Category: Greek-Turkish Affairs

Παναγιώτης Παύλος στον Γιώργο Σαχίνη, Ράδιο 98.4 (19/3/2024): «Email-gate: πολύ σοβαρότερο απ᾽όσο φαίνεται, έχουμε να κάνουμε με ψεύτες. Μείζον οι εξελίξεις στα Ελληνοτουρκικά: Ο ελληνικός λαός πρέπει να προσέξει πολύ» *

Γιώργος Σαχίνης: Θα πάω σε έναν από τους πρώτους που βγήκε στα κάγκελα αποδήμους, ερευνητής της φιλοσοφίας στο Όσλο, και από τους ανθρώπους που το πήγε – πώς το ᾽λεγε η Μισέλ – «αίμα» το θέμα, τον κύριο Παναγιώτη Παύλο. Καλημέρα σας!

Παναγιώτης Παύλος: Καλημέρα κ. Σαχίνη από το Όσλο! Τελευταία όλο και πιο συχνά φαίνεται το Όσλο χρειάζεται στην Αθήνα…

ΓΣ: Καταρχάς θέλω να σας συγχαρώ για μια καταπληκτική συνέντευξη με τον Υπουργό Εξωτερικών του Μαυροβουνίου. Τη ζήλεψα…

ΠΠ: Να είστε καλά! 

ΓΣ: …Η οποία, θα τη δούμε μετά, ένα ψήγμα, γιατί ασχολείστε με τα Ελληνοτουρκικά. Εγώ κατάλαβα ότι μας είπε, ξυπνάτε, διότι – με τον τρόπο του το ᾽πε, του το βγάλατε όμως –ξυπνάτε, διότι η Τουρκία είναι σε όλα τα Βαλκάνια… Καθίστε στ᾽ αυγά σας εσείς! Λοιπόν.

ΠΠ: Έτσι ακριβώς.

ΓΣ: Για να έρθω σε αυτό. Είστε ικανοποιημένος από την τροπή που έχουν πάρει τα γεγονότα; Και πώς τα αποπληθωρίζετε εσείς; Διότι έρευνα έγινε, από ποιόν δεν ξέρουμε, εσωτερική, πρόσωπα φύγανε, η ευρωβουλευτής δεν θα ξαναείναι υποψήφια, και καθαρίσαμε; 

ΠΠ: Κοιτάξτε, κ. Σαχίνη, εμένα μου είναι σαφές – ήταν σαφές από την πρώτη στιγμή αλλά τώρα με τεκμήρια πλέον – είναι σαφές ότι εδώ βρισκόμαστε ενώπιον πολύ μεγάλου ζητήματος, πολύ μεγαλύτερου απ’ αυτό που τα συστημικά ΜΜΕ επιτρέπουν να φανεί στην ελληνική κοινή γνώμη. Και το λέω αυτό καταρχήν, διότι έχει υπάρξει όλο αυτό το διάστημα «πασαρέλα» διαφόρων στελεχών, υποστελεχών, κομματικών κλπ, ακόμη και υπουργών, και η κ. Κεραμέως αρκετές φορές, από τα κανάλια μεγάλης εμβέλειας, τα ενισχυμένα από τη λίστα Πέτσα. Τα κανάλια αυτά δεν έχουν καλέσει ούτε ένα παθόντα, ή εν πάσει περιπτώσει, ούτε έναν ο οποίος έχει εικόνα διαφορετική απ’ αυτήν που υποστηρίζει η κυβέρνηση. Και φυσικά, στην προσπάθειά τους να υπερασπιστούν και την κυβέρνηση και τα στελέχη της τα οποία σαφέστατα φέρουν ευθύνη – εγώ θεωρώ ότι και η κ. Κεραμέως έχει ευθύνη και θα σας εξηγήσω γιατί – αναγκάζονται φυσικά, λόγω της υπερέκτασης, να προβαίνουν σε αντιφάσεις, όπως είπατε πολύ σωστά, οι οποίες αγγίζουν  τα όρια της γελοιότητας και της προσωπικής αξιοπρέπειας. Κι έτσι, αναπτύσσεται το τελευταίο διάστημα, τις τελευταίες δέκα ημέρες, στα μάτια μας μπροστά μια σαφής εικόνα ενός κυβερνώντος κόμματος δύο ταχυτήτων, ή αν θέλετε, δύο ποιοτήτων. Όπου στη μεν χαμηλή βάση στελεχών του είναι άνθρωποι σαν τον κ. Θεοδωρόπουλο που μας κούναγε το δάχτυλο από την πρώτη στιγμή, ο οποίος φυσικά έσπευσε να το πράξει αυτό διότι ήξερε πόσο λερωμένη έχει τη φωλιά του. Άνθρωποι τέτοιοι σαν αυτόν εμφανίζουν βιογραφικά δήθεν διανθισμένα με διάφορα στοιχεία, τα οποία είναι αστειότητες φυσικά…

ΓΣ: Ο Γενικός Γραμματέας Αποδήμου Ελληνισμού της Νέας Δημοκρατίας είναι το πρόσωπο που αναφέρεστε.

ΠΠ: Μάλιστα, μάλιστα, αυτός ο κύριος, ο νεαρός εν πάσει περιπτώσει – εγώ τον λέω πρωθυπουργικό «ταχυχειροκροτητή», και από το σχετικό βίντεο και τη θέρμη με την οποία χειροκροτούσε τον Πρωθυπουργό. Κι εδώ τίθεται, παρεμπιπτόντως, και η παράμετρος ακόμη και της ευθύνης του Γραφείου του Πρωθυπουργού, στο Μέγαρο Μαξίμου. Διότι δεν μπορεί να ανανεώνεις τη θητεία αυτού του ανθρώπου στις 27 Φεβρουαρίου, ο ίδιος να το αναρτά με δάφνες και κομπορρημοσύνες, να τον συγχαίρει όλη η κομματική στρατιά του κόμματός του, και μετά από τέσσερεις ημέρες να αποδεικνύεται ότι συνέβη κάτι – στο μεσοδιάστημα, λίγο πριν (;) εγώ δεν πιστεύω ότι έχει ευθύνη η υπηρεσιακή υπουργός [Εσωτερικών] – όπου στην ουσία καταρρέει όλη η εμπιστοσύνη του Πρωθυπουργού. Και λες, καλά, οι άνθρωποι που δίνουν στον Πρωθυπουργό τα χαρτάκια και λένε «αυτόν θα τον βάλεις εκεί» – γιατί, μην τρελαθούμε, δεν τα κάνει ο κ. Μητσοτάκης αυτά, το κόμμα είναι, είναι ένα κομματικό σύστημα – και ο Πρωθυπουργός εμπιστεύεται τους στενούς συνεργάτες του και λέει «οκ, προχώρα το». Λοιπόν, οι άνθρωποι που εισηγήθηκαν τον συγκεκριμένο κύριο, όπως και πάρα πολλούς άλλους κυρίους, όπως και τον Γενικό Γραμματέα του Υπουργείου Εσωτερικών κ. Σταυριανουδάκη, έχουν τεράστια ευθύνη. Και φυσικά και ο Πρωθυπουργός που τους εμπιστεύεται. 

Επιστρέφω λοιπόν πίσω και λέω: η μια ποιότητα των ανθρώπων στη Νέα Δημοκρατία – και δεν έχω καμία κομματική ταμπέλα ή ενδιαφέρον, τα ίδια μπορώ να πω και για τον ΣΥΡΙΖΑ και για το πώς καπηλεύονται κάποιοι στον ΣΥΡΙΖΑ την κ. Καρυστιανού, αυτήν την εκπληκτική γυναίκα και μάνα, άλλο θέμα αυτό – είμαστε τώρα στο mailgate και αναφέρομαι στη Νέα Δημοκρατία. Έχουμε, λοιπόν, αυτήν την ποιότητα των στελεχών του κόμματος που είναι ανθυποαξιωματούχοι. Και έχουμε και την ελίτ, οι οποίοι είναι σπουδαγμένοι σε μεγάλα Πανεπιστήμια – όπως μου έλεγε η Πρόεδρος του ΕΛΙΑΜΕΠ προ λίγων εβδομάδων από την Ιαπωνία ότι έχει τελειώσει το Cambridge, γιατί της είπα κάτι και θίχτηκε – και αυτή η ελίτ λοιπόν η σπουδαγμένη με τις περγαμηνές φροντίζει στο επίπεδο των μεγάλων παζαριών, των πολλών δισεκατομμυρίων και των πολλών γεωπολιτικών συμφερόντων να σέρνει την Ελλάδα σε σφαγείο στα Ελληνοτουρκικά, ενώ οι «μικρομαγαζάτορες», οι «πρεζέμποροι» να το πω έτσι, φροντίζουν τα πλιάτσικα. 

Δηλαδή να διαρρέουν λίστες αποδήμων, να φεύγουν τα στοιχεία – και πολύ σωστά είπατε να μην ξέρουμε ποιός έχει πάρει τί. Διότι, ξέρετε κ. Σαχίνη, δεν είναι δα και μεγάλη σκέψη να φανταστούμε ότι αυτή η λίστα έχει πάει σε όλους τους υποψηφίους της Νέας Δημοκρατίας. Απλώς, η κ. Ασημακοπούλου από υπερβάλλοντα ζήλο την πάτησε πρώτη. Εγώ είμαι βέβαιος ότι όλοι έχουν λάβει αυτή τη λίστα. Και εδώ έρχεται και η ευθύνη της Υπουργού, της κ. Κεραμέως. Η οποία βγήκε την τέταρτη ημέρα, ύστερα από τρεις και πλέον ημέρες σιωπής, που ψάχνονταν να δουν τί έγινε και πώς θα το διαχειριστούν, και με στόμφο και πομπώδες ύφος είπε ότι δεν διακινούνται στοιχεία οιουδήποτε είδους από το Υπουργείο προς κανέναν. Και βγαίνει προχθές και λέει «αυτός είναι ο υπαίτιος», έφυγαν από μας, καρατομήσαμε και τον Γενικό Γραμματέα. Οπότε, η κ. Κεραμέως έχει πολιτική ευθύνη τεράστια, είτε αυτό συνέβη εν αγνοία τους – μπορώ να το δεχθώ – είναι ένα τεράστιο Υπουργείο. Ή, μπορεί να το γνώριζε και να εκτίμησε εσφαλμένα ότι αυτό το πράγμα θα περάσει έτσι. Αυτή είναι η δική μου εικόνα από το Όσλο, της Νέας Δημοκρατίας ύστερα από πέντε χρόνια, και εδώ είναι «η Ρόδος και το πήδημα», όποιος θέλει να διαψεύσει ή να συμφωνήσει.

ΓΣ: Μισό λεπτό, υπάρχει ένα ερώτημα. Πολλοί απόδημοι ήδη προσφεύγουν σε αγωγές. Θα το κάνετε και εσείς;

ΠΠ: Έχει ήδη δρομολογηθεί η διαδικασία, και θέλω να πω σε αυτό ότι εμένα δεν με ενδιαφέρει να προσφύγω στο Δημόσιο, δεν θέλω να επιβαρύνω το Δημόσιο.

ΓΣ: Ωραία, ωραία, το ρώτησα έτσι ενημερωτικά. Ναι, εντάξει, καταλαβαίνω πώς το λέτε. Πάμε παρακάτω, πάω στο ζουμί. Η κ. Υπουργός λέει καταρχάς ότι, ό,τι συνέβη συνέβη από τις λίστες των εθνικών εκλογών των αποδήμων, στην οποία είχατε εγγραφεί και εσείς. Κατά συνέπεια αφορά την υπηρεσιακή Υπουργό. Ναι αλλά με συγχωρείτε πάρα πολύ! Τα email παραδόθηκαν, δεν διέρρευσαν. Παραδόθηκαν από τον κομματικό υπεύθυνο στην Μισέλ Ασημακοπούλου, Φλεβάρη του 2024. Πώς θα γίνει εδώ; Ένα.

Δύο: Λέει το Υπουργείο Εσωτερικών ότι ένα κόμμα – εν προκειμένω το κυβερνών κόμμα –έχει στα χέρια του προσωπικά δεδομένα; Και δεν τρέχει κάστανο; Το ομολογεί το Υπουργείο, το ομολογεί το ίδιο το κόμμα! Με συγχωρείτε δηλαδή.

ΠΠ: Έτσι. Κύριε Σαχίνη. Να πούμε για το πρώτο στοιχείο που αναφέρετε κάτι πολύ σημαντικό. Είναι αποπροσανατολισμός της κοινής γνώμης – και αυτό η κ. Κεραμέως ως έμπειρη πολιτικός θα έπρεπε να μην το τολμήσει. Φαίνεται ότι και αυτή «την πάτησε», και θα φανεί κι ακόμη περισσότερο τις επόμενες μέρες, διότι: όταν έχεις εκλεγεί κυβέρνηση, ένα κόμμα, από το 2019 και κυβερνάς, όλοι όσοι έχουμε μια ηλικία και γνωρίζουμε από τα πολιτικά πράγματα στην Ελλάδα ξέρουμε πώς τα κόμματα αντικαθιστούν στον κρατικό μηχανισμό τους προηγούμενους και βάζουν τους δικούς τους ανθρώπους. Σε μεγάλο βαθμό. Διότι πλέον ΠΑΣΟΚ, Νέα Δημοκρατία και ΣΥΡΙΖΑ έχουν γίνει ένας αχταρμάς. Αλλά σε νευραλγικές θέσεις μιλώ.

Άρα, λοιπόν, το να μας λέει η Υπουργός ότι αυτό έγινε επί της υπηρεσιακής Υπουργού, και να βάζει στο κάδρο και μια «ταλαίπωρη» γυναίκα που την έβαλαν υπηρεσιακή Υπουργό εκεί, είναι τουλάχιστον αναιδές, για να μην πω και αισχρό. Διότι όλος ο κρατικός μηχανισμός στις νευραλγικές θέσεις του παρέμεινε Νέα Δημοκρατία. Ο Γενικός Γραμματέας [σσ. του Υπουργείου Εσωτερικών] ο οποίος αποπέμφθηκε προχθές, είναι – το ξέρετε καλύτερα από εμένα – Κρητικός από το Ηράκλειο, 17 χρόνια Δήμαρχος Δάφνης και Υμηττού, από τους μακροβιότερους δεξιούς δημάρχους, ο οποίος έχοντας αποτύχει να εκλεγεί βουλευτής στη Β´Αθηνών, αν δεν κάνω λάθος, τοποθετήθηκε Γενικός Γραμματέας. Ας αφήσουν λοιπόν αυτές τις, να μην πω τί, πρακτικές και τεχνάσματα – και εννοώ η κ. Κεραμέως – και ας σταθεί στο ύψος της με την τιμιότητα και την ανδρεία που μια γυναίκα σαν αυτή πρέπει να έχει και να σταματήσει να διαβάλλει υπηρεσιακούς υπουργούς. Είναι δουλειά της Νέας Δημοκρατίας, του κομματικού μηχανισμού της Νέας Δημοκρατίας, και δεν έχει σημασία εάν αυτά δόθηκαν Μάιο, Ιούνιο, Ιούλιο, Αύγουστο, ή Φλεβάρη. 

Τώρα ως προς το δεύτερο που λέτε: είναι προφανέστατα τεκμήριο της αβελτηρίας αλλά και της ζημιάς που έχει γίνει στο ελληνικό πολιτικό σύστημα με τα δεκάδες εκατομμύρια ευρώ που έχουν μοιραστεί αφειδώς σε όλα τα ΜΜΕ, προκειμένου να ελέγχονται τέτοιες καταστάσεις. Αυτός είναι ο λόγος που εγώ πιστεύω ότι κανείς δεν αντιδρά μπροστά σε αυτό το συγκλονιστικό που λέτε: ότι έχουμε ένα κόμμα το οποίο διαχειρίζεται ένα κράτος ωσάν το κράτος να είναι προέκταση αυτού του κόμματος. Και όποιος βγει και καταγγείλει τα δικαιώματά του, βγαίνει ο κομματικός μηχανισμός – να σας πω κάτι παρεμπιπτόντως που ίσως δεν το γνωρίζετε: στη ΝΔ, στη Γενική Γραμματεία Ενημέρωσης, εμμέσως και αμέσως απασχολούνται αυτή τη στιγμή 2.350 άνθρωποι. Οι Πρεσβείες και τα Προξενεία της Ελλάδος σε όλον τον κόσμο διαθέτουν 1.350 [ανθρώπους προσωπικό], αν δεν κάνω λάθος. Απ’ αυτό καταλαβαίνετε μπροστά σε τί βρισκόμαστε.

ΓΣ: Κύριε Παύλο, με συγχωρείτε, αλλά εδώ έχει γίνει μια έρευνα εσωτερική, δεν ξέρουμε από ποιόν. Έχει γίνει μια έρευνα. Ούτε ξέρουμε το πόρισμά της. Από την οποία έρευνα έχει αποπεμφθεί ο Γ.Γ. Αποδήμου Ελληνισμού της Νέας Δημοκρατίας, ο Γ.Γ. του Υπουργείου Εσωτερικών, ένας συνεργάτης του που δεν ξέρουμε ποιός είναι, που φαίνεται να παρέδωσε τα δεδομένα. Αυτό είναι το αφήγημα. 

ΠΠ: Ναι.

ΓΣ: Με συγχωρείτε πάρα πολύ! Δηλαδή, τα κάναμε μεταξύ μας εσωτερικά, το καθαρίσαμε και τελειώσαμε; Είναι έτσι; Εδώ είναι προσωπικά δεδομένα πολιτών, δικά σας, δικά μου, του καθενός, που έχουν –υποτίθεται– τη διασφάλιση από το Υπουργείο Εσωτερικών. Και ήδη εδώ υπάρχει κόσμος που μου λέει, με συγχωρείτε πάρα πολύ, «εγώ και Μάρτιο έλαβα email στο μέηλ που έχω δώσει για την επιστολική ψήφο! Πώς σπεύδουν να το αποσυνδέουν; Πώς είναι σίγουροι; Το έχουν ψάξει; Και πώς, δηλαδή, να εμπιστευτείς ένα Υπουργείο Εσωτερικών που παραδέχεται ότι από τα δικά του γραφεία διέρρευσαν τα email;» Από πού κι ως πού να το εμπιστευτείς δηλαδή;

ΠΠ: Είναι απολύτως εύλογο. Εξάλλου, σας είπα στην προηγούμενη επικοινωνία μας ότι εγώ σαφέστατα δεν πρόκειται να χρησιμοποιήσω την επιστολική ψήφο. Και νομίζω όχι μόνον οι παθόντες, να το πω έτσι, αλλά και πάς νοήμων πολίτης δεν θα το πράξει. Αλλά πίσω σε αυτό που λέτε, είναι δύο σημαντικά, ένα που θυμήθηκα τώρα να σας πω. Είχε βγάλει Το Βήμα πριν από λίγες ημέρες έναν αριθμό για 40.000 email τα οποία διέρρευσαν. Αν αυτός ο αριθμός αληθεύει, κ. Σαχίνη, εδώ έχουμε το ευτράπελο ότι σε αυτούς συμπεριλαμβάνονται και οι μέχρι προχθές εγγεγραμμένοι στην επιστολική ψήφο! Γιατί;

Όσοι ήμασταν εγγεγραμμένοι στους περσινούς εθνικούς καταλόγους του εξωτερικού δεν ξεπερνούσαμε τις 22.000. Ψηφίσαμε, μάλιστα, γύρω στις 16.500, τα στατιστικά είναι στη σελίδα του ΥΠΕΣ. Άρα, αν το σαραντάρι ισχύει, πιθανολογώ με πολύ μεγάλη πιθανότητα, ενενήντα τα εκατό, ότι σε αυτόν τον αριθμό είναι και όλοι οι μέχρι τώρα εγγεγραμμένοι στην επιστολική ψήφο. Και αυτό ερμηνεύει και την περίπτωση που μου αναφέρατε ότι ενεγράφη ο άνθρωπος για την επιστολική ψήφο. Ένα το κρατούμενο.

Τώρα, το δεύτερο που επισημάνατε και έχει να κάνει με την προσπάθεια της κυβέρνησης να κλείσει το θέμα, έχει επίσης δύο λόγους, κατ᾽ εμέ.

Ο ένας είναι διότι βλέπουν οι δημοσκοπήσεις να δείχνουν μεγάλη πτώση στο κυβερνών κόμμα. Και αν άφηναν αυτό το πράγμα να εξελιχθεί – που θεωρώ, προσωπική μου εκτίμηση είναι, ότι δεν το ελέγχουν ακόμη –οι απώλειες θα ᾽ταν πολύ μεγαλύτερες. Και άρα, αποφάσισε το Μαξίμου με αυτόν τον τρόπο, με τις τρεις καρατομήσεις και με την κ. Ασημακοπούλου, να προσπαθήσει να δώσει ένα τέλος για να ανακόψει τις απώλειες.

Το δεύτερο, ο δεύτερος λόγος που προβλήθηκε τόσο πολύ έτσι, αν θέλετε, η κυβερνητική αντίδραση είναι ότι, με αυτόν τον εσωτερικό έλεγχο προσπαθούν να προλάβουν τυχόν πορίσματα της ανεξάρτητης δικαιοσύνης, στον βαθμό που είναι ανεξάρτητη.

ΓΣ: Ναι ναι, στον βαθμό που είναι ανεξάρτητη, καλά το λέτε. Αλλά, εσωτερικός έλεγχος από ποιόν, πώς, και τί λέει το πόρισμά του! Δεν θα έπρεπε; Εσείς δεν το έχετε απαίτηση ως Έλληνας που τα στοιχεία σας κυκλοφόρησαν έτσι; Με συγχωρείτε, δηλαδή θα βγω εγώ, από όποια θέση κι αν είμαι, και σας λέω «εντάξει, έκλεισα, έκανα έναν εσωτερικό έλεγχο»; Τί είναι; Προσωπική μου διευθέτηση είναι τα στοιχεία σας; Διότι εδώ ο φίλος ο Δημήτρης, ο οποίος είναι νομικός στην Κολωνία και μάλιστα επί των προσωπικών δεδομένων, θέτει το πρώτο ερώτημα: «Μπορεί το Υπουργείο Εσωτερικών μετά από αυτό το φιάσκο να διαβεβαιώσει ότι τα δεδομένα των Ελλήνων πολιτών που διαχειρίζεται είναι ασφαλή, όταν κατέληξαν σε κομματικά γραφεία»;

ΠΠ: Σαφέστατα και όχι! Σαφέστατα και όχι. Αυτό είναι μια ήττα, και είναι και μια άδικη ήττα, αν θέλετε, του κράτους. Και λέω είναι άδικη, διότι δεν είναι οι δομές του κράτους οι οποίες δημιούργησαν το πρόβλημα. Είναι η κατάχρησή τους, είναι ο βιασμός των κρατικών δομών από τρωκτικά κομμάτων, κόμματος. Εν προκειμένω της Νέας Δημοκρατίας, γιατί δεν είναι και μόνο Νέα Δημοκρατία. Παραδείγματος χάριν, ο Υπουργός παρά τω Πρωθυπουργώ, ο κ. Σκέρτσος, αν δείτε την πολιτεία του έχει περάσει απ’ όλο το ΠΑΣΟΚ, ξεκίνησε από τον Χρυσοχοΐδη. Οπότε ας έχουν οι ακροατές σας υπόψιν, όταν λέμε «Νέα Δημοκρατία» εννοούμε την παρούσα συγκυρία συμφερόντων που μαζεύει η ομπρέλα αυτή όλους αυτούς που συντάσσονται με κάποια συμφέροντα. Άρα δεν είναι Νέα Δημοκρατία αυτή, είναι ΠΑΣΟΚ μέσα, είναι όλοι.

ΓΣ: Εντάξει κ. Παύλο, αλλά από το 2019 και μετά, πολλή αδυναμία στα προσωπικά δεδομένα βλέπω… Με συγχωρείτε! Για να τα λέμε όλα, να καταλαβαινόμαστε…

ΠΠ: Υπάρχει και το περιστατικό με τα 1,5 εκατομμύριο εγγραφές επί υπουργίας κ. Κεραμέως στο Υπουργείο Παιδείας.

ΓΣ: Μάλιστα. Κι εκεί είχαμε διαρροή.

ΠΠ: Άρα, επειδή με ρωτήσατε προηγουμένως αν εγώ είμαι ικανοποιημένος, για να είμαι ικανοποιημένος περιμένω να βγει η Υπουργός Εσωτερικών να πει mea culpa – δεν με ενδιαφέρει αν θα παραιτηθεί ή όχι – αλλά τη θέλω να τη δω μια φορά να είναι ειλικρινής. Διότι δεν έχει πει μόνον η κ. Ασημακοπούλου ψέματα, τα οποία τα πλήρωσε. Έχει ψευστεί και η κ. Κεραμέως. Και ας μην παίζουν με τη νοημοσύνη μας, εν πάσει περιπτώσει. Μπορεί να παίζουν με τη νοημοσύνη των ψηφοφόρων τους και των ελλαδιτών που μπορεί να τους πετάνε μερικά μεροκαματάκια και μερικά ρουσφέτια. Αλλά με εμάς δεν θα παίζουν.

ΓΣ: Κοιτάξτε, εδώ ο φίλος ο Δημήτρης, επαναλαμβάνω, είναι ειδικός επί του θέματος, λέει: «εφόσον από την Παρασκευή [1η Μαρτίου 2024] τουλάχιστον είναι σαφές ότι υπήρξε παραβίαση προσωπικών δεδομένων στο ΥΠΕΣ, σύμφωνα και με την ευρωπαϊκή νομοθεσία θα έπρεπε το Υπουργείο Εσωτερικών μέσα σε 72 ώρες να καταθέσει δήλωση του συμβάντος που έλαβε χώρα». Και να ενημερώσει εσάς όλους ως θιγόμενα πρόσωπα.

ΠΠ: Δεν περίμεναν, κ. Σαχίνη, ο λόγος που δεν έγινε αυτό είναι ότι δεν περίμεναν ότι αυτό το πράγμα θα πάρει τέτοια έκταση. Ακόμη και σήμερα υπάρχουν άνθρωποι οι οποίοι εξακολουθούν να λένε ότι αυτό προκλήθηκε για λόγους αντιπολιτευτικούς. Ακούω δηλαδή και γελάω, από δήθεν, λέει, Συριζαίους, κλπ. Δεν έχουν ακόμη καταλάβει – η αλαζονεία και η έπαρση αυτού του συστήματος εξουσίας είναι τέτοια που, όσο απλοϊκό κι αν σας ακούγεται, έχει αποστερήσει από αυτούς τους ανθρώπους τη δυνατότητα ρεαλιστικής αντίληψης και θεώρησης κάποιων καταστάσεων. Και εδώ έχουμε μια πολύ ρεαλιστική κατάσταση κατάφορης παραβίασης ανθρωπίνων δικαιωμάτων, προσωπικών δεδομένων, υπάρχουσας νομοθεσίας, και ακόμη υπάρχουν άνθρωποι στην κυβέρνηση που πιστεύουν ότι αυτό μπορούν να το καλύψουν. Δεν υπάρχει κάτι άλλο από αυτό.

ΓΣ: Ο Υφυπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης αυτήν την ώρα στον ΣΚΑΙ, ο κ. Κυρανάκης: λέει απλά «έχει γίνει φάουλ με τα email της Ασημακοπούλου». Σοβαρά μιλάμε τώρα;

ΠΠ: Τώρα να σας πω και κάτι που δεν ξέρετε, μιας και τον αναφέρετε. Τον Κώστα τον Κυρανάκη εγώ τον θυμάμαι μικρό παιδάκι στις Βρυξέλλες, όταν έκανα Erasmus, ερχόταν [στην εκκλησία] στο ψαλτήρι δίπλα μου και ψέλναμε. Τον ξέρω λοιπόν από τα γεννοφάσκια του. Και ας αφήσει ο Κωστής αυτές τις ανοησίες τώρα. Όπως και έκανε την ανοησία με τον γάμο των ομοφυλοφίλων, ας τις αφήσει. Εγώ τον συνεχάρην, και του είπα δημόσια «προχώρα», όταν διάφοροι τον χτυπούσαν, διότι ήλπιζα σε μια νέα φωνή, αλλά, Κωστάκη, άστο, παιδάκι μου.

ΓΣ: Άρα, για να το κλείσουμε αυτό το κεφάλαιο, κ. Παύλο, δεν είστε ικανοποιημένος. Μπορεί να έχει πάρει μια ροπή γεγονότων η ιστορία, αλλά δεν είστε ικανοποιημένος από την εις βάθος εξέλιξη.

ΠΠ: Δεν υπάρχει ακόμη εις βάθος εξέλιξη. Υπάρχει εις βάθος, πώς να το πω, αναστοχασμός στο κυβερνητικό επιτελείο για το πώς θα κλείσει αυτή η ιστορία. Δεν υπάρχει η αίσθηση, η συνείδηση του mea culpa. Και αν ήταν μόνο αυτό – γιατί, εντάξει, είμαι άνθρωπος αρκετά ανεκτικός – θα μπορούσα να πω έγινε ένα λάθος, κλπ. Αυτό που λένε δηλαδή τώρα για το δικό τους όφελος τα στελέχη της κυβέρνησης, ότι έγινε φάουλ.

Αλλά επειδή βλέπω όλη την εικόνα τα τελευταία τρία χρόνια, και κυρίως από τα Τέμπη και μετά, και το πώς ο τότε Υπουργός Επικρατείας προσπάθησε να το καλύψει με ψεύδη, αν θέλετε με ψεύδη χειρότερα και από της κ. Κεραμέως, όταν έλεγε «μα αυτό είναι τοπικός σταθμός τηλεδιοίκησης», και όλα αυτά τα ευτράπελα. 

Αυτό που με ανησυχεί και δεν μπορώ να ικανοποιηθώ με οποιαδήποτε αντίδραση, είναι ότι έχουμε μια ομάδα ανθρώπων αδίστακτη ως προς το ποιό ψέμα θα μεταχειριστούν κάθε φορά, η οποία αυτή τη στιγμή έχει στα χέρια της τις τύχες του ελληνικού λαού και του κράτους. Και άρα, στα μεγάλα ζητήματα, αν εδώ έχουμε ένα τέτοιο πρόβλημα, θεωρώ ότι είμαστε μπροστά σε πολύ δύσκολες στιγμές.

ΓΣ: Θέλω να σας διαβάσω κι ένα τελευταίο μήνυμα αποδήμου. Λέει εδώ: «Η διαρροή στοιχείων, πέστε στον κ. Παύλο, κατά τη γνώμη μου, ήταν σε real time, και να τα αφήσουν τα παιχνίδια! Το μήνυμα της Μισέλ ερχόταν εντός δευτερολέπτων μετά την εγγραφή κάποιου, όπως εγώ, ως αποδήμου, και για την επιστολική! Αυτό γινόταν μέχρι και την παραμονή της δημοσιοποίησης του σκανδάλου. Μήπως λοιπόν, υπήρχε συμφωνία συνεργασίας με τον όποιον παρέχει υπηρεσίες data processing; Α ναι, αυτές συνήθως γίνονται σε επίπεδο κορυφής – να το ᾽χετε κατά νου, λέει, δεν είναι απλό το θέμα. Είναι πολύ βαρύτερο απ᾽ ότι φαντάζονται ορισμένοι».

ΠΠ: Μα έχει δίκιο απόλυτο. Κι εγώ δεν μπορώ τώρα σε μια συνέντευξη ραδιοφωνική να λέω και όλους τους λόγους κάθε πράγματος που σκέπτομαι. Αλλά εν προκειμένω και με αφορμή αυτό, είναι ένας από τους λόγους που εμένα δεν με πείθει η δήλωση της κ. Κεραμέως ότι αυτά έγιναν στην υπηρεσιακή. Θεωρώ ότι ψεύδεται εκεί. Θεωρώ ότι αυτά έχουν γίνει προ ολίγων ημερών. Διότι, όπως όλοι οι Έλληνες είμαστε της τελευταίας στιγμής – και οι Ολυμπιακοί Αγώνες, τρέχαμε μέχρι τελευταία στιγμή για να ετοιμαστούμε για να ξεκινήσουμε, τρεις μήνες πριν – έτσι τώρα και αυτοί οι υποφήψιοι ευρωβουλευτές της Νέας Δημοκρατίας.

Και μην ξεχνάτε, η κ. Ασημακοπούλου πέντε χρόνια δεν μας έστειλε τίποτε. Σας το είπα και την άλλη φορά. Δηλαδή, πέντε χρόνια δεν έκανε τίποτε αξιοσημείωτο, για το οποίο άξιζε, έκρινε η ίδια, να ενημερωθούν οι τυχόν ψηφοφόροι της; Άρα είναι τελευταίας στιγμής δουλειά, τσαπατσουλιά και οι λίστες αυτές έχουν φύγει, τι να σας πω, μπορεί και δυό βδομάδες πριν την αποστολή του email, αν όχι ταυτόχρονα, όπως λέει ο φίλος μας.

ΓΣ: Πάντως, το χειρότερο θεσμικά για μένα, κ. Παύλο, το λέω – για μένα, δεν ξέρω για σας – είναι ότι από το Υπουργείο Εσωτερικών, στα γραφεία, στους υπολογιστές ενός κόμματος, του όποιου κόμματος, η διαχείριση προσωπικών δεδομένων που έχουν δοθεί με κανόνες ασφαλείας στο ΥΠΕΣ! Με συγχωρείτε δηλαδή, αυτό είναι απίστευτο να το ομολογεί, να το ομολογεί! Οι ίδιοι το είπαν, γι᾽ αυτό και αποπέμψαν τον Γ.Γ. Αποδήμου Ελληνισμού του κόμματος! Με συγχωρείτε δηλαδή! Και σήμερα είναι Τρίτη και δεν κουνιέται φύλλο! Δεν τρέχει τίποτε! Εάν είναι έτσι, ο καθένας να στήνει ένα μαγαζί και να παίρνει τα στοιχεία του Υπουργείου Εσωτερικών, από ᾽δω κι από κει!

ΠΠ: Κε Σαχίνη, το Υπουργείο Εσωτερικών είναι – να το πούμε έτσι, αν το κράτος με όλα του τα Υπουργεία είναι σαν το ανθρώπινο σώμα – το ΥΠΕΣ είναι η ραχοκοκαλιά. Κι εγώ μπορώ να σας πω και άλλες προεκτάσεις που υποψιάζομαι ότι μπορεί να συμβαίνουν, ή να έχουν συμβεί και να μην τις έχουμε πάρει χαμπάρι. Το ΥΠΕΣ, αν τόσο εύκολα διαδίδονται στα στελέχη του για την Ομογένεια, γιατί ενδεχομένως να μην έχουν διοχετευθεί και στην Πρεσβεία της Τουρκίας στοιχεία για τη μουσουλμανική μειονότητα, για τους ανθρώπους επάνω [σσ. στη Θράκη], έτσι; Πάει πάρα πολύ μακριά η βαλίτσα και αυτό το θέμα αυτή τη στιγμή μπορεί να μη φαίνεται πόσο καυτό είναι και πόσο οξύ, αλλά είναι πάρα πάρα πάρα πολύ σοβαρό.

ΓΣ: Θέλω πριν σας αποχαιρετίσω, γιατί το υπαινίχθηκα στην αρχή της εκπομπής, έχετε μια πάρει μια καταπληκτική συνέντευξη από τον Υπουργό Εξωτερικών του Μαυροβουνίου επ᾽ αφορμή της παρουσίας του στην Αθήνα. Είναι από τις πολύ καλές και τη συνιστώ, αν γκουγκλάρουν απλά με το όνομά σας και Υπουργός Εξωτερικών Μαυροβουνίου, θα την βρουν.

ΠΠ: Να είστε καλά!

ΓΣ: Όχι, όχι, είναι από τις συνεντεύξεις που ζήλεψα, ο τρόπος, η μαεστρία που είχατε να εκμαιεύσετε τελικά αυτό που σε απλά ελληνικά θα το πω εγώ, όχι εσείς – εγώ κατάλαβα – ότι «ξυπνάτε, διότι οι άλλοι τρέχουν με χίλια και στα Βαλκάνια…».

Και προσέξτε, μόλις χθες, και ενώ είμαστε στα πλαίσια του διαλόγου και της Διακήρυξης των Αθηνών και όλα μέλι–γάλα, αλλά αφήνουμε απ᾽ έξω το Κυπριακό, ο Ερντογάν το είπε: το 1974 κάναμε μια κουτουράδα, είπε. Δεν πήραμε όλο τον νότο να τελειώνουμε με την Κύπρο! Καταλάβατε; 

ΠΠ: Είναι έτσι, κ. Σαχίνη, και διάβαζα νωρίτερα ότι υπήρξε μια πρωτοβουλία, μια προσπάθεια του Αρχιεπισκόπου Κύπρου να διοργανωθούν εκδηλώσεις μνήμης, κι εν πάσει περιπτώσει αναφοράς στα 50 χρόνια που έχουμε φέτος και της τουρκικής εισβολής και της κατοχής του τριάντα οκτώ τα εκατό του νησιού. Και αυτή η πρωτοβουλία του «έφαγε πόρτα», να το πω έτσι, στην Αθήνα. Θα φανεί αυτό, νομίζω η Εστία όταν τα αναφέρει αυτά δεν κάνει λάθη και δεν λέει πράγματα ανακριβή. Αλλά δεν μου κάνει εντύπωση.

Εγώ δεν σας κρύβω ότι είμαι ιδιαίτερα ανήσυχος για τους επόμενους λίγους μήνες. Στην Αθήνα τις προηγούμενες μέρες που ήμουν, την προηγούμενη εβδομάδα, είχα διάφορες επαφές και προκύπτει από όλες αυτές ότι ο κ. Γεραπετρίτης είναι…, η λέξη «επισπεύδων» δεν αρκεί, ενδεχομένως, πλήρως για να περιγράψει τη στόχευσή του. Αλλά θεωρώ ότι αυτή τη στιγμή βρισκόμαστε σε μια διαδικασία, ώστε μέχρι τον Μάιο όταν ο Έλληνας Πρωθυπουργός θα ταξιδέψει στην Άγκυρα, ενδεχομένως να έχουν διαμορφωθεί προϋποθέσεις Πρεσπών Αιγαίου – προσέξτε – όχι με τρόπο που θα είναι ευκρινής και ξεκάθαρος και θα πυροδοτήσει τεράστιες κοινωνικές αντιδράσεις. Αλλά με τρόπο που έχει ήδη υπαινιχθεί στους προηγούμενους μήνες η ίδια κυβέρνηση, τα ίδια στελέχη, δηλαδή κομμάτι–κομμάτι.

Και προς επίρρωσιν τούτου, είχαμε και την επίσκεψη της κ. Παπαδοπούλου στην Άγκυρα, όπου τουλάχιστον από πλευράς τουρκικής – γιατί φυσικά η Ελλάδα δεν παραδέχθηκε κάτι τέτοιο – οι Τούρκοι είπαν ότι συζητήθηκαν ζητήματα και Αιγαίου και μειονοτήτων. Θα υπάρξουν πολλαπλές ακόμη συναντήσεις εργασίας στελεχών της ελληνικής κυβέρνησης με την τουρκική, ώστε να ετοιμαστεί σειρά συμφωνιών τις οποίες θα υπογράψει ο Πρωθυπουργός τον Μάιο. 

Κι επειδή έχουμε να κάνουμε με ψεύτες, και το λέω, και ο κ. Γεραπετρίτης έχει αποδείξει πόσο καλός ψεύτης είναι, και η κ. Κεραμέως το έχει αποδείξει. Δηλαδή, έχουμε αυτή τη στιγμή να κάνουμε με επαγγελματίες ψεύτες που, επιτρέψτε μου να πω, δεν είναι και τόσο επιτήδειοι όσο ήταν το παλαιό ΠΑΣΟΚ. Η Νέα Δημοκρατία έχει μια αδυναμία να τα κάνει «σωστά». Και άρα, θεωρώ αυτή τη στιγμή ότι, το μείζον στο οποίο πρέπει να εστιάσει ο ελληνικός λαός είναι ακριβώς η εξέλιξη στις Ελληνοτουρκικές σχέσεις.

ΓΣ: Παναγιώτης Παύλος. Θέλω να τον ευχαριστήσω, θα τα ξαναπούμε μαζί του. Καλημέρα στο Όσλο, να είστε καλά!

ΠΠ: Εγώ να σας ευχαριστήσω κ. Σαχίνη, καλημέρα να ᾽χετε και οι ακροατές σας όλοι.

* Πηγή:

Intervju ministra Ivanovića za Hellas Journal

Panagiotis Pavlos (Hellas Journal), MVP Filip Ivanović

Tokom prve zvanične posjete Atini, 11. i 12. marta, novi ministar vanjskih poslova Crne Gore dr Filip Ivanović dao je ekskluzivni intervju za Hellas Journal.

Šef diplomatije države kandidatkinje za narednu članicu Evropske unije i članice NATO-a, imao je opsežan i srdačan razgovor sa dopisnikom Hellas Journal-a u Oslu Panajotisom Pavlosom.

U detaljnom razgovoru, ministar Ivanović je ukazao na snažnu podršku koju grčka Vlada i njegov kolega gospodin Jorgos Gerapetritis pružaju glavnom vanjskopolitičkom prioritetu Crne Gore, pridruživanju EU. Osvrnuo se na nedavni Diplomatski forum u Antaliji i na sastanak sa turskim ministrom vanjskih poslova gospodinom Fidanom, istovremeno pozivajući Grčku da pojača svoje prisustvo na balkanskom poluostrvu.

Dr Ivanović je pozvao mlade Grke i Grkinje da budu ponosni na svoje jedinstveno nasljeđe. Očigledan je entuzijazam sa kojim govori o helenizmu, grčkoj civilizaciji, umjetnosti i kulturi, kao i o grčkom duhu uopšte, dok otkriva svoj lični odnos sa Grčkom i Atinom, budući da je i sam bio eminentni istraživač grčke filozofije sa značajnim, međunarodno priznatim filozofskim doprinosom širenju grčke paideije u svojoj zemlji.

Crnogorski ministar prenio je očekivanje koje balkanske države, kao što je Crna Gora, imaju u pogledu uloge koju Grčka, kao svojevrsna kolijevka demokratije i kulture i garant evropskog jedinstva i integracije, ima u regionu. Tom prilikom se osvrnuo i na mogućnosti i strategije daljeg produbljivanja bilateralnih odnosa između Crne Gore i Grčke u nekoliko oblasti saradnje, između ostalog, vojnog obrazovanja, akademskog istraživanja, kulturne i naučne diplomatije, u sektoru investicija.

Na kraju je ukazao i na neophodnost hitnog povratka međunarodne diplomatije, ponajviše sada kada živimo u vremenu turbulencija na međunarodnoj sceni, u čijem je središtu rat u Ukrajini i Gazi.

Hellas Journal: Vaša ekselencijo, ministre Ivanoviću, dragi Filipe! Veliko je zadovoljstvo što ste ovdje, u vašoj prvoj zvaničnoj posjeti Atini nakon preuzimanja dužnosti ministra vanjskih poslova Crne Gore. Nadamo se da ste imali uspješnu posjetu sa produktivnim sastancima i dobrom komunikacijom sa grčkom Vladom.

MVP Ivanović: Moram da kažem da sam veoma srećan što sam u Atini. To je, kao što ste i sami rekli, moja prva zvanična posjeta Grčkoj od kada sam postao ministar vanjskih poslova Crne Gore i počastvovan sam gostoprimstvom i srdačnom dobrodošlicom. Prvog dana posjete, razgovarao sam sa prvim potpredsjednikom Parlamenta, kao i sa ministrom vanjskih poslova Helenske Republike. Takođe, položio sam vijenac na grob Vasosa Mavrovunijotisa, kako ga Grci znaju, odnosno Vasa Brajovića, kako ga Crnogorci poznaju. On je bio veoma istaknuta vojna ličnost 19. vijeka u Grčkoj, a zbog svog crnogorskog porijekla predstavlja snažnu vezu između naše dvije zemlje i naša dva naroda.

Veoma sam zadovoljan sastancima koje sam imao, te činjenicom da sam izuzetno prijateljski dočekan u svim institucijama. Ono što je u ovom trenutku veoma važno jeste spremnost da dalje nadograđujemo prijateljske i dobre odnose naše dvije države. Jednako je značajna i grčka podrška primarnom vanjskopolitičkom cilju Crne Gore, koji se ogleda u našem nastojanju da postanemo prva sljedeća članica Evropske unije. Moji sagovornici su me danas uvjerili da će Grčka pružiti punu podršku, kako političku, tako i ekspertsku, ovom cilju.

HJ: Kako ocjenjujete stav i pozicije grčke Vlade prema ministru vanjskih poslova jedne balkanske države? U smislu da dođete ovdje, sastanete se sa Vladom i istovremeno, dok očekivano imate određene teme i pitanja na dnevnom redu, date im uvid u to kako balkanske države gledaju na Grčku, a možda i na ono što očekuju od nje. Da li je to bio pristup u vašim razgovorima?

MVP Ivanović: Kao što sam danas svim svojim prijateljima i sagovornicima kazao, kada govorimo o glavnom vanjskopolitičkom cilju Crne Gore, ali i drugih balkanskih država koje teže članstvu u Evropskoj uniji, moramo se ujedno prisjetiti i ključne uloge Grčke u ovom procesu koji je 2003. godine obilježen Samitom u Solunu i obećanjem o proširenju EU, tada posebno na zemlje Balkana. 21 godina kasnije, ovo obećanje i dalje čeka na ispunjenje. Svojim sagovornicima u Atini sam prenio i da očekujem da Grčka ponovo preuzme vodeću ulogu i da bude glasna zagovornica proširenja EU na sve druge zemlje, a posebno na one koje su u regionu Jugoistočne Evrope. Grčka ima istorijske veze, ne samo sa Crnom Gorom, nego i sa drugim zemljama ovog regiona. Uz to, vrlo dobro zna koje su prednosti, a nekad i problemi, te stoga vjerujem da može da bude najbolji promoter evropske integracije regiona. To bi bilo izuzetno korisno, rekao bih, za vanjsku politiku Grčke, za vanjsku politiku Crne Gore, za region, ali i za EU.

HJ: Preuzeli ste dužnost ministra vanjskih poslova Crne Gore prije skoro četiri mjeseca, i to u periodu nezabilježenih turbulencija, kako na regionalnom nivou, tako i šire, što je slučaj, na primjer, sa Ukrajinom i Bliskim istokom; stvarno prolazimo kroz teška vremena. Kako ta geopolitička dešavanja utiču na zemlje poput Crne Gore, koje iako nijesu u veličini, recimo, Njemačke ili Francuske, a ipak pokazuju sve veći stepen integracije u zapadne institucije i sigurno se kreću ka punopravnom članstvu u EU, odnosno aktivnom učešću na međunarodnoj sceni?

MVP Ivanović: Kao što znate, Crna Gora je članica NATO-a već sedam godina, a takođe je i predvodnica u procesu evropske integracije. Uvjereni smo da se proces pregovora može okončati u narednih nekoliko godina, te da možemo postati, kako sam ranije kazao, prva sljedeća EU članica. Zaista, geopolitička situacija je izazovna. Suočavamo se sa veoma ozbiljnim i teškim krizama u različitim djelovima svijeta, koje dovode u pitanje samu egzistenciju i koncept diplomatije i međunarodnog poretka. U svemu tome, Crna Gora je zauzela vrlo jasan stav da podrži međunarodni mir i stabilnost i poštovanje međunarodnog prava. S tim u vezi, u potpunosti smo podržali teritorijalni integritet i suverenitet Ukrajine; bili smo, i nastavićemo da budemo u potpunosti usklađeni sa Zajedničkom vanjskom i bezbjednosnom politikom EU, uključujući i sankcije Rusiji u sukobu sa Ukrajinom. Naravno, ne smijemo zaboraviti krizu u Gazi koja se u posljednjih nekoliko mjeseci odvija pred našim očima. Crna Gora i ovdje ima veoma principijelan stav – najoštrije je osudila teroristički napad Hamasa od 7. oktobra 2023, ali je i konstantno pozivala Izrael da svoj odgovor na napad i svoje pravo da se brani od terorizma ostvaruje u okvirima međunarodnog prava i međunarodnog humanitarnog prava. Ono za šta se sada zalažemo je humanitarna pauza koja bi dovela do potpunog primirja. Takođe vjerujemo da je dvodržavno rješenje jedino prihvatljivo za ovaj sukob, da i Izrael i Palestina imaju pravo na sopstvene suverene države, te da objema treba garantovati bezbjednost. Po našem mišljenju, ovo je jedino trajno rješenje, za koje se zalažemo u svim multinacionalnim i multilateralnim formatima.

S druge strane, ruska agresija na Ukrajinu dovela je do novog načina promišljanja u EU. Kao što znate, proces proširenja EU je bio prilično tehnički proteklih godina, ako ne i cijele decenije, a sada je kristalno jasno da se bezbjednost i prosperitet evropskog kontinenta najbolje mogu postići jedinstvom; a jedinstvo – članstvom u EU. Stoga bih rekao da se način razmišljanja promijenio. Proces proširenja je sada možda više politički, ili u najmanju ruku, u istom stepenu politički, koliko i tehnički. Bez sumnje, Crna Gora je na putu da iskoristi priliku koja se ukazala i da, kao što sam već rekao, do kraja mandata ove Vlade okonča proces sa svoje strane i postane prva sljedeća članica EU.

HJ: Nedavno ste učestvovali na prilično velikom događaju, Antalijskom diplomatskom forumu, čiji je organizator i domaćin bio turski ministar vanjskih poslova. Tamo ste imali priliku da se sastanete i razgovarate sa kolegama iz brojnih zemalja, ali i sa turskim MVP Hakanom Fidanom. Kao što vjerovatno već i znate, Grčka je od decembra 2023. godine krenula u proces zbližavanja sa Turskom. To je definisano Deklaracijom iz Atine, početkom decembra prošle godine, uprkos fundamentalnim izazovima i problemima u bilateralnim odnosima dvije zemlje, primarno zbog revizionističkog karaktera grčkog susjeda. Možete li nam ukratko reći kakve utiske nosite sa tog sastanka? I, ako smijem dodatno da preciziram pitanje: Kako Crna Gora gleda na ulogu Turske na Balkanu?

MVP Ivanović: Tako je, učestvovao sam na Antalijskom diplomatskom forumu i moram da kažem da je to bio jedan veliki veoma dobro organizovan događaj. Tamo sam imao priliku da se sastanem sa nekoliko kolega, posebno sa onima sa kojima se mi sa Balkana, ili iz Evrope, ne srećemo često. Tu uglavnom mislim na naše kolege i prijatelje iz Azije, Afrike i Latinske Amerike. Bilo je veoma zanimljivo i korisno sastati se sa brojnim političarima i kolegama i razgovarati o mogućnostima saradnje i unaprjeđenju odnosa. Kako ste i sami rekli, sastao sam se i sa ministrom vanjskih poslova Turske Fidanom, što je bio naš drugi susret u proteklih nekoliko mjeseci. Sastanak je bio veoma srdačan, a ministru sam zahvalio na pozivu i organizaciji Foruma, koji je bio dobra prilika da razgovaramo o određenim pitanjima iz domena bilateralne saradnje Crne Gore i Turske. Moram da konstatujem da su odnosi između naše dvije zemlje veoma dobri, obilježeni dobrom povezanošću, brojnim turskim investicijama u Crnoj Gori, i, rekao bih, dinamičnim političkim dijalogom. Veoma sam svjestan odnosa između Grčke i Turske i razumijem ga. Mogu da kažem da tamo gdje postoje izazovi i problemi, diplomatija treba da preuzme primat. Pozdravio bih sve napore dvije zemlje koji za cilj i rezultat imaju ublažavanje i pospješenje odnosa između država i njihovih naroda, na temeljima međusobnog poštovanja i poštovanja suvereniteta. S druge strane, sve tri države, Crna Gora, Turska i Grčka su saveznice u NATO-u. Grčka je članica EU, mi smo, kao što sam rekao, predvodnica u procesu evropske integracije, dok je Turska takođe zemlja kandidat za članstvo u EU. Dakle, iako u svim odnosima postoje stvari koje nas razdvajaju, odnosno na koje gledamo drugačije, uvjeren sam i u postojanje veza koje nas mogu približiti. Stoga bi bilo veoma korisno fokusirati se na teme koje približavaju zemlje i narode. Turska je veoma aktivan akter u regionu Balkana, kako u Crnoj Gori, tako i u drugim zemljama i pozdravljam njenu aktivnost i ulogu na Balkanu. Takođe, dobrodošla je i aktivnija uloga i vidljivije prisustvo Grčke i to je poruka koju sam prenio svojim sagovornicima. Ne samo u pogledu grčke podrške procesu evropske integracije, već i u kontekstu bilateralne saradnje između Grčke i zemalja Balkana.

HJ: Govoreći o odnosu između Crne Gore i Grčke s perspektive pridruživanja zajedničkim institucijama poput EU, moglo bi se primijetiti da je u zajedničkoj svijesti većine grčkog naroda, barem onih određene dobi, Crna Gora u velikoj mjeri povezana sa srpskim narodom i ljudima. Koliko je danas aktuelna ta percepcija? Kako bi se najpreciznije opisalo moderno stanje Crne Gore, čiju vanjsku politiku vodite, i kakve su danas težnje Crne Gore i njenih građana?

MVP Ivanović: Tokom istorije, sudbine pojedinaca, naroda i država često su bili duboko isprepletani. Mnoge države današnjeg Balkana, uključujući Crnu Goru i Srbiju, dijele istu istoriju kroz različite epohe. Kao što znate, Crna Gora i Srbija su činile državnu zajednicu koja je trajala gotovo devedeset godina, i naravno, vrlo je prirodno da postoje istorijske, kulturne, pa čak i porodične veze između njih. Trećina stanovništva u Crnoj Gori se smatra Srbima. Imamo oko četrdeset i pet posto ljudi koji se identifikuju kao Crnogorci, a takođe imamo bošnjačko, albansko i hrvatsko stanovništvo u Crnoj Gori. Ali ono što je vrlo važno jeste da je Crna Gora ustavno definisana kao sekularna i građanska država, država građana, a ne država naroda ili etničkih grupa i zemlja u kojoj svaki pojedinačni građanin ima pravo njegovati i ispoljavati svoj identitet bez bilo kakvih negativnih posljedica ili reperkusija. Kada je riječ o vanjskoj politici, ono što je takođe vrlo važno sada jeste da je osamdeset posto građana Crne Gore – a to znači građani Crne Gore svih etničkih grupa i religija – vrlo proevropski nastrojeno i žele da vide Crnu Goru kao sljedeću članicu EU. Dakle, ono što radimo jeste da sprovodimo vanjsku politiku Crne Gore kao ujedinjene građanske države i koja može biti od koristi za svakog pojedinačnog građanina, bez obzira na njegovu etničku pripadnost, vjeroispovijest ili bilo koji drugi aspekat identiteta.

HJ: Želio bih da pređemo na nešto ličniji nivo, s obzirom da imamo i prijateljstvo koje seže dosta daleko u prošlost i profesionalnu saradnju u oblasti filozofije. Sigurno je da većina grčkog naroda nema pojma da ste vi, ne samo veliki prijatelj Grčke u teoriji, pravi filhelenski orjentisan čovjek, već i – i ne bih se bojao to tako nazvati – u praksi, istaknuti naučnik antičke grčke i kasnoantičke filozofije i jedan od eminentnih stručnjaka u izučavanju Dionisija Areopagita i njegovog naslijeđa. Molim vas, možete li nam reći nešto o vašem odnosu s Grčkom, njegovim počecima i kako se razvio?

MVP Ivanović: Hvala vam na pitanju! Uvijek je dobro vratiti se svojim akademskim i naučnim korijenima. Tako je, po obrazovanju imam doktorat iz filozofije i religijskih nauka, a moje područje ekspertize su antička grčka i kasnoantička filozofija, kao i vizantijska filozofija. To su teme i oblasti koje su me veoma zanimale od samog početka mojih studija filozofije. Naravno, interes za te oblasti prirodno me doveo do toga da još više cijenim i istražujem grčku istoriju, kulturu i civilizaciju. Tokom svoje akademske karijere imao sam priliku i šansu da posjetim mnoga mjesta u Grčkoj; ne samo da posjetim, već i da boravim u Atini tokom dužeg perioda i da upoznam grčki narod, atinski život. To je veoma živa kultura i društvo, i moram reći da se ta, veoma duboka, lična veza sa Grčkom najbolje može definisati jednom riječju – ‘ljubav’.

HJ: Fantastično! Budući da je ljubav ključna riječ ovdje, koja bi poruka bila koju biste prenijeli novijoj generaciji Grka danas koja, moglo bi se reći, možda ne shvata potpuno značaj helenizma i svijesti o njemu i grčkom duhu? Koji bi bio savjet, kako naučnika koji je proveo godine proučavajući grčku kulturu, filozofiju i književnost, tako i prijatelja Grčke koji je na čelu vanjske politike države Balkana koji teži da doprinese helenizmu u regionu?

MVP Ivanović: Ako kažem da su Grčka i grčka kultura kolijevka zapadne civilizacije, ne bih rekao ništa novo. Ali ponekad čak i poznate i stare stvari treba ponoviti kako bi se zapamtile. Ako postoji toliko ljudi izvan Grčke, ne samo u Evropi, već i na drugim kontinentima, u Americi, Aziji, Africi, koji obožavaju i vole grčku istoriju, civilizaciju, kulturu, filozofiju, umjetnost i tako dalje, onda ljudi u Grčkoj, posebno mlade generacije, treba da budu veoma ponosni na svoje naslijeđe. Ovo naslijeđe nije samo o antičkoj grčkoj kulturi i civilizaciji; nije samo o vizantijskoj kulturi i civilizaciji, već i o modernoj Grčkoj. Radi se o borbi za slobodu i njene vrijednosti, za vrijednosti demokratije, i to je nešto što bi svaki pripadnik mlađe generacije u Grčkoj trebao da cijeni. Za ponos je, kao što sam rekao, što ljudi izvan Grčke to cijene, pa bi ljudi unutar Grčke trebalo da budu još ponosniji na naslijeđe svojih predaka.

HJ: Dolazeći sada do nečega o čemu možda malo ljudi zna: često govorimo o institutima, o kulturi prijatelja, npr. o kineskoj kulturi – postoji mnogo stotina ‘Konfučijevih’ instituta širom svijeta – i očekivalo bi se da Grčka ima svoj lanac kulturnih institucija širom svijeta. Međutim, nažalost, to nije slučaj. Ali opet, prije nekoliko godina, pokrenuli ste jednu prilično jedinstvenu inicijativu. Mislim na Centar za helenističke studije u Podgorici, koji je, ako se ne varam, osnovan 2015. godine. Možete li nam reći nešto o tome?

MVP Ivanović: Centar za helenističke studije osnovan je 2015. godine kao neprofitna organizacija u Crnoj Gori, i rezultat je entuzijazma nekoliko mojih kolega i mene, koji svi radimo u Crnoj Gori, ali se akademski bavimo pitanjima grčke kulture. Neki od njih su studirali i istraživali u Grčkoj i imaju duboko poznavanje grčke kulture i civilizacije. Smatrali smo da je veoma važno da mi, poput mnogih drugih zapadnih zemalja i istraživačkih centara, osnujemo instituciju koja će biti potpuno posvećena proučavanju helenističke kulture i civilizacije, od njenih drevnih korijena do savremenih vremena. I osnovali smo Centar za helenističke studije u Podgorici. Pokrenuli smo akademski časopis pod nazivom ‘Akropolis: časopis za helenističke studije’. Ovaj časopis sada ulazi u svoju sedmu godinu. Biću slobodan da kažem da se radi o veoma dobrom i istaknutom međunarodnom časopisu. Na primjer, nalazi se na Scopus listi akademskih časopisa, što je jedna od prestižnih listi akademskih časopisa. Takođe smo pokrenuli Međunarodnu konferenciju o helenističkim studijama, koja je prvi put održana u Crnoj Gori, 2019. godine. Nažalost, plan je bio nastaviti godišnju konferenciju na različitim mjestima u Crnoj Gori, ali nas je zadesila pandemija covida i neki drugi krizni događaji, pa je konferencija odgođena. Ipak, nadamo se da ćemo obnoviti rad Centra i Konferencije. Cilj je njegovati, promovisati i istražiti odnos između helenističke kulture i zapadne civilizacije, a Crna Gora je jedno od mjesta u Evropi koje ima posebne veze sa Grčkom. Takođe bih želio ohrabriti svoje grčke prijatelje da daju svoj doprinos i promovišu svoju kulturu i civilizaciju širom svijeta na različite načine. Jedan od vrlo efikasnih je osnivanje i podržavanje centara za helenističke studije širom svijeta. Naš centar, naravno, nije jedini, postoji ih mnogo u SAD-u, Velikoj Britaniji, širom Evrope, pa čak i u Japanu. Dakle, ovo je veoma dobra prilika i za kulturnu diplomatiju, za naučnu diplomatiju, pored osnovnog akademskog istraživanja i interesa.

HJ: Da li ste imali priliku na sastancima, tokom ove posjete, da otvorite pitanja o bilateralnoj saradnji između Crne Gore i Grčke, upravo na nivou kulture, paideie, istraživanja i naučne saradnje? Ili je to nešto na čemu će se tek raditi?

MVP Ivanović: Postoji mnogo oblasti u kojima Grčka i Crna Gora mogu još bliže sarađivati. Jedan od dobrih primjera je obrazovanje naših kadeta na vojnim akademijama u Grčkoj. Ova saradnja je veoma plodonosna i mnogi mladi vojnici i oficiri iz Crne Gore su završili studije u Grčkoj. Razgovarali smo, tokom posjete, o mogućnostima povećanja broja stipendija koje Grčka nudi crnogorskim studentima za dodiplomske i postdiplomske studije na univerzitetima širom Grčke. Takođe smo razgovarali o mogućnostima povezivanja crnogorskih i grčkih univerziteta i istraživačkih institucija, jer smatramo da rad na zajedničkim projektima, razmjena akademskog osoblja, razmjena studenata, predstavljaju odličnu priliku za jačanje veza između dvije zemlje. Nadam se da ćemo uskoro imati i bilateralne sporazume u oblastima kulture, obrazovanja i istraživanja. Dakle, saglasili smo se da treba više raditi na tome zajednički, u bliskoj budućnosti.

HJ: I posljednje pitanje, dragi ministre. Koja je vaša vizija kao šefa diplomatije Crne Gore i kako biste željeli da se ostvari?

MVP Ivanović: Vlada čiji sam član postavila je četiri glavna cilja vanjske politike koje želimo da slijedimo. Prvi je članstvo Crne Gore u EU, drugi je nastavak aktivnog i kredibilnog članstva u NATO-u, treći njegovanje dobrosusjedskih odnosa i regionalne saradnje, i četvrti, dugoročniji cilj, aktivnija i vidljivija uloga Crne Gore u multilateralnim organizacijama, posebno UN-u. To su ciljevi vanjske politike kojem smo mi kao Vlada, a posebno mi u Ministarstvu vanjskih poslova, potpuno posvećeni i radimo naporno na njihovom ostvarivanju.

Kada je riječ o Ministarstvu vanjskih poslova, ono što je moje i obećanje Vlade, jeste obnova naše diplomatske mreže; fokus na jačanju kapaciteta; pružanje mogućnosti mladim diplomatama za različite vrsta obuka kroz saradnju s diplomatskim akademijama i međunarodnim institucijama, više usmjerenim na praktična iskustva, poput programa UNDP i sličnim organizacijama, studijskih posjeta, itd. Takođe trenutno je fokus na osnaživanju i daljem razvoju kulturne i naučne diplomatije, jer vjerujemo da su to najbolji načini na koje, relativno mala zemlja, može postići veću vidljivost na međunarodnoj sceni. Osnovali smo Direktorat za ekonomsku i javnu diplomatiju, unutar kojeg ćemo se fokusirati posebno na kulturnu i naučnu diplomatiju. Pored toga, želimo obuhvatiti sve ove ideje snaženjem digitalne diplomatije, jer vjerujemo da kombinovanje savremene informacione i komunikacione tehnologije sa diplomatijom može biti pobjednička formula za Crnu Goru u 21. vijeku.

HJ: Vaša ekselencijo, dragi Filipe, iskreno vam zahvaljujem na ovom temeljnom razgovoru i srdačno vam želim svaki uspjeh tokom boravka u Atini i u budućnosti. Bilo je izuzetno zadovoljstvo, i duboko sam zahvalan na vremenu koje ste posvetili ovom sastanku i razgovoru.

MVP Ivanović: Zahvaljujem. Bilo je veliko zadovoljstvo razgovarati sa Vama.

Izvor:

https://www.gov.me/clanak/ministar-ivanovic-u-intervjuu-za-hellas-journal-tokom-svoje-prve-zvanicne-posjete-atini

Παναγιώτης Παύλος: «Ανησυχώ πάρα πολύ για τα Ελληνοτουρκικά…»

Ραδιοφωνική συνέντευξη στον Στέφανο Δαμιανίδη και τον Focus FM, την Πέμπτη 14 Μαρτίου, κι εν μέσω των ραγδαίων εξελίξεων με το σκάνδαλο Ασημακοπούλου, για τις ιδιαίτερα κρίσιμες εξελίξεις στα Ελληνοτουρκικά. Στο μενού, μεταξύ άλλων:

– Οργασμός τουρκικών επενδύσεων στην Ελλάδα.

– Επίσκεψη ΥΦΥΠΕΞ Παπαδοπούλου στην Άγκυρα.

– Αναφορές για Θέματα Αιγαίου και Μειονοτήτων στην ατζέντα.

– Εντατικές διμερείς συναντήσεις ενόψει επίσκεψης Έλληνα ΠΘ στην Άγκυρα τον Μάιο.

– Προετοιμασία υπογραφής σειράς νέων συμφωνιών.

– «Πρέσπες Αιγαίου» πριν τις Ευρωεκλογές;

Και πολλά ακόμη, στην ενδιαφέρουσα αυτή ραδιοφωνική συζήτησή μας:

Διαπρεπής ερευνητής της ελληνικής φιλοσοφίας ο Υπουργός Εξωτερικών του Μαυροβουνίου: Αποκλειστική συνέντευξη του Δρ. Φίλιπ Ιβάνοβιτς στην Hellas Journal του Μιχάλη Ιγνατίου, και τον Παναγιώτη Παύλο

Στιγμιότυπο από την αποκλειστική συνέντευξη του υπουργού Εξωτερικών του Μαυροβουνίου, Δρ. Φίλιπ Ιβάνοβιτς στην Hellas Journal και τον Παναγιώτη Παύλο, κατά την πρώτη επίσημη επίσκεψή του στην Αθήνα. Φωτογραφία Hellas Journal

Αποκλειστική συνέντευξη στην ιστοσελίδα μας, Hellas Journal, παραχώρησε ο νέος Υπουργός των Εξωτερικών του Μαυροβουνίου Δρ. Φίλιπ Ιβάνοβιτς, κατά τη διάρκεια της πρώτης επίσημης επίσκεψής του στην Αθήνα, στις 11 και 12 Μαρτίου.

Κατά τη διάρκεια της παραμονής του στην ελληνική πρωτεύουσα ο επικεφαλής της διπλωματίας του αμέσως επόμενου υποψηφίου προς ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση βαλκανικού κράτους μέλους του ΝΑΤΟ, είχε εκτενή και εγκάρδια συνομιλία με τον ανταποκριτή της Hellas Journal στο Όσλο, και παλαιό προσωπικό φίλο του, Παναγιώτη Παύλο.

Στην αναλυτική συζήτηση μαζί του επεσήμανε την ένθερμη στήριξη που παρέχει η Ελληνική Κυβέρνηση και ο ομόλογός του κ. Γιώργος Γεραπετρίτης στην κορυφαία προτεραιότητα της εξωτερικής πολιτικής του Μαυροβουνίου, της ένταξής του στην Ευρωπαϊκή Ένωση (Ε.Ε.).

Αναφέρθηκε στο πρόσφατο Φόρουμ Υπουργών Εξωτερικών στην Αττάλεια της Τουρκίας και τη συνάντησή του με τον Τούρκο Υπουργό Εξωτερικών κ. Φιντάν, ενώ παράλληλα κάλεσε την Ελλάδα να ενισχύσει ποικίλα την παρουσία της στη Βαλκανική χερσόνησο.

Ιδιαίτερη αίσθηση προκαλεί η παρότρυνσή του προς τους νέους Έλληνες να είναι περήφανοι για τη μοναδική κληρονομιά τους. Είναι εμφανής η θέρμη με την οποία μιλά για τον Ελληνισμό, την ελληνική τέχνη και το ελληνικό πνεύμα, καθώς αποκαλύπτει την προσωπική σχέση του με την Ελλάδα και την Αθήνα, όντας ο ίδιος διαπρεπής ερευνητής της ελληνικής φιλοσοφίας με μεγάλο αναγνωρισμένο φιλοσοφικό έργο διεθνώς, και με μοναδική συμβολή στη διάδοση της Ελληνικής Παιδείας στη χώρα του.

Ο κ. Ιβάνοβιτς τόνισε εμφατικά τον ρόλο που βαλκανικά κράτη όπως το Μαυροβούνιο προσδοκούν από τη χώρα μας να διαδραματίσει στην περιοχή ως λίκνο της δημοκρατίας και του πολιτισμού αλλά και ως εγγυητής της Ευρωπαϊκής ενότητας και ολοκλήρωσης. Δεν παρέλειψε να αναπτύξει τις δυνατότητες και τις στρατηγικές περαιτέρω εμβάθυνσης των διμερών σχέσεων σε μια σειρά από τομείς συνεργασίας, όπως η εκπαίδευση μαθητών, φοιτητών, αλλά και στελεχών των Ενόπλων Δυνάμεων, η έρευνα, η πολιτιστική και επιστημονική διπλωματία, ο τομέας των επενδύσεων.

Τέλος, επεσήμανε την αδήριτη ανάγκη για δυναμική επάνοδο της διεθνούς διπλωματίας απέναντι σε ένα διεθνές σκηνικό μεγάλων αναταραχών στο επίκεντρο του οποίου βρίσκεται ο πόλεμος στην Ουκρανία και τη Γάζα.

Ακολουθεί η συνέντευξη του ΥΠΕΞ του Μαυροβουνίου.

  • ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΠΑΥΛΟΣ: Εξοχότατε κύριε Υπουργέ των Εξωτερικών του Μαυροβουνίου, Δρ. Ιβάνοβιτς, αγαπητέ Φίλιπ! Είναι μεγάλη η χαρά να σας έχουμε εδώ κατά την πρώτη επίσημη επίσκεψή σας στην Αθήνα μετά την ανάληψη των καθηκόντων σας ως Υπουργός των Εξωτερικών του Μαυροβουνίου. Ελπίζουμε η επίσκεψή σας και η πρώτη ημέρα παραμονής σας στην Αθήνα να ήταν καρποφόρα, με παραγωγικές συναντήσεις και επικοινωνία με την Ελληνική Κυβέρνηση.

ΥΠΕΞ Ιβάνοβιτς: Ομολογώ ότι είμαι πολύ χαρούμενος που βρίσκομαι στην Αθήνα. Όπως είπατε, είναι η πρώτη επίσημη επίσκεψή μου στην Ελλάδα αφότου ανέλαβα Υπουργός των Εξωτερικών του Μαυροβουνίου. Είμαι πολύ ευχαριστημένος από τη φιλοξενία και την εγκάρδια υποδοχή που έλαβα εδώ στην Αθήνα. Κατά την πρώτη ημέρα της επισκέψεώς μου συνομίλησα με τον Αντιπρόεδρο του Κοινοβουλίου και με τον ομόλογό μου Υπουργό των Εξωτερικών της Ελλάδος. Είχα επίσης την ευκαιρία να αποτίνω φόρο τιμής στον τάφο του Βάσου Μαυροβουνιώτη, που οι Έλληνες ξέρουν ως Βάσο Μπράγιοβιτς, όπως τον γνωρίζουν οι Μαυροβούνιοι. Ήταν, όπως γνωρίζετε, μια πολύ εξέχουσα στρατιωτική προσωπικότητα στην Ελλάδα του 19ου αιώνα. Ο ίδιος είχε καταγωγή από το Μαυροβούνιο και είναι ένα από τα σημαντικά ιστορικά πρόσωπα που συνδέουν τις δύο χώρες και τους δύο λαούς μας.

Είμαι πολύ χαρούμενος με τις σημερινές συναντήσεις, καθώς έτυχα λίαν φιλικής υποδοχής απ᾽ όλους τους αξιωματούχους. Αυτό που είναι σημαντικό είναι η βούληση της Ελλάδος να εμβαθύνει τις καλές φιλικές σχέσεις με το Μαυροβούνιο. Επίσης πολύ σημαντικό είναι το γεγονός ότι η Ελλάδα στηρίζει πλήρως την άμεση προτεραιότητα της εξωτερικής πολιτικής του Μαυροβουνίου που δεν είναι παρά η ένταξή του στην Ευρωπαϊκή Ένωση ως το αμέσως επόμενο μέλος της. Οι συνομιλητές μου με διαβεβαίωσαν σήμερα ότι η Ελλάδα θα παρέχει πλήρη πολιτική και τεχνική στήριξη προς αυτόν το σκοπό.

  • ΠΠ: Πώς αξιολογείτε τη διάθεση της Ελληνικής Κυβέρνησης απέναντι σε έναν Υπουργό Εξωτερικών ενός βαλκανικού κράτους, υπό την έννοια ότι ερχόμενος εδώ όχι μόνον συναντάστε με την Κυβέρνηση στο πλαίσιο των θεμάτων της διμερούς ατζέντας σας, αλλά παράλληλα παρέχετε στους Έλληνες αξιωματούχους εικόνα του πώς τα βαλκανικά κράτη προσβλέπουν προς την Ελλάδα και ενδεχομένως και τις προσδοκίες που έχουν από αυτήν. Υπήρξε κάποια τέτοια διάσταση στις συνομιλίες σας;

ΥΠΕΞ Ιβάνοβιτς: Αυτό που είπα σήμερα στους φίλους συνομιλητές μου είναι ότι όσον αφορά στον κεντρικό στόχο εξωτερικής πολιτικής όχι μόνον του Μαυροβουνίου αλλά και άλλων βαλκανικών κρατών τα οποία εντάσσονται στην ΕΕ, ήταν η υπενθύμιση του κομβικού ρόλου που διαδραματίζει η Ελλάδα σε αυτήν τη διαδικασία η οποία υπογραμμίστηκε στη Σύνοδο Κορυφής στη Θεσσαλονίκη το 2003, εκεί όπου υπήρξε η υπόσχεση για την Ευρωπαϊκή διεύρυνση ειδικά για τις χώρες των Βαλκανίων. Σήμερα έχουν περάσει ήδη εικοσιένα χρόνια και η υπόσχεση αυτή εκκρεμεί. Επομένως, μετέφερα στους συνομιλητές μου εδώ στην Αθήνα την προσδοκία μου η Ελλάδα να αναλάβει εκ νέου τον πρωταγωνιστικό ρόλο της και να καταστεί πολύ ένθερμος υποστηρικτής της διεύρυνσης της ΕΕ προς τις υπόλοιπες χώρες, και κυρίως εκείνες που βρίσκονται στη νοτιοανατολική περιοχή της Ευρώπης. Η Ελλάδα έχει ιστορικούς δεσμούς όχι μόνο με το Μαυροβούνιο αλλά και με άλλες χώρες της περιοχής αυτής και θεωρώ ότι μπορεί να καταστεί ο καλύτερος υποστηρικτής της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσής της. Αυτό θα είναι εξαιρετικά χρήσιμο, θα έλεγα, τόσο για την ελληνική εξωτερική πολιτική όσο και για την εξωτερική πολιτική του Μαυροβουνίου, για την περιοχή αυτή, καθώς βέβαια και για την ίδια την ΕΕ.

  • ΠΠ: Αναλάβατε τα καθήκοντά σας ως Υπουργός των Εξωτερικών του Μαυροβουνίου ήδη σχεδόν πριν από τέσσερεις μήνες, σε μια περίοδο πρωτοφανών αναταράξεων τόσο στη μεγάλη διεθνή εικόνα, θα έλεγε κανείς, όσο και τοπικότερα, όπως είναι παραδείγματος χάριν, η περίπτωση στην Ουκρανία και τη Μέση Ανατολή, όπου ζούμε πραγματικά δύσκολες στιγμές. Πώς αυτό το γεωπολιτικό θέατρο εγείρει προκλήσεις σε μικρότερες χώρες, όπως το Μαυροβούνιο – που έστω κι αν δεν έχει το μέγεθος της Γαλλίας ή της Γερμανίας επιδεικνύει ωστόσο αυξανόμενο βαθμό ενσωμάτωσης στους Δυτικούς θεσμούς, οι οποίες ήδη συμμετέχουν στην ΕΕ και ευρύτερα στη διεθνή σκηνή;

ΥΠΕΞ Ιβάνοβιτς: Όπως γνωρίζετε, το Μαυροβούνιο είναι εδώ και επτά χρόνια μέλος του ΝΑΤΟ. Είναι επίσης πρωτοπόρο στην ευρωπαϊκή ενταξιακή διαδικασία. Και πιστεύουμε ότι μπορούμε να ολοκληρώσουμε τις διαπραγματεύσεις με την ΕΕ στα αμέσως επόμενα έτη και να γίνουμε, όπως είπα, το αμέσως επόμενο μέλος της ΕΕ. Πράγματι, η γεωπολιτική κατάσταση δεν είναι εύκολη. Αντιμετωπίζουμε κρίσεις σε διάφορες γωνιές του κόσμου, κρίσεις πολύ δύσκολες, που θέτουν σε αμφισβήτηση την ίδια την ύπαρξη και την έννοια της διπλωματίας και της διεθνούς έννομης τάξης. Το Μαυροβούνιο έχει διατηρήσει μια πολύ σαφή θέση: την προάσπιση της διεθνούς ειρήνης και τον σεβασμό του διεθνούς δικαίου. Στην κατεύθυνση αυτή, έχουμε εξαρχής υποστηρίξει πλήρως την εδαφική ακεραιότητα και εθνική κυριαρχία της Ουκρανίας, είμαστε ήδη απολύτως ευθυγραμμισμένοι με την Κοινή Εξωτερική Πολιτική και Πολιτική Ασφάλειας της ΕΕ και ασφαλώς θα συνεχίσουμε στην κατεύθυνση αυτή, συμπεριλαμβανομένων των κυρώσεων έναντι της Ρωσίας στη σύγκρουση με την Ουκρανία.

Βεβαίως, δεν πρέπει να λησμονούμε αυτό που ξετυλίγεται μπροστά στα μάτια μας στη Γάζα τους τελευταίους μήνες. Εδώ επίσης, το Μαυροβούνιο έχει εξαρχής τηρήσει μια πολύ ισορροπημένη θέση αρχών, καταδικάζοντας με τον πλέον απερίφραστο και κατηγορηματικό τρόπο την τρομοκρατική επίθεση της 7ηςΟκτωβρίου από την Χαμάς. Ταυτόχρονα όμως, έχει ήδη και μονίμως καλέσει το Ισραήλ να περιορίσει την αντίδρασή του και το δικαίωμά του να αμυνθεί κατά της τρομοκρατίας εντός των ορίων του Διεθνούς Δικαίου και του Διεθνούς Ανθρωπιστικού Δικαίου. Αυτό που πρεσβεύουμε τώρα είναι τουλάχιστον μια παύση ανθρωπιστικού χαρακτήρα που θα μπορέσει να οδηγήσει σε κατάπαυση του πυρός. Πιστεύουμε δε ότι η λύση των δύο κρατών είναι η καλύτερη δυνατή στην περίπτωση αυτή. Τόσο το Ισραήλ όσο και η Παλαιστίνη έχουν το δικαίωμα να υπάρχουν ως κυρίαρχα κράτη πλησίον εκάστου και αμφότερα θα πρέπει να έχουν εγγυημένη την ασφάλειά τους. Επομένως, θεωρούμε ότι αυτή είναι η μόνη μόνιμη λύση σε αυτήν την κρίση. Και το υποστηρίζουμε αυτό σε όλα τα πολυεθνικά και πολυμερή φόρουμ.

Από την άλλη μεριά, η κρίση και η ρωσική επιθετικότητα στην Ουκρανία άνοιξε ένα νέο τρόπο σκέψης στην ΕΕ. Και καθώς, όπως γνωρίζετε, κατά τα προηγούμενα έτη – αν όχι ήδη επί δεκαετία – η διεύρυνση της ΕΕ υπήρξε μια αρκετά τεχνική διαδικασία, πλέον είναι προφανές ότι η ασφάλεια και η ευημερία της ευρωπαϊκής ηπείρου μπορούν να επιτευχθούν με τον βέλτιστο τρόπο μέσω της ενότητας της Ευρώπης, και η ενότητα αυτή μπορεί να επιτευχθεί καλύτερα μέσω της ένταξης στην ΕΕ. Θα έλεγα, επομένως, ότι τώρα ο τρόπος σκέψης έχει αλλάξει: η ενταξιακή διαδικασία είναι ίσως πλέον περισσότερο πολιτική, ή, τουλάχιστον, εξίσου πολιτική όσο και τεχνική. Το Μαυροβούνιο πρόκειται σαφέστατα να εκμεταλλευθεί αυτό το παράθυρο ευκαιρίας, και όπως είπα, να περατώσει την όλη διαδικασία από πλευράς του μέχρι τη λήξη της εντολής αυτής της κυβέρνησης και να καταστεί το αμέσως επόμενο μέλος της ΕΕ.

ΠΠ: Πρόσφατα, συμμετείχατε σε ένα μείζον γεγονός, το Φόρουμ Διπλωματίας στην Αττάλεια (AntalyaDiplomacy Forum), το οποίο διοργανώθηκε και φιλοξενήθηκε από τον Τούρκο Υπουργό Εξωτερικών. Εκεί είχατε την ευκαιρία να συναντήσετε και να συνομιλήσετε με συναδέλφους και ομολόγους σας από πολλές χώρες και φυσικά και με τον οικοδεσπότη, τον Υπουργό Εξωτερικών της Τουρκίας Χακάν Φιντάν. Καθώς προφανώς γνωρίζετε, η Ελλάδα έχει ανοίξει από τον περασμένο Δεκέμβριο μια διαδικασία προσέγγισης με την Τουρκία που εγκαινιάστηκε, τρόπον τινά, με τη Διακήρυξη των Αθηνών στις 8 Δεκεμβρίου, παρά τις θεμελιώδεις προκλήσεις και τα ζητήματα διμερών σχέσεων μεταξύ των δύο χωρών. Ζητήματα κυρίως οφειλόμενα στον αναθεωρητικό χαρακτήρα της γείτονος της Ελλάδος χώρας. Θα μπορούσατε περιληπτικά να μας αποτιμήσετε τα εξαγόμενα αυτής της συνάντησης; Και αν μπορώ να πιέσω λίγο περισσότερο το ερώτημα: πώς αντιμετωπίζει το Μαυροβούνιο τον ρόλο της Τουρκίας στα Βαλκάνια;

ΥΠΕΞ Ιβάνοβιτς: Πράγματι, συμμετείχα στο Φόρουμ Διπλωματίας στην Αττάλεια και θα πρέπει να πω ότι ήταν μια πολύ μεγάλη και καλά οργανωμένη εκδήλωση. Εκεί είχα την ευκαιρία να συναντηθώ με αρκετούς συναδέλφους, ιδίως με εκείνους τους οποίους εμείς από τις χώρες των Βαλκανίων ή και της Ευρώπης δεν έχουμε την ευκαιρία να συναντούμε πολύ συχνά. Αναφέρομαι κυρίως στους φίλους συναδέλφους από την Ασία, την Αφρική και τη Λατινική Αμερική. Άρα ήταν πολύ ενδιαφέρον και χρήσιμο να συναντήσουμε ένα ποικίλο σύνολο πολιτικών και συναδέλφων και να εξετάσουμε πώς μπορούμε να εργαστούμε μαζί και να βελτιώσουμε τις σχέσεις μας.

Συνάντησα επίσης, όπως αναφέρατε, τον Υπουργό Φιντάν, των Εξωτερικών της Τουρκίας. Ήταν η δεύτερη συνάντησή μας τους τελευταίους δύο μήνες. Η συνάντηση αυτή ήταν πολύ εγκάρδια, τον ευχαρίστησα για την πρόσκληση και τη διοργάνωση του φόρουμ, και συζητήσαμε ορισμένα θέματα διμερούς συνεργασίας μεταξύ Μαυροβουνίου και Τουρκίας. Πρέπει να πω ότι οι σχέσεις μεταξύ των χωρών μας είναι καλές και χαρακτηρίζονται από καλή συνδεσιμότητα, από αρκετές τουρκικές επενδύσεις στο Μαυροβούνιο και από πολύ ζωντανό, θα έλεγα, πολιτικό διάλογο.

Είμαι καλά ενήμερος και κατανοώ τη σχέση μεταξύ Ελλάδος και Τουρκίας και μπορώ μόνο να πω ότι όπου υπάρχουν προκλήσεις και προβλήματα εκεί ακριβώς είναι που πρέπει να παρεμβαίνει η διπλωματία. Βλέπω θετικά και χαιρετίζω τις προσπάθειες εκείνες μεταξύ των δύο χωρών που ως στόχο και αποτέλεσμα έχουν την εξομάλυνση και βελτίωση των σχέσεών τους και των σχέσεων των λαών τους, υπό την προϋπόθεση βέβαια ότι βασίζονται στον αμοιβαίο σεβασμό και τον σεβασμό της εθνικής κυριαρχίας του καθενός.

Από την άλλη μεριά, το Μαυροβούνιο, η Τουρκία και η Ελλάδα, και οι τρεις αυτές χώρες, είναι Νατοϊκοί Σύμμαχοι. Η Ελλάδα είναι μέλος της ΕΕ, εμείς, όπως είπα ήδη, είμαστε πρωτοπόροι στη διαδικασία ένταξης στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η Τουρκία επίσης είναι υποψήφια χώρα για την ΕΕ και επομένως είμαι βέβαιος ότι, όπως σε όλα τα είδη σχέσεων υπάρχουν ζητήματα που ίσως μας χωρίζουν και για τα οποία έχουμε διαφορετική θεώρηση, υπάρχουν και παράμετροι που μας συνδέουν και μπορούν να μας φέρουν εγγύτερα. Άρα, θα έλεγα ότι θα ήταν πολύ χρήσιμο να εργαστούμε σε εκείνα τα θέματα που φέρνουν χώρες και λαούς πλησιέστερα.

Η Τουρκία είναι πολύ ενεργός παράγων στην περιοχή των Βαλκανίων, όχι μόνο στο Μαυροβούνιο αλλά και σε άλλες χώρες. Χαιρετίζω τη δραστηριότητά της και τον ρόλο της στα Βαλκάνια. Αλλά χαιρετίζω επίσης θερμά έναν πιο ενεργό ρόλο της Ελλάδος στην περιοχή. Αυτό μάλιστα είναι κάτι που μετέφερα στους συνομιλητές μου, ότι προσβλέπουμε σε πιο ενεργό ρόλο περισσότερο ορατής παρουσίας της Ελλάδος στην περιοχή. Όχι μόνον με όρους στήριξης της ευρωπαϊκής ένταξης, όπως παραδείγματος χάριν η στήριξη που παρέχει η Ελλάδα στην ευρωπαϊκή ενσωμάτωση, αλλά και με την έννοια της διμερούς συνεργασίας μεταξύ της Ελλάδος και των χωρών των Βαλκανίων.

  • ΠΠ: Μιλώντας για τη σχέση μεταξύ Μαυροβουνίου και Ελλάδος στην προοπτική ένταξης σε κοινούς θεσμούς όπως η ΕΕ, θα μπορούσε κανείς να πει ότι στο συλλογικό ασυνείδητο των περισσοτέρων Ελλήνων, στην κοινή αντίληψη όσων τουλάχιστον έχουν μια ορισμένη ηλικία, το Μαυροβούνιο είναι εν γένει συνδεδεμένο με το Σερβικό έθνος και τον Σερβικό λαό. Πόσο έγκυρη είναι σήμερα αυτή η αντίληψη; Πώς θα προσδιόριζε κανείς με ακρίβεια το σύγχρονο κράτος του Μαυροβουνίου, της εξωτερικής πολιτικής του οποίου ηγείσθε, και ποιές είναι σήμερα οι φιλοδοξίες της χώρας και του λαού της;

ΥΠΕΞ Ιβάνοβιτς: Πρέπει να πω ότι ιστορικά και κατά τη διάρκεια των τελευταίων αιώνων τα πεπρωμένα των ατόμων, των λαών και των κρατών ήταν πολύ αλληλένδετα. Πολλές από τις σημερινές χώρες των Βαλκανίων, του Μαυροβουνίου και της Σερβίας συμπεριλαμβανομένων, έχουν μοιραστεί την ίδια ιστορική μοίρα στο διάβα διαφορετικών εποχών. Όπως γνωρίζετε, το Μαυροβούνιο και η Σερβία σχημάτισαν μια κρατική ένωση που έζησε για περίπου ενενήντα χρόνια, και βεβαίως, είναι πολύ φυσικό να υπάρχουν ιστορικοί, πολιτιστικοί, ακόμη και συγγενικοί δεσμοί μεταξύ τους. Το ένα τρίτο του πληθυσμού του Μαυροβουνίου θεωρεί ότι είναι Σέρβοι. Έχουμε περίπου σαράντα πέντε τοις εκατό του πληθυσμού που θεωρούν εαυτούς Μαυροβούνιους, κι έχουμε επίσης βόσνιο, αλβανικό και κροατικό πληθυσμό. Αλλά αυτό που είναι πολύ σημαντικό είναι ότι το Μαυροβούνιο ορίζεται συνταγματικά ως κοσμικό και αστικό κράτος, κράτος πολιτών, όχι κράτος εθνών ή εθνοτήτων. Είναι δηλαδή μια χώρα στην οποία κάθε πολίτης ξεχωριστά έχει το δικαίωμα να διατηρεί και να δηλώνει τη δική του ιδιότητα δίχως να φέρει οιοδήποτε είδος αρνητικών συνεπειών ή επιπτώσεων.

Όσον αφορά στην εξωτερική πολιτική, αυτό που επί του παρόντος είναι επίσης πολύ σημαντικό είναι ότι ογδόντα τοις εκατό των πολιτών του Μαυροβουνίου – και αυτό σημαίνει πολίτες του Μαυροβουνίου όλων των εθνοτήτων και όλων των θρησκειών – είναι πολύ φιλο-ευρωπαίοι και θα ήθελαν να δουν το Μαυροβούνιο ως το επόμενο μέλος της ΕΕ. Άρα, αυτό που τώρα κάνουμε είναι να ασκούμε μιαν εξωτερική πολιτική που είναι εξωτερική πολιτική του Μαυροβουνίου ως ενιαίας αστικής χώρας και που μπορεί να είναι προς όφελος εκάστου πολίτη ανεξαρτήτως εθνότητας, θρησκείας, ή οιασδήποτε άλλης πτυχής της ταυτότητάς του.

  • ΠΠ: Θα ήθελα να περάσω τώρα σε περισσότερο προσωπικό τόνο, καθώς έχουμε μια φιλία που πηγαίνει αρκετά πίσω στον χρόνο, και μια σχέση συναδελφική που μας συνδέει στο πεδίο της φιλοσοφίας. Είναι βέβαιο ότι οι περισσότεροι Έλληνες αγνοούν ότι εσείς, ο Υπουργός Εξωτερικών του Μαυροβουνίου δεν είστε ένας σπουδαίος φίλος της Ελλάδος μόνο στη θεωρία, ένας πραγματικός φιλέλληνας, αλλά – και δεν θα διστάσω να το ονομάσω έτσι – και στην πράξη: τόσο ως πολυγραφότατος μελετητής της αρχαίας ελληνικής φιλοσοφίας και της φιλοσοφίας της ύστερης αρχαιότητας, όσο και ένας από τους εξέχοντες ειδικούς στη μελέτη του έργου του Διονυσίου Αρεοπαγίτου και της κληρονομιάς του. Θα μπορούσατε, σας παρακαλώ, να μας πείτε λίγα λόγια για τη σχέση σας με την Ελλάδα, τις απαρχές αυτής της σχέσης και την εξέλιξή της;

ΥΠΕΞ Ιβάνοβιτς: Σας ευχαριστώ για την ερώτηση αυτή. Είναι πάντα ωραίο να επιστρέφω στις ακαδημαϊκές και ερευνητικές καταβολές μου. Πράγματι, η εκπαίδευσή μου περιλαμβάνει κατοχή Διδακτορικού τίτλου στη Φιλοσοφία και τις Θρησκευτικές Σπουδές, και η ειδίκευσή μου είναι Αρχαία Ελληνική Φιλοσοφία, Φιλοσοφία της Ύστερης Αρχαιότητας, και Βυζαντινή Φιλοσοφία. Αυτές είναι οι θεματικές και οι περιοχές της φιλοσοφίας που κέρδισαν το μεγάλο ενδιαφέρον μου από τις απαρχές των φιλοσοφικών σπουδών μου. Βεβαίως, το ενδιαφέρον σε αυτές τις περιοχές με έκανε να εκτιμήσω με τρόπο φυσικό και να εξετάσω ακόμη περισσότερο την Ελληνική ιστορία, τον Ελληνικό πολιτισμό και την Ελληνική τέχνη. Κατά τη διάρκεια της ακαδημαϊκής σταδιοδρομίας μου είχα την ευκαιρία και την αγαθή τύχη να επισκεφθώ πάρα πολλούς τόπους στην Ελλάδα, να γνωρίσω τον Ελληνικό λαό, την αθηναϊκή ζωή. Πρόκειται για μια πολύ ζωηρή κουλτούρα και κοινωνία και θα πρέπει να πω ότι έχω πολύ βαθιά προσωπική σχέση με την Ελλάδα, τόσο που θα μπορούσε να προσδιοριστεί κατά τον καλύτερο τρόπο με μια λέξη. Και η λέξη αυτή είναι η αγάπη.

  • ΠΠ: Αυτό είναι εξαίσιο! Και καθώς η αγάπη είναι η λέξη κλειδί εδώ, ποιό θα ήταν το μήνυμα που θα μεταφέρατε στη νεότερη γενιά των σημερινών Ελλήνων που θα μπορούσε να πει κάποιος ότι δεν αντιλαμβάνονται πλήρως τη σημασία του Ελληνισμού και της επίγνωσης περί αυτού και περί του Ελληνικού Πνεύματος εν συνόλω; Ποιά θα ήταν η συμβουλή σας, τόσο ως μελετητής που έχει δαπανήσει πολλά χρόνια να σπουδάζει τον Ελληνικό πολιτισμό, την τέχνη, τη φιλοσοφία και τη λογοτεχνία, όσο και ως γνήσιος φίλος της Ελλάδας αλλά και ως επικεφαλής της εξωτερικής πολιτικής ενός κράτους των Βαλκανίων που προσβλέπει στις συνεισφορές του Ελληνισμού στην περιοχή αυτή;

ΥΠΕΞ Ιβάνοβιτς: Εάν έλεγα ότι η Ελλάδα και ο Ελληνικός πολιτισμός είναι το λίκνο του Δυτικού πολιτισμού, δεν θα ήταν κάτι καινούριο. Αλλά ορισμένες φορές ακόμη και τα γνωστά και «παλαιά» πράγματα πρέπει να επαναλαμβάνονται προκειμένου να μην λησμονούνται. Εάν υπάρχουν τόσο πολλοί άνθρωποι εκτός Ελλάδας, και όχι μόνον στην Ευρώπη αλλά και σε άλλες ηπείρους, στην Αμερική, Βόρεια και Νότια, την Ασία, την Αφρική, που θαυμάζουν και αγαπούν την Ελληνική ιστορία, τον πολιτισμό, την κουλτούρα τη φιλοσοφία, την τέχνη και ούτω καθεξής, τότε οι Έλληνες εντός Ελλάδας, ιδίως οι νέες γενιές, θα πρέπει να είναι πολύ περήφανοι για την κληρονομιά τους.

Αυτή η κληρονομιά δεν αφορά μόνον τον αρχαίο ελληνικό πολιτισμό και την κουλτούρα των αρχαίων Ελλήνων. Δεν αφορά μόνον τη Βυζαντινή κουλτούρα και παράδοση. Αφορά και τη σύγχρονη Ελλάδα. Αφορά τον Αγώνα για Ελευθερία, για τις αξίες της Δημοκρατίας και αυτό είναι κάτι που θα πρέπει να φυλάσσεται ως κόρη οφθαλμού από κάθε νέο Έλληνα. Αυτό είναι κάτι για το οποίο οι νέοι Έλληνες θα πρέπει να είναι περήφανοι και, όπως είπα, εάν άνθρωποι εκτός Ελλάδας είναι περήφανοι γι᾽ αυτήν, τότε πολλώ μάλλον περήφανοι θα πρέπει να είναι οι εντός Ελλάδος για την κληρονομιά των προγόνων τους.

  • ΠΠ: Έρχομαι τώρα σε κάτι που ίσως λίγοι γνωρίζουν. Μιλάμε συχνά για ινστιτούτα, για φίλους του πολιτισμού, του Κινεζικού πολιτισμού παραδείγματος χάριν – υπάρχουν εκατοντάδες Ινστιτούτα ῾Κομφούκιος᾽ σε ολόκληρο τον κόσμο – και θα περίμενε κανείς η Ελλάδα να έχει τη δική της αλυσίδα, το δικό της διεθνές δίκτυο Πολιτιστικών Ινστιτούτων και Οργανισμών σε όλη την υδρόγειο. Ωστόσο, αυτό δυστυχώς δεν ισχύει. Αλλά εσείς, και πάλι, θεμελιώσατε πριν αρκετά χρόνια μια πρωτοβουλία την οποία θα αποκαλούσα μάλλον μοναδική, εξ όσων τουλάχιστον γνωρίζω. Εννοώ το Κέντρο Ελληνικών Σπουδών στην Ποντγκόριτσα, το οποίο ιδρύθηκε το 2015, αν δεν απατώμαι. Θα μπορούσατε να μας μιλήσετε γι᾽ αυτό;

ΥΠΕΞ Ιβάνοβιτς: Το Κέντρο Ελληνικών Σπουδών ιδρύθηκε στο Μαυροβούνιο το 2015 ως μη κερδοσκοπικός οργανισμός και ήταν το αποτέλεσμα ενθουσιασμού ορισμένων συναδέλφων μου και εμού του ιδίου, που μολονότι ζουν στο Μαυροβούνιο εργάζονται ακαδημαϊκά σε θέματα Ελληνικού πολιτισμού. Κάποιοι εξ αυτών σπούδασαν και πραγματοποίησαν ερευνητικό έργο στην Ελλάδα και διαθέτουν μιαν εις βάθος γνώση της Ελληνικής κουλτούρας και του Ελληνικού πολιτισμού. Σκεφθήκαμε ότι είναι πολύ σημαντικό, όπως συμβαίνει και σε πολλές άλλες δυτικές χώρες και δυτικά ερευνητικά κέντρα, να θεμελιώσουμε έναν Οργανισμό που θα είναι πλήρως αφοσιωμένος στη μελέτη του Ελληνικού πολιτισμού και πνεύματος, από τις αρχαίες ρίζες του μέχρι τη σύγχρονη εποχή.

Έτσι, ιδρύσαμε το Κέντρο Ελληνικών Σπουδών στην Ποντγκόριτσα. Ξεκινήσαμε ένα ακαδημαϊκό περιοδικό, το ‘Akropolis: Journal of Hellenic Studies’. Αυτό το περιοδικό διανύει πλέον τον έβδομο χρόνο ζωής. Θα τολμούσα να πω ότι είναι ένα πολύ καλό και διακεκριμένο διεθνές περιοδικό. Βρίσκεται, παραδείγματος χάριν, στη λίστα ακαδημαϊκών περιοδικών Scopus, μια από τις πιο καταξιωμένες λίστες παγκοσμίως. Θεσμοθετήσαμε επίσης το Διεθνές Συνέδριο Ελληνικών Σπουδών(International Conference of HellenicStudies) που έλαβε χώρα στο Μαυροβούνιο για πρώτη φορά το 2019. Δυστυχώς, ο σχεδιασμός ήταν να συνεχιστεί σε ετήσια βάση σε διάφορα μέρη του Μαυροβουνίου, αλλά η πανδημία του κορωνοϊού και κάποιες άλλες κρίσεις μας χτύπησαν κι έτσι τα Συνέδρια αυτά αναβλήθηκαν. Αυτό που ελπίζουμε όμως είναι ότι θα ανανεώσουμε το έργο και του Κέντρου και των Συνεδρίων. Όλη η ουσία είναι να αγκαλιάσουμε με φροντίδα, να προωθήσουμε και να ερευνήσουμε τη σχέση μεταξύ Ελληνικού και Δυτικού πολιτισμού. Και φυσικά, το Μαυροβούνιο είναι ένα από τα ιδιαίτερα μέρη της Ευρώπης που έχει ειδικούς δεσμούς με την Ελλάδα.

Θα ήθελα επίσης να ενθαρρύνω τους Έλληνες φίλους μου να επιτελέσουν τον ρόλο τους και να προωθήσουν τη δική τους κουλτούρα και πολιτισμό σε όλον τον κόσμο και με διάφορα μέσα. Ένας από τους αποτελεσματικότερους τρόπους να το πράξουν είναι ιδρύοντας και υποστηρίζοντας Κέντρα Ελληνικών Σπουδών σε όλον στον κόσμο. Ασφαλώς, δεν είμαστε το μοναδικό Κέντρο Ελληνικών Σπουδών, στο Μαυροβούνιο. Υπάρχουν πολλά κέντρα σαν αυτό στις Ηνωμένες Πολιτείες, στο Ηνωμένο Βασίλειο, σε όλη την Ευρώπη, ακόμη και στην Ιαπωνία. Επομένως, θα έλεγα ότι αυτή είναι μια πολύ καλή ευκαιρία για πολιτιστική διπλωματία, για επιστημονική διπλωματία, πέραν της αμιγούς ακαδημαϊκής έρευνας και του σχετικού ενδιαφέροντος.

  • ΠΠ: Είχατε μήπως την ευκαιρία κατά τις συναντήσεις σας σε αυτήν την επίσκεψή σας στην Αθήνα να θέσετε ζητήματα διμερούς συνεργασίας μεταξύ Μαυροβουνίου και Ελλάδος σε αυτό ακριβώς το επίπεδο, του Πολιτισμού, της Παιδείας, της Έρευνας, της Επιστημονικής Συνεργασίας; Ή μήπως αυτό είναι κάτι για το οποίο υπάρχει ακόμη χώρος να εργαστεί κανείς στο εγγύς μέλλον;

ΥΠΕΞ Ιβάνοβιτς: Υπάρχουν πολλές περιοχές στις οποίες Ελλάδα και Μαυροβούνιο μπορούν να συνεργαστούν έτι περαιτέρω. Ένα καλό παράδειγμα είναι η εκπαίδευση των δοκίμων αξιωματικών μας σε στρατιωτικές ακαδημίες στην Ελλάδα. Αυτή η συνεργασία έχει υπάρξει πολύ καρποφόρα και πολλοί νέοι στρατιώτες και αξιωματικοί από το Μαυροβούνιο έχουν ολοκληρώσει τις σπουδές τους στην Ελλάδα. Κατά τη διάρκεια της επισκέψεώς μου συζητήσαμε τις δυνατότητες αύξησης του αριθμού των υποτροφιών που χορηγεί η Ελλάδα σε φοιτητές από το Μαυροβούνιο προκειμένου να ακολουθήσουν προπτυχιακές και μεταπτυχιακές σπουδές σε Πανεπιστήμια σε όλη τη χώρα.

Συζητήσαμε επίσης, τις δυνατότητες μεγαλύτερης και ισχυρότερης σύνδεσης μεταξύ Πανεπιστημίων και Ερευνητικών Οργανισμών του Μαυροβουνίου και της Ελλάδος, διότι θεωρούμε ότι το να εργαζόμαστε σε αμοιβαία προγράμματα – ανταλλαγή ακαδημαϊκού προσωπικού, ανταλλαγή φοιτητών – είναι από τις καλύτερες ευκαιρίες ενίσχυσης των δεσμών μεταξύ των δύο χωρών μας. Ελπίζω ότι στο άμεσο μέλλον θα έχουμε και ορισμένες διμερείς συμφωνίες σε ισχύ στους τομείς του πολιτισμού, της εκπαίδευσης και της έρευνας. Επομένως, συμφωνήσαμε ότι θα πρέπει μαζί να εργαστούμε εντατικότερα στα θέματα αυτά το συντομότερο δυνατόν.

  • ΠΠ: Κύριε Υπουργέ, η τελευταία ερώτηση. Ποιό είναι το όραμά σας ως η κεφαλή του Υπουργείου Εξωτερικών του Μαυροβουνίου και πώς θα επιθυμούσατε να το δείτε να ενσαρκώνεται;

ΥΠΕΞ Ιβάνοβιτς: Η κυβέρνηση της οποίας είμαι μέλος έχει θέσει τέσσερεις στόχους εξωτερικής πολιτικής τους οποίους θέλουμε να κατορθώσουμε. Πρώτος στόχος της εξωτερικής μας πολιτικής είναι η ένταξη του Μαυροβουνίου στην ΕΕ. Δεύτερος στόχος είναι η συνεχής ενεργή και αξιόπιστη συμμετοχή μας στο ΝΑΤΟ. Τρίτος στόχος είναι οι σχέσεις καλής γειτονίας και η προστασία και φροντίδα της περιφερειακής συνεργασίας. Και τέλος, τέταρτος στόχος της εξωτερικής πολιτικής μας, που είναι και μακροπρόθεσμος, είναι ο πιο ενεργός και χειροπιαστός ρόλος του Μαυροβουνίου στους πολυμερείς οργανισμούς, ιδίως τα Ηνωμένα Έθνη. Αυτοί είναι οι στόχοι προς τους οποίους όλοι εμείς ως κυβέρνηση, και ιδιαίτερα εμείς ως Υπουργείο των Εξωτερικών, είμαστε πλήρως αφοσιωμένοι και εργαζόμαστε σκληρά για την επίτευξή τους.

Όσον αφορά στο Υπουργείο των Εξωτερικών, αυτό που έχω υποσχεθεί, και αυτό που η κυβέρνηση έχει υποσχεθεί, είναι η ανανέωση του διπλωματικού μας δικτύου στο εξωτερικό, η αφοσίωση στους νεότερους διπλωμάτες, οι δυνατότητες να προσφέρουμε ποικίλα είδη εκπαίδευσης – μέσω συνεργασίας με τις διάφορες διπλωματικές ακαδημίες και διεθνείς οργανισμούς – περισσότερο προσανατολισμένης στην πρακτική, όπως τα επιμέρους προγράμματα στο πλαίσιο των επισκέψεων πεδίου του Προγράμματος Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών (UNDP) στα Ηνωμένα Έθνη, στη Γενεύη και τη Νέα Υόρκη. Αυτό που θέλουμε επίσης να συμπεριλάβουμε – και αυτό είναι κάτι για το οποίο εργαζόμαστε επί του παρόντος – είναι η έμφαση στην πολιτιστική και επιστημονική διπλωματία, διότι πιστεύουμε ότι αυτές είναι οι καλύτερες ατραποί δια των οποίων μια μικρή χώρα μπορεί να κατορθώσει μεγαλύτερη προβολή στη διεθνή σκηνή.

Έτσι, έχουμε πλέον συστήσει Διεύθυνση Οικονομικής και Δημόσιας Διπλωματίας εντός της οποίας θα εστιάσουμε περισσότερο στην πολιτιστική και επιστημονική διπλωματία. Επιπλέον, θέλουμε να συμπεριλάβουμε όλες αυτές τις ιδέες εστιάζοντας ιδιαίτερα στην ψηφιακή διπλωματία, καθώς πιστεύουμε ότι στον εικοστό πρώτο αιώνα ο συνδυασμός σύγχρονης πληροφορίας και τεχνολογιών επικοινωνίας με τη διπλωματία μπορεί να είναι μια φόρμουλα νίκης για το Μαυροβούνιο.

ΠΠ: Εξοχότατε Υπουργέ των Εξωτερικών του Μαυροβουνίου, Δρ. Ιβάνοβιτς, αγαπητέ Φίλιπ, σας ευχαριστώ από τα βάθη της καρδιάς μου γι᾽ αυτή την εκτενή συνομιλία μας και σας εύχομαι εγκάρδια επιτυχία στο υπόλοιπο του ταξιδιού σας εδώ στην Αθήνα και στα καθήκοντά σας περαιτέρω. Ήταν μεγάλη χαρά και είμαι βαθιά ευγνώμων για τον χρόνο που αφιερώσατε σε αυτήν τη συνάντηση και συζήτησή μας.

ΥΠΕΞ Ιβάνοβιτς: Σας ευχαριστώ πάρα πολύ. Ήταν μεγάλη μου χαρά πρώτα απ᾽ όλα που σας είδα, και εν συνεχεία που είχα την τιμή να απαντήσω στις ερωτήσεις που μου θέσατε.

ΠΠ: Σας εύχομαι όλα τα καλά!

ΥΠΕΞ Ιβάνοβιτς: Σας ευχαριστώ.

Δημοσιεύθηκε την Τετάρτη 13 Μαρτίου 2024, στην Hellas Journal, Νέα Υόρκη. Πηγή:

Διαπρεπής ερευνητής της ελληνικής φιλοσοφίας ο υπουργός Εξωτερικών του Μαυροβουνίου: Αποκλειστική συνέντευξη του Δρ. Φίλιπ Ιβάνοβιτς στην Hellas Journal

An eminent researcher of Greek philosophy: Minister of Foreign Affairs of Montenegro Dr. Filip Ivanović, in an exclusive interview with Hellas Journal, during his first official visit to Athens (March 11-12, 2024)

Minister of Foreign Affairs of Montenegro Dr. Filip Ivanović, gave an exclusive interview to Hellas Journal and Panagiotis Pavlos, during his first official visit to Athens. Photo by Hellas Journal

During his first official visit to Athens, on March 11 and 12, the new Minister of Foreign Affairs of Montenegro, Dr. Filip Ivanović, offered an exclusive interview to Hellas Journal.

The head of diplomacy of the next candidate for accession to the European Union Balkan country and member state of NATO, had an extensive and cordial conversation with the correspondent of Hellas Journal in Oslo, and his old friend, Panagiotis Pavlos.

In the detailed discussion he had with him, Minister Ivanović pointed out the fervent support the Greek Government and his counterpart Mr. Georgios Gerapetritis provide to the top priority of Montenegro’s foreign policy, its accession to the EU. He referred to the recent Forum of Foreign Ministers in Antalya, Turkey, and his meeting with the Turkish Minister of Foreign Affairs Mr. Fidan, while at the same time he called on Greece to strengthen its presence in the Balkan peninsula in various ways.

Dr. Ivanović made an impressive exhortation to young Greeks to be proud of their unique heritage. The fervor with which he speaks about Hellenism, Greek civilization, art and culture, and the Greek spirit in general, is evident as he reveals his personal relationship with Greece and Athens, being himself an eminent researcher of Greek philosophy with a large internationally recognized philosophical work and a unique contribution to the spread of Greek Paideia in his country.

Montenegro’s MFA emphasized the role that Balkan states such as Montenegro expect Greece to play in the region as the cradle of democracy and culture and as a guarantor of European unity and integration. He did not fail to expand on the possibilities and strategies for further deepening bilateral relations between Montenegro and Greece in several areas of cooperation, inter alia, the education of university students and Armed Forces executives, research exchange, cultural and scientific diplomacy, opportunities in the investment sector.

Finally, he pointed out the urgent need for a dynamic return of international diplomacy at a time of major disturbances in the international scene, at the center of which is the war in Ukraine and Gaza.

Hellas Journal: Your Excellency, MFA of Montenegro Dr. Ivanović, dear Filip! It is such a pleasure to have you here, in your first official visit to Athens after assuming your duties as Minister of Foreign Affairs of Montenegro. We hope that you had a fruitful visit with productive meetings and communications with the Greek Government.

MFA Ivanović: I must say that I am very happy to be here in Athens. It is, as you have said, my first official visit to Greece since I became Minister of Foreign Affairs of Montenegro. I am very pleased by the hospitality and the wholehearted greetings that I received here in Athens. On the first day of my visit, I spoke with the vice-president of the Parliament, as well as with the Minister of Foreign Affairs of the Hellenic Republic. I also used this opportunity to laid wreath in the tomb of Vasos Mavrovouniotis, as the Greeks know him, or Vaso Brajović, as the Montenegrins know him. He was a very prominent military figure of the 19th century in Greece, who was of Montenegrian origin, so it is just one of the very important historical figures that tie our two countries and our two peoples.

I am very happy with the meetings I had today, I have received quite a friendly welcome by all the officials. What is very important is the willingness of Greece to deepen the friendly and good relations that Montenegro and Greece have. Equally of great importance is that Greece fully supports the primary foreign priority goal of Montenegro, which is to become the first next member of the European Union. I was reassured by my interlocutors today that Greece is going to give its full support, both political and technical, to this goal.

HJ: How do you evaluate the attitude, the disposition of the Greek government towards a Minister of Foreign Affairs of a Balkan state country? In the sense that, you come here, you meet with the Government and at the same time, while you expectedly have certain topics and issues in the agenda, you offer them insights of how the Balkan states look upon Greece, and perhaps of what they expect from her. Was that a dimension in your discussions?

MFA Ivanović: Well, what I have said to my friends and interlocutors today, is that when it comes to chief Foreign Policy Goal, not just of Montenegro but also of other Balkan states which are joining the European Union, is to remind the pivotal role of Greece in this process that was marked by the 2003 Thessaloniki Summit, where there was promise for EU enlargement, especially for the countries of Balkans. Now we are twenty-one years later. So, this promise still needs to be fulfilled. I also conveyed to my interlocutors here in Athens that I expect Greece to take the leading role again, and to be a very vocal advocate of enlargement of the EU to all the other countries, but especially to those countries that are in the South-East European region. Greece has historical ties not just to Montenegro but also to other countries of this region. Greece knows very well what the advantages and, sometimes, the problems of the region are, and I believe Greece can be the best promoter of the European integration of the region. It will be extremely useful, I would say, for Greece’s foreign policy, for Montenegro’s foreign policy, for the region, but also for the EU.

HJ: You have assumed your duties as Minister of Foreign Affairs of Montenegro almost four months ago, yet in a period of unprecedented turbulences, both on the large picture but also regionally, such as the case is, for instance, with Ukraine and the Middle East; we are really experiencing tough times. So how does this geopolitical theater challenge countries such as Montenegro, which although not in the size of, say, Germany or France, yet demonstrate an increasing degree of integration in the Western institutions and certainly, they move to fully participate in the EU and, broadly, the international arena?

MFA Ivanović: As you know, Montenegro has been a NATO member for seven years. It is also the front-runner in the EU integration process. We believe that we can complete the process of negotiations within the next few years, and become, as I have said, the first next member of the EU. Indeed, the geopolitical situation is not very easy. We are facing crises in different parts of the world that are very difficult, that are challenging the very existence and concept of diplomacy and international order; and Montenegro has maintained a very clear position. This position is to uphold the international peace and stability and the respect for international law. In this regard, we have fully supported the territorial integrity and sovereignty of Ukraine; we have been, and we will continue to be fully aligned with the Common Foreign and Security Policy of the EU, including sanctions against Russia in this conflict with Ukraine.

Of course, we must not forget the crisis in Gaza that has been unraveling before our eyes in the past few months. Here as well, Montenegro has kept a very balanced and principled position – it has condemned in strongest possible terms the terrorist attack of the 7th of October by Hamas; but it has also called constantly Israel to keep its response and its right to defend against terrorism within the boundaries of the International Law and the International Humanitarian Law. What we are advocating now is at least a humanitarian pause that would lead to complete ceasefire. We also believe that the two states solution is the best one for this conflict, that both Israel and Palestine have the right to have their own sovereign states living next to each other and that both need to be guaranteed safety. In our view, this is the only permanent solution of this crisis. This is what we are advocating in all multinational and multilateral fora.

On the other hand, the crisis and the Russian aggression in Ukraine has opened a new way of thinking in the EU. As you know, the process of enlargement of the EU has been quite technical in the past years, if not decade, and now it is crystal clear that the safety and prosperity of the European continent can be best achieved through its unity; and its unity can be best achieved through the membership in the EU. Therefore, I would say that now the way of thinking has changed; the process of enlargement is now perhaps more political, or, at least, in the same degree political as well as technical. Without doubt, Montenegro is on the way to use this window opportunity and, as I said, finish the whole process on its part by the end of the mandate of this government and become the first next member of the EU.

HJ: Recently, you participated in a rather big event, the Antalya Forum of Diplomacy that was organized and hosted by the Turkish minister of Foreign Affairs. There you had the chance to meet and discuss with your colleagues from many other countries but also with the host, the MFA of Turkey, Hakan Fidan. As you probably are aware, Greece has since December in 2023 embarked on a rapprochement process with Turke. This was sealed by the Declaration of Athens, in the beginning of last December, despite fundamental challenges and problems in the bilateral relations of the two countries, chiefly due to the revisionist character of Greece’s neighbour. Could you briefly tell us what did you get out of that meeting? And, if I may push a bit the question further: How does Montenegro regard Turkey’s role in the Balkans?

MFA Ivanović: Indeed, I participated in the Antalya Diplomacy Forum, and I must say it was a very big event and well organized. There I had the opportunity to meet with several colleagues, especially with those ones that us from Balkans, or from Europe, do not get a chance to meet very frequently. I mean mainly our colleagues and friends from Asia, Africa and Latin America. It was very interesting and useful to meet with a diverse group of politicians and colleagues and see where we can work together and improve our relations. I also met, as you have said, with the Türkiye’s Foreign Affairs Minister Fidan, it was our second meeting in the past couple of months. This meeting was very cordial, and I thanked him for the invitation and the organization of the forum, while we discussed certain issues of bilateral cooperation between Montenegro and the Turkish country. I must state that the relations between our two countries are good, and they are marked by good connectivity, by a number of Turkish investments in Montenegro, and by, I would say, very live political dialogue.

I am very aware and understand the relationship between Greece and Türkiye, and I can only say that where there are challenges and problems that is where diplomacy needs to step in. I would welcome and greet all the efforts between the two countries that have as their goal and as their result easing of the relationship between them and bettering the relations between the countries and between the peoples, based of course on mutual respect and respect of each other’s sovereignty. On the other hand, Montenegro and Türkiye and Greece, all three of them, are NATO allies. Greece is member of the EU, we are, as I said, frontrunner in the process of EU integration. Türkiye is also a candidate country for the EU, so I am sure that, as in all kinds of relationships there are things that perhaps separate us and things that we look at differently, so are also things that bind us and can bring us closer. Therefore, it would be very useful to work on those things that bring countries and peoples closer.

Türkiye is a very active actor in the Balkan region, not just in Montenegro, but also in other countries. I welcome its activity and its role in the Balkans. But I also very much welcome a more active role of Greece in the region. This is yet another thing that I conveyed to my interlocutors, that we are looking forward to a more active role and more visible presence of Greece in the region. Not only in terms of European integration, i.e., Greece’s support of EU integration, but also in terms of bilateral cooperation between Greece and the countries of Balkans.

HJ: Speaking of the relation between Montenegro and Greece in the perspective of joining common institutions such as the EU, one could remark that in the common consciousness of most of the Greek people, in the common perception at least of those who have a certain age, Montenegro is associated at large with the Serbian nation and people. How valid is this perception today? How would onemost accurately identify the modern state of Montenegro, the foreign policy of which you are leading, and what are Montenegro’s and its people’s aspirations today?

MFA Ivanović: During the history the destinies of individuals, of peoples and countries, have been very much intertwined. Many of today’s countries in the Balkans, including Montenegro and Serbia, have shared the same historical destiny throughout different eras. As you know, Montenegro and Serbia formed a state union that lived for almost ninety years, and of course, it is very natural that there are historical, cultural, and even familial ties between them. A third of the population in Montenegro considers itself to be Serbs. We have some forty five percent of people who identify themselves as Montenegrins, and we also have Bosniak, Albanian and Croatian population in Montenegro. But what is very important is that Montenegro is constitutionally defined as a secular and civic state, a state of citizens, not state of nations or ethnicities, and Montenegro is a country in which every individual citizen has the right to cherish and profess his or her own identity without bearing any kind of negative consequences, or repercussions. When it comes to the foreign policy, what is also very important now is that eighty percent of Montenegrin citizens – and that means Montenegrin citizens of all ethnicities and of all religions – are very pro-European and would like to see Montenegro as the next member of the EU. So, what we are doing is that we are pursuing a foreign policy that is a foreign policy of Montenegro as a unified civic country and that can be for the benefit of every single citizen regardless of his ethnicity, religion, or any other aspect of identity.

HJ: I would like to come now to a more personal level, since we also have a friendship that goes quite back in time and even a colleague relation connecting us in the field of philosophy. It is certain that much of the Greek people have no idea that you, the Minister of Foreign Affairs of Montenegro, are not only a great friend of Greece in theory, a real philhellene, but also – and I wouldn’t fear to name it so – in praxis, both as a prolific scholar of ancient Greek and late antique philosophy, and one of the eminent experts in the study of Dionysius the Areopagite and its legacy. Please, could you tell us a bit about your relationship with Greece, its beginnings and how it evolved?

MFA Ivanović: Thank you for your question! It is always good to get back to my academic and scholarly origins. Indeed, by education I have a PhD in Philosophy and Religious Studies, and my field of expertise is Ancient Greek and Late Antique philosophy, as well as Byzantine philosophy. These are the topics and areas of philosophy that I was very much interested in since the very beginning of my studies in philosophy. Of course, the interest in those areas have naturally brought me to appreciate and to investigate even more Greek history, culture, and civilization. During my academic carrier I have had an opportunity and chance to visit many places in Greece; not just to visit but also to stay in Athens twice for a longer period, and to get to know the Greek people, the Athenian life. It is a very vibrant culture and society, and I must say that this very deep personal relationship to Greece that I have, would be best defined by one word. That word is ‘love’.

HJ: That’s fantastic! And, since love is the key word here, what would be the message that you would convey to the newer generation of Greeks today that, one could say, might not fully grasp the significance of Hellenism, and the awareness about it and the Greek spirit in general? What would be the advice both of a scholar who has spent years in studying Greek culture, philosophy and literature, and of a friend of Greece who is the Head of the Foreign Policy of a state of the Balkans that aspires to the contributions of Hellenism in the region?

MFA Ivanović: If I say that Greece and Greek culture is the cradle of the western civilization, I wouldn’t say anything new. But sometimes even the known and old things need to be repeated, in order to be remembered. If there are so many people outside Greece, not just in Europe but in other continents as well, in the Americas, Asia, Africa, that admire and love Greek history, civilization, culture, philosophy, art and so on, then people in Greece, especially the young generations should be very proud of their inheritance. This inheritance is not just about ancient Greek culture and civilization; it is not just about the Byzantine culture and civilization. It is also about modern Greece. It is about struggle for Freedom, for Liberty, for the values of Democracy, and this is something that should be cherished by every Greek young person. This is something they should be proud of and, as I said, if people outside of Greece are proud of it, then people within Greece should be even more proud of the legacy of their ancestors.

HJ: Coming now to something that perhaps few people know: we often speak of institutes, of friends’ culture, of Chinese culture – there are many hundreds of ‘Confucius’ Institutes all over the world – and one would expect Greece to have its own chain of cultural Institutions all around the globe. However, that is unfortunately not the case. But you again, several years ago, you established an initiative which I would call it rather unique. I mean the Center for Hellenic Studies in Podgorica, which, if I am not wrong, was established in 2015. Could you tell us a bit about that?

MFA Ivanović: The Center for Hellenic Studies was established in 2015 as a non-profit organization in Montenegro and it was a result of enthusiasm of a few colleagues of mine and myself, who are all in Montenegro, but are academically working on issues of Greek culture. Some of them have studied and spent research in Greece and have an in-depth knowledge of Greek culture and civilization. We thought that it is very important that we, like many other western countries and western research centres, establish an institution that is going to be fully dedicated to the study of Hellenic culture and civilization, from its ancient roots to the contemporary times. And we have founded the Center for Hellenic Studies in Podgorica.

We have launched an academic journal called ‘Akropolis: Journal of Hellenic Studies’. This journal is now in its seventh year. It is, I would dare to say, a very good and prominent international journal. It is, for example, in the Scopus list of the academic journals, which is one of the prestigious lists of academic journals. We have also launched the International Conference of Hellenic Studies that was first held in Montenegro, in 2019. Unfortunately, the plan was to continue with the annual conference in different places in Montenegro, but the covid pandemic and some other crises have struck us, so the conference was postponed. But what we are also hoping is that we will renew the work of the Center and the work of the Conference. The whole point is to cherish, promote and investigate the relationship between the Hellenic culture, the Western civilization, and, of course, Montenegro is one of the particular places in Europe that has special ties with Greece.

I would also like to encourage my Greek friends to do their part and promote their own culture and civilization around the world through different means. One of the very effective means of doing that is by establishing and supporting Centres of Hellenic Studies throughout the world. We are of course not the only one, not the only Center for Hellenic Studies; there are many centres like that in the US, the UK, across Europe and even in Japan. So, this is a very good opportunity for cultural diplomacy, for scientific diplomacy, apart from pure basic academic research and interest.

HJ: Did you have the chance during your meetings at this visit to also raise issues on bilateral cooperation between Montenegro and Greece, precisely on this level of culture, of Paideia, research, and scientific collaboration? Or is it something that still there is room to work on soon?

MFA Ivanović: There are many areas in which Greece and Montenegro can collaborate even further. One of the good examples is the education of our cadets on military academies in Greece. This cooperation has been very fruitful and many young soldiers and officers from Montenegro have completed their studies in Greece. We have discussed, during my visit, the opportunities for increasing the number of scholarships that Greece is offering to Montenegrin students from both undergraduate and postgraduate studies, at Universities across Greece. We also discussed the possibilities of greater and stronger connection between Montenegrin and Greek universities and research institutions, because we think that working on mutual projects, exchange of academic staff, exchange of students, are some of the best opportunities to strengthen the ties between the two countries. I hope that, soon we will also have some bilateral agreements in place in the areas of culture, education, and research. Thus, we agreed that we should work harder on this together in the near future.

HJ: And the last question, dear Minister. What is your vision as the head of Montenegro’s foreign affairs policy, and how would you like to see it be incarnated?

MFA Ivanović: The government which I am a member of has laid down four main Foreign Policy Goals that we want to pursue. Number one Foreign Policy goal is Montenegro’s membership to the EU. The second FP goal is continued active and credible membership to NATO. Number three is good neighbourly relations and cherishing regional cooperation. And number four, which is a long-term goal, is about a more active and visible role of Montenegro in multilateral organizations, especially the UN. These are the FP goals to which we as the government, and especially us the Ministry of Foreign Affairs, are fully dedicated and working hard on achieving them.

When it comes to the Ministry of Foreign Affairs, what I have promised and what the government has promised is renewal of our diplomatic network abroad; the focus on younger diplomats; the possibilities of offering different kinds of trainings through cooperation with different diplomatic academies and international institutions, more oriented towards practice, such as the Programs with the UNDP and similar organizations, field visits, etc.

We also want to include more – and what we are currently working on – is the bigger focus on cultural and scientific diplomacy, because we believe that these are the best ways that a rather small country can achieve bigger visibility on the international scene. So, we have actually now founded a Directorate for Economic and Public Diplomacy, within which we will have a bigger focus on cultural and scientific diplomacy.

In addition, we want to encompass all these ideas by a bigger focus on digital diplomacy, because we believe that in the twenty-first century combining contemporary information and communications technology with diplomacy can be a winning formula for Montenegro.

HJ: Your Excellency, Minister of Foreign Affairs of Montenegro, Dr. Ivanović, dearest Filip, I thank you from the bottom of my heart for this profound conversation and I cordially wish you all success in the rest of your trip here, in Athens, and your duties further. It was a great pleasure, and I am deeply grateful for the time you dedicated to this meeting and discussion.

MFA Ivanović: Thank you so much. It was my great pleasure first of all to see you, and then to have the honour to answer the questions you gave me.

PGP: All the best!

MFA Ivanović: Thank you.

Source:

An eminent researcher of Greek philosophy: Minister of Foreign Affairs of Montenegro Dr. Filip Ivanović, in an exclusive interview with Hellas Journal, during his first official visit to Athens