Περιεχόμενα: Συνέντευξη με Matthew Boyle στην Ουάσινγκτον – Ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τράμπ και η κρίση της Ευρώπης – Αριστερά, Δεξιά και Άκρα Δεξιά – Νορβηγία και Χριστιανισμός – Αριστερά και η αποστροφή του Θεού – Ο Χριστός ως ο αληθινός Θεός – Το Δένδρο της Γνώσεως και η Τεχνητή Νοημοσύνη – Η Αμαρτία και ο Θάνατος – Η Αναστάσιμη αναμέτρηση με τον θάνατο και ο Αγιορείτης Ιερομόναχος.
(Μετάφραση από τα Νορβηγικά: Π.Π.)
Hans Rustad: Καλώς ορίσατε στο Dagsorden! Είναι Τετάρτη 15 Οκτωβρίου 2025, και μαζί μου έχω τον Παναγιώτη Παύλο. Καλώς όρισες!
Παναγιώτης Παύλος: Ευχαριστώ που με καλέσατε, ευχαριστώ Hans!
Rustad: Έχουμε ήδη συναντηθεί μια φορά, και τότε κατάλαβα ότι έχεις πολλές γνώσεις για κάτι που μας απασχολεί ιδιαίτερα: Ύστερη Αρχαιότητα και οι απαρχές του Χριστιανισμού. Και είσαι Έλληνας. Αυτό σημαίνει ότι έχετε μια μακρά ιστορία από την οποία μπορούμε να αντλήσουμε. Επίσης, είχες ταξιδέψει στην Ουάσινγκτον για να πάρεις συνέντευξη από τον Matthew Boyle, ο οποίος είναι ένας εκ των σημαντικών συντακτών του Breitbart News.
Συνέντευξη με Matthew Boyle στην Ουάσινγκτον
Παύλος: Σωστά. Ήταν φέτος τον Μάιο όταν είχα βρεθεί στις Ηνωμένες Πολιτείες για ένα συνέδριο στο Σικάγο, και με αφορμή την παρουσία μου εκεί, είχαμε συνεννοηθεί με τον Matthew Boyle να συναντηθούμε και να μιλήσουμε. Ήταν τότε τέσσερεις μήνες από την αρχή της νέας θητείας Τραμπ στον Λευκό Οίκο. Είχαμε μια διεξοδική και λεπτομερή συζήτηση αναφορικά με την πρώτη αυτή περίοδο στη νέα θητεία του Προέδρου Τραμπ, και φυσικά για την Ουκρανία, τη Μέση Ανατολή, την Ευρώπη. Καθώς και γι’ αυτό που κατά τον Μάθιου Μπόιλ είναι ο μεγάλος στόχος του Προέδρου Τραμπ, δηλαδή η αντιμετώπιση της Κίνας.
Μιλήσαμε διεξοδικά, και θα πρέπει να πω ότι ο ίδιος είναι πολύ ενθουσιώδης υποστηρικτής του Τραμπ. Είναι, όπως γνωρίζεις, επικεφαλής του Γραφείου του Breitbart στην Ουάσινγκτον, και εκ των δημοσιογράφων που είναι πολύ κοντά στον Αμερικανό Πρόεδρο. Έχουν μια πολύ καλή σχέση.
Rustad: Είναι πολύ κοντά.
Παύλος: Πράγματι, είναι πολύ κοντά και πολύ καλοί φίλοι.
Rustad: Έχω διαβάσει το μεγαλύτερο μέρος της συνέντευξης και έχει ενδιαφέρον να ακούσουμε την εντύπωσή σου από τον Μπόιλ και αυτά που είπε. Διότι η νορβηγική κοινή γνώμη αγνοεί το γεγονός ότι στις Ηνωμένες Πολιτείες έχουν εμφανιστεί εντελώς νέα μέσα ενημέρωσης αυτά τα δέκα χρόνια. Ακριβώς, όπως κι εσύ είπες, το MAGA προϋπήρχε του Προέδρου Τραμπ. Ξεκίνησε επί Ομπάμα. Πρόκειται λοιπόν για ένα ποτάμι με πολλές ροές ανεφοδιασμού, που τώρα έχει μετατραπεί σε πλημμύρα. Η προπαγάνδα μίσους των νορβηγικών μέσων ενημέρωσης είναι τέτοια ωσάν να μιλάς ενάντια στον καιρό. Πρόκειται για ένα ιστορικό φυσικό φαινόμενο, αλλά αυτά τα μέσα θεωρούν ότι μπορούν να το ξορκίσουν. Και αυτό είναι πολύ ελπιδοφόρο.
Παύλος: Είναι αληθές. Και προτού μιλήσουμε λίγο περισσότερο γι᾽ αυτό, θα ήθελα να πω ότι η δουλειά που κάνετε εδώ στο Document.no είναι πολύ σημαντική. Διότι ζούμε σε εποχές όπου βιώνουμε ένα εντελώς νέο επίπεδο πολυπλοκότητας, τόσο σε εθνικό επίπεδο όσο και διεθνώς. Βλέπουμε, παραδείγματος χάριν, πόσο δύσκολο είναι να επιλυθεί η κατάσταση στη Γάζα. Μπορούμε να μιλήσουμε περισσότερο γι᾽ αυτό. Υπήρξε η Συμφωνία Ειρήνης προχθές, πολύ σημαντική, αλλά είναι νωρίς ακόμη. Επομένως, νομίζω ότι ζούμε στιγμές που τα πράγματα είναι πολύ περίπλοκα. Και δεν επαρκούν απλώς τα συστημικά μέσα ενημέρωσης που επικοινωνούν μόνον ένα είδος αφήγησης το οποίο συχνά δεν ανταποκρίνεται καθόλου στην αλήθεια. Απλώς εξυπηρετεί συμφέροντα. Θεωρώ ότι το ίδιο ισχύει και για τις ΗΠΑ, όχι μόνο για τη Νορβηγία, όχι μόνο για την Ελλάδα, αλλά και για τις ΗΠΑ. Και γι’ αυτό ίσως υπάρχουν εκεί ΜΜΕ όπως το Breitbart που ανέφερες. Ο Τσάρλι Κιρκ επίσης έκανε μια τεράστια δουλειά, και είναι πολύ λυπηρή και τραγική αυτή η ιστορία. Αλλά αυτό που είδα με τον Μάθιου Μπόιλ, πέραν του ότι είναι ένας πολύ έμπειρος δημοσιογράφος και ένας άνθρωπος που κατανοεί βαθιά ποιό είναι το όραμα του Προέδρου Τραμπ…
Rustad: …και προσγειωμένος…
Παύλος: Απολύτως. Είναι πολύ προσγειωμένος. Ήταν εξάλλου πολύ εύκολη η συνομιλία μας, και ο ίδιος ήταν πολύ φιλικός. Ήμασταν επί δυόμιση ώρες σε ένα καφέ δίπλα ακριβώς από τον Λευκό Οίκο, κι εν συνεχεία ετοιμάσαμε και μια τηλεοπτική συνέντευξη. Είδα λοιπόν, έναν άνθρωπο πολύ προσγειωμένο, όπως είπες, μολονότι είναι ένας από τους πλησιέστερους στον Αμερικανό Πρόεδρο κι έχει πρόσβαση στον Λευκό Οίκο όποτε το θελήσει. Αλλά αυτό που μου έκανε τη μεγαλύτερη εντύπωση είναι ότι είχε μια πλήρη γενική εικόνα. Και παρά το γεγονός, όπως μου είπε χαρακτηριστικά, ότι «εγώ δεν είμαι μέλος του προσωπικού του Προέδρου Τραμπ», ήταν ωστόσο κάλλιστα σε θέση να αντιλαμβάνεται το όραμά του, και να αναλύει λεπτομερώς πώς ο Αμερικανός Πρόεδρος σκέπτεται ή ενεργεί. Αυτό είναι ενδιαφέρον, διότι χθες και σήμερα, παραδείγματος χάριν, διάβαζα για τις φιλικές σχέσεις του Προέδρου Τράμπ με τον Τούρκο Πρόεδρο Ερντογάν. Υπάρχουν άνθρωποι που ανησυχούν ότι εδώ έχουμε μια κατάσταση και μια σχέση η οποία μπορεί να είναι αρκετά επικίνδυνη.
Ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τράμπ και η κρίση της Ευρώπης
Αλλά από τον Μάθιου Μπόιλ θα άκουγες ότι ο Πρόεδρος Τράμπ είναι ένας άνθρωπος που μπορεί κάλλιστα να πει καλά πράγματα για διαφόρους ανθρώπους, αλλά στην στρατηγική σκέψη του μένει ανεπηρέαστος, παρά τα όσα λέει. Είναι δηλαδή τα λεγόμενά του μέρος της στρατηγικής του. Και είναι σημαντικό να το ακούμε αυτό από έναν άνθρωπο που είναι τόσο κοντά στον Αμερικανό Πρόεδρο, που τον έχει ζήσει στην καθημερινότητα, και σε πραγματικές καταστάσεις. Αυτό είναι πολύ ενδιαφέρον, νομίζω.
Rustad: Ο Τραμπ, λοιπόν, διαβάζει την κατάσταση και αντιλαμβάνεται πώς να χειριστεί τους ανθρώπους και στη συνέχεια τους φέρνει σε αυτό το σημείο που επιθυμεί. Το έχουμε δει πολλές φορές αυτό. Κάνει πράγματα με τρόπο πολύ διαφορετικό απ᾽ ότι οι επαγγελματίες πολιτικοί που ασχολούνται με τον άνεμο και τον καιρό. Είναι καιροσκόποι, σε αντίθεση με τον Τράμπ ο οποίος σκέπτεται μακροπρόθεσμα.
Παύλος: Αυτό είναι έτσι. Και βέβαια, είναι νωρίς ακόμη, δεν έχει συμπληρωθεί ούτε ένας χρόνος από τον Ιανουάριο του 2025, αλλά θεωρώ ότι έχουμε ήδη ορισμένες ενδείξεις. Για παράδειγμα, το γεγονός ότι ο Τράμπ έχει ήδη διατελέσει προηγουμένως Πρόεδρος των ΗΠΑ. Δεν υπάρχει κάτι που να έχει ανάγκη να πετύχει τώρα, έχει κάνει τα πάντα στη ζωή του. Υπ᾽ αυτήν την έννοια είναι εύλογο να σκεπτόμαστε και να πιστεύουμε ότι απλώς προσπαθεί για το καλύτερο, τόσο για τη χώρα του όσο και για τον κόσμο, αυτό που ο ίδιος θεωρεί καλύτερο.
Και επιπλέον, εξίσου σημαντικό, δεν θυμάμαι κάποιον στις μέρες μας να έχει ζήσει δύο απόπειρες δολοφονίας του. Αυτός το έζησε. Και δεν έχασε την ορμή του, την πεποίθησή του και τη δύναμή του, τουναντίον. Αυτό νομίζω λέει πολλά. Κι ακόμη, κάτι το οποίο θεωρώ εντυπωσιακό και πολύ σημαντικό – και πιστεύω θα συμφωνήσουμε όλοι σε αυτό – είναι ότι για πρώτη φορά τα τελευταία πολλά χρόνια που οι ΗΠΑ έχουν ένα Πρόεδρο ο οποίος δεν αφήνει μεγάλη αμφιβολία για το ότι έχει τον έλεγχο των πραγμάτων. Ενώ με την προηγούμενη κυβέρνηση του Μπάιντεν υπήρχε Πρόεδρος, αλλά ταυτόχρονα υπήρχε η αίσθηση ότι πίσω του κρυβόταν ένα πλήθος αόρατων παραγόντων οι οποίοι προσδιόριζαν και καθόριζαν την πολιτική των ΗΠΑ. Τώρα, βλέπει κανείς ότι πρωτοστατεί ο Τράμπ. Βεβαίως, αυτό μπορεί να έχει ορισμένες αρνητικές συνέπειες, παραδείγματος χάριν το γεγονός ότι είναι απρόβλεπτος, ή ότι κάνει ό,τι θέλει, ή ότι ξαφνικά μπορεί να προκαλέσει ορισμένες καταστάσεις δύσκολα διαχειρίσιμες. Θυμάμαι, ας πούμε, μια σχετικά πρόσφατη συνέντευξη του Πρωθυπουργού Støre, όταν επεσήμανε κατά κάποιον τρόπο την απρόβλεπτη φύση του Τράμπ και το ζητούμενο πώς να ερμηνεύσει κανείς τις καταστάσεις. Αλλά συνολικά, θεωρώ ότι, αν κανείς προσπαθήσει να καταλάβει τί προσπαθεί να πετύχει ο Πρόεδρος Τράμπ, τότε δεν είναι πολύ δύσκολο να προσαρμοστεί και να πετύχει μια καλή κατανόηση και συνεννόηση.
Rustad: Ωστόσο, αναφορικά με αυτό στο οποίο αναφέρεσαι, την περίπτωση Støre, οι Ευρωπαίοι πολιτικοί και τα μέσα ενημέρωσης εξίσου, μιλούν για έναν αχυράνθρωπο τον οποίο οι ίδιοι έχουν δημιουργήσει. Και όσο περισσότερο επιμένουν σε αυτό, τόσο πιο χαμηλά πέφτουν. Ενώ ο Τράμπ ανεβαίνει διαρκώς και προχωρά. Διότι δεν έχουμε δει τον Τράμπ σε πτώση τέτοια όπως άλλων πολιτικών.
Παύλος: Αυτό είναι αλήθεια. Και το καλύτερο παράδειγμα είναι αυτό που έλαβε χώρα προχθές [σ. Τη Δευτέρα 13 Οκτωβρίου 2025] στο Σαρμ Ελ Σέιχ. Ότι δηλαδή αυτός, μαζί με τον Σίσι της Αιγύπτου προσκάλεσαν είκοσι χώρες να συμμετάσχουν σε αυτή τη συμφωνία. Θα πει κανείς, εντάξει, το έπραξε σκόπιμα με την προσδοκία ότι όλοι αυτοί θα προσφερθούν να συμβάλουν με πακτωλούς χρημάτων και λοιπούς πόρους στη Γάζα. Αυτό είναι το ένα.
Το άλλο είναι ότι δείχνει μια ανοιχτότητα και μια αφοσίωση. Βλέπει κατά βάσιν ότι η Ευρώπη διέρχεται μια πολιτική κρίση. Δεν είναι ψέμα να πούμε ότι οι σημερινοί Ευρωπαίοι ηγέτες δεν έχουν ανεξαρτησία. Δεν διαθέτουν την ανθεκτικότητα που, θα έλεγε κανείς, ο Τραμπ προσβλέπει σε αυτούς να έχουν. Το είπε εχθές εν πτήσει πίσω στις ΗΠΑ, ότι «δεν τα πάω καλά με αδύναμους τύπους», «τα πάω καλά με τους σκληρούς τύπους». Αυτό σημαίνει, λοιπόν, ότι ο ίδιος θα ήθελε να έχει συνομιλητές οι οποίοι επιθυμούν το καλύτερο για τη χώρα τους και με τρόπο ανεξάρτητο, όχι ως δορυφόροι. Δυστυχώς, σήμερα η Ευρώπη είναι ένας δορυφόρος, σε πολλά επίπεδα. Αυτό δεν είναι καλό για τον πληθυσμό, για τους λαούς της Ευρώπης. Αυτό μπορεί επίσης να ισχύει εν μέρει και για τη Νορβηγία, στο βαθμό που εδώ έχουμε μια συστημική προσέγγιση μιας νέας πραγματικότητας. Και όταν λέω «συστημική πραγματικότητα» εννοώ ότι, δεν βλέπουμε απευθείας αυτό που συμβαίνει και είναι εν εξελίξει, αλλά ζούμε σε μια κατάσταση σαν αυτό που μου είπε κάποιος μια φορά, ότι, εντάξει αυτό που ζούμε είναι μια παρένθεση τώρα, το 2028 θα έχουμε και πάλι τους Δημοκρατικούς.
Αλλά το θέμα δεν είναι αυτό. Το θέμα είναι ότι θα πρέπει να σεβαστεί κανείς την πραγματικότητα στην οποία Πρόεδρος των ΗΠΑ είναι ο Ντόναλντ Τράμπ. Και είναι εύλογο και συνετό να προσαρμόσεις την πολιτική σου, να προσαρμόσεις τους πολιτικούς στόχους σου και τα συναφή, και να προσπαθήσεις να ανταποκριθείς σε αυτήν την πραγματικότητα, δίχως να επιδιώκεις να δημιουργήσεις μια πραγματικότητα που δεν υπάρχει.
Αριστερά, Δεξιά και Άκρα Δεξιά
Rustad: Όπως ξέρεις, την Ευρώπη την κυβερνά η Αριστερά, η οποία δεν μπορεί να κατανοήσει την Αμερική. Δεν θέλουν να καταλάβουν διότι βλέπουν μόνον τις Ηνωμένες Πολιτείες του Ομπάμα, αυτή είναι η Αμερική τους. Αλλά δεν είναι οι πραγματικές ΗΠΑ, οι ιστορικές. Οπότε ευφευρίσκουν αυτήν την παλιά λέξη, της Δεξιάς, της Ακροδεξιάς. Κι έτσι, δημιουργείται ολοένα και περισσότερο ένας παραλληλισμός με τη δεκαετία του 1930, κατά ένα τελείως διαφορετικό τρόπο, ωστόσο, από αυτό που ισχυρίζεται η Αριστερά. Διότι είναι η Αριστερά αυτή που έχει τώρα δώσει στον εαυτό της την εντολή χρήσης βίας.
Παύλος: Η ιστορία με την «άκρα δεξιά» έχει πλάκα. Διότι αυτό που στην πραγματικότητα συμβαίνει είναι ότι παρατηρούμε το Κέντρο, παραδείγματος χάριν, ή την Αριστερά να μετατοπίζονται πιο ριζικά στα όρια του πλαισίου, προς τη γωνία. Και λένε ότι, εκείνοι που είναι στα Δεξιά, που παραμένουν συντηρητικοί, είναι ακροδεξιοί! Μα, δεν είναι ότι αυτοί μετατοπίστηκαν προς τα άκρα δεξιά, αλλά ότι εκείνοι μετατοπίστηκαν στην αντίθετη κατεύθυνση.
Τα πράγματα επομένως, είναι αναφορικά. Εάν εγώ απομακρυνθώ από σένα, και εάν δεν είμαι ειλικρινής, θα πω «α, στέκεσαι εκεί μακριά στην άκρη!». Αλλά αυτό δεν φανερώνει την αλήθεια ότι εγώ έχω απομακρυνθεί, εγώ έχω αποσυρθεί, εγώ είμαι αυτός που δεν έχω διατηρήσει τις αρχικές μου θέσεις και αξίες.
Νορβηγία και Χριστιανισμός
Rustad: Να σου πω, εσύ είσαι Έλληνας. Εσείς οι Έλληνες έχετε μια μακρά ιστορία 2.500 ετών και παραπάνω. Εμείς έχουμε πολύ νεότερη ιστορία, 1.000 – 1.500 ετών. Αλλά πλέον έχουμε αποκόψει τις ρίζες μας από την ίδια την ιστορία μας. Καθόμαστε επάνω σε ένα κλαδί το οποίο σπάει, καθώς δεν διαθέτουμε καμία γνώση της πρώτης περιόδου των Βίκινγκ [σ. Norrøn tid, 800–1350 μΧ] και τις παλαιές θεότητες. Επίσης, δεν διαθέτουμε καμία γνώση του Ιησού Χριστού. Πετάμε τον Ιησού Χριστό από το παράθυρο. Διότι, ενώ σε μια πενταετία από τώρα θα γιορτάσουμε στο Stikkestad τα χίλια χρόνια Χριστιανισμού στη Νορβηγία, έχουν αποχριστιανίσει τη χώρα! Επομένως, τί μας έχει απομείνει; Τίποτε.
Παύλος: Αυτό είναι αλήθεια. Υπάρχει κρίση. Και δεν ξέρω σε τί βαθμό οι Νορβηγοί έχουν συνείδηση του γεγονότος ότι η Νορβηγία είναι μια χώρα χριστιανική. Ο άγιος Ούλαβ πέθανε, ή μάλλον σκοτώθηκε, το 1030 μ.Χ. Αυτό σημαίνει, 24 χρόνια πριν από το Σχίσμα. Εκείνη την εποχή η χριστιανική Εκκλησία ήταν Μια, Ορθόδοξη, Καθολική, Αποστολική Εκκλησία. Αυτό ίσχυε πριν τον χωρισμό μεταξύ Ανατολής και Δύσης. Έτσι δεν είναι; Επομένως, εγώ ως Έλληνας και ως Ορθόδοξος Χριστιανόςγνωρίζω ότι ο άγιος Ούλαβ εορτάζεται στην ελληνική Εκκλησία, είναι ένας από τους Αγίους της Εκκλησίας. Και αυτό είναι πολύ σημαντικό. Ο Λουθηρανισμός και ο Προτεσταντισμός έρχονται πολύ αργότερα, μετά το 1500 μ.Χ.
Rustad: Ναι!
Παύλος: Επομένως, αυτό που συμβαίνει σήμερα, και το οποίο θεωρώ πολύ ατυχές, είναι ότι στη Νορβηγία υπάρχει χάσμα στη συνείδηση χριστιανικής ταυτότητας. Αυτό συμβαίνει διότι ο Χριστιανισμός δεν θεωρείται πλέον μέρος του είναι μας, της ύπαρξής μας. Θεωρείται ως μια πολιτιστική αξία, ή ως χόμπι, ένα θρησκευτικό θέμα το οποίο μπορεί να μας ενδιαφέρει ή να μη μας ενδιαφέρει.
Αλλά, για να το πω έτσι, αυτό που λείπει σήμερα – και το διαπιστώνουμε αυτό – στην κοινωνία είναι η οντολογική σύνδεση, κατανόηση και γνώση ότι ο άνθρωπος είναι πλασμένος από τον Θεό. Τί σημαίνει αυτό; Και όχι απλώς δημιουργημένος από τον Θεό, αλλά δημιουργημένος κατ᾽ εικόνα Θεού. Και όχι απλώς κατ᾽ εικόνα Θεού αλλά και καθ᾽ ομοίωσίν του. Αυτό συνεπάγεται ότι έχουμε μια τελεολογία εδώ. Ότι ο άνθρωπος έχει ένα σκοπό, ένα τέλος, το οποίο είναι να ομοιάσει στον Θεό. Αν αυτό το κατανοήσουμε βαθιά, είναι κάτι το εκρηκτικό! Ανοίγει εντελώς νέους ορίζοντες. Διότι όλα αυτά για τα οποία συζητάμε, πολιτική, γεωπολιτική, τα πάντα, αυτά αφορούν στο παρόν του κόσμου στον οποίο ζούμε.
Το ερώτημα όμως είναι το εξής. Εντάξει, εδώ έχουμε πόλεμο – ο Ηράκλειτος ο Προσωκρατικός λέει «πόλεμος πατήρ πάντων» και το διαπιστώνουμε αυτό καθημερινά. Το ζήτημα όμως είναι: μας ενδιαφέρει να λύσουμε προβλήματα για εξήντα, εβδομήντα, ογδόντα, ενενήντα – καθώς οι Νορβηγοί ζούν αρκετά μακρό χρόνο – εκατό χρόνια; Και μετά τί; Το μηδέν; Το τίποτε; Ο Χριστιανισμός κουβαλάει μια αλήθεια πολύ ακριβή, πολύτιμη για όλους τους ανθρώπους. Ένας χριστιανισμός που δεν αναγνωρίζει αυτήν την αλήθεια καταντά να είναι απλώς μια «θρησκεία». Θεωρώ, επομένως, ότι θα πρέπει να στοχαστούμε πάνω σε αυτό και να συνειδητοποιήσουμε ότι έχουμε ξεφύγει και απομακρυνθεί από τις ρίζες και τις πηγές μας.
Rustad: «Πετάξαμε μαζί με το νερό της μπανιέρας και το μωρό!», λέμε στα Νορβηγικά.
Παύλος: Ακριβώς! Πολύ εύστοχη φράση αυτή.
Rustad: Και πιστεύω ότι σε αυτήν την πνευματική κρίση της Ευρώπης, που είναι και πολιτική κρίση, οι Ευρωπαίοι θα επιστρέψουν στην ιστορία για να ξαναβρούν τις ρίζες τους και να τις μοιραστούν και με νέους κατοίκους που θέλουν να γίνουν Ευρωπαίοι…
Παύλος: …Ας το ελπίσουμε αυτό!
Αριστερά και η αποστροφή του Θεού
Rustad: Μα, είμαι πεπεισμένος γι᾽ αυτό, διότι έχουμε μια τόσο πλούσια κληρονομιά, έτσι δεν είναι; Εννοώ την ελληνική κληρονομιά, την ρωμαϊκή, και βεβαίως την ιουδαϊκή και το Ισραήλ· αυτές είναι οι μεγάλες ιστορίες.
Η Αριστερά, ωστόσο, αποστρέφεται τον Θεό. Αυτό κάνουν! Αν θα θέλαμε να εκφράσουμε με λέξεις, το κεντρικό σημείο είναι ότι ο Νετανιάχου υποκλίνεται στον Θεό, όπως και ο Τραμπ, σε αντίθεση με τους Ευρωπαίους πολιτικούς.
Παύλος: Ίσως υπάρχει κάποια εξήγηση, νομίζω, γι᾽ αυτό. Διότι, μπορεί κανείς να ερμηνεύσει την αντίδραση σε μια μη αληθή πίστη στον Θεό. Αν πχ. πω ότι «πιστεύω στον Θεό» και ταυτόχρονα πράττω όλα τα ενάντια προς αυτήν την πίστη – εξάλλου, ο Χριστός λέει ότι, εάν κάνετε αυτό κι αυτό κι εκείνο, από αυτά θα καταλάβει ο κόσμος ότι είστε μαθητές μου. Τί σημαίνει αυτό;
Σημαίνει ότι δεν αρκεί να λέω ότι είμαι χριστιανός. Θα πρέπει και να λειτουργώ ως χριστιανός. Και τί σημαίνει να λειτουργώ ως χριστιανός; Σημαίνει να λειτουργώ ως ένας άνθρωπος που στα πρόσωπα όλων των άλλων ανθρώπων βλέπει την εικόνα του Θεού. Εάν το κάνω αυτό, τότε κινούμαι σε ένα επίπεδο που είναι «επέκεινα» του να είμαι «αριστερός» ή «δεξιός». Αυτό είναι κάτι πέραν του να είμαι ή να κατονομάζομαι με ένα ορισμένο τρόπο.
Ο Χριστός ως ο αληθινός Θεός
Αν διαβάσουμε την Καινή Διαθήκη, βλέπουμε ότι ο Χριστός θρυμμάτισε όλα τα πλαίσια, όλους τους τρόπους κατανόησης, που διέθεταν οι άνθρωποι εκείνης της εποχής, και εισήγαγε μια εντελώς νέα πραγματικότητα. Η οποία ενίοτε μοιάζει αντιφατική, αλλά δεν είναι. Διότι αυτό που συμβαίνει με τον Χριστιανισμό και την χριστιανική επιστημολογία, αν μπορεί κανείς να το πεί έτσι, είναι ότι η αλήθεια δεν ορίζεται επί τη βάσει αρχών οι οποίες είναι ανεξάρτητες του Θεού. Αλλά είναι ο ίδιος ο Χριστός ο οποίος είναι η αρχή. Εάν λοιπόν ένας αληθινός χριστιανός επιχειρεί να θεμελιώσει αρχές, θα πρέπει να το πράξει αυτό μέσω μιας προσωπικής σχέσης, μιας προσωπικής σύνδεσης, με τον Χριστό.
Σήμερα, με λύπη αναγνωρίζω ότι χάνουμε αυτήν την πραγματικότητα. Συχνά δημιουργούμε ένα χριστιανισμό ο οποίος είναι ιδεολογία. Γι᾽ αυτό και ο Χριστός λέει, δεν ξέρω όταν επιστρέψω στη γη αν θα βρω πίστη αληθινή. Εγώ έτσι το αντιλαμβάνομαι αυτό. Ότι ο Χριστός, ως Θεός αληθινός που γνωρίζει τί συμβαίνει μέσα στον άνθρωπο, βλέπει όλες τις καταστάσεις και τις προκλήσεις που λαμβάνουν χώρα στην ψυχή του ανθρώπου, όλες τις κρίσεις και όλα τα διακυβεύματα. Γι᾽ αυτό και «αναρωτιέται», αν θα ξαναβρεί την πίστη να υπάρχει στους ανθρώπους, κατά τη Δευτέρα Παρουσία, και ούτω καθεξής.
Επομένως, δεν είναι και τόσο εύκολο να αφήσουμε κατά μέρος τις γνώμες μας, να εγκαταλείψουμε τις σκέψεις μας, σωστές ή εσφαλμένες, αυτές που θεωρούμε είτε αληθείς είτε ψευδείς, εν γένει, να εγκαταλείψουμε τα πάντα και να συναντηθούμε κατά τρόπο προσωπικό με τον Χριστό. Και από αυτή τη συνάντηση και τη σχέση να λάβουμε και την κατεύθυνσή μας. Πώς, δηλαδή, θα λειτουργήσουμε πολιτικά, αν θα πράξουμε το ένα ή το άλλο. Για να το πώ έτσι, εάν ένας άνθρωπος πιστεύει αληθινά στον Χριστό, δεν βλάπτει είτε εάν είναι αριστερός, είτε δεξιός. Ενώ, μπορεί να έχεις κάποιον που είναι είτε δεξιός είτε αριστερός αλλά δεν πιστεύει στον Χριστό· τότε τα ζημιώνει όλα.
Rustad: Έτσι είναι. Αλλά θα πρέπει σε αυτήν την περίπτωση να αισθάνεσαι μια έλξη προς το υπερβατικό. Και αυτό δεν το νιώθει η Αριστερά! Εναντιώνονται σε κάθε τι που κινείται προς τα άνω. Κινούνται μόνο σε οριζόντιο επίπεδο. Εξάλλου, γι᾽ αυτό και έχουμε το σημείο του Σταυρού.
Παύλος: Πολύ σωστή αυτή η παρατήρηση με τον Σταυρό!
Rustad: Έτσι δεν είναι; Και σκέπτομαι πώς αυτή η παράδοση έχει φθάσει σε εμάς. Ήμουν στη Ρώμη όπου μας ξενάγησε ο Christian Schou. Πήγαμε σε εκκλησίες. Ο Καραβάτζιο είναι ένας ζωγράφος που συγκινεί πολύ κόσμο καθώς η ζωγραφική του έχει πολλή δύναμη.
Αυτή η εικόνα του Παύλου, του Σαούλ, ο οποίος κατισχύεται καθ᾽ οδόν προς τη Δαμασκό, βρίσκεται σε μια από αυτές τις εκκλησίες. Είναι τέτοιες εικόνες που δεν τις λησμονείς διότι σου προξενούν κάτι. Ο Καραβάτζιο δηλαδή, είναι δύναμη, ακριβώς χάριν των όσων απεικονίζει. Είναι αγγελιοφόρος ενός μηνύματος: ότι ο Σαούλ έγινε Παύλος.
Παύλος: Αυτό συμβαίνει διότι, εξαιτίας του γεγονότος ότι είναι πλασμένοι από τον Θεό, όλοι οι άνθρωποι έχουν μέσα τους το πνεύμα του Θεού, με κάποιο τρόπο. Είναι λοιπόν, κατά μια έννοια θεϊκοί. Και δεν θα πρέπει να ξεχνάμε ότι βρισκόμαστε σε μια κατάσταση όπου ο άνθρωπος έχει εκπέσει του Παραδείσου. Αλλά τί είναι ο Παράδεισος; Δεν είναι ένας τόπος. Αλλά είναι ένας τρόπος του είναι. Η Πτώση, επομένως, δεν είναι μια αλλαγή τοποθεσίας, αλλά είναι ακριβώς το διαζύγιο της σχέσης μεταξύ Θεού και ανθρώπου. Το ότι ο άνθρωπος αρνήθηκε τον Θεό και πίστεψε ότι ο ίδιος μπορεί να γίνει μόνος του Θεός στη θέση του Θεού.
Αν θα ήθελα να επιχειρήσω να ερμηνεύσω κάπως αυτό που είπες προηγουμένως περί ανθρώπων που ανήκουν στην Αριστερά και αρνούνται τον Θεό, δεν θα ήταν πολύ δύσκολο, καθώς ο άνθρωπος έχει απόλυτη ελευθερία. Έχει την ελευθερία να αρνηθεί τον Θεό. Αν δεν είχε αυτήν την ελευθερία ο άνθρωπος, τότε ο Θεός δεν θα ήταν αληθινός Θεός. Θα ήταν ένας τύραννος, κι αυτό δεν θα είχε νόημα…
Rustad: …Ο Θεός μας δεν είναι Αλλάχ…
Παύλος: Έτσι. Και αυτό που λες τώρα είναι επίσης σημαντικό. Διότι αν ο Θεός δεν είναι πρόσωπο – για παράδειγμα οι Έλληνες, όλη η ελληνική φιλοσοφία αντιλαμβάνεται τον Θεό ως την ανώτατη αρχή, ως το Έν, εκ του οποίου προέρχονται τα πάντα. Αυτό σε μεγάλο βαθμό είναι αλήθεια. Αλλά οι Έλληνες του αρχαίου κόσμου δεν διέθεταν την προσωπική εμπειρία του Θεού όπως την απέκτησε ο Παύλος καθ᾽ οδόν προς την Δαμασκό, η οποία τον έκανε να μεταστραφεί πλήρως και να γίνει από φονιάς ανθρώπων ο μεγαλύτερος Απόστολος του Χριστού. Παρατηρούμε μια ριζική αλλαγή εδώ.
Οι προ Χριστού Έλληνες είχαν σαφώς φτάσει σε μια ορθή κατανόηση του υπερβατικού αλλά όχι με τρόπο προσωπικό, όπως αναγκαστικά συμβαίνει με την Σάρκωση του Χριστού. Το να συλλογιστεί κανείς ότι ο Θεός έρχεται και γίνεται άνθρωπος, αυτό δεν είναι κάτι που μπορεί ο άνθρωπος να το συλλάβει στην ολότητά του. Το να το πιστεύουμε αυτό και να το αναγνωρίζουμε, είναι ένα δώρο. Είναι δώρο, διότι ο άνθρωπος πάντοτε θα είναι κτίσμα. Πώς, λοιπόν, εγώ που είμαι δημιουργημένος, και έχω μια αρχή, δεν είμαι αιώνιος. Έχω αρχή και πιθανότατα θα πεθάνω επίσης. Πώς, λοιπόν, μπορώ εγώ να πω ότι έχω τη δυνατότητα να βρω, καταρχήν, τον Θεό, να τον αναγνωρίσω, και μετά να πω στους ανθρώπους «ορίστε, ιδού ο Θεός!». Αυτό είναι εντελώς παράλογο.
Επομένως, εδώ μιλάμε για μια φανέρωση, για μια αποκάλυψη, όπως ακριβώς έχουμε αποκάλυψη και στην Παλαιά Διαθήκη με τον Μωϋσή. Αλλά τώρα δεν είναι μια αποκάλυψη διαμέσω σημείων και συμβόλων, αλλά είναι ακριβώς ο ίδιος ο Θεός που γίνεται άνθρωπος, ώστε να μην υπάρχει κανείς που να έχει δικαιολογία να πει «και ποιός είναι ο Θεός; Δείξτέ μου τον!».
Το Δένδρο της Γνώσεως και η Τεχνητή Νοημοσύνη
Rustad: Υπάρχει, όπως ανέφερες, ο Μωϋσής και υπάρχει και ο Χριστός. Αλλά υπάρχει και κάτι τρίτο, ακόμη, στα μάτια του θεατή. Διότι στον Παράδεισο ο Αδάμ και η Εύα έφαγαν από το δένδρο της Γνώσεως. Κι έγιναν «σοφοί». Έφτιαξαν τότε ρούχα να καλύψουν τη γύμνια τους, και τους είπε ο Θεός: «ποιός σας είπε ότι ήσασταν γυμνοί;». Διότι αυτό ήταν αποτέλεσμα του ότι έφαγαν από το δένδρο της Γνώσεως.
Σήμερα, όμως, υπάρχει η ΑΙ, η τεχνητή νοημοσύνη, που προσφέρει τον μεγάλο πειρασμό, διότι μπορείς να γίνεις πανίσχυρος δι᾽ αυτής. Και υπάρχει ο πειρασμός να γίνεις Θεός, όπως συμβαίνει στη Silicon Valey και σε αυτά τα περιβάλλοντα όπου μπορεί κανείς να μετατραπεί σε μεγάλο καταστροφέα του κόσμου. Μπορούν να καταστρέψουν τον κόσμο.
Παύλος: Η τεχνητή νοημοσύνη έχει πολύ ενδιαφέρον. Διότι εδώ έχουμε τη μέγιστη πρόκληση. Επειδή, δηλαδή, ο άνθρωπος έχει δυνατότητα να κάνει θαύματα, μπορεί να πιστέψει ότι είναι Θεός. Αυτό είναι επανάληψη της εξαπάτησης που υπέστησαν ο Αδάμ και η Εύα από το Κακό, το οποίο τους έπεισε ότι, εάν φάτε από αυτό θα γίνετε Θεοί. Και δεν ήταν πρόβλημα ότι έφαγαν απλώς, καθώς – και πάλι – ο Θεός δεν είναι ένας τύραννος που θέλει να παρεμποδίζει τον άνθρωπο να επωφελείται από όλα. Αλλά με το «δεν θα φάτε από αυτόν τον καρπό, από το μήλο» τους είπε, «μην προσπαθήσετε να κάνετε οτιδήποτε χωρίς εμένα».
Μπορούμε, λοιπόν, να πούμε ότι η απαγόρευση που ο Θεός έδωσε στον πρώτο άνθρωπο, τον Αδάμ και την Εύα, ήταν το να τους πει ουσιαστικά: μην προσπαθήσετε να κάνετε πράγματα δίχως εμένα διότι θα χαθείτε. Όχι διότι θα φροντίσω ώστε με κάποιον τρόπο να πληρώσετε γι᾽ αυτό. Αλλά διότι έτσι λειτουργούν τα πράγματα, καθώς είστε πλασμένοι από εμένα, και καθώς δεν έχετε οντολογική αυτονομία δεν είστε αυτοτελείς υπ᾽ αυτήν την έννοια. Έτσι, είναι απολύτως λογικό ότι, αν αποφασίσετε να χωρίσετε από μένα και να καταστρέψετε τη σχέση μας, θα χάσετε.
Αυτό ειπώθηκε με αγάπη. Γι᾽ αυτό και ο Χριστός αργότερα, όταν έρχεται και γίνεται άνθρωπος, λέει: «χωρίς ἐμοῦ οὐ δύνασθε ποιεῖν οὐδέν» [σ. Κατά Ιωάννην, 15:5]. Πρόκειται για μια επανάληψη της αρχικής απαγόρευσης «από αυτό δεν θα φάτε». Και τώρα ο Χριστός το επαναλαμβάνει με άλλα λόγια και λέει «δεν μπορείτε να κάνετε τίποτε χωρίς εμένα». Όχι διότι αυτό είναι εμπόδιο, αλλά ακριβώς διότι αυτό είναι αποκάλυψη μιας αλήθειας. Ότι, δηλαδή, «κοίτα να δεις, μπορείς να κάνεις τα πάντα με μένα»!
Η Αμαρτία και ο Θάνατος
Rustad: Είσαι φιλόσοφος και γνωρίζεις την αρχαία Ελλάδα. Θα ήθελα λοιπόν να σε προσκαλέσω, θα ξεκινήσουμε μια ραδιοφωνική εκπομπή podcast για το ότι στο σχολείο δεν μαθαίνουμε πλέον τίποτε. Διότι στη Βίβλο υπάρχει μια λογική. Όπως ακριβώς υπάρχει λογική και στον ελληνικό κόσμο. Και υπάρχει ένα μεγαλείο σε αυτό. Διότι στην Βίβλο, ο Παράδεισος απωλέσθη κι έτσι η αμαρτία εισήλθε στον κόσμο. Αυτό έχει δομηθεί. Πρόκειται για την πρωτογενή μυθολογία περί της προέλευσής μας, και τα οψώνια της αμαρτίας είναι ο θάνατος. Αλλά οι περισσότεροι άνθρωποι δεν το γνωρίζουν αυτό, Παναγιώτη! Δεν γνωρίζουν ότι η αμαρτία εισέρχεται στον κόσμο και ο μισθός της αμαρτίας είναι ο θάνατος.
Παύλος: Αυτό είναι αλήθεια, και νομίζω ότι έχουμε καθήκον, καταρχήν να εμβαθύνουμε σε αυτήν την αλήθεια. Να καταλάβουμε δηλαδή ότι ο θάνατος δεν είναι ενέργεια ενός Θεού που αποζητά εκδίκηση εναντίον μας. Αλλά, όπως ήδη ειπώθηκε, είναι οντολογική συνέπεια δικής μας απόφασης. Ταυτόχρονα, και πάλι, αυτό δεν αρκεί. Διότι ο θάνατος είναι μια κατάσταση οντολογική. Είναι η πλέον σοβαρή κατάσταση χωρισμού ψυχής και σώματος. Είναι πραγματικά μια καταστροφή. Είναι χαλασμός. Και δεν διαθέτουμε παρόμοιες εμπειρίες προτού πεθάνουμε, ώστε να εμβαθύνουμε σε αυτήν την αλήθεια και πραγματικότητα. Άρα, το ερώτημα είναι, πώς θα μιλήσουμε για τον θάνατο ενόσω είμαστε ζωντανοί;
Υπάρχουν Έλληνες φιλόσοφοι που είπαν, «δεν με απασχολεί ο θάνατος, αφού όσο ζω δεν είμαι νεκρός, και άρα δεν με νοιάζει. Κι όταν πεθάνω δεν θα είμαι ζωντανός, άρα, και πάλι, δεν ανησυχώ». Αλλά αυτός ο τρόπος προσέγγισης του θανάτου είναι αρκετά σοφιστικός. Η αλήθεια είναι ότι ο θάνατος είναι μια ριζική καταστροφή της ανθρωπότητας όπως τη γνωρίζουμε. Και ο μόνος τρόπος να εμβαθύνουμε σε αυτόν, και όχι απλώς να εμβαθύνουμε, αλλά ουσιαστικά το ζήτημα είναι πώς θα τον ξεπεράσουμε τον θάνατο, πώς να τον νικήσουμε; Υπάρχει κάποια διέξοδος από τον θάνατο;
Αν παραδείγματος χάριν, με ρωτήσεις γιατί μου αρέσει ο Χριστός, ή γιατί είμαι χριστιανός, θα σου απαντήσω το εξής: αν ο Χριστός δεν είναι ειλικρινής σε αυτό που λέει περί Αναστάσεως, ή αν ο Χριστός δεν έχει αναστηθεί και δεν μας χαρίζει την Ανάσταση, τότε δεν με ενδιαφέρει. Τότε, δεν είναι τίποτε περισσότερο από όλους τους θεούς που έχουν προκύψει στην ανθρώπινη ιστορία.
Εάν υπάρχει αξία στο να είναι κανείς χριστιανός, αυτή οφείλεται στο ότι ο Χριστός είναι ο μόνος ο οποίος ανέλαβε επάνω του όλη την αμαρτία για την οποία μίλησες προηγουμένως. Η οποία δεν ήταν δικό του σφάλμα, εμείς είμαστε που αποφασίσαμε να τη διαπράξουμε. Κι αυτός με κάποιο τρόπο απορροφά τα πάντα, καθίσταται αυτός που πηγαίνει στο βάθος, στον πυθμένα, γίνεται το ταπεινότερο όν στην ιστορία του κόσμου, κατέρχεται στον Άδη και ανιστά τους νεκρούς. Έτσι, η Ανάσταση είναι ό,τι πιο ανατρεπτικό μπορεί ο άνθρωπος να κατανοήσει, ή μάλλον να βιώσει. Εάν δεν υπάρχει Ανάσταση, τότε ο Χριστιανισμός είναι παντελώς άχρηστος.
Η Αναστάσιμη αναμέτρηση με τον θάνατο και ο Αγιορείτης Ιερομόναχος
Rustad: Άκουσα τον Kasper Støvring να αναφέρεται σε μια συνάντησή του με έναν πάστορα νοσοκομείου, ο οποίος του διηγήθηκε κάτι πολύ ενδιαφέρον. Ότι δηλαδή, στα νεκροκράβατά τους οι άνθρωποι παλεύουν κατά του θανάτου. Αρνούνται να εγκαταλείψουν τη ζωή επειδή θέλουν να ζήσουν και πιστεύουν ότι η επιστήμη θα τους σώσει. Διότι αυτή είναι η κοσμοθεωρία με την οποία ζούμε σήμερα. Να προσκολλόμαστε στη ζωή καθώς σύντομα πλέον η επιστήμη θα μας χαρίσει αθανασία, όπως κάποιοι πιστεύουν. Ο ιερέας αυτός λοιπόν, είπε: «το σημαντικότερο που κάνω είναι να συμφιλιώνω τους ανθρώπους με το γεγονός ότι πρόκειται να πεθάνουν. Διότι όταν το αποδεχθούν, τότε ηρεμούν. Τότε παραδίνονται σε αυτό που επίκειται να συμβεί κι έτσι αποκτούν ειρήνη».
Παύλος: Πολύ τίμια προσέγγιση. Θα σου πω μια αληθινή ιστορία, η οποία συνέβη πολύ πρόσφατα. Ήμουν στην Ελλάδα πριν ένα μήνα. Και ο λόγος που ήμουν στην Ελλάδα ήταν ότι στον Άθω, στο Άγιον Όρος, εκεί όπου υπάρχουν πολλά μοναστήρια, ζούσε ένας ιερομόναχος τον οποίο αισθανόμουν πολύ κοντά και αγαπούσα πολύ, ο οποίος πέθανε. Ήταν λοιπόν η ταφή του και πήγα στην κηδεία του. Και ενημερώθηκα για ορισμένα από τα τελευταία λόγια του, καθώς και κάποιες στιγμές και εικόνες που άνθρωποι που βρίσκονταν κοντά του μου περιέγραψαν.
Το πρώτο είναι ότι ο ίδιος ήταν πολύ χαρούμενος και ευγνώμων στον Χριστό. Λίγο προτού λάβει τη Θεία Μετάληψη πριν τον θάνατό του προσευχήθηκε, και ήταν τόσο χαρούμενος και γαλήνιος που είπε: «προσβλέπω στον εορτασμό της κηδείας μου». Έτσι είπε.
Το δεύτερο είναι ότι λίγο πριν πεθάνει – αυτό το άκουσα από άνθρωπο που το είδε με τα μάτια του, κι επομένως είναι αληθές – το δωμάτιο στο οποίο βρισκόταν, στο νοσοκομείο στη Θεσσαλονίκη, φωτίστηκε με ένα πολύ ιδιαίτερο φως· μόνο το δωμάτιο στο οποίο βρισκόταν ο ίδιος. Δεν ήταν ένα εύκολα περιγράψιμο φώς, ήταν απερίγραπτο. Δεν ήταν σαν το φως των προβολέων αυτών εδώ στο στούντιο. Ήταν φως άλλου είδους.
Και βέβαια, ήταν και η κηδεία του στον Άθω, εκεί όπου μόνον άνδρες και όχι γυναίκες μπορούν να πάνε, όπως ισχύει. Και ήταν μια τελετουργία όπου ασφαλώς οι άνθρωποι ήταν πολύ λυπημένοι αλλά ταυτόχρονα υπήρχε και μια χαρά την οποία μπορούσες να αισθανθείς. Μια χαρά ότι το πρόσωπο αυτό που τώρα κείται εν τάφω, που ήταν άνθρωπος πολύ ταπεινός και που τις τελευταίες στιγμές του είπε «δεν αξίζω τίποτε, απολύτως τίποτε, είμαι ένα τίποτε» και ταυτόχρονα, είμαι πολύ χαρούμενος διότι ο Χριστός με αγαπάει και θα πάω στον Χριστό.
Υπ᾽ αυτήν την έννοια, μπορείς να πεις ότι αυτός ο άνθρωπος δεν συμβιβάζεται με το να πει, εντάξει, αγκαλιάζω τον θάνατο αφού δεν έχω άλλη επιλογή. Αντ᾽ αυτού, ήταν πολύ χαρούμενος που η ζωή έφθασε σε μια λήξη που δεν είναι το τέλος αλλά η αρχή. Και πάλι, όμως, αυτό δεν είναι εύκολο – όπως σωστά είπες προηγουμένως – να το διεξέλθουμε μέσω επιστημονικών μεθόδων. Είναι αδύνατον, ακριβώς διότι μιλάμε για μια πραγματικότητα η οποία δεν είναι εκ του κόσμου τούτου, να το πούμε έτσι, Δεν διαθέτουμε τις προκείμενες και τα δεδομένα, αν θέλουμε να μιλήσουμε με όρους μηχανής, δεν διαθέτουμε τα απαραίτητα δεδομένα ώστε να το επεξεργαστούμε αυτό. Αυτό είναι το ένα.
Το άλλο στο οποίο αναφέρθηκες, η τεχνητή νοημοσύνη: νομίζω ότι είναι πολύ καλό το ότι ο άνθρωπος έχει τη δυνατότητα να επιτελεί αυτά τα θαύματα. Ακριβώς το γεγονός ότι μπορεί να τα επιτελεί, η τεχνητή νοημοσύνη δηλαδή, είναι επιβεβαίωση του ότι ο άνθρωπος είναι δημιουργημένος κατ᾽ εικόνα Θεού. Διότι ο Θεός έχει μεταδώσει στον άνθρωπο, και τον έχει εμπλουτίσει με, όλες τις δικές του δυνατότητες και ικανότητες. Οπότε, όπως ο Θεός δημιουργεί τον άνθρωπο εκ του μη όντος, έτσι και ο άνθρωπος έχει τη δυνατότητα να δημιουργεί κάτι τόσο ευφυές. Εξάλλου, ο Χριστός είπε ότι, οι άνθρωποι θα μπορούν να κάνουν περισσότερα θαύματα από εκείνον, όπως διαβάζουμε στο Ευαγγέλιο.
Άρα δεν μας εκπλήττει αυτή η πραγματικότητα. Το ερώτημα είναι πώς θα χρησιμοποιήσουμε αυτή τη δύναμη και δυνατότητα; Θα τη χρησιμοποιήσουμε για το καλό, για να δοξάσουμε τον Θεό; Ή θα την χρησιμοποιήσουμε για να αντικαταστήσουμε τον Θεό; Και άρα έτσι θα επιστρέψουμε στην Πτώση και το Προπατορικό Αμάρτημα…
Rustad: Ή θα υπηρετήσουμε το Κακό;
Παύλος: Ακριβώς. Επομένως, όλα εξαρτώνται από την προαίρεσή μας. Όλα εξαρτώνται από το τί θέλουμε.
Rustad: Παναγιώτη, πλέον έχουμε διεξέλθει πολλά, και μάλιστα μεγάλα ζητήματα. Αλλά ήταν πολύ ευχάριστο και νομίζω ότι και οι τηλεθεατές μας το εκτιμούν ιδιαίτερα. Και θα ήθελα να μου επιτραπεί να σε προσκαλέσω να ξανάρθεις.
Παύλος: Ευχαριστώ πολύ, με χαρά!
Rustad: Σε ευχαριστώ για αυτή τη φορά, ευχαριστώ που ήλθες.
Σύνδεσμος εκπομπής στο YouTube:
https://youtu.be/jrds4exEtzs?si=pXOAPqtVscmWg-35
Πηγή: