Το ασύλληπτο πόκερ των ημερών και οι αιθεροβάμονες του Παλλάδιου πυλώνα σταθερότητας

Ερντογάν, Στόλτενμπεργκ, Κρίστερσον, αμέσως μετά την άρση του βέτο της Τουρκίας για την ένταξη της Σουηδίας στο ΝΑΤΟ. Σύνοδος Κορυφής Βίλνιους, Λιθουανία, Δευτέρα 10/7/2023. (TT News Agency via Reuters)

Ενώ είναι από χθες βράδυ πλέον γεγονός η άρση του βέτο της Άγκυρας στην ένταξη της χιλιοταπεινωμένης από την Τουρκία Σουηδίας στο ΝΑΤΟ, φαίνεται ότι κάποιοι στην Αθήνα αδυνατούν να εκτιμήσουν – στο βαθμό που οι συγκυρίες, και κυρίως το παρασκήνιό τους, απαιτούν – το βάθος και τις συνέπειες των όσων διαδραματίζονται τα τελευταία εικοσιτετράωρα. Αντ᾽ αυτού, διαπιστώνουμε ότι επιλέγεται η εύκολη λύση των ευχολογίων για το απροσδιόριστο «θετικό» αποτύπωμα της άρτι επιτευχθείσας συμφωνίας ένταξης της Σουηδίας την οποία ανακοίνωσε περιχαρής το βράδυ της Δευτέρας ο ΓΓ του ΝΑΤΟ.

Τα ευχολόγια αυτά διέπονται από τραγικότητα κι εγκληματική έλλειψη αντίληψης των διακυβευμάτων καθώς, στερούμενα στρατηγικού βάθους σκέψης, παραγνωρίζουν, αγνοούν ή υποτιμούν καίρια γεγονότα που τείνουν να ανατρέψουν το status quo.

  1. Στο Βίλνιους ο Τούρκος Πρόεδρος όχι μόνον δεν «υποχώρησε» δεχόμενος να άρει το βέτο της Άγκυρας για την ένταξη της Σουηδίας στη Βορειο–Ατλαντική Συμμαχία, αλλά, όλως αντιθέτως, έδωσε το ΟΚ αφού πήρε ΟΛΑ όσα απαίτησε, ατιμώνοντας με πρωτόγνωρο τρόπο μια σκανδιναβική υπερδύναμη με ιστορικά αυτοκρατορικά χαρακτηριστικά, η οποία τον προσκύνησε, α) αλλάζοντας τον αντιτρομοκρατικό νόμο της, β) εκδίδοντας Τούρκους πολίτες μέλη του PKK υπό το πρόσχημα του «ποινικού» εγκληματία, γ) αίροντας το εμπάργκο όπλων προς την Τουρκία, και δ) δεσμευόμενη για υλοποίηση μεταρρυθμίσεων «εκδημοκρατικοποίησης» (άκουσον, άκουσον!) έναντι ενός κράτους τρομοκράτη στην ανατολική Μεσόγειο και την ευρύτερη περιοχή της.
  2. Στον Ερντογάν κατέστη απολύτως και de facto σαφές ότι δεν υπάρχει κανείς εντός του ΝΑΤΟ, ούτε καν οι Ηνωμένες Πολιτείες, που να επιθυμεί να του αρνηθεί την ικανοποίηση των μαξιμαλιστικών απαιτήσεων της Άγκυρας. Η πεμπτουσία του κατορθώματός του να αναζωογονήσει ακόμη και την τελωνειακή ένωση της γείτονος με την Ευρωπαϊκή Ένωση και να θέσει τις βάσεις επίλυσης του ζητήματος της βίζα, όχι μόνον σημαίνει πολλά για τον αέρα αυτοπεποίθησης με την οποία θα προσέλθει αύριο στη συνάντησή του με τον Έλληνα Πρωθυπουργό αλλά και προϊδεάζει για την ένταση της επιμονής του στις αδιανόητες και απολύτως αντίθετες προς κάθε έννοια Διεθνούς Δικαίου απαιτήσεις της Τουρκίας εις βάρος της Ελλάδος (αποστρατικοποίηση, γκρίζες ζώνες, αμφισβήτηση εθνικής κυριαρχίας νησιών του Αιγαίου, κλπ). Ο επιτυχής εκβιασμός της Σουηδίας μόνο σε αρρωστημένα μυαλά μπορεί να γεννά εφησυχασμό για τους κινδύνους που ελλοχεύουν πλέον αμείλικτα στις διμερείς ελληνοτουρκικές σχέσεις.
  3. Ελάχιστοι έχουν συνειδητοποιήσει ότι στις προϋποθέσεις άρσης του βέτο από την Τουρκία εγγράφηκε από τον Στόλτενμπεργκ – κατ᾽ απαίτηση της Τουρκίας – η δέσμευση του ΝΑΤΟ ότι σε κάθε μελλοντικό στρατηγικό σχεδιασμό και ενδοσυμμαχικές αποφάσεις εξοπλισμών θα λαμβάνονται υπόψιν τα concerns της Άγκυρας. Και δεν θέλει πολλή ευφυία για να αντιληφθεί κανείς όχι μόνον τις εν γένει συνέπειες αυτής της αποδοχής στο Αιγαίο, αλλά, πολύ περισσότερο, τον γνώμονα με τον οποίο θα χρυσωθεί το χάπι της Αθήνας στα όποια εξοπλιστικά ανταλλάγματα αποφασίσουν οι ΗΠΑ να προβούν ως αντιστάθμισμα της ιστορικής πλέον παραχώρησης του κολοσσιαίου προγράμματος αναβάθμισης των τουρκικών μαχητικών, το οποίο κατ᾽ ουσίαν έχει από καιρό αποδεχθεί η Αθήνα.
  4. Η επίπονη, επίμονη, συστηματική και άκρως επιτυχημένη ως τώρα εκστρατεία του Γερουσιαστή Μενέντεζ όχι μόνον υπέρ των F-35 για την Ελλάδα αλλά κυρίως κατά των F-16 για την Τουρκία, ο οποίος χάρη στην αστείρευτη κινητικότητα και αρωγή των δυνάμεων της ομογένειας των Ελλήνων στην Αμερική αναδείχθηκε έμπρακτα στον μεγαλύτερο φιλέλληνα της σύγχρονης ιστορίας, υποχρεώνοντας εκ των έσω την αμερικανική διοίκηση να ανοίξει τα μάτια απέναντι στο «κράτος τρομοκράτη» όπως χαρακτηριστικά το αποκάλεσε ο ίδιος, γίνεται τώρα compromise από την ίδια την Αθήνα, τις ίδιες τις ελληνικές πολιτικές ελίτ που αποδεχόμενες την τουρκική αναβάθμιση φαίνεται να αρκούνται σε άγνωστα ακόμη εξοπλιστικά αλλά όχι γεωπολιτικά ανταλλάγματα (όπως π.χ. θα ήταν, ας μη γελιόμαστε, η άτυπη σύμφωνη γνώμη των ΗΠΑ για πλήρη επέκταση των εθνικών χωρικών υδάτων μας σε όλο το Αιγαίο στα 12 ναυτικά μίλια, ή εν πάσει περιπτώσει στο μέγιστο της μέσης γραμμής).
  5. Όπως όλα δείχνουν, η Κύπρος μας, το όνομα της Κυπριακής Δημοκρατίας, θα αντικατασταθεί από συντεταγμένες (αδιάφορο κατ᾽ ουσίαν και άχρηστο το ότι αυτό θα αφορά όλες τις χώρες), κάτι που όχι μόνον συνιστά εξευτελισμό, ταπείνωση και προσβολή του γηγενούς μαρτυρικού κυρίαρχου ελληνικού λαού της μαρτυρικής και κατεχόμενης Κύπρου, αλλά και θεμελιώνει επικίνδυνο τετελεσμένο αλλαγής ονομασίας – και γνωρίζουμε πολύ καλά τί αυτό σημαίνει και πού οδηγεί – και για νησιά του Αιγαίου, για αυτά που η Τουρκία διεκδικεί ήδη επισήμως και για τα άλλα που απλώς ορέγεται. Αυτό θα διευρύνει έτι περαιτέρω το καταστροφικό αποτύπωμα της ήδη υπαρκτής – στο επιχειρησιακό πεδίο – διαδικασίας αποστρατικοποίησης (βλ. μορατόριουμ πτήσεων της ΠΑ επάνω από νησιά του ανατολικού Αιγαίου, αρχής γενομένης το Πάσχα του 2023) και θα τη διευκολύνει πλέον περαιτέρω αυτή τη φορά και δια της διπλωματικής οδού.
  6. Η Ελλάδα απαντά σε όλα αυτά μέχρι στιγμής απλώς ως ικέτιδα του Προέδρου Μπάιντεν, όπως οι δηλώσεις του ιδίου του Αμερικανού Προέδρου κατέστησαν σαφές, και δια της δεδηλωμένης τυφλής και άνευ ενστάσεων πίστης της στις αποφάσεις του ΝΑΤΟ, το οποίο δεν έχει ενδοιασμούς να προκρίνει την έννοια «χώρος» έναντι της «χώρας», όταν πρόκειται για την διαφύλαξη της σταθερότητας στα σπλάχνα του.
  7. Επιπλέον, η ελληνική εξωτερική πολιτική δείχνει να μην αντιλαμβάνεται το de facto ξετύλιγμα του μίτου αναθεωρήσεως Διεθνών Συνθηκών που ευφυώς εγκαινιάζει η Τουρκία – όπως αυτή του Montreux το 1936, και μάλιστα δύο μόλις εβδομάδες πριν από τη συμπλήρωση 100 ετών από τη Συνθήκη της Λωζάνης –, αποδεχόμενη, όπως δείχνουν τα πράγματα, την τουρκική απαίτηση για διπλή ονομασία των Στενών. Και τούτο δίχως να εγείρει σταράτα, και δίχως ήξεις αφήξεις, στην Τουρκία την ελληνική απαίτηση της πρόβλεψης στρατικοποίησης Λήμνου και Σαμοθράκης, νήσων στρατηγικής υποστήριξης της Αλεξανδρούπολης, που απορρέει άμεσα και από την ίδια τη Συνθήκη του Μοντρέ – κατ᾽ αναλογία και αμοιβαιότητα προς τις στρατικοποιήσεις Ίμβρου και Τενέδου – και κατά τρόπο τον οποίο είχε αναγνωρίσει και παραδεχθεί με την περίφημη επιστολή του ο Τούρκος Υπουργός Εξωτερικών τότε, Rüstu Aras.

Είναι καιρός, λοιπόν, άμεσα, ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης να προσαρμόσει την ελληνική εθνική στρατηγική προς τα νέα στρατηγικά κέρδη της Τουρκίας επί λιθουανικού εδάφους. Διότι εμείς διαφορές με την Τουρκία δεν έχουμε. Εμείς έχουμε τη Συνθήκη της Λωζάνης, έχουμε Διεθνείς Συνθήκες, όπως του Montreux, έχουμε εθνική κυριαρχία, έχουμε κυριαρχικά δικαιώματα. Και δεν έχουμε κανένα λόγο να συρόμαστε σε διαπραγματεύσεις κατ᾽ επιταγήν κάποιου ο οποίος ποτέ δεν αποδέχθηκε την παρουσία του Ελληνισμού σε αυτά τα χώματα και ύδατα, αλλά επιδιώκει συστηματικά και απαράλλακτα την εξαφάνισή του. Κι εν πάσει περιπτώσει, εάν η Τουρκία αισθάνεται ότι έχει διαφορές μαζί μας, εάν αισθάνεται ότι της αρέσει πιο πολύ το γκρίζο από το γαλανόλευκο του Αιγαίου, ας απευθυνθεί η ίδια, μόνη της, ΜΟΝΟΜΕΡΩΣ, στα διεθνή όργανα τα οποία προορίζονται για τέτοιες περιπτώσεις. Κι ας προσπαθήσει να λύσει εκεί το πρόβλημά της.

Δημοσιεύθηκε την Τρίτη 11/7/2023 στην εφημερίδα neakriti.gr, στο infognomonpolitics.gr, στο newsbreak.gr και στο hellasjournal.com.

Συνέντευξη με τον Ανδρέα Παπακυριακόπουλο στο Alert TV, για τις πρόσφατες εξελίξεις στα ελληνοτουρκικά – Μέρος Α’: Δευτέρα 4/4/2023

Συνέντευξη με τον Ανδρέα Παπακυριακόπουλο στο Alert TV, για τις πρόσφατες εξελίξεις στα ελληνοτουρκικά – Μέρος Β’: Μ. Δευτέρα 11/4/2023

«Ἡ Τουρκία πάντοτε τήρησε τήν ὑπογραφή της!»

Η Οδός του Πέραν, κατά το Πογκρόμ, τη λεηλασία, καταστροφή και τον αφανισμό της Ελληνικής Μειονότητας στην Κωνσταντινούπολη, 1955.

Τή στιγμή πού ἡ ἑλληνική κοινή γνώμη ἔχει στραμμένη τήν προσοχή της στά τραγικά τεκταινόμενα στήν Οὐκρανία, πληθαίνουν οἱ σοβαρές ἐνδείξεις λίαν ἀνησυχητικῶν ἐξελίξεων στά ἑλληνοτουρκικά, ἐνῶ ἡ ἔννοια «συνεκμετάλλευση» εἰσβάλλει μέ νέα ὁρμή στή δημόσια σφαῖρα.

Τό πάζλ τῶν ἐνδείξεων συμπληρώνεται ὄχι μόνον ἀπό διατυπώσεις τρίτων, ὅπως ἡ σύσταση τοῦ Ἀμερικανοῦ Πρέσβη Πάιατ, στή δημοσιογράφο Ἀλεξία Τασούλη στίς 20/9/2020, ὅτι ἡ κυβέρνηση Μητσοτάκη θά πρέπει νά προβεῖ σέ «συμβιβασμούς» μέ τήν Τουρκία, ἀλλά καί ἀπό τοποθετήσεις καί τῆς ἴδιας τῆς ἑλληνικῆς κυβέρνησης· εἴτε διά στόματος ΣΕΑ Ντόκου πού μάλιστα συναντήθηκε πρό ἡμερῶν μέ τόν Ἀμερικανό ὁμόλογό του Σάλλιβαν ὁ ὁποῖος εἶναι αὐτός πού εἶχε σχεδόν προεξαγγείλει τό θερμό ἐπεισόδιο τοῦ καλοκαιριοῦ 2020· εἴτε διά τῆς ἀναφορᾶς τοῦ Πρωθυπουργοῦ σέ «διαφορές» –σέ πληθυντικό ἀριθμό– μέ τή γείτονα, κατά τή συνάντησή του μέ τόν Οἰκουμενικό Πατριάρχη μετά τό πέρας τοῦ γεύματός του μέ τόν Τοῦρκο Πρόεδρο· ἤ ἀκόμη καί διά τῆς ἐν γένει ἀναφορᾶς σέ «θετική ἀτζέντα», ἡ ὁποία ἀσφαλῶς περιλαμβάνει καί ζήτημα προσδιορισμοῦ «θαλασσίων ζωνῶν» (ἔχω ἤδη ἀναφερθεῖ στήν ἐξακολουθούμενη, δυστυχῶς, διγλωσσία τῆς κυβέρνησης, μέ τό Μέγαρο Μαξίμου νά μιλᾶ γιά θαλάσσιες ζῶνες ἐν γένει ἐνῶ τό Ὑπουργεῖο Ἐξωτερικῶν γιά ὁριοθέτηση ΑΟΖ καί ὑφαλοκρηπίδας μόνον, βλ. «Ἐστία», 8/2/2021, σελ. 3).

Ἐπί πλέον, μόλις τό περασμένο Σάββατο, ἡ «Ἐστία» ἔδειξε συγκεκριμένα πώς ὁ κίνδυνος συνεκμετάλλευσης προκαλεῖται πρωτίστως –καί δυστυχῶς– ἀπό τήν ἑλληνική πλευρά! («Εστία», 19/3/2022, σελ. 1). Ἐνῶ σέ ἐξαιρετικῆς βαρύτητας ὑπαινιγμό στή δημόσια τηλεόραση, ὁ Ὑπουργός Ἐξωτερικῶν ὑπονόησε ἐνδεχόμενο ἐξελίξεων τέτοιας ἔκτασης πού θά ἀπαιτοῦσαν συνταγματικά ἀνανέωση λαϊκῆς ἐντολῆς, αὐξάνοντας τήν ἀδρεναλίνη πού τό ἔκτακτο ταξίδι–ἀστραπή στή Νέα Ὑόρκη καί ἡ συνάντησή του μέ τόν ΓΓ τοῦ ΟΗΕ στό τέλος τῆς περασμένης ἐβδομάδας, ἔχει ἤδη τροφοδοτήσει (βλ. «Ἐστία», 21/3/2022, σελ. 1).

Εἶναι προφανές ὅτι ἡ ἀστάθεια καί ἡ μεταβλητότητα πού διέπει πλέον τή διεθνῆ ἐνεργειακή σκηνή, ὠθεῖ τούς μεγάλους παίκτες νά πιέζουν ἀκόμη ἐντονότερα τήν Ἑλλάδα γιά διευθέτηση–πακέτο ὅλων τῶν ζητημάτων πού ἀξιώνει ἡ Τουρκία, μέ σκοπό τήν «παγίωση τῆς ἀσφάλειας καί τῆς εὐημερίας» στή στρατηγική περιοχή τῆς Ἀνατολικῆς Μεσογείου. Προκρίνεται δέ πρός τοῦτο ἀπό κάποιους ὡς εὔλογο καί λυσιτελές –ὅσο κι ἄν τραγικό συνάμα καί καταστροφικό γιά κάποιους ἄλλους– ἡ κυβέρνηση τοῦ Κυριάκου Μητσοτάκη νά συρθεῖ σέ νέες Πρέσπες, αὐτή τή φορά, Πρέσπες Αἰγαίου.

Στιγμιότυπο από την διάλεξη του Υπουργού Εξωτερικών για το Δίκαιο της Θάλασσας στην Ανατολική Μεσόγειο, στο Νορβηγικό Ινστιτούτο Εξωτερικής Πολιτικής, Όσλο, 16/2/2022.

Σχεδόν ἕνα μῆνα πρίν, στίς 16 Φεβρουαρίου 2022, κατά τήν ἐπίσκεψή του στή Νορβηγία, ὁ Ἕλληνας ΥΠΕΞ ἔδωσε διάλεξη γιά τό Δίκαιο τῆς Θάλασσας στήν Ἀνατολική Μεσόγειο, προσκεκλημένος τοῦ Νορβηγικοῦ Ἰνστιτούτου Ἐξωτερικῆς Πολιτικῆς (NUPI). Λίγα μόλις λεπτά ἀφοῦ εἶχε προηγηθεῖ ἡ κατά παραγγελία τῆς Ἄγκυρας προκλητική παρέμβαση τοῦ Τούρκου Πρέσβη στό Ὄσλο, μέ τή γνωστή συνέχεια τῆς ἀποστομωτικῆς ἀπάντησης τοῦ Ὑπουργοῦ Ἐξωτερικών, καί διαισθανόμενος τήν κατεύθυνση λίαν ἐπώδυνων, ἱστορικοῦ χαρακτῆρα, συμβιβασμῶν στήν ὁποία σύρεται ἀπό κάποιους ἡ Ἑλλάδα, ὑπέβαλα στόν Νίκο Δένδια τό ἀκόλουθο ἐρώτημα μέ τό ἐξῆς περιεχόμενο:

«Ὑποθέστε, κύριε Ὑπουργέ, ὅτι συμφωνοῦμε μέ τήν Τουρκία στόν προσδιορισμό θαλασσίων ζωνῶν ΑΟΖ καί ὑφαλοκρηπίδας, μέ τόν ἕνα ἤ τόν ἄλλο τρόπο, εἴτε μέσῳ Διεθνοῦς Δικαστηρίου, εἴτε μέ ἀπευθείας συμφωνία. Θά αἰσθανόσασταν ἄνετα μετά ἀπό μιά τέτοια συμφωνία ἤ θά ἀνησυχούσατε, δεδομένου ὅτι τά προβλήματα μεταξύ τῶν δύο χωρῶν ὀφείλονται στόν τουρκικό ἀναθεωρητισμό, ὁ ὁποῖος ὑπερέχει καί ἀκυρώνει κάθε ἔννοια ἐνυπόγραφης συμφωνίας; Μετά τό 1922 εἴχαμε, παραδείγματος χάριν, τή Λωζάννη καί μετά τή Συνθήκη τῆς Λωζάννης εἴχαμε τήν καταστροφή τῆς Ἑλληνικῆς Μειονότητας στήν Κωνσταντινούπολη, τῆς ὁποίας ἡ προστασία ὑποτίθεται ὅτι προβλεπόταν ἀπό τή Συνθήκη. Ἄρα, σέ τί βαθμό μιά ἔστω καί ἔγγραφη συμφωνία μέ τήν Τουρκία θά διασφάλιζε γιά τήν Ἑλλάδα ὅτι ἡ γείτων χώρα θά τηρήσει τά συμφωνηθέντα, τήν ἑπομένη τῆς ὑπογραφῆς της;»

Στιγμιότυπο από την ερώτηση προς τον Υπουργό Εξωτερικών της Ελλάδας, Νίκο Δένδια, στο Νορβηγικό Ινστιτούτο Εξωτερικής Πολιτικής, στο Όσλο (16/2/2022).

Μολονότι ὁ Ὑπουργός ἀντιλήφθηκε πλήρως τήν οὐσία τοῦ ἐρωτήματος, ἀπήντησε μέ τόν τρόπο πού μποροῦσε νά ἀπαντήσει στή συγκεκριμένη περίσταση, ἀφ᾽ ἑνός τονίζοντας κατηγορηματικά ὅτι ἡ διαφορά τῆς Ἑλλάδας μέ τήν Τουρκία εἶναι μιά καί μόνον, καί ἀφορᾶ στόν προσδιορισμό ὑφαλοκρηπίδας καί ΑΟΖ, κι ἀφ᾽ ἑτέρου ἐκφράζοντας τήν αἰσιόδοξη πεποίθηση ὅτι τυχόν ἐπίλυση αὐτῆς τῆς διαφορᾶς θά παρεῖχε νέα δυναμική στίς ἑλληνοτουρκικές σχέσεις.

Κι ἐδῶ τίθεται πλέον τό ἐρώτημα στό ὁποῖο τόσο ὁ Πρωθυπουργός, ὅσο καί ὁ Σύμβουλος τῆς Ἐθνικῆς Ἀσφάλειας ἀλλά καί ὁ ἴδιος ὁ Ὑπουργός τῶν Ἐξωτερικῶν καλοῦνται νά ἀπαντήσουν, ἐνώπιον τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ:

Ἀκόμη κι ἄν, ἐμφορούμενος ἀπό τίς καλύτερες δυνατές προθέσεις ἔναντι τῆς Τουρκίας, προσβλέπει κανείς σέ μιά «συμφωνία κυρίων» –ὅπως ἀποκαλοῦν κάποιοι τήν ἀπώλεια ἐθνικῆς κυριαρχίας καί κυριαρχικῶν δικαιωμάτων– ἐπί ποιᾶς λογικῆς, ἀντικειμενικῶν δεδομένων καί ἱστορικῶν βάσεων ἐδράζεται ἡ πεποίθηση ὅτι τυχόν ὀλέθρια θυσία τῆς Ἑλλάδας θά ἀποβεῖ πρός ὄφελός της καί θά εἶναι ὑπέρ τῆς ἀσφάλειας καί τῆς εὐημερίας στήν περιοχή, ὅταν τά τελευταῖα 100 χρόνια ἡ Τουρκία: 1) ἔχει πυρπολήσει καί ἐξολοθρεύσει ἐκατομμύρια ψυχές τρισχιλιετοῦς Ἑλληνισμοῦ τῆς Μικρᾶς Ἀσίας καί τοῦ Πόντου, 2) ἔχει ἐξαφανίσει τόν δισχιλιετῆ Ἑλληνισμό τῆς Κωνσταντινούπολης, 3) ἔχει εἰσβάλει καί κατέχει παράνομα τό 40% σχεδόν τῆς Κύπρου, 4) μεθοδεύει τήν αὐτονόμηση τῆς Θράκης μέ τόν ἐκτουρκισμό τῆς μουσουλμανικῆς μειονότητας, 5) ἐπιδιώκει συστηματικά τή συρρίκνωση τῆς Ἑλλάδας στόν 25ο Μεσημβρινό καί τόν ποταμό Νέστο, 6) ἐποφθαλμιᾶ καί ὑποσκάπτει τήν ἐθνική ἀσφάλεια τῆς Ἑλλάδας ἐργαλειοποιώντας τούς λαθρομετανάστες, καί, τέλος, 7) ἀντιμετωπίζει κατ᾽ οὐσίαν τήν Ἑλλάδα ὄχι ὡς χώρα, ἀλλά ὡς νεο–οθωμανικό χῶρο;

Εἰλικρινά ἀναρωτιόμαστε, καί ἀπευθύνουμε τό ἐρώτημα, πρωτίστως πρός τήν κυβέρνηση, καί δευτερευόντως καί ρητορικῶς πρός τούς συμμάχους ἑταίρους τῆς Ἑλλάδας διά τῶν ἐκπροσώπων Πρέσβεων: τί εἴδους παντοδύναμη συμφωνία εἶναι αὐτή πού θά μποροῦσε νά θεραπεύσει ὅλα τά ἀνωτέρω, καί πῶς μιά τέτοια συμφωνία θά περιόριζε τίς ἀναθεωρητικές νεο–οθωμανικές ὀρέξεις τῆς γείτονος;

Ἐκτός, βέβαια, κι ἄν ἐμφοροῦνται καί οἱ ἴδιοι ἀπό τήν πεποίθηση τήν ὁποία μοῦ ἐκμυστηρευόταν πρό ἐβδομάδων διπλωμάτης ἰσχυρῆς χώρας, ὁ ὁποῖος διετέλεσε καί Πρέσβης στήν Ἀθήνα: «Ἡ Τουρκία πάντοτε τήρησε τήν ὑπογραφή της»!

Δημοσιεύθηκε στήν ἐφημερίδα «Ἐστία», στό φύλλο τῆς Τρίτης 22 Μαρτίου 2022.

Πρωτοσέλιδο «Ἐστία», 22 Μαρτίου 2022
Ἐφημερίδα «Ἐστία», φύλλο Τρίτης 22 Μαρτίου 2022, σελίδα 3.

Hellas: 200-årsmarkering som angår oss alle

Bildet tatt under vaktskiftet ved den ukjente soldats grav i Aten.

Hellas feiret forrige uke 200 år som selvstendig stat. Tidspunktet for feiringen markerer begynnelsen på den greske frigjøringsrevolusjonen fra Det osmanske riket, som det greske folk hadde vært underlagt i flere hundre år, etter Konstantinopels fall i 1453. Grekere var underlagt et muslimsk styre, men beholdt sitt språk, sin kristne religion og sin – over tre tusen år gamle – identitet gjennom århundrene.

Motivasjonen for revolusjonen kan leses ut av revolusjonshelten Theodoros Kolokotronis’ foredrag til ungdommen i Pnyka, i Athen, 13. november 1838 – altså etter at Hellas hadde vunnet sin selvstendighet:

«Når vi bestemte oss for å starte revolusjonen, tenkte vi ikke på hvor mange vi var, hvilket militært utstyr vi hadde til disposisjon, eller hvilke festningsverk tyrkerne kontrollerte. Vi hørte heller ikke på vismenn som advarte oss med at vi kun disponerte tåpelige, små farkoster. Vi kjente frihetstrangen falle på oss alle som et regn, og vi alle – våre prester, forstandere, kapteiner, lærde og kjøpmenn, unge som gamle – ble enige om målet om å frigjøre oss.»

Det er riktig å si at 1821 markerer øyeblikket da grekerne stod opp og kjempet for sin kristne tro og for sitt hjemlands frihet. Det gir derfor mening å omtale den greske frigjøringen for et forsøk på politisk gjen-oppstandelse (gresk: «ep-anastasi») som reflekterer kristne troens hjerte, Kristi oppstandelse (gresk: «anastasi»).

I den greske tradisjonen er frihetsbegrepet som ligger til grunn for demokratiet hverken abstrakt eller uttrykk for de rettighetene vi i dag gjerne hører tale om, som sosiale rettigheter eller «livskvalitet».

Som gjenoppstandelse var den greske kampen for frihet og selvstendighet et bekreftelsesverk til livet som overvinner døden, og som tjene som inspirasjon til hele menneskeheten. Ikke bare fordi detn viser veien til frihet for alle slaver på jorden, men først og fremst fordi den satte frihet over menneskehet. Den viste hva slaveri er i sitt vesen. For grekerne som ledet frigjøringskampen var det også snakk om et angrep på menneskets fornærmelser mot Gud og verden. Som sådan er kampen for frihet et eksplosivt rop om fornektelse av verdens død. I møte med et slikt guddommelig oppdrag ser vi den ultimate forsakelsen av dødens bånd som fornærmer udødelighetens liv.

Bare et så overveldende valg er i stand til å føde dilemmaet «Frihet eller Død», som revolusjonens slagord lød. Bare evighetens levde opplevelse i det skapt er i stand til å forklare oppofrelsen til innbyggerne i Messolonghi som viste hvordan de beleirede kan og må forbli frie (slik det også nevnes i flere av versene i Den greske nasjonalsangen og i diktet Eleftheroi Poliorkimenoi, (Frie Beleirede), av Hellas nasjonaldikter, Dionysios Solomos.

Bare en så dyp tro på det faktum at mennesket ble skapt for å motta Guds nåde og for å tiltrekke hele skapelsen og verden til sin Skaper, er i stand til å tolke og rettferdiggjøre troen på at «en times fritt liv er bedre enn førti år i slaveri og fengsel», som Rigas Ferraios sier i sitt dikt Thourios.

Han som lever i evigheten, er i stand til å tjene uendeligheten selv i et øyeblikk. For ham er en time med fritt liv uforlignelig med en evighet av slaveri, en evighet, det vil si, som ikke har noen bevissthet om seg selv.

Den greske kampen for frihet og selvstendighet er ikke bare en historisk begivenhet. Det er en deltagelse i prosjektet av kontinuerlig indre fornyelse av mennesket, som innebærer den sann befrielse, selvhevdelse, og kristosentrisk inkarnasjon av guddommelighet i mennesket. Denne lærdommen er like viktig i dag, som for 200 år siden.

Publisert i Dagen avis, Norge, 29. Mars 2021