Η δημιουργική ασάφεια της κυβέρνησης και το ΕΛΙΑΜΕΠ

(Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα ΕΣΤΙΑ, την Δευτέρα 8 Φεβρουαρίου 2021)

Η κρισιμότητα του Ιωβηλαίου των 200 ετών από την Επανάσταση του 1821 που διανύουμε φέτος αναδεικνύεται από δύο αλληλοτροφοδοτούμενα στοιχεία.

Το πρώτο, αφορά στην κυβερνητική διαλεκτική ῾δημιουργικής ασάφειας᾽ αναφορικά με τις διερευνητικές συνομιλίες Ελλάδας – Τουρκίας:

Αφενός, το ΥΠΕΞ διατρανώνει προς πάσα κατεύθυνση -δια στόματος του άψογα ελισσόμενου Δένδια- ότι μοναδικό θέμα συζήτησης είναι η Υφαλοκρηπίδα και η ΑΟΖ. Αφετέρου, από το καλοκαίρι ο Πρωθυπουργός υιοθετεί μια ρητορική κέντρο της οποίας είναι ότι το μήλον της έριδος των δύο χωρών είναι οι ῾θαλάσσιες ζώνες᾽. Η στοιχειώδης, ωστόσο, γνώση της ορολογίας εγείρει ερωτήματα αναφορικά με την συνοχή των κυβερνητικών θέσεων, καθώς ο όρος ῾θαλάσσιες ζώνες᾽ αφορά τέσσερα, και ουχί δύο, τινά: την Αιγιαλίτιδα ζώνη -δηλαδή τα Χωρικά Ύδατα-, την Συνορεύουσα ζώνη, την Υφαλοκρηπίδα και την ΑΟΖ. 

Κι εδώ αρχίζει το πρόβλημα. Ο Υπουργός Εξωτερικών Δένδιας επιμένει να διευκρινίζει ότι τα χωρικά ύδατα επ᾽ ουδενί τελούν υπό διαπραγμάτευση, καθώς είναι ζήτημα εθνικής κυριαρχίας που η Ελλάδα διαχειρίζεται αποκλειστικά μονομερώς βάσει του Διεθνούς Δικαίου. Ωστόσο η νέα αναφορά του Πρωθυπουργού σε θαλάσσιες ζώνες κατά την πρόσφατη συνάντησή του με την Γαλλίδα Υπουργό Άμυνας γεννά έντονο προβληματισμό: εφόσον στις θαλάσσιες ζώνες ανήκει και η Αιγιαλίτιδα, πώς είναι δυνατόν οι δηλώσεις του Πρωθυπουργού, του Υπουργού Εξωτερικών, δυό πρώην ΥΠΕΞ και άλλων τινων να σημαίνουν το ίδιο πράγμα; Η επέκταση των ΧΥ στα 12 νμ μόνον στο Ιόνιο σε ποιο άλλο λογικό συμπέρασμα οδηγεί πέραν αυτού που ο ίδιος ο Πρωθυπουργός εμμέσως ομολογεί: ότι ως τμήμα των θαλασσίων ζωνών, τα ΧΥ στο Αιγαίο είναι αντικείμενο συζήτησης με την Τουρκία;

Η διαπίστωση αυτή, είναι, δυστυχώς, πλήρως ευθυγραμμισμένη με ένα δεύτερο στοιχείο: την μόνιμη επωδό των κατευναστικών δηλώσεων πρωτοκλασάτων στελεχών του ΕΛΙΑΜΕΠ που επαναλαμβάνουν διαρκώς το δίλλημα ῾῾συμβιβασμός ή πόλεμος᾽᾽. Πυρήνας αυτού του ψευδοδιλλήματος είναι ο κίνδυνος που προκαλεί τυχόν επέκταση της Ελλάδας στα 12 ν.μ. στο Αιγαίο, αφενός λόγω του casus belli κι αφετέρου, του ότι οι μεγάλες δυνάμεις εναντιώνονται -δήθεν- στην επέκταση αυτή. Κι αν στο πρώτο τούς έχει πλέον διαψεύσει το τουρκικό ΥΠΕΞ με την τελευταία ουδέτερη ανακοίνωσή του, η δεύτερη επίκλησή τους συνιστά εκχώρηση εθνικής αυτεξουσιότητας και υποταγή σε αλλότριους απαιτητές. 

Για τους πολέμιους της επέκτασης και υπέρμαχους της προσφυγής στη Χάγη η άρνηση εκχώρησης εθνικής κυριαρχίας και η αποτροπή της, θεωρείται εθνικιστική ρητορική και πατριδοκαπηλία. Αγνοούν, άραγε, οι άνθρωποι αυτοί ότι οι Έλληνες δεν λησμονούν πως αυτοί οι ίδιοι είναι που προωθούσαν λύση του Κυπριακού ως προϋπόθεση ένταξης στην ΕΕ με την εφαρμογή του Σχεδίου Ανάν;

Οι κομισάριοι του ΕΛΙΑΜΕΠ ευαγγελίζονται διάλογο αντί αποτροπής. Απορρίπτουν, δήθεν λόγω οικονομικού κόστους, κάθε άλλη επιλογή πέραν του επώδυνου συμβιβασμού. Επικαλούνται ως επιχείρημα το κόστος των εξοπλισμών, ωσάν να έπαψε εξαίφνης να ισχύει γι’ αυτούς το αξίωμα si vis pacem para bellum, ενώ επισείοντας το ενδεχόμενο πολέμου, ισχυρίζονται ότι όχι μόνον ῾῾δεν είναι σαφές το τί επιδιώκουν οι Τούρκοι᾽᾽, αλλά και πως αυτό είναι ζήτημα ῾῾θεμελιακό᾽᾽ και ῾῾βασανιστικό᾽᾽, αφού ῾῾ουδείς μπορεί να απαντήσει με απόλυτη βεβαιότητα᾽᾽!

Τα χειρότερα όμως ακολουθούν. Το ΕΛΙΑΜΕΠ διαστρέφει τον εγκληματικό ρόλο του τουρκικού κράτους ως σφαγέα που μόνον στον 20ο αιώνα οδήγησε σε τραγική συρρίκνωση του Ελληνισμού: χαρακτηρίζουν την Μικρασιατική Καταστροφή και την Εισβολή στην Κύπρο ως δυό από τις τρεις -μαζί με την γκριζοποίηση των Ιμίων!- ῾῾πλέον εμβληματικές στιγμές κρίσης᾽᾽ στις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Απορεί κανείς με την ανάγνωσή τους της ιστορίας, όταν επισημαίνουν ότι μετά και τις τρεις ανωτέρω ῾῾περιπτώσεις᾽᾽ ακολούθησαν ῾῾οι πλέον φιλόδοξες, τολμηρές, και πρωτότυπες προτάσεις για τη βελτίωση των σχέσεων μεταξύ των δύο χωρών᾽᾽.

Θέλουν, λένε, ῾῾να δοκιμάσουν εάν οι Τούρκοι πράγματι εννοούν την εξεύρεση λύσης μέσω του διαλόγου᾽᾽, λησμονώντας τα πρόσφατα γεγονότα που κράτησαν το Πολεμικό Ναυτικό επί τρίμηνο σε θέση μάχης. Αποκαλούν την επέκταση στα 12 ν.μ. ῾῾θεωρητικό δικαίωμα᾽᾽ κι επικρίνουν την πλειοψηφία των Ελλήνων που ῾῾προτιμά ένα θεωρητικό δικαίωμα το οποίο δεν εφαρμόζεται᾽᾽, τη στιγμή που οι ίδιοι φροντίζουν παστρικά και με κάθε τρόπο να παραμένει αυτό το δικαίωμα῾῾θεωρητικό᾽᾽ και ῾῾ανεφάρμοστο᾽᾽, πιέζοντας την κυβέρνηση να παραπέμπει διαρκώς την άσκηση εθνικής κυριαρχίας στις …ελληνικές καλένδες. Ταυτόχρονα, έχουν την ειλικρίνεια να ομολογούν τον φόβο τους ότι η συντριπτική πλειοψηφία του ελληνικού λαού αλλά και μεγάλη μερίδα της κυβέρνησης δεν συμμερίζονται την άποψη του Πρωθυπουργού ότι ῾῾αν δεν αναγνωρίζαμε ότι κάποια δικαιώματα έχει και η Τουρκία, δεν θα προσερχόμασταν σε διάλογο᾽᾽, επισημαίνοντας ότι ῾῾η συζήτηση περί θαλάσσιων ζωνών αναπόφευκτα οδηγεί και σε συζήτηση περί χωρικών υδάτων.᾽᾽

Αν ο Πρωθυπουργός δεν θέλει να ταυτίσει το όνομά του με την χειρότερη τραγωδία του Ελληνισμού στον 21ο αιώνα, οφείλει, αφού απομονώσει αυτό το συνδικάτο ενδοτισμού, να πράξει αυτό που σύσσωμος ο ελληνικός λαός προσδοκά από τον ίδιο. Αυτό που δεν είναι άλλο από τα τελευταία λόγια του ῾῾ατρόμητου, γενναίου και ακέραιου δημοκράτη᾽᾽, όπως ο ίδιος ο Κυριάκος Μητσοτάκης χαρακτήρισε τον εκλιπόντα, Σήφη Βαλυράκη: 

«Ο διάλογος Ελλάδας-Τουρκίας για τον ορισμό των οικονομικών ζωνών, μπορεί να είναι ανεκτά ασφαλής για τα εθνικά συμφέροντα, μόνο αφού η Ελλάδα επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα στα 12 μίλια, σε όλο το μήκος της εθνικής ακτογραμμής, ευθυγραμμίσει στο ίδιο εύρος τον εναέριο εθνικό της χώρο και καθορίσει με διμερή συμφωνία την ΑΟΖ Ελλάδας και Κυπριακής Δημοκρατίας».

Το κάλεσμα των Βαράγγων από την Αγία Σοφία

«Εδώ ήταν ο Χάλφνταν»! Η ρουνική επιγραφή χαραγμένη στο μάρμαρο του τειχίου στον γυναικωνίτη του νότιου κλίτους της Αγίας Σοφίας, κοντά στο ψηφιδωτό της Δεήσεως. Κωνσταντινούπολη, Μάρτιος 2020. Φωτογραφία: Παναγιώτης Παύλος

Ήταν πριν δυό εβδομάδες ακριβώς, όταν την Παρασκευή 10 Ιουλίου, στις 20:53 τουρκική ώρα, ο Πρόεδρος της χώρας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν ανακοίνωνε ότι η Μεγάλη Εκκλησία της Χριστιανοσύνης, η Αγία Σοφία Κωνσταντινουπόλεως, θα μετατραπεί εκ νέου σε τζαμί. 

Θα επανερχόταν, δηλαδή, στην κατάσταση που τελούσε, όταν η Κωνσταντινούπολη ήταν υπό την Οθωμανική Αυτοκρατορία, μέχρι το 1935. Η μετατροπή αυτή πρέπει κυρίως και αποκλειστικώς να ερμηνευθεί ως συμβολική πράξη.

Μολονότι οι εμμονές του Ερντογάν δεν περιορίζονται στην αριθμολογία, οι χρόνοι που επέλεξε αναφορικά με την γνωστοποίηση και πρώτη χρήση της Αγίας Σοφίας ως τζαμί, παρέπεμπαν στην Πτώση της Κωνσταντινούπολης (1453), και στη σημερινή ημέρα της 24ης Ιουλίου, 97 χρόνια ακριβώς από την υπογραφή της Συνθήκης της Λωζάνης το 1923, αντίστοιχα.

Μιας Συνθήκης η οποία καθόρισε τα σημερινά σύνορα του τουρκικού κράτους – και για την οποία ο Τούρκος Πρόεδρος έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι πρέπει να καταργηθεί. Ωστόσο, η μετατροπή της Αγίας Σοφίας σε τζαμί πόρρω απέχει από το να είναι απλώς ζήτημα διμερές μεταξύ Τουρκίας και Ελλάδας

Αυτό είναι ήδη προφανές, καθώς μέχρι και αυτή την ώρα ενισχύεται διαρκώς η παγκόσμια κατακραυγή εναντίον της απόφασης του Τούρκου Προέδρου, χωρίς να εξαιρούνται από τους εκφραστές έντονης κριτικής ούτε οι Ηνωμένες Πολιτείες, ούτε ο Πάπας, ούτε βέβαια και η UΝESCO.

Μιας απόφασης που, σε κάθε περίπτωση, δεν θα πρέπει να θεωρηθεί ως έκφραση και ικανοποίηση της ανάγκης για ένα νέο χώρο προσευχής των μουσουλμάνων: είναι γεγονός ότι δεν παρατηρείται καμμία έλλειψη τζαμιών στην Κωνσταντινούπολη, όπου ορθώνονται περίπου 3.500 μουσουλμανικά τεμένη.

Πράγματι, η απόφαση αυτή και η σημερινή φιέστα του Ερντογάν δεν είναι παρά επισφράγισμα του δρόμου που επέλεξε η Τουρκία, να αναβιώσει δηλαδή, την Οθωμανική Αυτοκρατορία.

Παράλληλα με τη συνολική διεθνή κατακραυγή, διόλου ευκαταφρόνητες είναι και οι φωνές οι προερχόμενες από εξέχουσες προσωπικότητες Τούρκων, οι οποίοι όχι μόνο επισημαίνουν το τέλος του κοσμικού κράτους που σχηματίστηκε από τον Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ, πατέρα της σύγχρονης Τουρκίας, αλλά και δεν διστάζουν να αποκαλέσουν τη μετατροπή της Αγίας Σοφίας σε τζαμί, πράξη ντροπής και βαρβαρότητας, όπως χαρακτηριστικά τονίζουν οι Orhan Pamuk και Taner Akçam.

Σε ένα crescendo Νεο-οθωμανικής αλαζονείας και προσβλητικής απόπειρας απάντησης στην παγκόσμια αντίδραση, ο Τούρκος Πρόεδρος δεν δίστασε να δώσει την περασμένη Τρίτη μια ιδέα του ουσιαστικού περιεχομένου της μετατροπής της Αγίας Σοφίας σε τζαμί, δηλώνοντας ότι «ο Μεχμέτ Β’ ο Πορθητής, ήταν ο ηγέτης και των Ορθόδοξων Χριστιανών».

Ποιά, όμως, είναι η σημασία της Αγίας Σοφίας, της καρδιάς της Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας (Βυζάντιο), για τη Δυτική Ευρώπη και, ιδιαίτερα, τη Νορβηγία και τη Σκανδιναβία;

Γιατί η υπόθεση της Αγίας Σοφίας θα πρέπει να αφορά βαθύτατα κάθε άνθρωπο, θρησκευόμενο ή μη, πολίτη της Δύσης ή της Ανατολής, πιστό ή άπιστο, Χριστιανό, Μουσουλμάνο, Βουδιστή ή άθεο;

Και γιατί οι Νορβηγοί, και οι Σκανδιναβοί εν γένει, δεν μπορούν να παραμένουν ασυγκίνητοι ενώπιον αυτής της μεταβολής;

Δεν είναι εύκολο να μιλήσει κανείς για την Αγία Σοφία, και να περιγράψει επαρκώς κι αξιοπρεπώς το υπερκόσμιο μεγαλείο αυτής της μοναδικής Εκκλησίας, σε κάποιον που δεν είχε την ευκαιρία να την επισκεφθεί ως Μουσείο.

Αλλά εάν κανείς είχε την ίδια ευκαιρία με εκείνον τον άγνωστο Βάραγγο, τον Βίκινγκ που, κατά την επίσκεψή του στην Αγία Σοφία κάπου στον 10ο αιώνα, στάθηκε επάνω στο υπερώο, στη νότια πλευρά του, λίγα μόλις μέτρα από το έκπαγλης ωραιότητας και κάλλους ψηφιδωτό της Δεήσεως, και που σε κάποια στιγμή κόπωσης από την αργόσυρτη Μυσταγωγία της Βυζαντινής Ορθόδοξης Θείας Λειτουργίας, χάραξε στο στηθαίο, για όλους εμάς τους κατοπινούς, την μέχρι σήμερα σωζόμενη ρουνική επιγραφή «εδώ ήταν ο Χάλφνταν»·

τότε αυτός δοκίμασε τουλάχιστον μια γεύση του πώς η χρονικότητα, το διαστατό και το πεπερασμένο υποδέχονται μυστικά την άπειρη ολότητα του αποφατικώς παρόντος με Σάρκα και Αίμα Τριαδικού Θεού, υπερφυσικώς Περιχωρούμενου, στην απαράμιλλη αρχιτεκτονική της Αχειροποιήτου Μεγάλης Εκκλησίας.

Μυούμενος στο Ήθος της Μεγάλης Εκκλησίας, ο άνθρωπος συνειδητοποιεί ότι η Αγία Σοφία είναι «Χώρα του Αχωρήτου». 

Ως εκ τούτου, ειναι πολύ Μεγάλη για να γίνεται οτιδήποτε άλλο από αυτό που είναι. Η δύναμη και το μεγαλείο της δεν της επιτρέπουν να είναι κάτι άλλο από αυτό που είναι. 

Οι δε Βαράγγοι, οι Σκανδιναβοί, ήταν κάποτε οι υπερασπιστές της.

Τώρα που η Μεγάλη Εκκλησία τίθεται εκ νέου εν Αιχμαλωσία και κατακτιέται από ένα πορθητή με πολιτικά κίνητρα, αρχίζει κανείς να ελπίζει ότι ο αιώνιος Βάραγγος φρουρός θα εγερθεί για να φυλάξει και πάλι την αιώνια Εκκλησία στην Ανατολή. Για να μεταχειριστεί όχι βία, αλλά μνήμη.

Διότι η Αγία Σοφία είναι πραγματικά πολύ Μεγάλη για μικροπολιτική.

Πηγή:

https://www.romfea.gr/katigories/10-apopseis/38468-to-kalesma-ton-baraggon-apo-tin-agia-sofia