο προπύργιο άμυνας του Άσαντ, κατέρρευσε ο Άσαντ, η Τουρκία δούλεψε συστηματικά, κινδυνεύουμε τώρα. Και, βλέπετε, είναι εντυπωσιακό να οδηγεί ο ντόπιος, ο Αλ Τζολάνι, ο οποίος έχει μετεξελιχθεί από ταλιμπάν ολκής σε γόη ας πούμε, που δεν ξέρω κι εγώ πώς το καταφέρανε – μυστικές υπηρεσίες – να οδηγεί τον Καλίν, αυτός στο αυτοκίνητο. Ή να υποδέχεται τον Χακάν Φιντάν. Βέβαια, πρέπει να πω, οι αγκαλιές του κυρίου Γεραπετρίτη στον Φιντάν ήταν πολύ πιο ένθερμες και τρυφερές απ᾽ ό,τι του Αλ Τζολάνι, αλλά εν πάσει περιπτώσει. Να ετοιμάζονται να κάνουνε τουρκοσυριακή (ΑΟΖ) – δηλαδή να ετοιμάζονται να διαγράψουνε την ελληνικότητα της Κύπρου σε επίπεδο κυριαρχικών δικαιωμάτων στα βορειοανατολικά της και ανατολικά – και εμείς να συζητάμε ακόμη τί σχέση έχει το Αιγαίο με το Λίβανο; Μα, μόλις τελειώσει η Τουρκία εκεί, αν δεν κάνει μεγάλα λάθη με το Ισραήλ και φάει από εκεί πέρα χοντρή ζημιά, η Τουρκία ήδη έχει κερδίσει. Καθαρίζει ένα μέτωπο εκεί και μετά έρχεται σε εμάς.
Χώρια του ότι, αν προχωρήσει ένα τουρκοσυριακό, το αποτύπωμά του στη διεθνή κοινότητα θα ενισχύσει ακόμη περισσότερο την Τουρκία, απ᾽ όσο είναι τώρα. Εννοώ, δηλαδή, θα είναι πολύ πιο δύσκολο για την Ελλάδα να έχει κι ένα τουρκοσυριακό να κυνηγάει, τη στιγμή που η Τουρκία πέτυχε και είπε ότι οκ, εσύ κύριε Ιταλέ καπετάνιε του Ερευνητικού, θα μου πεις και μένα. Κι εγώ θα σου πω ναι, δεν θα σου πω όχι. Αλλά έτσι πέτυχε να ακυρώσει ντε φάκτο (την ΕλληνοΑιγυπτιακή ΑΟΖ).
Λοιπόν, κι έχουμε έναν Υπουργό Εξωτερικών κι ένα Πρωθυπουργό – συγγνώμη, γιατί εγώ στο 2025, (και) σας πληροφορώ κ. Καρβουνόπουλε, θα σταματήσω να βάζω πλάτες στον Πρωθυπουργό τη στιγμή που ο ίδιος ο Υπουργός Εξωτερικών μας έδωσε το πράσινο φως, ότι αρμόδιος και υπεύθυνος είναι ο Πρωθυπουργός – να μας λέει αυτά τα πράγματα;
Τί κάνετε;
Το πρώτο που θα έπρεπε να έχουν κάνει είναι να αναθεωρήσουν την φοβικά εδραιωμένη επί 50 χρόνια εξωτερική πολιτική. Και να πουν, εντάξει ρε παιδιά, το ότι δεν κάναμε 12 ναυτικά μίλια μέχρι τώρα στο Αιγαίο, δεν σημαίνει ότι θα συνεχίσουμε να μην τα κάνουμε. Συγνώμη, αλλάζουν τα πράγματα. Θα τα κάνουμε. Και τα κάνουμε άμεσα. Αυτό αν δεν γίνει, με δηλώσεις – δηλαδή, είναι ανισόρροπα τα επίπεδα – δεν μπορείς να απαντάς (με δηλώσεις) στα έργα του άλλου. Πρέπει να απαντήσεις με έργα! Λοιπόν, αν δεν γίνουν τα 12 μίλια απλώς θα μεγαλώσει η τρύπα στα αμπάρια, να το πω έτσι, της προσβαλλόμενης ελληνικής εθνικής κυριαρχίας. Άρα. Πρέπει, καταρχήν, να γίνουν τα 12 μίλια.
Τώρα, και για να έρθω και στο σχόλιό σας για το πώς απαντάνε όντως οι κυβερνητικοί. Το πρόβλημα είναι ότι όλοι εμείς που επισημαίνουμε τα πράγματα, πονάμε ανιδιοτελώς για την Ελλάδα. Και αποδεικνύουμε ότι αγαπάμε την Ελλάδα. Αυτοί οι άνθρωποι – γιατί έχω ζήσει πολλούς Πρωθυπουργούς από πολύ κοντά, κι έχω δει πώς διαστρέφεται η ανθρώπινη προσωπικότητα όταν βρίσκεται μέσα στον σκληρούς πυρήνες της εξουσίας, το Μαξίμου, Βασιλίσσης Σοφίας, λόμπι, κλπ, αυτοί οι άνθρωποι, λοιπόν –και είναι και απόδειξη το πόσο καιρό τους πήρε, και του Πρωθυπουργού, για να πούνε ένα έμμεσο mea culpa – δεν έχουν, χάνουν τα αντανακλαστικά τους. Δηλαδή, η εξουσία διαφθείρει, τους καταστρέφει τα αντανακλαστικά της πραγματικότητας. Νομίζουν, επειδή τριγυρνάνε σε σαλόνια και επειδή ο κ. Γεραπετρίτης, ή ο Πρωθυπουργός, συναγελάζεται την ελίτ, πολλοί από τους οποίους φυσικά είναι και πιόνια, ότι αυτό σημαίνει αυτόματα αύξηση του διπλωματικού κεφαλαίου.
Και σας ερωτώ: Αν έχουμε τόσο μεγάλη αύξηση του διπλωματικού κεφαλαίου της Ελλάδος, τί πιο φυσιολογικό να προχωρήσουμε τώρα στα 12 ναυτικά μίλια;
ΚΑΡΒΟΥΝΟΠΟΥΛΟΣ: Ακριβώς! Ακριβώς…
ΠΑΥΛΟΣ: Δηλαδή, βλέπετε, υπάρχει ένας δόλος στη σκέψη. Χρησιμοποιούν τα επιχειρήματα κατά το εικός για πράγματα τα οποία λογικά δεν βρίσκονται σε αρμονία με αυτό που ισχυρίζονται.
Και ας σε παραβιάζει ο Τούρκος! Γιατί, δεν σε παραβιάζει τώρα; Αφού το ξέρεις ότι σε παραβιάζει, και λες και ψέματα για να το καλύψεις. Και το βλέπουμε. Δηλαδή, είναι αστείο. Στην περίπτωση της Κάσου βλέπαμε τα στίγματα μόνοι μας από πλοία, και ξέραμε ότι ο κ. Γεραπετρίτης λέει ψέματα.
Άρα, κάνε τα 12 μίλια, κι ας σου μπαίνει ο Τούρκος! Το θέμα ποιο είναι; Θα σου μπαίνει ο Τούρκος, αλλά θα ξέρει όλος ο πλανήτης ότι η Ελλάδα έπαψε να είναι η τελευταία χώρα με μη εφαρμογή του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας στο Αιγαίο. Και θα ξέρει όλος ο πλανήτης ότι η Τουρκία είναι ο παραβάτης ο οποίος, ως μοναδική χώρα στον πλανήτη, παραβιάζει τα δικαιώματα βάσει του ΔΔΘ σε μια χώρα όπως η Ελλάδα.
Αυτά αν δεν τα κάνεις – και να σας πω και κάτι για να τελειώνουμε με αυτήν την ιστορία με τα 12 ναυτικά μίλια: είμαι σε θέση να γνωρίζω πάρα πολύ καλά ότι άνθρωπος – και αυτό το λέω πρώτη φορά στον δημόσιο λόγο – στενός συνεργάτης του Χακάν Φιντάν επί πάρα πολλά χρόνια, και στενός συνεργάτης και του Αχμέτ Νταβούτογλου, ο ίδιος έχει πει σε φίλο μου, ότι είναι μπλόφα το δικό μας το casus belli, εμείς δεν πρόκειται να επιτεθούμε στο Αιγαίο διότι το κόστος μας είναι τεράστιο.
Κι εκεί ως παράδειγμα αναφέρθηκε η διαδικασία με την οποία η Τουρκία εισέβαλε στην Κύπρο, και το πώς ο Ετσεβίτ τότε – ο οποίος δεν ήτανε κανένας πολεμοχαρής ταλιμπάν, ήταν ένας πολύ καλλιεργημένος διαννοούμενος, έξυπνος, ευφυής άνθρωπος, είχε μεταφράσει Τόμας Έλιοτ στα τουρκικά – πόσο χρόνο του πήρε μέχρι να πειστεί παρά τις διαβεβαιώσεις των Τούρκων στρατηγών ότι θα πετύχει η «επιχείρηση», όπως λέγαν οι Τούρκοι τότε, η εισβολή, για να δώσει το πράσινο φως.
Λοιπόν. Αν για την Κύπρο η Τουρκία χρειάστηκε τόσο πολύ συλλογισμό, χρειάστηκε μια προδοσία δικιά μας, χρειάστηκε να έχουμε αποσυρθεί από τις γραμμές μας, για να καταφέρει να το πετύχει, και παρόλα αυτά δεν το αποφάσισε αμέσως, καταλαβαίνετε ότι το casus belli περισσότερο το συντηρούν ορισμένα μέλη του ελληνικού κοινοβουλίου παρά η τουρκική εθνοσυνέλευση, κ. Καρβουνόπουλε! Και είναι τραγικό αυτό που λέμε.
ΚΑΡΒΟΥΝΟΠΟΥΛΟΣ: Σας ευχαριστούμε πάρα πολύ! Να σας ευχηθούμε Καλά Χριστούγεννα και να χαρείτε το χιόνι εκεί στο Όσλο, γιατί εκεί το χαίρεσαι το χιόνι. Ενώ εδώ στην Αθήνα όταν πέφτει, ξέρετε ότι, νεκρώνει όλη η Αττική…
ΠΑΥΛΟΣ: Ναι, είναι ο φυσικός του χώρος εδώ, με έναν τρόπο.
ΚΑΡΒΟΥΝΟΠΟΥΛΟΣ: Ακριβώς. Και θα τα πούμε πολύ σύντομα, ελπίζω με κάτι πιο ευχάριστο. Αν και δεν υπάρχουν έτσι και πολλά σημάδια ότι πάμε σε κάτι καλύτερο.
ΠΑΥΛΟΣ: Εγώ να σας ευχαριστήσω θερμά, και πάλι να σας συγχαρώ και να σας παρακαλέσω να συνεχίσετε έτσι.
Εγκληματικές ευθύνες και αποτροπή δεινών
Και να δώσουμε και, έτσι κλείνοντας, την αντίστροφη διάσταση των πραγμάτων. Ότι, ναι μεν συζητάμε πράγματα δυσάρεστα, αλλά τί να κάνουμε, δυστυχώς έτσι όπως είναι τα πράγματα, το γεγονός ότι ακόμα συζητάμε και ότι δεν έχουμε βρεθεί σε τετελεσμένα τα οποία βέβαια κάποιοι τα έχουν αποφασίσει – εγώ, ξέρετε, είμαι από τους ανθρώπους που πιστεύουν ότι σε γενικές γραμμές το ζήτημα με την Τουρκία είναι συμφωνημένο. Απλώς η προσπάθεια που έγινε ήταν να περαστεί στην ελληνική κοινή γνώμη. Και αυτό δεν τους βγήκε.
Και είναι λοιπόν, πολύ θετικό το γεγονός ότι δηλαδή, εγώ να το πω και έτσι: αισθάνθηκα και μια προσωρινή μικρή ανακούφιση όταν άκουσα τον Κυριάκο Μητσοτάκη να λέει μπροστά σε όλη την ελίτ της Μεταπολίτευσης, και σε όλους τους συνυπεύθυνους της Μεταπολίτευσης και για τα καλά μας και για τα στραβά μας, να τους λέει σε όλη ότι, ξέρετε, δεν βρήκαμε πεδίο σύγκλισης, άρα δεν συζητάμε (υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ).
Υπάρχει, όμως, η αίρεση της συνάντησης στην Άγκυρα. Υπάρχει το γεγονός ότι έχουμε παρατείνει τους χάρτες, δεν έχουμε καταθέσει ακόμη Χωροταξικό, και η παράταση οφείλεται στο ότι περιμένουμε τη συνάντηση της Άγκυρας. Υπάρχουν ωστόσο, από την άλλη μεριά, και φωνές ολοένα αυξανόμενες. Μάλιστα, ο Γιάννης ο Βαληνάκης ο οποίος ήταν από τις φωνές που στο συνέδριο εκείνο κατήγγειλε τον Πρωθυπουργό, ήταν ένας από αυτούς που κατήγγειλε τον Πρωθυπουργό, για την κωλυσιεργία στο θέμα του τουρκολιβυκού. Ότι δεν έκανε τίποτα. Ενώ υποσχέθηκε ότι θα έβαζε βέτο στην ΕΕ για την ευρωπαϊκή στρατηγική στη Λιβύη, δεν έβαλε.
Άρα, λοιπόν, άνθρωποι όπως ο Βαληνάκης, του οποίου το νέο βιβλίο τώρα είχε την ευφυία να βάλει στο εμπροσθόφυλλο τον Χάρτη της ΑΟΖ της Επιτροπής, τον οποίο κάποια μέλη των συμβουλίων στο Υπουργείο Εξωτερικών, των επιτροπών, θέλουν να τον αλλάξουν, γιατί βλέπετε θορυβήθηκε πολύ η Τουρκία!
16 Νοεμβρίου, αν δεν κάνω λάθος, η Τουρκία βγήκε με πολύ έτσι, διαμαρτυρόμενο έντονο ύφος, στην Ευρωπαϊκή Ένωση και τους είπε, δεν είναι δυνατόν εσείς να βάζετε χάρτες!
Κι εμείς, αντί να λειτουργούμε ως το προπύργιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, λειτουργούμε ως μία μικρή Οθωμανική επαρχία, όπως το είχε πει στις 30–31 Γενάρη του 2020 ο Πρωθυπουργός!
Λοιπόν, εάν δεν σταματήσουν οι φαιδρότητες αυτές, αυτές οι εγκληματικές τοποθετήσεις, ναι, δυστυχώς, κι εμείς θα είμαστε πολύ ανεπιθύμητοι με αυτά που θα λέμε, και αυτά που θα λέμε δεν θα είναι και ωραία. Αλλά και στο βαθμό που θα αποτρέπουν, ως η πραγματική αποτροπή και ως η πραγματική γραμμή άμυνας, που είναι ο ίδιος ο ελληνικός λαός – διότι έχουμε πολύ καλή επίγνωση, και εσείς και εγώ και όλοι οι άλλοι – ότι είμαστε η φωνή του ελληνικού λαού, τους αρέσει δεν τους αρέσει, δικό τους το πρόβλημα, θα υπάρχει λοιπόν αυτή η αντίδραση η οποία θα παράγει το θετικό αποτέλεσμα.
Δεν ήρθε η στιγμή ακόμα όπου η Ελλάδα θα χάσει έδαφος κι εθνική κυριαρχία εν καιρώ ειρήνης με ευθύνη της ίδιας της κυβέρνησής της, η οποία μάλιστα επικαλείται και τον πατριωτισμό της. Άρα, κι εγώ σας ευχαριστώ.
Την Κυριακή, 8 Δεκεμβρίου 2024, το Δίκτυο Ελληνισμού οργάνωσε ειδική συζήτηση για τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και τη Συρία, με αφορμή την πτώση του καθεστώτος Άσαντ νωρίτερα το πρωί της ίδιας ημέρας.
Προσκεκλημένος του ΔΕ ήταν ο Πρέσβης επί τιμή Βασίλης Μπορνόβας, ενώ τη συζήτηση κλήθηκε και ανέλαβε να συντονίσει ο Παναγιώτης Παύλος.
Μπορείτε να παρακολουθήσετε την κρίσιμη και άκρως διαφωτιστική συνέντευξη αυτή που έλαβε χώρα διαδικτυακά, επισκεπτόμενοι τον ακόλουθο σύνδεσμο:
Ο Βασίλης Μπορνόβας συζητά με τον Παναγιώτη Παύλο για τη Μέση Ανατολή, την Κύπρο και τα Ελληνοτουρκικά
Ακολουθεί απομαγνητοφωνημένο το εισαγωγικό απόσπασμα της συνέντευξης:
«Π. ΠΑΥΛΟΣ: Αυτή η εκπομπή συμβαίνει στο πρώτο εικοσιτετράωρο της εξέλιξης η οποία πλέον σημαίνει αλλαγή εποχής στη Συρία, στη Δαμασκό. Ευχαριστώ θερμά για την πρόσκληση να συντονίσω αυτή τη συζήτηση με έναν εκλεκτό προσκεκλημένο, τον οποίο είμαστε τυχεροί να έχουμε απόψε και να κουβεντιάσουμε μαζί ίσως πιο αρμόδια από οποιονδήποτε άλλον. Και εννοώ τον Πρέσβη επί τιμή Βασίλη Μπορνόβα. Και θα ήθελα πριν, αμέσως, για να μην χρονοτριβούμε, μπούμε στη συζήτηση, να πω μόνο δυό λόγια για τον ίδιο.
Ο Βασίλης Μπορνόβας είναι, όπως είπα, πρέσβης επί τιμή, από τους διαπρεπέστερους πρέσβεις που έχει την τύχη η χώρα μας να διαθέτει, μέχρι προ έτους που ήταν στην ενεργό υπηρεσία. Ο ίδιος θήτευσε σε πολύ καίρια πόστα, από το Αργυρόκαστρο στη Βόρειο Ήπειρο, στην Αλβανία, όπου ήταν Πρόξενος, την Πρεσβεία μας στη Βηρυττό, στο Λίβανο, την Πρεσβεία στο Αμμάν στην Ιορδανία όπου ήταν Πρέσβης, την Υπηρεσία Πολιτικών Υποθέσεων Θράκης στην Ξάνθη, όπου εγκαινίασε ένα καινοτόμο έργο στην ενίσχυση της μειονότητας, την ενίσχυση δηλαδή των Ελλήνων μουσουλμάνων της Θράκης απέναντι στον τουρκικό επεκτατισμό. Και, φυσικά, την ανεπανάληπτη θητεία στην Κωνσταντινούπολή, όπου ως Γενικός Πρόξενος της Ελλάδας στην Πόλη, μεταξύ πολλών άλλων, εγκαινίασε το Σισμανόγλειο Πολιτιστικό Κέντρο το οποίο και ίδρυσε ο ίδιος.
Θα μπορούσαμε να μιλάμε για πάρα πολλά ζητήματα με τον ίδιο, αλλά καθώς σήμερα το θέμα μας είναι, καταρχήν, τί μπορεί κανείς να κάνει για τους Έλληνες και τους Ελληνορθοδόξους της Συρίας, θα ήθελα να ξεκινήσουμε την κουβέντα από τί άλλο, αυτό που είναι το άμεσο.
Το γεγονός, δηλαδή, ότι εδώ και μερικές ώρες, σε λίγες ώρες κλείνουμε ένα εικοσιτετράωρο, η Δαμασκός βρίσκεται στα χέρια των τζιχαντιστών. Ο Άσαντ, ενημερωθήκαμε πριν λίγο από τα μέσα ενημέρωσης, έχει λάβει άσυλο στη Μόσχα από τον Πούτιν, και επομένως βρίσκεται εκεί με την οικογένειά του. Και ήδη η Δαμασκός, έχοντας πέσει, να το πω έτσι, στα χέρια ενός νέου καθεστώτος, βιώνει μια σειρά προκλήσεις.
Θα ήθελα λοιπόν, να δώσω απευθείας τον λόγο στον κ. Μπορνόβα για να ξεκινήσουμε την κουβέντα μας, η οποία και σταδιακά θα εξελιχθεί για να φθάσουμε μέχρι και το Αιγαίο. Διότι τα πράγματα που βρίσκονται εν εξελίξει αυτή τη στιγμή στη Μέση Ανατολή, δυστυχώς ή ευτυχώς, δεν αφήνουν ανέπαφη την ευρύτερη περιοχή και δη τα ελληνοτουρκικά. Κύριε Μπορνόβα, έχετε το λόγο».
Δηλώσεις του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη και του Προέδρο της Τουρκίας Recep Tayyip Erdogan, μετά την συνάντησή τους στο Μέγαρο Μαξίμου, Πέμπτη 7 Δεκεμβρίου 2023. (ΤΑΤΙΑΝΑ ΜΠΟΛΑΡΗ/EUROKINISSI)
Φαίνεται ότι μοίρα του Έλληνα δεν είναι μόνον η μνήμη των κοσμοϊστορικών γεγονότων που σχετίζονται με την αποτίναξη πέντε αιώνων τουρκικού ζυγού, αλλά και η επανάληψή τους κατά την αναλογία της περίφημης Θουκυδίδειας σπειροειδούς ελίξεως της ιστορίας.
Ήδη, πλέον, το μακρινό Ιωβηλαίο έτος εορτασμών των 200 ετών απ᾽ όταν ξεκίνησε ο Αγώνας για την Λευτεριά των Ελλήνων, των Ρωμηών, των πολιτών δηλαδή της Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, που κατέληξε σε απελευθέρωση τμήματος των κατακτημένων από τους Οθωμανούς εδαφών, αποτελεί μνήμη όχι απλώς άκρως ενδιαφέρουσα αλλά και κρίσιμη. Όχι τόσο λόγω των καθ᾽ αυτών εορτασμών για την Επανάσταση του 1821 και τα ευτράπελα που τους είχαν συνοδεύσει, αλλά διότι διανύουμε πλέον, ημέρες κρίσιμες στην ιστορία του Ελληνισμού, όπως αποδεικνύεται από δυό συγκλίνοντα και αλληλοτροφοδοτούμενα στοιχεία.
Το πρώτο, αφορά στην αντίληψη που προωθήθηκε συστηματικά από κύκλους περί την κυβέρνηση με ευρεία απήχηση και εντός αυτής, του τί είναι το 1821, τί ακριβώς συνέβη τότε, και τί σημαίνει αυτό για τους Έλληνες και τη σημερινή Ελλάδα. Η κυβερνητική θεώρηση, που εκφράζει ακόμη ικανή μερίδα του ελλαδικού πολιτικού και ιδεολογικού κατεστημένου, της Επανάστασης του 1821, αντικατοπτρίστηκε αφενός στην τοποθέτηση του Πρωθυπουργού Μητσοτάκη, στις 30 Ιανουαρίου 2020, περί της Ελλάδος ως «μιας μικρής οθωμανικής επαρχίας», και αφετέρου, όπως όλοι θυμόμαστε, στην αποτυχημένη πορεία της Επιτροπής Greece2021 με επικεφαλής την άλλοτε διοργανώτρια των Ολυμπιακών Αγώνων της Αθήνας, Γιάννα Αγγελοπούλου.
Ποιος μπορεί να λησμονήσει τη συστηματική, αν και όχι πάντοτε ρητή, χρήση της Επιτροπής εκείνης ως μέσον όχι μόνον για την προώθηση μιας ορισμένης, ως επί το πλείστον ανυπόστατης, φιλελεύθερης, ταξικής θεώρησης της Επανάστασης, και τη σύνδεσή της με την «ενδοοικογενειακή» αγγλοσαξονική σύγκρουση που έλαβε χώρα στην Αμερική του 18ου αιώνα, αλλά και για την επιβολή μιας νέας κανονικότητας στις σχέσεις Ελλάδος – Τουρκίας;
Η χλεύη του απειράριθμου πλήθους των Αγωνιστών του 1821, για τους οποίους ο υπέρ πάντων Αγών και η προσωπική τους θυσία είχαν σαφές και μοναδικό κίνητρο «του Χριστού την πίστη την Αγία και της πατρίδος την Ελευθερία», αλλά και η μεθοδευμένη (παρ)ερμηνεία του εθνικοαπελευθερωτικού Αγώνα ως Φιλελεύθερης Επανάστασης, ερμηνεία για την οποία η Επιτροπή είχε στρατεύσει στρατιά εγχώριων και αγγλοσαξόνων ιδεοληπτικών καλοθελητών, ενώ παράλληλα η ίδια είχε γίνει ψυχοπαίδι της εν Ελλάδι Πρεσβείας της υπερδύναμης, συνέθεσαν το πρελούδιο του αδυσώπητου βομβαρδισμού της ελληνικής κοινής γνώμης με ασύμμετρα όπλα κατευνασμού, ενδοτισμού, αλλά και το πάγιο μέχρι σήμερα ψευτοδίλημμα «υποχώρηση και υποταγή, ή πόλεμος».
Αυτά μας φέρουν στο δεύτερο στοιχείο, την ύπουλη ρητορική που έχει υιοθετηθεί από κεντρικούς πυλώνες της παρούσας κυβέρνησης της Νέας Δημοκρατίας, ρητορική που στηρίζεται σε ένα καινοφανές είδος δημιουργικής ασάφειας. Κύριο χαρακτηριστικό της ασάφειας αυτής είναι η κυβερνητική πολυφωνία, ή μάλλον παραφωνία, αναφορικά με τον περίφημο ελληνοτουρκικό διάλογο. Ο οποίος, προς μεγάλη τέρψη και ικανοποίηση της Γερμανίας και άλλων συμμάχων μας, έχει οδηγήσει σε νέα εποχή «ήρεμων νερών», με κόστος όμως που ήδη πληρώνουμε. Αυτή λοιπόν, η δημιουργική ασάφεια βασίστηκε σε μια πολύ απλή συνταγή δύο συστατικών:
Αφενός το ελληνικό Υπουργείο Εξωτερικών διετράνωνε παγίως και μονίμως προς πάσα κατεύθυνση – δια στόματος, μέχρι πέρυσι, του Νίκου Δένδια, και πλέον του Γιώργου Γεραπετρίτη – ότι το μόνο ζήτημα που η Ελλάδα προτίθεται να συζητήσει με την Τουρκία, εφόσον αυτή εγκαταλείψει τις μονομερείς και αντίθετες προς το Διεθνές Δίκαιο ενέργειες επιβουλής και de facto αμφισβήτησης των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων αλλά και της ίδιας της κυριαρχίας της Ελλάδος, είναι η Υφαλοκρηπίδα και η ΑΟΖ.
Αφετέρου, την ήδη από τον Αύγουστο του 2020 αλλαγή ρητορικής του Πρωθυπουργού, ο οποίος ρητά επισημαίνει ότι το μήλον της έριδος μεταξύ Τουρκίας και Ελλάδος δεν είναι άλλο από τις «θαλάσσιες ζώνες».
Η στοιχειώδης, ωστόσο, γνώση της ορολογίας ήγειρε από τότε μείζονα ερωτήματα αναφορικά με τη συνοχή των θέσεων που προβάλλονται από την κυβέρνηση, καθώς ο όρος «θαλάσσιες ζώνες» αφορά (τουλάχιστον) τέσσερα, και ουχί δύο, τινά: την Αιγιαλίτιδα ζώνη, τη Συνορεύουσα ζώνη, την Υφαλοκρηπίδα και την ΑΟΖ. [Για μια εξοικείωση με τις έννοιες αυτές, παραπέμπω τον αναγνώστη στην εξαιρετική έκδοση της Καθημερινής, από το 2020, για τις Τουρκικές διεκδικήσεις σε Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο, που είχε επιμεληθεί ο Άγγελος Συρίγος, ο οποίος εκεί παρέχει τον ακόλουθο ορισμό: «Χωρικά ύδατα (ή χωρική θάλασσα ή αιγιαλίτιδα ζώνη) είναι μια θαλάσσια ζώνη η οποία εκτείνεται, σύμφωνα με τη Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας, έως 12 ναυτικά μίλια από τις γραμμές βάσεως που βρίσκονται στην ακτογραμμή (ΔΘΣ, άρθρο 3)», (έκδοση Καθημερινής, σελ. 11)].
Εδώ αρχίζει και το πρόβλημα. Θα θυμούνται οι αναγνώστες ότι ο τότε Υπουργός Εξωτερικών Δένδιας πολυμερώς και πολυτρόπως επέμενε να διευκρινίζει διαρκώς ότι τα χωρικά ύδατα επ᾽ ουδενί τελούν υπό διαπραγμάτευση με την Τουρκία, καθώς είναι ζήτημα εθνικής κυριαρχίας που η Ελλάδα διαχειρίζεται αποκλειστικά μονομερώς βάσει του Διεθνούς Δικαίου. Ενώ και η πρώην Υπουργός Εξωτερικών Μπακογιάννη είχε κάποια στιγμή δηλώσει ότι η όποια συζήτηση με την Τουρκία αφορά μόνον υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ.
Εφόσον, ωστόσο, στις θαλάσσιες ζώνες ανήκει και η αιγιαλίτιδα ζώνη, η οποία ταυτίζεται με τα χωρικά ύδατα και δύναται να εκτείνεται (με μονομερή άσκηση δικαιώματος εθνικής κυριαρχίας) μέχρι και 12 ν. μίλια από τις ακτές, ήταν αδύνατον, ήδη από το 2021 – και πολλώ μάλλον σήμερα, μετά τα επεισόδια της Κάσου – να πιστέψει κανείς τις δηλώσεις των πρώην ΥΠΕΞ Μπακογιάννη και Δένδια, καθώς και του νυν ΥΠΕΞ Γεραπετρίτη.
Επιπλέον, το γεγονός ότι η κυβέρνηση προέβη σε μερική επέκταση των Εθνικών Χωρικών Υδάτων στα 12 ν. μίλια μόνο στο Ιόνιο (ούτε καν στην Κρήτη και το κεντρικό Αιγαίο), μοιραία, λογικά και αβίαστα, η ελληνική κοινή γνώμη έχει οδηγηθεί στο συμπέρασμα ότι ο λόγος της μη επέκτασης των ΕΧΥ σε όλη την ελληνική επικράτεια οφείλεται σε αυτό που ο ίδιος ο Πρωθυπουργός εμμέσως έχει ομολογήσει: ότι δηλαδή τα ΕΧΥ, ως τμήμα των θαλασσίων ζωνών, είναι αντικείμενο συζήτησης με την Τουρκία…
Η συγκλονιστική αυτή διαπίστωση, αποδείχθηκε, δυστυχώς, ευθυγραμμισμένη με τις πολλαπλές, ως κεφαλές άλλης Λερναίας Ύδρας, «αντιμαξιμαλιστικές», κατ᾽ ουσίαν όμως μειοδοτικές δηλώσεις κατευνασμού με τις οποίες πρωτοκλασάτα στελέχη του ΕΛΙΑΜΕΠ βομβαρδίζουν διαρκώς την κοινή γνώμη – με αποκορύφωμα τις ανεκδιήγητες θέσεις Γαβουνέλη – επιχειρώντας να οδηγήσουν τη χώρα σε οδυνηρές καταστάσεις ακρωτηριασμού, με όπλο, μεταξύ άλλων το ψευτοδίλημμα «συμβιβασμός ή πόλεμος;». Δεν θα επεκταθούμε εδώ στα έργα και ημέρες του ΕΛΙΑΜΕΠ. Εξάλλου, νομίζω είναι πλέον σαφές σε όλους τί και ποιόν εξυπηρετεί αυτή η «δεξαμενή σκέψης». Θα επισημάνω μόνον ορισμένες από τις παραμέτρους εκείνες που εφόσον δεν εξαλειφθούν πάραυτα, θα οδηγήσουν σύντομα την Ελλάδα και τον Ελληνισμό σε πολύ τραγικές καταστάσεις.
Πυρήνας της φοβικής επιχειρηματολογίας που τα στελέχη αυτού του ιδιαίτερου «μη κυβερνητικού μη κερδοσκοπικού οργανισμού» επαναλαμβάνουν ως μόνιμη επωδό, είναι ο μεγάλος κίνδυνος που προκαλεί η επέκταση της Ελλάδος στα 12 ν. μίλια στο Αιγαίο. Το γεγονός δε, ότι οι υπέρμαχοι της προσφυγής στη Χάγη είναι ταυτόχρονα και πολέμιοι της άμεσης επέκτασης των χωρικών υδάτων (για να μην αναφέρω και υποστηρικτές του Σχεδίου Ανάν, της ΔΔΟ στην Κύπρο, και εσχάτως και της αναγνώρισης του ψευδοκράτους) συνιστά τη συγκλονιστικότερη επαλήθευση του πνεύματος κατευνασμού και εθνικής μειοδοσίας που εμφορεί τους ανθρώπους του ΕΛΙΑΜΕΠ. Γι᾽ αυτούς, το δικαίωμα αποφασιστικής άρνησης εκχώρησης εθνικής κυριαρχίας και η με οποιοδήποτε τίμημα αποτροπή κάθε θεληματικής συγκατάβασης στον ακρωτηριασμό της χώρας, των εδαφών και της ιστορίας της, θεωρείται πατριδοκαπηλία και χαρακτηρίζεται ως ακραία εθνικιστική ρητορική. Ως επισείοντες την «επικινδυνότητα» της ελληνικής «αδιαλλαξίας» στα ελληνοτουρκικά, άλλωστε, είναι αυτοί που εκβίαζαν την Προεδρία Τάσου Παπαδόπουλου πιέζοντας για λύση του Κυπριακού ως προϋπόθεση ένταξης στην Ευρωπαϊκή Ένωση, και για το Σχέδιο Ανάν. Ωστόσο, και η Κύπρος έγινε μέλος της ΕΕ και το σχέδιο Ανάν κατέρρευσε και η Κυπριακή Δημοκρατία υφίσταται ακόμη.
Οι κομισάριοι του ΕΛΙΑΜΕΠ ευαγγελίζονται όχι απλώς διάλογο με την Τουρκία, αντί αποτροπής, αλλά και μπαχτσίσια προς τη γείτονα, όπως η περιορισμένη, έως μηδαμινή, επέκταση των χωρικών υδάτων μας στο Αιγαίο. Αντιλαμβάνονται κάθε άλλη επιλογή πέραν του επώδυνου συμβιβασμού ως φέρουσα τεράστιο οικονομικό κόστος. Κι ενώ είναι γεγονός ότι ένας πόλεμος είναι παγίως λύση απευκταία, μετέρχονται το επιχείρημα του «μεγάλου οικονομικού κόστους», ωσάν να έπαψε εξαίφνης να ισχύει γι’ αυτούς το αξίωμα si vis pacem para bellum.
Ισχυρίζονται ότι δεν τους είναι σαφές τί επιδιώκουν οι Τούρκοι. Μολονότι αυτό το γνωρίζει καλά και ο τελευταίος Έλληνας πολίτης, για τους φωστήρες του ΕΛΙΑΜΕΠ το ερώτημα αυτό είναι όχι μόνο «θεμελιακό» αλλά και «βασανιστικό», αφού «ουδείς μπορεί να απαντήσει με απόλυτη βεβαιότητα». Η ψευδολογία τους είναι τόσο καταφανής που εύλογα πλέον αμφιβάλλει κανείς για το ειδικό επιστημονικό βάρος τους και τη γνωστική επάρκειά τους. Είναι απορίας άξιο πώς είναι δυνατόν η κυβέρνηση Μητσοτάκη, επί Υπουργίας στο Υπουργείο Ανάπτυξης του Άδωνη Γεωργιάδη, να έχει εντάξει ένα τέτοιο ΕΛΙΑΜΕΠ στους δικαιούχους χρηματοδοτήσεων ακαδημαϊκής έρευνας…
Τα χειρότερα όμως έπονται. Οι άνθρωποι αυτοί διαστρέφουν τον εγκληματικό, απάνθρωπο, δολοφονικό ρόλο σφαγέα του τουρκικού κράτους στον 20ο αιώνα, που οδήγησε σε τραγική συρρίκνωση του Ελληνισμού, χαρακτηρίζοντας τη Μικρασιατική Καταστροφή του 1922 και την τουρκική εισβολή στην Κύπρο το 1974 ως δυό από τις τρεις – μαζί με την γκριζοποίηση των Ιμίων! – «πλέον εμβληματικές στιγμές κρίσης» στις σχέσεις Ελλάδος – Τουρκίας!
Πραγματικά απορεί κάποιος, πώς αυτοί οι άνθρωποι στέκουν καλά στα μυαλά τους, όταν μάλιστα, επισημαίνουν ανερυθρίαστα ότι μετά και τις τρεις ανωτέρω «περιπτώσεις» ακολούθησαν «οι πλέον φιλόδοξες, τολμηρές, και πρωτότυπες προτάσεις για τη βελτίωση των σχέσεων μεταξύ των δύο χωρών». Αναρωτιέται εύλογα κανείς, αν οι άνθρωποι του ΕΛΙΑΜΕΠ αντιλαμβάνονται τί σημαίνει μνήμη εκατοντάδων χιλιάδων σφαγιασμένων, εκδιωχθέντων, βιασθέντων, αγνοουμένων Ελλήνων.
Υποκρίνονται, ότι θέλουν να δοκιμάσουν εάν οι Τούρκοι πράγματι εννοούν την εξεύρεση λύσης μέσω του διαλόγου, ενώ ταυτόχρονα, και αποδεδειγμένα πλέον, εμπλέκονται ενεργά σε επικίνδυνες μυστικές συνεννοήσεις με την τουρκική πλευρά, οι οποίες επιδεινώνουν τη διπλωματική θέση της χώρας μας έναντι της γείτονος. Ονομάζουν την επέκταση στα 12 ν. μίλια «θεωρητικό δικαίωμα» που είναι όμοιο με ένα «…σακί πατάτες» και επικρίνουν την πλειοψηφία των Ελλήνων που «προτιμούν ένα θεωρητικό δικαίωμα το οποίο δεν εφαρμόζεται», όταν οι ίδιοι φροντίζουν να παραμένει αυτό το δικαίωμα «θεωρητικό» και «ανεφάρμοστο», καθώς είναι αυτοί ακριβώς που υπογείως, με δόλο και ιδιοτέλεια, πιέζουν και καθοδηγούν την ελληνική κυβέρνηση να παραπέμπει διαρκώς την άσκηση εθνικής κυριαρχίας στις …ελληνικές καλένδες.
Μεταχειρίζονται στα εργαλεία για την αίσια έκβαση αυτής της ύπουλης μεθόδου τους όχι μόνον το casus belli της Τουρκίας, αλλά και το ότι, δήθεν, οι μεγάλες δυνάμεις είναι ενάντιες στα 12 ν. μίλια της Ελλάδος στο Αιγαίο. Κι αν στο πρώτο τούς έχει ήδη διαψεύσει το τουρκικό Υπουργείο Εξωτερικών, το οποίο με παλαιότερη επίσημη σχετική ανακοίνωσή του έχει υιοθετήσει πλέον ουδέτερη γλώσσα επικαλούμενο γενικώς τις ανάγκες της τουρκικής ναυτιλίας (λες και η Ελλάδα θα παρεμποδίσει ποτέ οιονδήποτε νόμιμο πλού, τη στιγμή μάλιστα που τα Δαρδανέλια και τα Στενά του Βοσπόρου είναι κλειστή τουρκική θάλασσα), η δεύτερη επίκλησή τους συνιστά κυνική ομολογία υποτέλειας, εκχώρησης εθνικής αυτεξουσιότητας, και δουλική υποταγή σε εγχώριους και εξωχώριους εντολοδότες.
Οποίος αδιανόητος εξευτελισμός! Έλληνες ακαδημαϊκοί δάσκαλοι σε ελληνικά πανεπιστήμια, και σύμβουλοι στο Υπουργείο Εξωτερικών και το Μέγαρο Μαξίμου, να πιέζουν τον Πρωθυπουργό να θέσει σε εφαρμογή την έτοιμη (και από αυτούς) λίστα εθνικών παραχωρήσεων. Παραχωρήσεις που ουδεμία σχέση έχουν με την ούτως ή άλλως τραγική εκχώρηση ονόματος και ιστορία στους σκοπιανούς: αυτή τη φορά πρόκειται περί εδαφικού ακρωτηριασμού της Ελλάδος.
Και σαν να μην έφταναν όλα αυτά, έχουν την ειλικρίνεια να ομολογούν τον φόβο τους: ότι η συντριπτική πλειοψηφία του ελληνικού λαού αλλά και μεγάλη μερίδα της κυβέρνησης δεν συμμερίζονται την άποψη του Πρωθυπουργού ότι «αν δεν αναγνωρίζαμε ότι κάποια δικαιώματα έχει και η Τουρκία, δεν θα προσερχόμασταν σε διάλογο», την οποία οι ίδιοι θεωρούν πολύ σωστή! Ομολογούν δηλαδή, ότι όταν ο Πρωθυπουργός βάζει πλώρη για διάλογο με την Τουρκία, έχει κατά νου τα δίκαια της Τουρκίας μάλλον παρά το εθνικό συμφέρον του λαού που τον εξέλεξε και της χώρας της οποίας ηγείται. Δεν αφήνουν, μάλιστα, κανένα περιθώριο ψευδαισθήσεων όταν επισημαίνουν ότι «η συζήτηση περί θαλάσσιων ζωνών αναπόφευκτα οδηγεί και σε συζήτηση περί χωρικών υδάτων».
Άραγε, τί περιμένει ο κύριος Μητσοτάκης για να απομακρύνει από το περιβάλλον του αυτές τις λοιμώδεις εστίες μειοδοσίας, κατευνασμού και υποταγής στην Τουρκία; Αντιλαμβάνεται ότι με το να τις συντηρεί στον άμεσο περίγυρό του, αρρωσταίνει και ο ίδιος και κινδυνεύει πλέον να μην μπορεί να τον προστατέψει καμμία «λίστα Πέτσα» ενώπιον του ελληνικού λαού ο οποίος τον εξέλεξε για να διαφυλάξει την εθνική κυριαρχία της χώρας; Ή μήπως, αγνοεί παντελώς και ανεπίτρεπτα, ότι «η αντίθεση στον κατευνασμό διευκολύνει την κυβέρνησή του να αντισταθεί σε πιέσεις και να απεμπλακεί από συζητήσεις που δεν θέλει να κάνει», όπως προσφυώς επεσήμανε προ ολίγων ετών εις εκ των ευφυέστερων εκπροσώπων της σύγχρονης ελληνικής δημοσιογραφίας;
Αν πράγματι ο Πρωθυπουργός δεν θέλει να καταστεί τραγικά και εγκληματικά υπαίτιος, ταυτίζοντας το όνομά του με την τραγωδία του Ελληνισμού στον 21ο αιώνα, οφείλει να πράξει αυτό που ο ελληνικός λαός, οι απλοί Έλληνες πολίτες, προσδοκά από τον ίδιο. Που δεν είναι άλλο από τα τελευταία λόγια του «ατρόμητου, γενναίου και ακέραιου δημοκράτη» όπως ο ίδιος χαρακτήρισε προ ετών τον εκλιπόντα, Σήφη Βαλυράκη:
«Ο διάλογος Ελλάδας – Τουρκίας για τον ορισμό των οικονομικών ζωνών, μπορεί να είναι ανεκτά ασφαλής για τα εθνικά συμφέροντα, μόνον αφού η Ελλάδα επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα στα 12 μίλια, σε όλο το μήκος της εθνικής ακτογραμμής, ευθυγραμμίσει στο ίδιο εύρος τον εναέριο εθνικό της χώρο και καθορίσει με διμερή συμφωνία την ΑΟΖ Ελλάδας και Κυπριακής Δημοκρατίας».
Δημοσιεύθηκε στο militaire.gr, την Τρίτη, 10/12/2024.
